II SA/Ol 428/06
Podsumowanie
WSA uchylił decyzję SKO w sprawie zaliczki alimentacyjnej, uznając, że wyegzekwowane przez komornika świadczenia powinny być zaliczane na poczet zaległych alimentów, a nie bieżących, co wpływa na prawo do zaliczki.
Sprawa dotyczyła ustalenia wysokości zaliczki alimentacyjnej po tym, jak komornik wyegzekwował świadczenia alimentacyjne. Organy administracji uznały, że każda wyegzekwowana kwota wpływa na obniżenie zaliczki w kolejnym kwartale. Skarżąca argumentowała, że wyegzekwowane środki dotyczyły zaległości, a nie bieżących alimentów. WSA przychylił się do stanowiska skarżącej, interpretując przepisy ustawy o zaliczce alimentacyjnej w sposób korzystniejszy dla osób wychowujących dzieci.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą zaliczki alimentacyjnej. Spór sprowadzał się do sposobu rozliczenia wyegzekwowanych przez komornika świadczeń alimentacyjnych z wypłaconą zaliczką. Organy administracji przyjęły, że każda wyegzekwowana kwota, niezależnie od tego, czy dotyczy świadczeń bieżących czy zaległych, powinna obniżyć wysokość zaliczki w kolejnym kwartale. Skarżąca podniosła, że wyegzekwowane środki dotyczyły zaległości alimentacyjnych, a zaliczka ma na celu zaspokojenie bieżących potrzeb dzieci. Sąd, analizując przepisy ustawy o zaliczce alimentacyjnej, w szczególności definicję bezskuteczności egzekucji (art. 2 pkt 1) oraz zasady zaliczania świadczeń (art. 1026 § 2 kpc, art. 451 kc), uznał, że egzekucja jest bezskuteczna, jeśli w ciągu trzech miesięcy nie wyegzekwowano należności za ten okres. Sąd podkreślił, że wyegzekwowane kwoty, które nie pokrywają należności za ostatnie trzy miesiące, powinny być zaliczane na poczet zaległości, a nie wpływać na obniżenie bieżącej zaliczki. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych i błędną wykładnię prawa materialnego.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Wyegzekwowane świadczenia alimentacyjne, które nie pokrywają należności za okres trzech ostatnich miesięcy, powinny być zaliczane na poczet zaległości, a nie wpływać na obniżenie wysokości zaliczki alimentacyjnej w następnym kwartale.
Uzasadnienie
Sąd zinterpretował przepis o bezskuteczności egzekucji (art. 2 pkt 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej) jako brak wyegzekwowania należności za okres trzech ostatnich miesięcy. Wyegzekwowane kwoty, które nie pokrywają tych należności, powinny być zaliczane na poczet starszych zaległości lub odsetek, zgodnie z przepisami KPC i KC, co nie powinno skutkować obniżeniem bieżącej zaliczki.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
u.z.a. art. 10 § ust. 7
Ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej
Organ ma obowiązek dokonać rozliczenia pomiędzy wypłaconą zaliczką a wyegzekwowanym przez komornika świadczeniem alimentacyjnym.
u.z.a. art. 10 § ust. 8
Ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej
Wysokość zaliczki alimentacyjnej w następnym kwartale stanowi różnicę pomiędzy świadczeniem alimentacyjnym albo kwotami, o których mowa w art. 8, a wysokością wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego.
u.z.a. art. 2 § ust. 1
Ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej
Bezskuteczność egzekucji oznacza egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy.
Pomocnicze
u.z.a. art. 1 § pkt 2
Ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej
Ustawa określa zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna.
k.p.c. art. 1026 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wydzieloną wierzycielowi sumę zalicza się przede wszystkim na koszty postępowania, następnie na odsetki, a w końcu na sumę dłużną.
k.c. art. 451 § § 1
Kodeks cywilny
Dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. Wierzyciel może zaliczyć otrzymaną zapłatę na poczet zaległych należności ubocznych oraz na zalegające świadczenia główne.
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyegzekwowane przez komornika świadczenia alimentacyjne, które nie pokrywają należności za okres trzech ostatnich miesięcy, powinny być zaliczane na poczet zaległości, a nie wpływać na obniżenie wysokości zaliczki alimentacyjnej w następnym kwartale. Zaliczka alimentacyjna ma na celu zaspokojenie bieżących potrzeb dzieci, a jej obniżenie z powodu wyegzekwowania dawnych zaległości jest sprzeczne z celem ustawy.
Odrzucone argumenty
Każda wyegzekwowana kwota przez komornika, niezależnie od tego, czy dotyczy świadczeń bieżących czy zaległych, powinna wpływać na obniżenie wysokości zaliczki alimentacyjnej w kolejnym kwartale.
Godne uwagi sformułowania
egzekucja jest bezskuteczna, o ile osoba uprawniona nie otrzyma świadczeń należnych "za okres trzech ostatnich miesięcy", nie zaś świadczeń, które w ogóle zostały wyegzekwowane "w okresie trzech ostatnich miesięcy" na alimenty wcześniej należne. nie sposób obronić tezę, że środki pochodzące z zaliczki alimentacyjnej, które moją pokryć bieżące potrzeby osób uprawnionych, im nie przysługują, gdyż egzekucja co do świadczeń zaległych w pewnym okresie czasu była skuteczna.
Skład orzekający
Bogusław Jażdżyk
sprawozdawca
Alicja Jaszczak-Sikora
członek
Zbigniew Ślusarczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zaliczki alimentacyjnej, w szczególności sposobu rozliczania wyegzekwowanych świadczeń i definicji bezskuteczności egzekucji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z zaliczką alimentacyjną i rozliczeniem egzekucji komorniczej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla rodzin z dziećmi, które korzystają z zaliczek alimentacyjnych i pokazuje, jak interpretacja przepisów może wpłynąć na ich sytuację materialną.
“Czy wyegzekwowane alimenty mogą pozbawić Cię zaliczki? Sąd Administracyjny wyjaśnia!”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Ol 428/06 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2006-08-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A.Bogusław Jażdżyk /sprawozdawca/
Alicja Jaszczak-Sikora
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2006 r. sprawy ze skargi M. P., K. P. - reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 - sentenq'a wyroku
Uzasadnienie
Decyzją ostateczną z dnia "[...]" nr "[...]" działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Kierownik Referatu Świadczeń Rodzinnych przyznał osobom uprawnionym M. i K. P. zaliczkę alimentacyjną na okres od 1 września 2005r. do 31 sierpnia 2006r. w kwocie po 170zł miesięcznie na jedno dziecko.
Decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej orzekł o zmianie decyzji z dnia "[...]" i przyznał osobom uprawnionym M. i K. P. zaliczkę alimentacyjną na okres od 1 marca 2005r. do 31 maja 2006r. w kwocie 0zł miesięcznie na dziecko.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż stosownie do treści art. 10 ust. 7 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) zwanej w dalszej części uzasadnienia ustawą o zaliczce alimentacyjnej, organ ma obowiązek dokonać rozliczenia pomiędzy wypłaconą zaliczką, a wyegzekwowanym przez komornika świadczeniem alimentacyjnym. Z mocy art. 10 ust. 8 ustawy wysokość zaliczki alimentacyjnej w następnym kwartale stanowi różnicę pomiędzy świadczeniami alimentacyjnymi albo kwotami, o których mowa w art. 8 ustawy, a wysokością wyegzekwowanego świadczenia. Z uwagi na fakt, że w okresie od grudnia 2005r. do lutego 2006r. wysokość wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego przekroczyła wysokość wypłaconych zaliczek, to różnica pomiędzy przyznaną zaliczką a wyegzekwowanym świadczeniem alimentacyjnym wynosi 0 zł w związku z powyższym zaliczka alimentacyjna na kolejny kwartał nie przysługuje.
Z decyzją z dnia "[...]" nie zgodziła się P. P., przedstawiciel ustawowy małoletnich M. i K. P. W uzasadnieniu odwołania podniosła, iż wyegzekwowane przez komornika świadczenie alimentacyjne, było świadczeniem zaległym. Natomiast zaliczka alimentacyjna ma na celu zaspokojenie w ograniczonym zakresie alimentów bieżących. Dłużnik alimentacyjny – J. B. pracuje jedynie na czarno i jest osobą zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Dłużnik alimentacyjny świadczenia alimentacyjne płaci nieterminowo i jego zadłużenie z tego tytułu wynosi 10 tyś. złotych. Odwołująca podniosła dalej, iż dłużnik alimentacyjny mieszka w mieszkaniu swojej żony i jego sytuacja materialna jest lepsza niż dzieci. Zwróciła się także o przeprowadzenie u dłużnika alimentacyjnego wywiadu środowiskowego, skierowania do pracy oraz odebrania prawa jazdy.
Decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji co do sposobu obliczania zaliczki alimentacyjnej na kolejny kwartał w przypadku wyegzekwowania przez komornika świadczeń alimentacyjnych. Kolegium uznało, iż przepis art. 10 ust. 7 ustawy o zaliczce alimentacyjnej stanowi wprost, że organ ma dokonać rozliczenia pomiędzy wypłaconą zaliczką, a każdą wyegzekwowaną przez komornika kwotą świadczeń alimentacyjnych. Na rozliczenie to nie ma, wbrew twierdzeniom odwołującej się, fakt, że kwota ta jest świadczeniem zaległym. Organ odwoławczy wskazał, iż egzekucja komornicza zawsze dotyczy zaległych należności alimentacyjnych. Dłużnik alimentacyjny faktycznie posiada zaległości z tytułu alimentów na łączną kwotę 30 tyś. złotych (na rzecz odwołującej się i ZUS), jednakże w przedmiotowej sprawie okoliczność ta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie przed organem I instancji. Wysokość zaliczki alimentacyjnej uzależniona jest od wyników egzekucji świadczenia alimentacyjnego, gdyż to na biologicznym ojcu dzieci spoczywa obowiązek łożenia na ich utrzymanie, a dopiero w przypadku nie wywiązywania się z tego obowiązku, Państwo w ograniczonym zakresie przejmuje na siebie tenże obowiązek. Z tego względu w sprawie przyjąć należy, iż wysokość zaliczki na następny kwartał została ustalona prawidłowo, ponieważ wysokość zaliczki w tym kwartale stanowi różnicę pomiędzy zaliczką alimentacyjną, a wysokością wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego.
Kolegium podniosło także, iż organ I instancji podjął na wniosek P. P. zawarty w odwołaniu, czynności o których mowa w rozdziale 2 ustawy – zasady postępowania wobec dłużników alimentacyjnych – mające na celu ustalenie sytuacji finansowej dłużnika.
Z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodziła się P. P. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Skarżąca wskazała, iż brak jest jednolitej wykładni przepisów ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Wyjaśniła, że egzekucja jest bezskuteczna, gdy komornik nie wyegzekwował całości należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy. Z interpretacji Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej wynika, iż egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli nie wyegzekwowano całej sumy należnych alimentów zarówno bieżących, jak i zaległych. Wniosła o stosowanie wykładni przepisów bardziej korzystnych dla rodziców wychowujących dzieci, którzy otrzymują jedynie część należnej im zaliczki alimentacyjnej pomimo, że komornik nie jest w stanie wyegzekwować od dłużnika należnych świadczeń alimentacyjnych. Podniosła skarżąca, iż wykładnię korzystną dla rodziców otrzymujących zaliczki alimentacyjne stosują organy je przyznające w W., P. i K.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ ustosunkowując się do zarzutów skargi podniósł dodatkowo, iż organ na podstawie przepisów o zaliczce alimentacyjnej ma obowiązek dokonania rozliczenia pomiędzy wypłaconą zaliczką, a każdą kwotą wyegzekwowanego przez komornika świadczenia alimentacyjnego. Taka wykładnia przepisu jest zgodna z wykładnią językową, przepis nic nie wspomina o konieczności zaliczenia wyegzekwowanych przez komornika kwot na poczet zaległości dłużnika alimentacyjnego. Interpretacja taka jest zgodna także z wykładnią celowościową przepisu. Egzekucja komornicza dotyczy zawsze egzekwowania świadczeń zaległych w przypadku, gdyby dłużnik płacił zasądzone alimenty regularnie, skarżącej nie przysługiwałoby prawo do zaliczki alimentacyjnej. Zaliczka taka jest bowiem pomocą Państwa w przypadku, gdy jeden z rodziców nie łoży na utrzymanie dziecka. Skoro w niniejszej sprawie ojciec łoży na utrzymanie dziecka lub występuje skuteczna egzekucja komornicza, to kwoty te winny zostać uwzględnione przy obliczeniu wysokości zaliczki alimentacyjnej. Ponadto organ zasadnie przyznał osobom uprawnionym zaliczkę alimentacyjną w kwocie 0 zł, nie zaś odmówił przyznania prawa do zaliczki, gdyż w ten sposób nie pozbawił dzieci zaliczki, a jedynie zmienił jej wysokość uwzględniając wyniki egzekucji komorniczej. Organ I instancji w następnym kwartale będzie zmuszony do dokonania stosownego rozliczenia i przyznania zaliczki w przypadku wystąpienia bezskuteczności egzekucji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zwanej dalej: ustawą p.p.s.a.
W sprawie niniejszej spór między stronami sprowadza się do sposobu ustalenia wysokości zaliczki alimentacyjnej w przypadku, gdy w trakcie wypłacania na rzecz osoby uprawnionej tejże zaliczki komornik wyegzekwował świadczenia alimentacyjne. Według organu każde wyegzekwowane świadczenie winno mieć wpływ na wysokość przyznanej zaliczki alimentacyjnej w następnym kwartale, skarżąca natomiast uważa, iż wysokość zaliczki nie może zostać obniżona, gdyż komornik wyegzekwował zaległe świadczenia alimentacyjne, nie zaś świadczenia należne za okres ostatnich trzech miesięcy.
Rozstrzygając powyższą kwestię należy dokonać wykładni nie tylko art. 10 ust. 7 i 8 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, który określa sposób ustalenia wysokości zaliczki alimentacyjnej w przypadku egzekucji świadczeń alimentacyjnych, ale także innych przepisów ustawy, w szczególności zaś przepisów rozdziału 1 ustawy.
Art. 1 pkt 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej stanowi, iż ustawa określa zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Z przytoczonego brzmienia przepisu wynika, iż ustawa określa zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych, przy czym świadczenie to przysługuje jedynie w przypadku bezskuteczności egzekucji. Zatem właściwe ustalenie pojęcia bezskuteczności egzekucji jest kluczowe dla sprawy, gdyż od wystąpienia bezskuteczności egzekucji zależy ustalenie prawa do zaliczki.
W art. 2 pkt 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej ustawodawca przyjął, iż ilekroć w ustawie jest mowa o bezskuteczności egzekucji - oznacza to egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy. W ocenie Sądu ze sformułowania przepisu wynika, iż egzekucja jest bezskuteczna, o ile osoba uprawniona nie otrzyma świadczeń należnych "za okres trzech ostatnich miesięcy", nie zaś świadczeń, które w ogóle zostały wyegzekwowane "w okresie trzech ostatnich miesięcy" na alimenty wcześniej należne. Z istoty świadczenia alimentacyjnego wynika, że jest to świadczenie okresowe, powtarzające się, tzn. dłużnik ma świadczyć wierzycielowi określoną kwotę w każdym miesiącu. W sprawie niniejszej, co wynika z wyroku Sądu Rejonowego z dnia "[...]" dłużnik alimentacyjny J. B. zobowiązany jest do wypłaty alimentów w kwocie po 250zł na rzecz wierzycieli K. i M. P., co stanowi łącznie 500zł miesięcznie. Osoby uprawnione mają więc roszczenie do dłużnika alimentacyjnego o wypłatę zaległych należności za każdy miesiąc i mają prawo oczekiwać płatności zaległych świadczeń przed świadczeniami później wymagalnymi lub też bieżącymi. Egzekucję należy uznać za bezskuteczną w rozumieniu art.należy uznać za bezskuteczną o ile 3,59zł plus zaległe odsetki w kwocie ie niniejszej co wynika z wyroku Sądu Rej 2 ust. 1, o ile w trzymiesięcznym okresie nie wyegzekwowano kwoty po 250zł należnej osobom uprawnionym – zgodnie z przytoczonym wyrokiem - za każdy miesiąc badanego okresu. Jak wynika z informacji o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego ("[...]") zaległość alimentacyjna dłużnika wynosi 10.003,59zł plus zaległe odsetki w kwocie 1.663,09zł. Wyegzekwowana należność z tytułu świadczeń alimentacyjnych w miesiącach od grudnia 2005r. do lutego 2006r. w kwocie 1.139,00zł nie wystarczyła nawet na pokrycie zaległych odsetek od nieterminowo zapłaconych świadczeń alimentacyjnych, trudno więc przyjąć, iż było to świadczenie alimentacyjne należne "za okres trzech ostatnich miesięcy".
Za przedstawioną wykładnią art. 2 pkt 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej i sposobem ustalenia zaliczki alimentacyjnej w następnym kwartale w niniejszej sprawie przemawia dodatkowo art. 1026 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: kpc) oraz art. 451 Kodeksu cywilnego (dalej: kc). Z treści art. 1026 § 2 kpc wynika, iż wydzieloną wierzycielowi sumę zalicza się przede wszystkim na koszty postępowania, następnie na odsetki, a w końcu na sumę dłużną. W przypadku egzekucji alimentów sumą dłużną będzie każda zaległość alimentacyjna, w sensie nieterminowo zapłaconej należności, zaś alimentami bieżącymi alimenty, których termin płatności jeszcze nie minął i będą należne stronie za dany miesiąc. Komornik egzekwując kwoty na należności alimentacyjne przeznaczy je więc na sumę dłużną dopiero po zaspokojeniu odsetek i kosztów postępowania. Sumę, która przypadnie po podziale uzyskanej kwoty danemu wierzycielowi, ich przedstawiciel ustawowy może przeznaczyć w pierwszej kolejności na poczet alimentów najwcześniej wymagalnych i dopiero po ich zaspokojeniu na świadczenia należne za kolejne miesiące, co wynika z art. 451 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. Jednakże to, co przypada na poczet danego długu, wierzyciel może przede wszystkim zaliczyć na związane z tym długiem zaległe należności uboczne oraz na zalegające świadczenia główne. Wprawdzie – co do zasady – art. 451 kc nie ma zastosowania, w sytuacji gdy wierzyciel zaspokajany jest w drodze egzekucji, a nie przez dobrowolną zapłatę, ale w sytuacji dochodzenia świadczeń okresowych, gdy po podziale wyegzekwowanego świadczenia na rzecz konkretnego wierzyciela i danej kategorii długu, wyegzekwowana kwota nie jest wystarczająca na pokrycie całości należności, przyjąć należy, iż wierzyciel w oparciu o art. 451 kc może zaliczyć wyegzekwowane świadczenia alimentacyjne na poczet alimentów zaległych za poszczególne miesiące.
Z orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego art. 451 § kc wynika, iż "art. 451 § 1 zdanie drugie k.c. jest odpowiednikiem art. 212 § 2 k.z. W motywach do projektu art. 212 § 2 k.z. wyjaśniono, że wyrażona w nim norma, zgodnie z którą wierzyciel ma prawo zaliczyć to, co otrzymuje od dłużnika, najpierw na zaległe koszty, odsetki lub raty, jest normą powszechnie przyjętą, uzasadnioną potrzebami obrotu. Uzasadnieniem dla niej jest przede wszystkim to, że roszczenia o należności uboczne przedawniają się zwykle w krótszym terminie niż roszczenia o należności główne; podobny argument można odnieść do zaległych rat świadczenia głównego (...).Według zawartej w kodeksie zobowiązań regulacji, wierzyciel mógł zatem zawsze, bez względu na to, czy jego dłużnik miał kilka długów, czy też tylko jeden dług, zaliczyć otrzymaną od niego zapłatę na pokrycie danego długu przede wszystkim na zaległe należności uboczne" (por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2002r. III CKN 495/00 OSNC 2002/11/143). W wyroku z 19 listopada 1998r. III CKN 17/98 (Lex 171256) Sąd Najwyższy przyjął, że przewidziane w art. 451 § 1 zd. 2 k.c. uregulowanie stosuje się również wtedy, gdy spełniający świadczenie ma wobec wierzyciela jeden tylko dług złożony z należności głównej i odsetek lub podzielony na raty. Wprawdzie przywołane wyroki Sądu Najwyższego nie odnoszą się do płatności świadczeń alimentacyjnych, ale Sąd Najwyższy w poczynionych tam rozważaniach odniósł się do ogólnych zasad wynikających z art. 451 § 1 zd. 2 kc, które można i należy przenieść na grunt świadczeń alimentacyjnych, co do sposobu zaliczania wyegzekwowanej kwoty na alimenty należne za poszczególne miesiące. Dodatkowo wskazać należy, iż w wyroku z 30 lipca 1965r. II CZ 68/65 OSNC 1966/6/95 Sąd Najwyższy przyjął, iż nie można czynić różnicy między bieżącymi a zaległymi świadczeniami alimentacyjnymi na korzyść świadczeń bieżących".
W sprawie niniejszej skarżąca wskazywała – co pośrednio wynika z treści odwołania – iż wyegzekwowane świadczenie winno zostać przeznaczone na zaległe świadczenia alimentacyjne. Brak było więc podstaw do przyjęcia, że zamierza wyegzekwowane świadczenia przeznaczyć na poczet należnych świadczeń alimentacyjnych za kwartał obejmujący miesiące grudzień 2005r., styczeń i luty 2006r., a kwestia ta z naruszeniem art. 7, 9 i 77 kpa nie była przedmiotem badania organów. Organy - z naruszeniem art. 7 i 77 kpa - nie zwróciły się także do komornika prowadzącego egzekucję o wskazanie sposobu rozliczenia wyegzekwowanego świadczenia, choć z informacji o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego (k. "[...]" akt administracyjnych) nie wynikało na poczet jakich konkretnie należności wyegzekwowane kwoty zostały przekazane. Powyższe skutkuje naruszeniem wymienionych przepisów postępowania mogących mieć na wynik sprawy.
Niezależnie od wyżej przytoczonych rozważań wskazać należy, na art. 1 pkt 7 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, zgodnie z którym, ilekroć w ustawie jest mowa o zaliczce alimentacyjnej - oznacza to kwotę wypłaconą przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. Z kolei art. 10 ust. 1 ustawy stanowi, iż prawo do zaliczki ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego. Porównanie przytoczonych przepisów wskazuje na to, iż celem ustawodawcy było zabezpieczenie osobom uprawnionym wypłaty zaliczek alimentacyjnych na poczet bieżących świadczeń alimentacyjnych. Prawodawca wskazał bowiem, że zaliczka przysługuje na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna, co w odniesieniu do treści art. 10 ust. 1 ustawy oznacza, iż zaliczki są wypłacane na poczet świadczenia alimentacyjnego należnego od momentu złożenia wniosku wraz z wymaganą dokumentacją, o ile świadczenia te nie są skutecznie egzekwowane, a nie świadczeń zaległych.
Dalej przejść należy do przepisów ustawy o zaliczce alimentacyjnej regulujących wysokość wypłaty zaliczki alimentacyjnej. Zaliczka mianowicie przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż 170 zł dla osoby uprawnionej, w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki (art. 8 ust. 1 pkt 1, w związku z art. 10 ust. 6 ustawy). W artykule 10 ust. 7 ustawy o zaliczce alimentacyjnej wskazano, iż organ właściwy wierzyciela po upływie kwartału dokonuje rozliczenia pomiędzy wypłaconą zaliczką a wyegzekwowanym przez komornika świadczeniem alimentacyjnym. Wysokość zaliczki w następnym kwartale stanowi różnicę pomiędzy świadczeniem alimentacyjnym albo kwotami, o których mowa w art. 8, a wysokością wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego (art. 10 ust. 8 ustawy).
Rację ma Kolegium podając, iż ustawodawca w ostatnio wymienionych przepisach nie wskazuje, iż wyegzekwowane przez komornika świadczenie alimentacyjne zaliczyć należy na poczet zaległości dłużnika alimentacyjnego.
Niemniej jednak pamiętać należy, iż fakt, że ustawodawca w art. 10 ust. 8 nie określił o jaki rodzaj wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego chodzi, nie może oznaczać automatycznie, iż do rozliczenia zaliczki można przyjąć każde wyegzekwowane świadczenie alimentacyjne.
Po pierwsze dlatego, że ustawa nie używa sformułowania, iż do rozliczenia należy przyjąć "każde" wyegzekwowane świadczenie alimentacyjne, co wskazuje, iż wykładania językowa art. 10 ust. 7 i 8 ustawy jest nie wystarczająca i wymaga zastosowania innych reguł wykładni, skoro w innym przepisie ustawodawca posługuje się sformułowaniem "należne świadczenie alimentacyjne". Wykładania systemowa art. 10 ust. 7 i 8 ustawy wskazuje natomiast, iż do ustalenia wysokości zaliczki alimentacyjnej należnej w następnym kwartale może zostać przyjęte jedynie świadczenie alimentacyjne wyegzekwowane przez komornika na poczet alimentów należnych za kwartał, w którym była wypłacana zaliczka alimentacyjna i w którym organ dokonuje rozliczenia, nie zaś świadczenia alimentacyjnego wyegzekwowanego na poczet alimentów wcześniej wymaganych. Ustawodawca wiąże wypłatę zaliczki alimentacyjnej z bezskutecznością egzekucji, która ma miejsce wówczas, gdy nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy. W przypadku więc wyegzekwowania kwot, które winny być przeznaczone na wcześniej wymagane alimenty, świadczenia te nie zostaną wierzycielowi przekazane na poczet alimentów należnych za trzy ostatnie miesiące, lecz na poczet świadczeń wcześniej wymaganych. W takim wypadku wierzyciel nie otrzyma od dłużnika świadczeń należnych za ostatnie trzy miesiące, nie ma więc uzasadnionej przyczyny, ażeby obniżyć wysokość zaliczki alimentacyjnej w następnym kwartale. Dopiero w przypadku, gdy w danej sprawie dłużnik alimentacyjny nie posiada zaległości z tytułu świadczeń alimentacyjnych powyżej trzech miesięcy i komornik wyegzekwuje alimenty należne za kwartał w którym następuje rozliczenie, organ winien rozliczyć wyegzekwowane świadczenie alimentacyjne z wypłaconą zaliczką i w następnym kwartale wypłacić zaliczkę w wysokości różnicy między świadczeniem wyegzekwowanym albo kwotami o których mowa w art. 8 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, a wysokością świadczenia alimentacyjnego.
Po drugie, za takim rozumieniem art. 10 ust. 7 i 8 ustawy przemawia także wykładnia celowościowa. Trudno przyjąć, iż celem ustawodawcy było obniżenie (czy wręcz pozbawienie) zaliczki alimentacyjnej osobom, którym należne świadczenia – przeznaczone przecież na codzienne, bieżące utrzymanie - nie były wypłacane przez długi okres czasu w przypadku, gdy komornik w trakcie wypłaty zaliczki wyegzekwuje świadczenia należne na poczet zaległych świadczeń alimentacyjnych sprzed kilku miesięcy, lat lub na odsetki należne od nieterminowo wypłaconych alimentów. Rodzice osób uprawnionych często bowiem muszą zaciągać pożyczki, ze względu na brak środków do życia i nie sposób obronić tezę, że środki pochodzące z zaliczki alimentacyjnej, które moją pokryć bieżące potrzeby osób uprawnionych, im nie przysługują, gdyż egzekucja co do świadczeń zaległych w pewnym okresie czasu była skuteczna.
Ponownie rozpoznając sprawę organy winny zastosować się do przedstawionej wykładni przepisów ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Organy ustalą w jaki sposób zostało rozliczone świadczenie wyegzekwowane przez komornika i na poczet, których zaległości zostało przekazane skarżącej.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz na podstawie art. 152 orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę