II SA/Ol 422/25

II SA/Ol 422/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-08-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 2680/25 - Wyrok NSA z 2026-01-28
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw od decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 138 §2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu D. S. od decyzji Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 czerwca 2025 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki urządzenia reklamowego oddala sprzeciw. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku
Uzasadnienie
Przedmiotem sprzeciwu D. S. (dalej: "inwestor", "strona", "skarżący") jest decyzja Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "organ odwoławczy, "WINB") wydana na skutek odwołania strony od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "organ I instancji", "PINB") z 15 kwietnia 2025 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki urządzenia reklamowego zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], gmina G. (dalej: "urządzenie reklamowe"). Mocą tej decyzji organ odwoławczy, powołując art. 138 §2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 poz. 572), dalej jako: "k.p.a."), uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi (dalej: "decyzja kasatoryjna").
Z akt sprawy wynika, że urządzenie reklamowe o wymiarach w rzucie poziomym 13,00 m x 1,80 m zlokalizowane zostało w odległości około 75 m od drogi głównej [...] oraz w odległości około 48 m od drogi dojazdowej [...]. Wykonane zostało w konstrukcji metalowej składającej się z siedmiu słupów stalowych o przekroju 12 cm x 12 cm wbetonowanych w grunt, siedmiu wsporników stalowych o przekroju 8 cm x 8 cm wbetonowanych w grunt oraz stelażu wykonanego z ceowników o przekroju 8 cm x 4 cm, na którym zamontowana została reklama. Słupy rozstawione zostały względem osi 2,02 m od siebie. Urządzenie reklamowe nie zostało wyposażone w instalację elektryczną. Wykonane zostało natomiast w styczniu 2023 r. przez J. C. (dalej: "inwestor").
Decyzją z 15 kwietnia 2025 r. PINB, powołując m.in. art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r. poz. 418 – dalej jako: "ustawa Prawo budowlane"), nakazał stronie rozbiórkę urządzenia reklamowego. Uznał bowiem, że w ten sposób teren przy drodze ekspresowej [...] zostanie doprowadzony do stanu zgodnego z Umową Europejską o głównych drogach ruchu międzynarodowego (AGR) sporządzoną w Genewie 15 listopada 1975 r. Podał, że zgodnie z pkt VII.4 załącznika do tej umowy sytuowanie reklam przy drogach międzynarodowych jest zakazane.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła zarówno strona, jak i inwestor, zarzucając organowi I instancji nieprawidłowe oznaczenie strony jako adresata decyzji podczas gdy właścicielem urządzenia reklamowego jest inwestor. Oceniono, że w świetle art. 52 ust. 1 ustawy Prawo budowlane to inwestor w pierwszej kolejności powinien zostać obciążony obowiązkiem rozbiórki urządzenia reklamowego.
W zaskarżonej w drodze sprzeciwu decyzji kasatoryjnej WINB ocenił, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy - Prawo budowlane, której realizacja wymagała uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Stwierdził, że właściwym trybem postępowania względem tej samowoli budowlanej winien być ten opisany w art. 48 ustawy Prawo budowlane, nie zaś w art. 50-51 tej ustawy, który dotyczy m.in. robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych opisanych w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c. Jako bezsporną uznał bowiem okoliczność, że odwołujący wykonali roboty polegające na budowie, a więc wykonaniu od podstaw urządzenia reklamowego, a nie na robotach budowlanych polegających na instalowaniu reklamy na innym urządzeniu bądź obiekcie. Wywiódł, że wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, w skład którego wchodzą części typowo budowlane jak np. fundament, konstrukcja nośna, bez względu na to, jak ten fundament oraz jak konstrukcja nośna zostały wykonane, przesądza o tym, że wykonywanie tego obiektu jako całości w tym miejscu jest budową. Przyjął, że sposób umocowania budowli, jej rozmiar, ciężar, rodzaj użytych materiałów jednoznacznie wskazują, że zamiarem inwestora była stabilizacja budowli i połącznie jej z gruntem, tak by konstrukcja nie poddawała się czynnikom zewnętrznym.
W sprzeciwie wniesiono o uchylenie decyzji kasatoryjnej WINB, zobowiązanie tego organu do uchylenia decyzji PINB i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi z innych przyczyn (podanych w odwołaniu) oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucono wydanie tej decyzji z naruszeniem:
1) art. 52 ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nałożeniu obowiązku rozbiórki urządzenia reklamowego na właściciela działki (skarżącego) zamiast na inwestora, który został ustalony w toku postępowania;
2) art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną subsumcję przepisów prawa, co z kolei przesądza o działaniu organu z naruszeniem zasady praworządności, a ponadto nieustalenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, błędne ustalenie stron postępowania, niewłaściwą realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, a także zbyt skrótowe sformułowanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu tych zarzutów podtrzymano stanowisko, że zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy Prawo budowlane obowiązkiem rozbiórki urządzenia reklamowego powinien być obciążony w pierwszej kolejności inwestor. Oceniono, że pomimo wskazania inwestora organy nadzoru budowlanego błędnie określiły krąg stron postępowania.
W odpowiedzi na sprzeciw WINB wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Sprzeciw od decyzji nie jest zasadny.
Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. W świetle art. 3 §2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.") kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Jednak w tego rodzaju sprawach sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 §2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.). Uwzględnienie sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej następuje w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia art. 138 §2 k.p.a. (art. 151a §1 zd. 1 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 138 §2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej w drodze sprzeciwu decyzji, w ocenie WINB rozstrzygnięcie organu I instancji zapadło z naruszeniem art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, gdyż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy - Prawo budowlane, której realizacja wymagała uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ odwoławczy stwierdził, że właściwym trybem postępowania względem tej samowoli budowlanej winien być ten opisany w art. 48 ustawy Prawo budowlane, nie zaś w art. 50-51 tej ustawy, który dotyczy m.in. robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych opisanych w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c. Jako bezsporną uznał przy tym okoliczność, że odwołujący wykonali roboty polegające na budowie, a więc wykonaniu od podstaw urządzenia reklamowego, a nie na robotach budowlanych polegających na instalowaniu reklamy na innym urządzeniu bądź obiekcie.
Zdaniem sądu ustalenia organu odwoławczego znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym zawartym w aktach sprawy, który został zgromadzony z poszanowaniem zasad postępowania dowodowego opisanych w k.p.a. Prawidłowa jest także dokonana przez WINB subsumpcja ustalonego stanu faktycznego pod obowiązujące normy prawne, która uprawniała ten organ do wydania decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 §2 k.p.a. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest bowiem pogląd, który podziela także sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, że pozwolenia na budowę wymaga budowa wolnostojącego trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego, które w myśl ustawy Prawo budowlane jest budowlą (art. 3 pkt 3). Cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się przy tym do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. O tym, czy dane urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem czy też nie nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem ani technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia nośnika reklamowego w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Urządzenia reklamowe dla realizacji swych funkcji, przy uwzględnieniu ich gabarytów i konstrukcji, muszą być trwale związane z gruntem, gdyż inaczej ich konstrukcja nie pozwalałaby na korzystanie z nich (zamiast wielu zob. wyrok NSA z 8 maja 2024 r., sygn. akt II OSK 1990/21).
W odniesieniu do tego typu samowoli budowlanych zastosowanie znajduje postepowanie legalizacyjne opisane w art. 48 ustawy Prawo budowlane, które jednak nie zostało wdrożone przez organ I instancji w tej sprawie. Wobec zaś odrębności tego postępowania od przeprowadzonego przez ww. organ trybu z art. 50-51 ustawy Prawo budowlane należało uznać, że zaistniały podstawy do wydania w tej sprawie przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej, na podstawie art. 138 §2 k.p.a. Skarżący zdaje się nie kwestionować oceny WINB co do konieczności przeprowadzenia w tej sprawie postępowania opisanego w art. 48 ustawy Prawo budowlane. Wywodzi jedynie, że adresatem decyzji o nakazie rozbiórki w świetle art. 52 ust. 1 ww. ustawy winien być w pierwszej kolejności inwestor, który został ustalony w toku postępowania. Uszło jednak jego uwadze to, że naruszenie art. 52 ust. 1 przedmiotowej ustawy nie stanowiło przyczyny wydania w tej sprawie decyzji kasatoryjnej, a zatem kwestia adresata decyzji o nakazie rozbiórki pozostaje poza granicami sprawy zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasatoryjnej. Jak już bowiem podano, w tego rodzaju sprawach sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 §2 k.p.a. z przyczyn podanych przez organ odwoławczy w uzasadnieniu kontestowanej decyzji. Skarżącemu należy zaś wyjaśnić, że decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 §2 k.p.a. nie kształtuje stosunku materialnoprawnego, a jej następstwem jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem I instancji, gdzie sprawa toczy się od początku. Na nowo zostaje ustalony stan sprawy zarówno faktyczny, jak i prawny, w tym także adresat ewentualnego nakazu rozbiórki obiektu (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 1091/23).
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151a §2 p.p.s.a. oddalono sprzeciw.
Przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.