II SA/Ol 42/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2007-03-06
NSAnieruchomościWysokawsa
ewidencja gruntówużytek gruntowyzmiana przeznaczeniaochrona gruntów rolnychpodatek od nieruchomościstudium uwarunkowańdecyzja administracyjnaprawo geodezyjneWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o zmianie użytku gruntu z rolnego zabudowanego na mieszkaniowy, wskazując na brak właściwego postępowania i dokumentacji.

Skarżący J.R. zakwestionował zmianę oznaczenia jego działki z użytków rolnych zabudowanych (BRV) na tereny mieszkaniowe (B), która spowodowała wzrost podatku od nieruchomości. Organy administracji oparły się na Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego, jednak sąd uznał, że taka zmiana wymaga odrębnego postępowania i decyzji zgodnie z ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a nie jedynie zapisów studium. W konsekwencji sąd uchylił zaskarżone decyzje.

Sprawa dotyczyła skargi J.R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o zmianie oznaczenia użytku gruntowego działki skarżącego z „grunty rolne zabudowane” (BRV) na „tereny mieszkaniowe” (B). Zmiana ta, oparta na zapisach Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego, spowodowała znaczący wzrost podatku od nieruchomości. Skarżący argumentował, że działka jest częściowo zabudowana, a pozostała część jest użytkowana rolniczo jako ogród. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego. Sąd podkreślił, że aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga udokumentowanych zmian, a zmiana użytku gruntu rolnego na cele nierolnicze wymaga odrębnego postępowania i decyzji wydanej w trybie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Samo Studium Uwarunkowań nie może zastąpić takiej decyzji. Sąd wskazał, że organy powinny przeprowadzić postępowanie w celu ustalenia, czy faktycznie nastąpiło wyłączenie gruntu z produkcji rolniczej, a dopiero decyzja w tej sprawie mogłaby stanowić podstawę do zmian w ewidencji. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zapisy studium nie mogą zastąpić odrębnej decyzji administracyjnej wymaganej przepisami prawa, w szczególności ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zmiana użytku gruntu rolnego na cele nierolnicze wymaga formalnego postępowania i wydania decyzji, a studium określa jedynie politykę przestrzenną gminy, nie będąc dokumentem stanowiącym podstawę wpisów w ewidencji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

PPSA art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.g.k. art. 22

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 23

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

rozp. MRRiB art. 44

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków

rozp. MRRiB art. 45 § 1

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków

rozp. MRRiB art. 46 § 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków

u.o.g.r.l. art. 11

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 28 § 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 28 § 2

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Pomocnicze

PPSA art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozp. MRRiB art. 68 § 3

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków

u.p.r.

Ustawa o podatku rolnym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana użytku gruntu rolnego na cele nierolnicze wymaga odrębnego postępowania i decyzji administracyjnej, a nie może opierać się wyłącznie na zapisach studium uwarunkowań. Brak udokumentowania zmiany w sposób przewidziany przepisami prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów.

Godne uwagi sformułowania

Zapisy studium nie mogą zastąpić wydanej we właściwym trybie decyzji. Legalne wyłączenie gruntu rolnego z produkcji rolniczej następuje w drodze decyzji właściwego miejscowo starosty. Dopuszczenie takiej możliwości oznaczałoby naruszenie właściwości zastrzeżonej dla organów administracji publicznej, sądów i notariuszy.

Skład orzekający

Marzenna Glabas

przewodniczący

Hanna Raszkowska

sprawozdawca

Irena Szczepkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie konieczności przeprowadzenia formalnego postępowania administracyjnego i uzyskania decyzji przy zmianie przeznaczenia gruntów rolnych, nawet jeśli studium przestrzenne wskazuje na inne przeznaczenie."

Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw związanych z ewidencją gruntów i budynków oraz ochroną gruntów rolnych, gdzie organy próbują oprzeć swoje decyzje na dokumentach o niższej randze prawnej niż decyzje administracyjne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur administracyjnych i prawidłowe dokumentowanie zmian, nawet w pozornie rutynowych sprawach dotyczących nieruchomości, co ma bezpośredni wpływ na obciążenia podatkowe.

Studium przestrzenne to nie wyrok: dlaczego zmiana przeznaczenia gruntu wymaga formalnej decyzji, a nie tylko zapisu w planie.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 42/07 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2007-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A. Irena Szczepkowska
Hanna Raszkowska /sprawozdawca/
Marzenna Glabas /przewodniczący/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
- WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 marca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Lech Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2007 roku sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia "[...]" roku nr "[...]" w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Po wszczęciu postępowania w sprawie prawidłowego oznaczenia gruntów znajdujących się na działce nr "[...]" położonej w obrębie "[...]" , gm. "[...]" stanowiącej własność J. R., Starosta "[...]" decyzją z dnia "[...]" roku, znak "[...]" w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu "[...]", gm. "[...]" na działce nr "[...]" wprowadził następujące zmiany – dotychczasowy użytek gruntowy BRV – grunty rolne zabudowane – nakazał zmienić na B – tereny mieszkaniowe.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że podczas weryfikacji oznaczeń użytków gruntowych stwierdzono, że przedmiotowa działka nie stanowi użytków rolnych i należy ją oznaczyć literą B, gdyż jest zabudowana, nie wchodzi w skład gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym, zabudowania nie są zajęte na prowadzenie działalności rolnej.
Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J. R., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia "[...]" roku, znak "[...]" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowa działka nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta "[...]". Zgodnie ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy "[...]", uchwalonym Uchwałą nr "[...]" Rady Miejskiej w "[...]" z dnia "[...]" roku, teren jest położony w obszarze śródmiejskim oznaczonym symbolem A.1 o funkcji mieszkaniowo-usługowej. Natomiast do terenów mieszkaniowych, wg definicji zawartej w Załączniku Nr 6 do Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków, zalicza się grunty, niewykorzystywane do produkcji rolniczej i leśnej, zajęte pod budynki mieszkalne, urządzenia funkcjonalne związane z budynkami mieszkalnymi, a także ogródki przydomowe i oznacza się je symbolem B (§ 68 ust. 3 pkt 1 cyt. rozporządzenia).
Organ zwrócił również uwagę, że przedmiotowa działka nie wchodzi w skład gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów Ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym i nie jest użytkowana rolniczo.
Na powyższą decyzję J. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia i decyzji ją poprzedzającej oraz przywrócenia dotychczasowej nazwy działki – użytki rolne zabudowane.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że przedmiotowa działka została zabudowana w latach 30-tych ubiegłego wieku i nie była wyłączona z produkcji roślinnej gruntów rolnych. Działka w połowie jest zabudowana, a pozostała część jest użytkowana rolniczo jako ogród warzywny i ogródek kwiatowy. Dokonane zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków dotychczasowego użytku – grunty rolne zabudowane (B/RV) na tereny mieszkaniowe (B), spowodowały znaczne podwyższenie podatku od nieruchomości.
W odpowiedzi Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny właściwy jest do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Decyzja taka jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 cyt. ustawy.
W przedmiotowej sprawie istnieją podstawy do stwierdzenia takiego naruszenia.
Do prowadzenia i aktualizowania ewidencji gruntów i budynków zobowiązany jest starosta. Obowiązek ten wynika z przepisów art. 22 i 23 Ustawy z dnia 17 maja
1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2005 roku, nr 240, poz. 2027 ze zm.) oraz § 44 i następnych rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. nr 38, poz. 454).
Zgodnie z § 45 ust. 1 powyższego rozporządzenia aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Przepis art. 23 Ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne przewiduje, że dokumentami, które stanowią podstawę wpisów w tej ewidencji są odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń oraz odpisy aktów notarialnych, z których wynikają zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, przesłane staroście przez właściwe organy, sądy i kancelarie notarialne. Ponadto, na podstawie § 46 ust. 2 pkt 2-4 cyt. rozporządzenia, starosta z urzędu uwzględnia zmiany wynikające również z opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych, dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej oraz ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów.
Należy zauważyć, że dopuszczenie przez prawodawcę prowadzenia i aktualizacji ewidencji gruntów i budynków na podstawie wielu różnorodnych źródeł danych nie jest równoznaczne z możliwością dokumentowania danych i ich zmiany przy użyciu dowolnego źródła. Zatem za niedopuszczalne należy uznać m.in. zastępowanie odpisów prawomocnych decyzji i orzeczeń oraz odpisów aktów notarialnych, o których mowa w art. 23 Ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, danymi uzyskanymi na podstawie innych dokumentów. Dopuszczenie takiej możliwości oznaczałoby naruszenie właściwości zastrzeżonej dla organów administracji publicznej, sądów i notariuszy w sprawach określonego rodzaju przez nieuzasadnione dokumentowanie danych należących do kompetencji tych podmiotów przez inne organy lub podmioty (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 grudnia 2004 roku, 3 II SA/Wr 1996/03, niepubl.).
W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji na podstawie zapisów Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy "[...]", uchwalonym Uchwałą nr "[...]" Rady Miejskiej w "[...]" z dnia "[...]" roku, zgodnie z którymi nieruchomość skarżącego jest położona w obszarze śródmiejskim oznaczonym symbolem A.1 o funkcji mieszkaniowo-usługowej przyjęły, że nieruchomość ta, dotychczas oznaczona jako grunty rolne zabudowane, powinna być oznaczona symbolem B - tereny mieszkaniowe. Tego stanowiska nie można podzielić.
Jak już wyżej wykazano, aby dokonać wpisu w ewidencji gruntów lub jego zmiany, zmiany muszą być udokumentowane w sposób określony w powołanych wyżej przepisach. Jednakże żadna ze wskazanych regulacji prawnych nie przewiduje możliwości wprowadzenia zmian do bazy danych ewidencyjnych tylko na podstawie zapisów studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. W rozpatrywanej sprawie brak jest zatem dokumentu, z którego wynikałoby, że rzeczywiście nieruchomość skarżącego została wyłączona z produkcji rolniczej.
Należy również zauważyć, że legalne wyłączenie gruntu rolnego z produkcji rolniczej następuje w drodze decyzji właściwego miejscowo starosty zezwalającej na takie wyłączenie, wydanej w trybie przewidzianym w art. 11 Ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., nr 121, poz. 1266 ze zm.) przed uzyskaniem przez inwestora pozwolenia na budowę oraz przed faktycznym wyłączeniem. Stwierdzenie natomiast przez właściwy organ, że dany grunt został faktycznie wyłączony z produkcji rolniczej niezgodnie z przepisami tej ustawy lub bez decyzji zezwalającej na wyłączenie skutkuje obowiązkiem wydania takiej decyzji z urzędu z jednoczesnym ustaleniem opłat z tytułu wyłączenia w wyższej wysokości na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 Ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Zatem z przepisów Ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wynika decyzyjny tryb wyłączenia gruntów rolnych z produkcji, zarówno w przypadku wyłączenia legalnego, jak i faktycznego, wbrew przepisom tej ustawy. Takie uregulowanie powoduje, że w przypadku ustalenia faktycznego wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej, organy administracji właściwe w sprawach ochrony gruntów rolnych zobowiązane są do rozstrzygnięcia tej sprawy w drodze decyzji.
W przedmiotowej sprawie organy na podstawie zapisów studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy przyjęły, że nieruchomość skarżącego została wyłączona z produkcji rolniczej.
Oparcie się w powyższym zakresie wyłącznie na zapisach studium, stanowi naruszenie Ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a w szczególności art. 28
ust. 1 lub 2. Bowiem stwierdzenie, że w stanie faktycznym sprawy nastąpiło wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej należy do kompetencji starosty i powinno nastąpić w drodze decyzji. Natomiast zapisy studium nie mogą zastąpić wydanej we właściwym trybie decyzji. Należy zwrócić uwagę, że studium określa jedynie politykę przestrzenną gminy. Z kolei przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze dokonuje się w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, które muszą być zgodne z ustaleniami studium, i to zaplanowane przeznaczenie gruntów jest dopiero podstawą do wyłączenia tych gruntów z produkcji rolniczej.
Zatem organy przed dokonaniem zmian w ewidencji gruntów i budynków powinny przeprowadzić postępowanie w celu ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie miało miejsce wyłączenie nieruchomości skarżącego z produkcji rolniczej. Dopiero wydana w tej sprawie decyzja będzie mogła stanowić podstawę do ewentualnego dokonania zmian w ewidencji.
Natomiast rozstrzygnięcie sprawy w powyższym zakresie wyłącznie w oparciu o zapisy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy narusza przepisy art. 22 i 23 Ustawy Prawo geodezyjne i Kartograficzne, § 44
i następne rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia
29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz art. 11 i 28 ust. 1 i 2 Ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z powodu wydania ich z naruszeniem przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy oraz na mocy art. 152 powyższej ustawy orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.