II SA/Ol 411/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2024-08-13
NSAbudowlaneWysokawsa
rozbiórkasamowola budowlanaegzekucja administracyjnaprawo budowlaneKOWRwłaściciel nieruchomościobowiązek rozbiórkizarzuty egzekucyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa na postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że obowiązek rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku spoczywa na aktualnym właścicielu nieruchomości (KOWR), a nie na pierwotnym inwestorze.

Skarga KOWR dotyczyła postanowienia WINB utrzymującego w mocy decyzję PINB o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku. KOWR argumentował, że zobowiązanym jest pierwotny inwestor J.K. lub jego spadkobiercy, a nie KOWR jako właściciel gruntu. Sąd uznał, że obowiązek rozbiórki nie jest osobisty, lecz związany z nieruchomością, i obciąża aktualnego właściciela, czyli KOWR, zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego. Sąd oddalił skargę, stwierdzając brak naruszenia przepisów.

Sprawa dotyczyła skargi Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR) na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) oddalające zarzuty KOWR w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego. Pierwotna decyzja PINB z 2012 r. nakazywała rozbiórkę inwestorowi J.K. KOWR, jako właściciel działki, wniósł zarzuty do postępowania egzekucyjnego, twierdząc, że błąd dotyczy osoby zobowiązanego, ponieważ obowiązek powinien spoczywać na J.K. lub jego spadkobiercach, a nie na KOWR. Organy egzekucyjne uznały, że KOWR jest właściwym podmiotem zobowiązanym, ponieważ jest właścicielem nieruchomości, a obowiązek rozbiórki jest związany z nieruchomością, a nie z osobą pierwotnego inwestora. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę KOWR. Sąd podkreślił, że postępowanie egzekucyjne ma na celu wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji, a nie ponowne ustalanie osoby zobowiązanej. Zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego, obowiązki związane z rozbiórką nakłada się na inwestora, a w przypadku niemożności wykonania przez inwestora lub zmiany właściciela, obowiązki te przechodzą na aktualnego właściciela lub zarządcę obiektu. Sąd uznał, że obowiązek rozbiórki nie jest osobisty i obciąża KOWR jako aktualnego właściciela nieruchomości, niezależnie od tego, że pierwotna decyzja wskazywała J.K. jako inwestora. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów ani nieważności postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, obowiązek rozbiórki jest związany z nieruchomością, a nie z osobą pierwotnego inwestora, i obciąża aktualnego właściciela nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na art. 52 Prawa budowlanego, zgodnie z którym obowiązki związane z rozbiórką nakłada się na inwestora, a w przypadku niemożności wykonania przez inwestora lub zmiany właściciela, obowiązki te przechodzą na aktualnego właściciela lub zarządcę obiektu. Obowiązek ten nie ma charakteru osobistego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (29)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § 1, 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34 § 1, 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

P.b. art. 52 § ust. 1, 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 29 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § 1 pkt 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 1a § pkt 20

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 27 § 1 ust. 2, 1 ust. 3, 3a ust. 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 18 § zw. z art. 34 § 2 pkt 2 oraz art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34 § § 1 i 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § § 1 i 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 26 § § 3a ust. 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

ustawa o KOWR art. 2 § ust. 2

Ustawa o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa

u.p.e.a. art. 34 § § 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 29 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1 w zw. z art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 1020

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek rozbiórki jest związany z nieruchomością i obciąża aktualnego właściciela (KOWR), a nie pierwotnego inwestora. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego nie może służyć do ponownego badania zasadności nałożenia obowiązku.

Odrzucone argumenty

KOWR nie jest zobowiązany do rozbiórki, ponieważ obowiązek nałożono na J.K. lub jego spadkobierców. Postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone z uwagi na śmierć J.K. i odrzucenie spadku przez jego dzieci. Brak dostępu KOWR do budynku i terenu. Niezgodność oznaczenia zobowiązanego w tytule wykonawczym.

Godne uwagi sformułowania

Obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego jest obowiązkiem wynikającym z norm prawa materialnego. Decyzja nakazująca rozbiórkę nie pełni bowiem funkcji kary nakładanej na konkretną osobę (podmiot), ale celem jej wydania jest doprowadzenie do stanu legalności. Postępowanie egzekucyjne nie jest procedurą, w ramach której mają zostać skonkretyzowane prawa lub obowiązki strony, wynikające z przepisów prawa materialnego. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego powinien dotyczyć jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję.

Skład orzekający

Tadeusz Lipiński

przewodniczący

Marzenna Glabas

członek

Grzegorz Klimek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że obowiązek rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego obciąża aktualnego właściciela nieruchomości, a nie tylko pierwotnego inwestora, nawet jeśli decyzja pierwotnie wskazywała na inwestora."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pierwotny inwestor nie może wykonać obowiązku, a właściciel nieruchomości ma możliwość jego wykonania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak przepisy prawa budowlanego i egzekucyjnego mogą prowadzić do sytuacji, w której obowiązek nałożony na jedną osobę przechodzi na inną, co może być zaskakujące dla właścicieli nieruchomości.

Właściciel nieruchomości odpowiada za rozbiórkę samowoli budowlanej, nawet jeśli nie był jej inicjatorem.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 411/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-08-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Grzegorz Klimek /sprawozdawca/
Marzenna Glabas
Tadeusz Lipiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 29 par. 1, art. 33 par. 1, 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 725
art. 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w W. Oddział Terenowy w O. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zarzutu do postępowania egzekucyjnego dotyczącego rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 marca 2024 r. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB, organ), działając na podstawie art 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 – k.p.a.), art. 18 w zw. z art. 34 § 2 pkt 2 oraz art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 – u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w W. Oddział Terenowy w O. (KOWR, strona) na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowanego w B. (PINB, organ I instancji) z dnia 6 lutego 2024 r. oddalające zarzuty wniesione w dniu 29 stycznia 2024 r. do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr 1/2024, wystawionego w dniu [...] 2024 r. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
Zakwestionowane postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:
Decyzją z dnia 13 kwietnia 2012 r. PINB nakazał inwestorowi J.K. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego na działce o nr [...] w miejscowości B, gmina P.
Organ I instancji otrzymał pisemne wyjaśnienia strony w dniu 10 sierpnia 2023 r. na temat wygaśnięcia umowy dzierżawy z J.K. w 2014 r. oraz nieprzedłużenia umowy dzierżawy. Od [...] 2014 r. nieruchomość pozostawała w bezumownym użytkowaniu przez J.K., co pozostawało poza zainteresowaniem organu.
PINB w dniu 21 sierpnia 2023 r. poinformował pisemnie KOWR, że J.K. od [...] 2014 r. nie posiada tytułu prawnego do dysponowania działką nr [...], obr. B. gm. P. czy też najmu - dzierżawy w/w działki, a więc obowiązki zawarte w decyzji z dnia 13 kwietnia 2012 r. spoczywają na KOWR. Organ I instancji poinformował również, że postępowanie egzekucyjne będzie prowadzone wobec właściciela działki.
Wobec braku wykonania obowiązku rozbiórki upomnieniem z dnia 20 września 2023 r. wezwano zobowiązanego do wykonania ww. obowiązku.
Następnie w dniu [...] 2024 r. organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego na działce [...] w miejscowości B., gm. P.
Zobowiązany właściciel - KOWR wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] 2024 r. wskazując, że zarzut dotyczy błędu co do zobowiązanego.
PINB postanowieniem z 6 lutego 2024 r., w trybie art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a., oddalił zarzuty w przedmiocie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ egzekucyjny wskazał, że nie zachodzą przesłanki z art. 33 § 2 ww. ustawy, które mogłyby stanowić podstawę zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożył zobowiązany KOWR. W uzasadnieniu wskazano, że jedyną osobą zobowiązaną do dokonania rozbiórki jest J.K./jego spadkobiercy, którzy nadal dysponują budynkiem.
W uzasadnieniu postanowienia z 28 marca 2024 r. WINB podniósł, że podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji są zarzuty, których katalog zawarty został w art. 33 § 2 u.p.e.a. Natomiast zgodnie z art. 34 § 3 ww. ustawy na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie. Zobowiązany KOWR, wnosząc zarzuty wskazuje, że podstawą zarzutu jest okoliczność wskazana w art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., błąd co do zobowiązanego. Błąd co do osoby zobowiązanego jest jedną z podstaw zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Za błąd ten, w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a. rozumie się sytuację, w której organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego, w związku z czym doręczył jej tytuł wykonawczy oraz pouczył o prawie wniesienia zarzutów. Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Różnica w tym zakresie może być wynikiem popełnienia przez wierzyciela błędu przy sporządzaniu tytułu wykonawczego, jak również skutkiem przejścia egzekwowanego obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Wskazał, że w/w sytuacja nie zaistniała w przedmiotowej sprawie. Czynności egzekucyjne zostały podjęte w stosunku do właściwego podmiotu - KOWR jako właściciela nieruchomości. Bez znaczenia na tym etapie pozostaje fakt, że adresatem rozbiórki wskazanym w decyzji w dnia 13 kwietnia 2012 r jest nieżyjący, ówczesny dzierżawca gruntu (działki nr [...]) J.K. To KOWR jako właściciel nieruchomości i podmiot posiadający prawo dysponowania gruntem na cele budowlane jest podmiotem zobowiązanym to wykonania nakazu rozbiórki.
W skardze wywiedzionej do Sądu na postanowienie WINB pełnomocnik KOWR zarzucił mu naruszenie:
- art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie przez organ sprawy, co skutkowało pominięciem istotnej w sprawie okoliczności, tj. braku dostępu KOWR - do chwili obecnej - do budynku mieszkalnego znajdującego się na działce Nr [...] w miejscowości B. - z powodu władania nieruchomością do chwili śmierci przez J.K., a następnie władania nieruchomością przez jego spadkobierców,
- art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez nie umorzenie przez organ postępowania w sytuacji, gdy J.K. zmarł a obowiązek wynikający z decyzji z dnia 13 kwietnia 2012 r. jest ściśle związany z J.K.,
- art. 1a pkt 20 u.p.e.a. poprzez uznanie za zobowiązanego KOWR w sytuacji gdy obowiązek wynikający z decyzji z dnia 13 kwietnia 2012 r. jest ściśle związany z J.K./jego spadkobiercami,
- art. 138 § 1 pkt. 1 oraz § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, w sytuacji gdy organ uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy zobowiązany był do jego uchylenia,
- art. 33 § 1 i 2 ust. 3 u.p.e.a., poprzez nieprawidłowe uznanie przez organ, że w sprawie nie zachodzi przesłanka błędu co do zobowiązanego, co jest sprzeczne z treścią decyzji PINB z dnia 13 kwietnia 2012 r. stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego Nr 1/2024 z dnia [...] 2024 r.,
- art. 27 § 1 ust. 2 u.p.e.a., poprzez wskazanie w tytule wykonawczym Nr 1/2024 z dnia [...] 2024 r. danych zobowiązanego niezgodnych z treścią decyzji PINB z dnia 13 kwietnia 2012 r., w której jedyną osobą zobowiązaną do dokonania rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego jest J.K./jego spadkobiercy, którzy nadal dysponują w.w. budynkiem (budynek jest zamknięty i niedostępny dla KOWR),
- art. 27 § 1 ust. 3 u.p.e.a., poprzez wskazanie w tytule wykonawczym Nr 1/2024 z dnia [...] 2024 r. podstawy prawnej obowiązku KOWR do dokonania rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego - decyzji nakazowej z dnia 13 kwietnia 2012 r. (część B, rubryki 2, 3 i 4), w sytuacji gdy obowiązek wskazany w decyzji odnosi się wprost do J.K.,
- błędne uznanie KOWR przez organ za zobowiązanego do dokonania rozbiórki budynku mieszkalnego z uwagi na fakt odrzucenia spadku przez dzieci J.K., który to fakt organ wskazał w toku postępowania, w sytuacji gdy KOWR nie jest spadkobiercą J.K., natomiast mając na uwadze art. 1020 K.c., w ich miejsce wchodzą kolejno powołani spadkobiercy (do których KOWR nie należy),
- niezgodną z rzeczywistym stanem faktycznym ocenę przez organ terenu działki Nr [...] i znajdującego się tam budynku, zgodnie z którą nie ma przeszkód aby KOWR wykonywał władztwo nad terenem działki oraz że teren jest opuszczony i niezamieszkały, w sytuacji gdy teren działki nie został opuszczony a znajdujący się na działce budynek jest niedostępny dla KOWR (drzwi trwale zamknięte, pozostawione przedmiotu użytku codziennego) co KOWR na bieżąco zgłaszał organowi w trakcie prowadzonych przez niego czynności, a ponadto jak wynika z wyjaśnień PINB w piśmie z dnia 26 lutego 2024 r. córki po śmierci J.K. zabezpieczyły wejście do budynku,
- naruszenie art. 104 § 1 i 2 k.p.a. poprzez "kontynuowanie" postępowania administracyjnego przez organ wobec KOWR już po dacie ostatecznego zakończenia w.w. postępowania decyzją administracyjną PINB z dnia 13 kwietnia 2012 r., czego konsekwencją było wydanie przez PINB tytułu wykonawczego Nr 1/2024 wobec KOWR, na który w.w. decyzja nie nakładała obowiązku rozbiórki,
- naruszenie art. 26 § 3a ust. 2 u.p.e.a., poprzez podejmowanie przez organ wobec KOWR czynności związanych z egzekucją administracyjną, dotyczących m.in. ustalania stanu faktycznego działki Nr [...] i znajdującego się tam budynku, ustalania kręgu spadkobierców J.K. (informacja o odrzuceniu spadku przez dzieci) - bez wyraźnej podstawy prawnej (ponieważ postępowanie administracyjne zostało ostatecznie zakończone decyzją z dnia 13 kwietnia 2012 r.) i jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
- naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa poprzez określenie w tytule wykonawczym Nr 1/2024 zobowiązanego jako "Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa w O. Oddział Terenowy w O." jako niezgodnego z oznaczeniem tego podmiotu, zgodnie z którym siedzibą Krajowego Ośrodka jest miasto stołeczne W. (prawidłowo: "Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa w W. Oddział Terenowy w O.").
Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, uchylenie postanowienia organu I instancji oraz umorzenie postępowania.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – p.p.s.a.) w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.
Na wstępie wyjaśnić także należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżone postanowienie WINB, którym organ utrzymał w całości w mocy postanowienie PINB wyrażające stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.
Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych postanowień stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Z kolei w myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: (1) nieistnienie obowiązku; (2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: (a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, (b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, (c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; (3) błąd co do zobowiązanego; (4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; (5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; (6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: (a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, (b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, (c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zarzut jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze, co powoduje, że wnosząc go zobowiązany zamierza wykazać zaistnienie jednej z przesłanek z art. 33 § 2 u.p.e.a., czym kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego nie dotyczy sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 546/21, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA). W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów.
Podkreślić także należy za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że "postępowanie egzekucyjne nie jest procedurą, w ramach której mają zostać skonkretyzowane prawa lub obowiązki strony, wynikające z przepisów prawa materialnego. Taka konkretyzacja ma bowiem miejsce na etapie wcześniejszym, określanym jako postępowanie jurysdykcyjne. Postępowanie egzekucyjne jest fazą następną, a jego celem jest doprowadzenie do wykonania aktu administracyjnego, który został wydany na zakończenie etapu jurysdykcyjnego. Organ egzekucyjny ma ograniczone możliwości badania sprawy, jego kognicja ogranicza się tylko i wyłącznie do zagadnień, związanych z samym wykonaniem aktu administracyjnego albo brakiem możliwości jego wykonania. Nie ma natomiast umocowania, aby sięgać "wstecz" i badać prawidłowość sposobu, w jaki w fazie jurysdykcyjnej skonkretyzowano prawa i obowiązki strony. Nie może zatem odnosić się do zagadnień, związanych z ustaleniami faktycznymi i zastosowaniem do nich przepisów prawa materialnego. Punktem wyjścia dla organu egzekucyjnego jest wykonywany akt administracyjny. Dopóki znajduje się on w obrocie prawnym, organ prowadzący egzekucję jest nim związany. W żadnym wypadku nie może samodzielnie dokonywać jego weryfikacji. To ograniczenie kognicji znalazło wyraz w art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym." (wyrok NSA z dnia 24 maja 2016, sygn. II FSK 1138/14, CBOSA).
W niniejszej sprawie KOWR w swoich zarzutach powołał się na błąd co do osoby zobowiązanego. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego należy rozumieć w taki sposób, że jeżeli w tytule wykonawczym jest wskazany zobowiązany i podjęto czynności egzekucyjne do tego zobowiązanego, to nie występuje błąd co do osoby; jeśli w tytule wykonawczym byłby zobowiązany, a zostałyby podjęte czynności do innej osoby to wystąpiłby błąd co do osoby (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Po 1098/21, CBOSA)
W przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka błędu co do osoby zobowiązanego. Błąd co do osoby zobowiązanego nie zachodzi, jeżeli zobowiązany kwestionuje zasadność nałożenia na niego obowiązku i, wnosząc zarzut, zmierza do zbadania zasadności nałożenia na niego obowiązku (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2022 r., sygn. akt III FSK 962/21, CBOSA). Orzecznictwo sądów administracyjnych jednoznacznie wskazuje, iż zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego podnoszący błąd co do osoby zobowiązanego nie może w praktyce zmierzać do ponownego ustalenia osoby zobowiązanego. (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OSK 24/14; wyrok NSA z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2494/12; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2539/14; wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2658/12, CBOSA). Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego powinien dotyczyć jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Do prowadzenia szerszych ustaleń, czy wręcz weryfikacji osoby zobowiązanego w kierunku ustalenia zasadności obciążenia jego egzekwowanym obowiązkiem organ egzekucyjny nie ma prawa (T. Lewandowski, P. Ostojski, Błąd co do osoby zobowiązanego jako podstawa zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Przegląd Prawa Publicznego 2011, z. 9, s. 79-85). Innymi słowy, zarzut co do osoby zobowiązanego nie może zmierzać do merytorycznego ustalenia osoby zobowiązanego. W przeciwnym wypadku sprowadzałby się do badania zasadności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co zostało zabronione przez ustawodawcę w art. 29 § 1 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej i nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zatem, dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja ostateczna stanowiąca tytuł wykonawczy, podlega ona egzekucji, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania tej decyzji i nie ma możliwości negowania prawidłowości nałożenia obowiązków z uwagi na zmianę właściciela nieruchomości, na której zlokalizowany jest obiekt objęty nakazem rozbiórki, z uwagi na błąd co do osoby zobowiązanej
Zasadnie podkreśliły organy, że czynności egzekucyjne zostały podjęte w stosunku do właściwego podmiotu - KOWR jako właściciela nieruchomości. Obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego jest obowiązkiem wynikającym z norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 925 – P.b.) obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego (ust. 1). Koszty związane z wykonaniem obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego (ust. 2).
Obowiązek rozbiórki budynku, nakazany w decyzji przez właściwy organ nadzoru budowlanego, nie ma charakteru osobistego, tj. nie jest ściśle związany z podmiotem wskazanym w decyzji jako podmiot zobowiązany do wykonania obowiązku. W przypadku egzekucji tego obowiązku chodzi o doprowadzenie do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji, a nie o wykonanie decyzji w stosunku do osoby wskazanej w decyzji. Decyzja nakazująca rozbiórkę nie pełni bowiem funkcji kary nakładanej na konkretną osobę (podmiot), ale celem jej wydania jest doprowadzenie do stanu legalności, czyli do stanu sprzed dokonania samowoli budowlanej. Dlatego wszelkie obowiązki wynikające z władztwa nad nieruchomością, w tym obowiązek rozbiórki obiektu posadowionego na tej nieruchomości, obciążają aktualnego właściciela, ponieważ związane są z własnością nieruchomości, a nie z konkretną osobą. W wyroku z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 1076/18, WSA w Krakowie stwierdził: "decyzja nakazująca rozbiórkę dotyczy w tej sprawie konkretnego budynku, a nie osoby i zobowiązanym do jej wykonania jest jego aktualny właściciel, zatem w razie zmian właścicielskich decyzja ta pozostaje w obrocie, a organ, bez wydawania ponownego rozstrzygnięcia w tej sprawie, ma prawo egzekwować wynikający z niej obowiązek od obecnego właściciela (...)". Takie stanowisko dopuszczalne jest w oparciu o art. 52 P.b. W wyroku z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 112/13, NSA stwierdził, iż "postępowanie egzekucyjne można prowadzić względem takiego inwestora, który ma możliwość wejścia na cudzy grunt i dokonania rozbiórki obiektu. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że inwestor mający prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w dacie popełnienia samowoli budowlanej lub innych naruszeń prawa mógł później utracić to prawo. W takiej sytuacji obowiązek rozbiórki w trybie 48, 50a, 51 prawa budowlanego ciąży na tym kto faktycznie posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane lub jest właścicielem, chociaż faktycznie mógł nie być inwestorem, który wcześniej dopuścił się naruszeń prawa przy wykonywaniu robót budowlanych". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dopuszcza się zatem możliwość skierowania egzekucji wobec aktualnego właściciela w sytuacji, gdy inwestor, na którego w decyzji nałożony został obowiązek rozbiórki, z jakichś powodów obowiązku tego już nie może wykonać.
Wobec tej regulacji prawnej Sąd stwierdza, że skoro skarżący posiada tytuł prawny do nieruchomości, a egzekwowany obowiązek nie jest ściśle powiązany z osobą zobowiązanego, lecz z nieruchomością, co oznacza, że na każdorazowym właścicielu nieruchomości ciąży obowiązek jego wykonania czy to dobrowolnie czy to w trybie zastosowania środków egzekucyjnych, to oczywistym jest, iż dopuszczalne było wystawienie tytułu wykonawczego na KOWR i kierowanie do niego przewidzianych w u.p.e.a. środków egzekucyjnych.
W tytule wykonawczym prawidłowo wskazano dane identyfikujące podmiot, na którym ciąży prawny obowiązek przywrócenie stanu poprzedniego rowu. Błędne wskazanie siedziby podmiotu nie doprowadziło bowiem do błędnej identyfikacji zobowiązanego. Badanie przez organ egzekucyjny, a w następstwie zaskarżenia aktów tegoż organu przez sąd administracyjny, dopuszczalności egzekucji ma charakter wyłącznie formalny, tj. sprowadzający się do kontroli tożsamości podmiotu, co do którego prowadzi się egzekucję. Z powyższych względów Sąd nie dopatrzył się również nieważności postępowania egzekucyjnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kontrola sądowa zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia wykazała, że nie naruszają one w tym zakresie prawa.
Organy, prowadząc postępowanie nie dopuściły się także naruszenia przepisów postępowania. Rozstrzygnięcia zawierają uzasadnienie faktyczne i prawne, a organy podjęły wszelkie czynności, aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy.
Wobec powyższego skarga, na podstawie art. 151 p.p.s.a., została oddalona.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI