II SA/Ol 410/23

II SA/Ol 410/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk /przewodniczący/
Grzegorz Klimek
Tadeusz Lipiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 690
art. 2 ust. 1 pkt 2 i 43, art. 33 ust. 4 pkt 1
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 par. 1 , art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego i zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadnienie
Decyzją z 10 lutego 2023 r. Starosta Braniewski (dalej: " Starosta", "organ pierwszej instancji") orzekł o utracie przez A.K. (dalej: "skarżąca") statusu osoby bezrobotnej z dniem 2 grudnia 2022 r. Z tym samym dniem skarżąca pozbawiona została prawa do zasiłku.
W uzasadnieniu starosta podał, że skarżąca była zgłaszana do ubezpieczenia społecznego przez firmę [...] w okresie od 2 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r., zaś po dokonaniu korekty przez tę firmę w dniu 2 grudnia 2022 r. Skarżąca dostarczyła oświadczenie kierownika [...], w którym potwierdzono, że nie podjęła ona pracy od 2 grudnia 2022 r., natomiast na pytanie organu, czy podjęła ona zatrudnienie skierowane do [...] nie udzielono odpowiedzi.
W ocenie organu z posiadanych dokumentów wynika, że skarżąca od 2 grudnia 2022 r. podlega ubezpieczeniom społecznym z powodu wykonywania umowy zlecenia. Zgodnie z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz. U. z 2022 r., poz. 690 – dalej "ustawa") w takim przypadku następuje utrata statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca, zanegowała w nim to, aby podjęła zatrudnienie w sklepie [...], choć 2 grudnia 2022 r. podpisała umowę zlecenia. W ZUS w Braniewie skarżąca otrzymała informację, że była zgłoszona do ubezpieczenia społecznego, jednak ponieważ nie uzyskała żadnego dochodu składka była zerowa. Nie zgłosiła ona podjęcia pracy od 2 rudnia 2022 r., gdyż była przekonana, że do zatrudnienia nie doszło. Nadal była zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia.
Wojewoda Warmińsko-Mazurski (dalej: "Wojewoda") decyzją z 8 marca 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Wojewoda przytoczył treść przepisów ustawy i stwierdził, że mając na uwadze raport ZUS-U1 bezspornym jest, że skarżąca wykonywała pracę na podstawie umowy zlecenia od 2.12.2022 r. do 2.12.2022 r., wobec powyższego od tego dnia nie spełnia warunków, by legitymować się statusem osoby bezrobotnej. Gdyby skarżąca zawiadomiła organ o podjęciu zatrudnienia, wówczas utraciłaby status osoby bezrobotnej jedynie na czas wykonywania pracy. Zerowa składka ubezpieczenia społecznego, wynika z tego, że płatnik w danym miesiącu nie wypłacił wynagrodzenia, gdyż jego wypłata przewidziana jest w następnym miesiącu.
[...], dokonując korekty umowy zlecenia zawartej ze skarżącą, nie wyrejestrowała jej w dokumencie zgłoszeniowym ZUS ZWUA, a jedynie skróciła okres zawarcia umowy zlecenia do jednego dnia, tj. 2.12.2022 r.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie:
1/ prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy poprzez przyjęcie, że zaistniały podstawy prawne do zastosowania wyżej powołanych przepisów w przedmiotowej sprawie;
2/ art. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. przez niezgodne z dyspozycją tych artykułów zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i błędną jego ocenę skutkującą bezzasadnym uznaniem, że skarżąca wykonywała pracę na podstawie umowy zlecenia w okresie od 2.12.2022 r. do 2.12.2022 r.,
W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu raz jeszcze podkreśliła, że mimo podpisania umowy zlecenia nie podjęła zatrudnienia i nie przepracowała ani jednego dnia. Przy interpretacji przepisów ustawy powinno się mieć na uwadze nie tylko wykładnię literalną, ale również celowościową i funkcjonalną
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, bezrobotnym w rozumieniu tej ustawy jest m.in. osoba, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej, która ponadto spełnia pozostałe warunki przewidziane w tym przepisie. Pojęcie zatrudnienia wyjaśnione zostało w art. 2 ust. 1 pkt 43 ustawy, który określa je jako wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą.
Definicja osoby bezrobotnej ( art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy ) skonstruowana jest nie tylko z przesłanek pozytywnych, wskazujących na warunki, które muszą być spełnione, aby można było uzyskać (zachować) status bezrobotnego. Zawiera ona również przesłanki negatywne, które uniemożliwiają nabycie (zachowanie) tego statusu. Wobec tego oczywistym jest, że nie każda osoba rejestrująca się w urzędzie pracy może być uznana za osobę bezrobotną. Wszystkie niezbędne wymogi muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek z nich wyklucza nabycie, czy zachowanie statusu osoby bezrobotnej.
Definicja bezrobotnego zawarta w powołanym wyżej przepisie ma szczególne znaczenie dla regulacji prawnej instytucji statusu osoby bezrobotnej. Z tego powodu jej nadmiernie restrykcyjna wykładnia mogłaby w sposób niepożądany eliminować z kręgu świadczeń przewidzianych dla bezrobotnych te osoby, które pozostając bez pracy, powinny je uzyskiwać. W pełni zgodzić się należy z poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 547/17 (dostępny w CBOSA), że organy administracji publicznej powinny dokonywać wykładni przepisów art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, mając na uwadze nie tylko ich literalne brzmienie, ale również wykładnię celowościową i funkcjonalną oraz zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Przy czym nie chodzi o ich stosowanie w sposób uznaniowy. Celem ww. ustawy jest bowiem zwiększenie zatrudnienia i zahamowanie wzrostu bezrobocia, w tym rozwiązywanie problemów społecznych, zwłaszcza takich jak bezrobocie, ubóstwo i wykluczenie społeczne.
W rozpoznawanej sprawie kwestią kluczową dla jej rozstrzygnięcia pozostaje to, czy skarżąca podjęła zatrudnienie w sklepie [...]. Organy rozpoznające sprawę uznały, że na to pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej z uwagi na to, iż pracodawca zgłosił skarżącą do ubezpieczenia społecznego - ostatecznie tylko na jeden dzień tj. 2 grudnia 2022 r.
Ograniczenie się jednak do powyższej okoliczności i pominięcie pozostałych dowodów w sprawie nie było zasadne. Doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszone zostały art. 7, art.77 § 1, art. 80 k.p.a.
Zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten, w powiązaniu z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., wyraża zasadę prawdy obiektywnej, która oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia i oceny stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Obowiązkiem każdego organu administracji jest więc wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stanowi przesłankę do uznania naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym, w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.
Zauważyć należy, że organ I instancji widział potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego, ponieważ pismem z 28 grudnia 2022 r. zwrócił się do [...] o udzielenie informacji czy skarżąca została zatrudniona w tej spółce od 2 grudnia 2022 r. (k-40 akt administracyjnych). Pomimo braku odpowiedzi organ uznał, że zatrudnienie miało miejsce tylko z uwagi na fakt zgłoszenia skarżącej do ubezpieczenia. Wydaje się, że brak odpowiedzi na zadane przez organ pytanie powinien skutkować przynajmniej jego powtórzeniem, zwłaszcza że na k-44 akt administracyjnych znajduje się zaświadczenie wydane dla skarżącej przez [...], w którym jednoznacznie stwierdzono, że nie przepracowała ona ani jednego dnia. Również z informacji uzyskanej ze sklepu [...], w którym miała pracować skarżąca, wynika to, że nie podjęła ona zatrudnienie od 2 grudnia 2022 r. ( k-38 akt administracyjnych ).
Kolejną kwestią wymagającą zwrócenia większej uwagi organów administracji są informacje dotyczące okresów, w których skarżąca miała podlegać ubezpieczeniu z uwagi na wykonywaną pracę w [...]. Z Raportów ZUS-U1 wynika, że przed ich korektą skarżąca była zgłoszona do ubezpieczeń od 2 do 31 grudnia 2022 r. (k-48 akt administracyjnych), a przecież oczywistym jest, że przez cały ten czas nie pracowała ona w [...]. Organ powinien więc mieć na uwadze to, że jeżeli zgłoszenie do ubezpieczeń było błędne to czy jego korekta jest z pewnością prawidłowa.
Przypuszczenie takie staje się jeszcze bardziej prawdopodobne gdyż zgłoszenie do ubezpieczeń dotyczyło zerowej składki, co oznacza, iż w grudniu 2022 r. nie zostało wypłacone skarżącej wynagrodzenie. Organ odwoławczy wysnuwa przypuszczenie, że wynagrodzenie powinno być wypłacone dopiero w następnym miesiącu, jednak w takim przypadku nie można opierać się na domysłach, zwłaszcza że skarżąca temu zaprzecza. Jeżeli organy przyjmują, że wynagrodzenie zostało skarżącej wypłacone to powinny to po prostu ustalić, a nie opierać się na przypuszczeniach.
Zawarcie przez skarżącą umowy zlecenia (nie ma jej w aktach administracyjnych) bez podjęcia zatrudnienia i pobrania wynagrodzenia nie może skutkować utratą statusu osoby bezrobotnej. Samo podpisanie umowy nie skutkowało bowiem utratą jej gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, zaś gotowość do podjęcia pracy jest ważnym elementem ustawowej definicji osoby bezrobotnej.
W ocenie Sądu orzekającego w sprawie, w przypadku braku wykazania tego, że skarżąca pobrała jakiekolwiek wynagrodzenie (co jest równoznaczne z brakiem świadczenia pracy) brak jest podstaw prawnych do pozbawienia jej statusu osoby bezrobotnej.
W sytuacji gdyby jednak organy ustaliły, że skarżąca wykonywała pracę przez jeden dzień i pobrała z tego tytułu wynagrodzenie (co obecnie jest mało prawdopodobne) to powinny rozważyć czy praca taka nie miała charakteru incydentalnego, który nie tylko nie polepszył na tyle jej sytuacji materialnej skarżącej, aby utraciła ona status osoby bezrobotnej, ale przede wszystkim, czy podjęcie takiego zatrudnienia mogło skutkować utratą jej gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.
Rozpatrując ponownie sprawę organ ma obowiązek wykazać, że jego ocena oparta jest na przekonujących podstawach, a poczynione ustalenia tworzą logiczną całość, a także wziąć pod uwagę powyższe rozważania i zalecenia Sądu.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.