II SA/Ol 399/24

II SA/Ol 399/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-08-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk
Marzenna Glabas /sprawozdawca/
Piotr Chybicki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140 mb pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 189f § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Dnia 22 sierpnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2024 roku sprawy ze skargi P. sp. z o.o. w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz P. sp. z o.o. w O. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 28 listopada 2023 r. Zastępcę Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta Olsztyna, działając z upoważnienia Prezydenta Olsztyna (dalej jako: "organ I instancji"), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, nałożył na P. sp. z o.o. (dalej jako: "skarżąca", "spółka") karę pieniężną w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia organu w ustawowym terminie o zbyciu pojazdu marki [...].
W uzasadnieniu organ I instancji przytoczył przepisy mające w sprawie zastosowanie i wyjaśnił, że spółka zbyła pojazd 10 stycznia 2020 r., o czym powinna zawiadomić organ do 10 lutego 2020 r. Obowiązku tego nie wykonała. Poinformowała organ o zbyciu pojazdu 11 lutego 2020 r. Wskazano, że 9 stycznia 2023 r. organ I instancji zawiadomił spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie nałożenia kary. Uwzględniono, że zakres naruszenia obejmował jeden dzień. Organ stwierdził przy tym, że tego typu naruszenie jest kolejnym, jakiego dopuściła się strona w okresie od 1 stycznia 2020 r., tj. od dnia wejścia w życie przepisów art. 140mb pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który to przepis wprowadził sankcje w postaci kar pieniężnych za niepowiadomienie w terminie nieprzekraczającym 30 dni o nabyciu lub zbyciu pojazdu zarejestrowanego. Rozpatrując przesłankę korzyści finansowych uzyskanych z tytułu naruszenia prawa, organ I instancji stwierdził, iż strona w związku z niezgłoszeniem w ustawowym terminie zbycia pojazdu, którego była właścicielem, nie uzyskała żadnych korzyści finansowych. Dalej wyjaśnił, że nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako: "k.p.a."). W ocenie organu rejestrującego, nie doszło do zaprzestania naruszania prawa, gdyż złożenie przez stronę zawiadomienia o zbyciu pojazdu po ustawowo określonym terminie trudno określić mianem zaprzestania naruszania prawa, nie jest to bowiem czyn charakteryzujący się pewną ciągłością działania, a zatem jedna z przesłanek koniecznych do zastosowania odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie występuje. Brak jest również podstaw do uznania, iż wystąpiło znikome naruszenie prawa. Analizując spełnienie powyższej przesłanki wzięto pod uwagę dwa aspekty: tj. czas naruszenia prawa oraz wpływ tego naruszenia na poszanowanie prawa. Zdaniem organu I instancji samo naruszenie obowiązku ciążącego na stronie, bez względu na faktyczne skutki tego naruszenia, czy czas jego trwania, ma dyscyplinować stronę do działań zgodnych z wymogami art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Podkreślono, że w świetle obowiązku strony nie można uznać, że działanie sprzeczne z regulacją prawną wynikającą z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jest naruszeniem, którego waga jest znikoma. Sama możliwość nałożenia kary pieniężnej przez organ jest na tyle istotna, że ustawodawca usankcjonował karę pieniężną za niedostosowanie działania do przepisów prawa, umożliwiając jednak organowi luz decyzyjny w sytuacji ustalenia wysokości kary. Kara powinna mieć charakter nie tylko sankcyjny, ale również prewencyjny. Odnosząc się do oceny poszanowania prawa, organ I instancji wskazał, że na stronie spoczywa obowiązek znajomości prawa. Tym bardziej, że przepis nakładający na właściciela pojazdu obowiązek zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu w terminie nieprzekraczającym 30 dni został wprowadzony art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i wszedł w życie z dniem 1 stycznia 1998 roku. Zatem nie jest przepisem nowym, który mógłby być dla strony zaskoczeniem. Samo usankcjonowanie jest dopiero wynikiem nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym, wprowadzonej ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1579), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2020 r. Mając powyższe na uwadze, organ I instancji uznał za zasadne nałożenie na spółkę kary pieniężnej w wysokości 200 złotych, tj. najniższej przewidzianej przepisami prawa za stwierdzone naruszenie.
W odwołaniu spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, brak zebrania i rozpatrzenia w sprawie całego materiału dowodowego, w szczególności brak ustalenia daty zgłoszenia nabycia/przerejestrowania samochodu na nabywcę oraz brak rozważenia istnienia podstaw do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej;
- art. 189f § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie;
- art. 12 k.p.a w zw. z art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. polegające na rażącym naruszeniu zasady szybkości postępowania;
- art. 140n ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niezastosowanie.
W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, że organ I instancji dokonał jedynie pobieżnej analizy przepisów. Powinien wziąć pod uwagę, że spółka – pomimo uchybienia terminu – z własnej woli wykonała ciążący na niej obowiązek zawiadomienia
o nabyciu/zbyciu pojazdu. Organ I instancji powinien wyjaśnić, jakie negatywne skutki
w obszarze dóbr prawnie chronionych spowodowało opóźnienie w zawiadomieniu. Zdaniem skarżącej doszło do znikomego naruszenia, co uzasadniało odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z 18 marca 2024 r.,
nr SKO.522.555.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść art. 78 ust. 2, art. 140 mb, art. 140 n ust. 1 i 4 ustawy z dnia 20 czerwca
1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm., dalej jako: "u.p.r.d."). Stwierdziło, że z przepisów tych wynika, że organ I instancji był zobligowany do wydania decyzji w sprawie nałożenia kary wobec niezawiadomienia organu w terminie 30 dni o zbyciu pojazdu. Organ miarkuje jedynie wysokość kary. Kolegium uznało, że organ I instancji zasadnie wszczął i prowadził postepowanie w sprawie stwierdzonego naruszenia. Przyznano, że stan naruszenia prawa w niniejszej sprawie trwał krótko, tj. jeden dzień. Niemniej jednak bezspornym jest, iż strona dopuściła się naruszenia i nie zawiadomiła organu w wymaganym terminie o zbyciu pojazdu, zaś kwestia zakresu naruszenia prawa została wzięta przez organ pod uwagę przy wymierzaniu wysokości kary. Organ nałożył na spółkę karę w minimalnej wysokości. W ocenie Kolegium organ I instancji w sposób prawidłowy, określając wysokość kary, zbadał przesłanki, o których mowa w art 140n ust. 4 u.p.r.d., tj. zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy i wymierzył karę w najniższej wysokości. Kolegium nie dopatrzyło się naruszenia przez organ I instancji art. 189f k.p.a., gdyż naruszenie, którego dopuściła się strona nie ma charakteru znikomego. Podniesiono w tym względzie, że niewywiązanie się z ciążącego na stronie obowiązku zawiadomienia organu rejestrującego pojazdy o dokonaniu czynności zbycia lub nabycia pojazdu oznacza, iż dochodzi do postępowania według własnej woli, nieliczenia się z obowiązującymi przepisami prawa. Wprowadzone przepisy mają natomiast służyć poprawie przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku ustawowego terminu zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu, co w konsekwencji ma wpłynąć na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w CEPiK. Natomiast gromadzone dane
o pojazdach pozwalają na kontrolę legalności ich użytkowania i obrotu. Nie bez znaczenia jest również to, że strona postępowania jest przedsiębiorcą i jako podmiot zawodowo zajmujący się obrotem pojazdami obowiązana jest do szczególnej staranności
w dziedzinie, którą zajmuje się zawodowo. Co za tym idzie jako podmiot, który zawodowo zajmuje się sprzedażą pojazdów, tym bardziej obowiązana jest znać i przestrzegać przepisów prawa, które dotyczą jej działalności. Zatem również z tego powodu trudno w przypadku strony mówić o znikomości naruszenia prawa.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, powtórzyła zarzuty i argumenty podniesione w odwołaniu. Dodatkowo zarzuciła naruszenie art. 8, art. 9, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń oraz niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącej Kolegium bezpodstawnie utrzymało w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej, w sytuacji gdy prawidłowe było jej uchylenie i orzeczenie o odstąpieniu od wymierzenia kary, i poprzestanie na pouczeniu, zgodnie z art. 189 § 1 pkt 1 k.p.a. Spółka zarzuciła też naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w zw. z art. 14 i 16 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości z dnia 7 lipca 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1394).
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik akcentował, że organ nie ustalił daty zgłoszenia nabycia tudzież przerejestrowania przedmiotowego samochodu na nowego właściciela. Wywiódł, że zawiadomienie nabywcy samochodu pozwala na odnotowanie
w rejestrach zmiany właściciela i ma znaczenie przy ustaleniu zakresu naruszenia. Podkreślił, że spółka zaprzestała naruszenia prawa przed wszczęciem postępowania, gdyż 11 lutego 2020 r. zawiadomiła organ I instancji o zbyciu pojazdu. Tym samym strona z własnej woli wykonała ciążący na niej obowiązek o nabyciu/zbyciu pojazdu. Stan naruszenia prawa ustał 3 lata przed wszczęciem postępowania w sprawie nałożenia kary (9.07.2023 r.) Decyzja o nałożeniu kary wydana została dopiero po upływie 4 miesięcy od wszczęcia postępowania, co uzasadniało rozważenie odstąpienie od nałożenia kary. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy nie wziął pod uwagę naruszenia przez organ I instancji zasady szybkości postępowania, co ma istotne znaczenie w kontekście realizacji zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).
Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach, zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Podtrzymało stanowisko i argumenty wyrażone
w zaskarżonej decyzji. Uznało za bezzasadne zarzuty skargi. Wyjaśniło, że z dniem 1 stycznia 2024 r. przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym dotyczące nakładania kar na podstawie art. 140mb ustawy, uległy zmianie. Miało to miejsce w związku
z wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw
w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U.2023, poz. 1394). Przy czym w ww. ustawie zmieniającej zawarte są także przepisy przejściowe, w tym m. in. art. 14 i 16 ustawy. Zgodnie z brzmieniem art. 14 tej ustawy, w przypadku gdy pojazd został: 1) sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej, 2) sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej,
3) nabyty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - przed dniem 1 stycznia 2024 r., do spraw związanych z rejestracją oraz zawiadamianiem o zbyciu albo nabyciu pojazdu stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym. Ponadto zgodnie z brzmieniem art. 16 ww. ustawy zmieniającej, do postępowań w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa w art. 140mb ustawy zmienianej w art. 2, wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2024 r., stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym. Zatem w niniejszej sprawie, skoro postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu wszczęte zostało jeszcze przed dniem 1 stycznia 2024 r. i nie zostało zakończone, zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) i art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność
z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy podejmowaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego.
Wyjaśnić należy w pierwszej kolejności, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 14 i 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U.2023 poz. 1394) poprzez ich niezastosowanie. Kontrolowane postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej wszczęte zostało z urzędu 31 marca 2022 r. (k. 5 akt administracyjnych). Dlatego zgodnie z wymienionymi unormowaniami postępowanie administracyjne toczyło się w oparciu o przepisy w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie tej noweli.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., w brzmieniu obowiązującym w niniejszej sprawie, właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę (odpowiednio prezydenta miasta na prawach powiatu) o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Przepis ten w podanym brzmieniu obowiązuje od samego początku obowiązywania u.p.r.d., czyli od 1997 r. z tą tylko różnicą, że zawiadomienie na początku składane było kierownikowi rejonowemu urzędu rządowej administracji ogólnej,
a od 1 stycznia 1999 r. staroście. Zawiadomienie o nabyciu lub zbyciu pojazdu nie jest zatem nowym obowiązkiem. Naruszenie tego obowiązku do 1 stycznia 2020 r. stanowiło jedynie wykroczenie z art. 97 Kodeksu wykroczeń zagrożone karą grzywny do 3000 zł albo karą nagany. Na podstawie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579) dodany został do u.p.r.d., z dniem 1 stycznia 2020 r., art. 140 mb i 140n, w myśl których niezawiadomienie starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej od 200 do 1000 zł nakładanej w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 140n ust. 7 u.p.r.d. jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w art. 140mb, wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia, w stosunku do osoby będącej osobą fizyczną stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej. Z uzasadnienia do wprowadzonej noweli (druk VIII.3495) wynika, że wprowadzone zmiany mają służyć poprawie przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia wniosku
o rejestrację/wyrejestrowanie pojazdu w określonym terminie czy też ustawowego terminu zawiadomienia o nabyciu, zbyciu pojazdu czy zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym. W konsekwencji powinno to wpłynąć również na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji.
W uzasadnieniu do projektu podkreślono, że zmiany ustawy - Prawo o ruchu drogowym są wynikiem zarzutów formalnych Komisji Europejskiej dotyczących uchybienia zobowiązaniom transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE
z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, dotyczących m.in. braku sankcji za niezarejestrowanie importowanego pojazdu oraz niewyrejestrowanie pojazdu wycofanego z eksploatacji. Komisja uznała, że Rzeczpospolita Polska nie zapewniła skutecznego stosowania art. 5 ust. 2 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE, a tym samym uchybiła obowiązkom wynikającym z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej przez brak kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia obowiązków zarejestrowania pojazdu sprowadzanego do Polski oraz niepoinformowania właściwego organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie 30 dni. Zauważono, że zaproponowana sankcja administracyjna jest niższa od obecnie obowiązującej sankcji, którą przewiduje art. 97 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2018 r. poz. 618, z późn. zm.) i która w formie kary grzywny może zostać wymierzona do wysokości 3000 złotych. Zaproponowane przepisy obniżą więc sankcję z 3000 zł do 1000 zł.
Dostrzec należy, że wspomniana dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U.UE.L.2000.269.34) zobowiązuje państwa członkowskie do podejmowania niezbędnych środków w celu zapewnienia systemu zbierania wszystkich pojazdów wycofanych z eksploatacji przez uprawnione zakłady przetwarzania (art. 5 ust. 1 i 2 dyrektywy). We wstępie dyrektywy w pkt 26 zaakcentowano, że w celu monitorowania realizacji celów, określonych w niniejszej dyrektywie, konieczne jest gromadzenie danych
o pojazdach wycofanych z eksploatacji na poziomie całej Wspólnoty. Zbiór takich danych umożliwia centralna ewidencja pojazdów, która zastąpiła wojewódzkie ewidencje pojazdów, działające uprzednio na podstawie art. 60 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. –Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 80a ust. 2 u.p.r.d. w ewidencji gromadzi się dane o pojazdach zarejestrowanych oraz ich właścicielach, w tym m.in. o zbyciu pojazdu: datę zgłoszenia zbycia pojazdu, datę zbycia pojazdu, dane nabywcy (art. 80b ust. 1 pkt 5 u.p.r.d.), a także o obowiązkowym ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu, dane techniczne o pojeździe, o dokumentach pojazdu, o demontażu pojazdu. Gromadzone dane o pojazdach pozwalają na kontrolę legalności ich użytkowania i obrotu. W praktyce wielokrotnie dochodziło do sytuacji kiedy nabywca pojazdu nie dokonywał jego przerejestrowania, pojazd był porzucany, a starostwo musiało pojazd zabezpieczyć
i dochodzić zwrotu kosztów z tym związanych. Dlatego obowiązek zawiadomienia obciąża prawidłowo jednocześnie zbywcę i nabywcę pojazdu. W zależności od okoliczności obowiązek zawiadomienia o nabyciu może dotyczyć tylko nabywcy, jeżeli pojazd nabywany jest np. w drodze spadku. Natomiast obowiązek będzie dotyczył tylko zbywcy, gdy pojazd zostanie zbyty za granicę, oddany zostanie do kasacji. W przypadku zaś obrotu pojazdami na rynku wewnętrznym wtórnym, na podstawie umów dwustronnych zarówno nabywca jak i zbywca pojazdu powinni dokonać wymaganych zawiadomień dla zapewnienia zaewidencjonowania zmiany właściciela pojazdu i identyfikacji podmiotu odpowiedzialnego za pojazd. Wykładnia systemowa i celowościowa omawianych przepisów przemawia za przyjęciem obowiązku zawiadomienia przez obie strony umowy. Zaniedbanie nabywcy będzie bowiem obciążało zbywcę, aby uchylić się od ewentualnych roszczeń związanych z pojazdem, zbywca powinien sam dochować obowiązku zawiadomienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie jest sporny obowiązek zawiadomienia o zbyciu pojazdu przez jego zbywcę (por. np. wyroki: WSA w Szczecinie
z 12 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 637/20; WSA w Łodzi z 15 grudnia 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 603/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. sygn. akt I OW 75/20, publ.
w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA").
Nie budzi przy tym wątpliwości, że cel zawiadomienia może zostać już osiągnięty, gdy tylko nabywca pojazdu dokona wymaganego zawiadomienia, wykazując swoje prawo do pojazdu i okoliczności jego nabycia i jednocześnie zbycia. Jednak, jak już wskazano, nie zwalnia to zbywcy pojazdu z obowiązku przedmiotowego zawiadomienia, ale może zostać uwzględnione przy miarkowaniu kary w ramach oceny zakresu naruszenia,
o którym mowa w art. 140n ust. 4 u.p.r.d. Stosownie do tego unormowania ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Zakres naruszenia, który organy administracji publicznej obu instancji są zobowiązane uwzględnić przy ustaleniu kary administracyjnej za zaniechanie zawiadomienia nie może sprowadzać się jedynie do wyliczenia przekroczenia terminu, ale niezbędna jest ocena i wyważenie wszystkich okoliczności w jakich do naruszenia doszło, w tym podawanych przez stronę powodów zaniechania. W niniejszej sprawie skarżąca w ogóle nie usprawiedliwiała dokonania zawiadomienia z opóźnieniem. Jako podmiot trudniący się zawodowo sprzedażą samochodów, spółka powinna zapoznawać się na bieżąco z obowiązującymi w tym zakresie przepisami i ich przestrzegać z należytą starannością.
Ustalenie, że w sprawie zostały spełnione przesłanki do wymierzenia kary
nie przeczyło jednak przyjęciu, że zaistniały podstawy do uznania znikomości naruszenia
i odstąpienia od nałożenia kary.
Wskazać trzeba, że na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej
i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Interpretując przytoczone unormowanie organy orzekające niezasadnie akcentowały, że samowola wykracza zawsze poza znikomość naruszenia. Przyjmując taki tok myślowy organów orzekających nigdy nie byłoby możliwe odstąpienie od nałożenia kary na gruncie omawianej ustawy. Natomiast w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie, wskazuje się zgodnie, że art. 189f § 1 i § 2 k.p.a. ma także zastosowanie do decyzji związanych. Podnosi się w tym względzie, że przepisy działu IVa k.p.a. miały za zadanie wypełnienie systemowej luki w standardzie ochrony praw jednostki, dostosowując system prawa administracyjno-karnego do wymogów konstytucyjnych oraz konwencyjnych. Taką lukę stanowił między innymi brak możliwości odstąpienia od wymierzenia kary (por. A. Wróbel [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2018, s. 1189 oraz wyrok NSA z 14 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 943/20, publ. w CBOSA). Dlatego obligatoryjność omawianej kary, która z założenia ma charakter represyjny i prewencyjny, a więc ma służyć zapewnieniu przestrzegania przepisów ustawy, nie może sprzeciwiać się zakwalifikowaniu rozpatrywanego naruszenia jako zasługującego na odstąpienie od ukarania. Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy. Celem art. 189f § 1 i § 2 k.p.a. jest zaś niedopuszczenie do wymierzenia kary, która byłaby rażąco nieproporcjonalna do wagi naruszenia. W wyroku z 14 kwietnia 2023 r. sygn. akt II GSK 743/20, publ. w CBOSA, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że zasada proporcjonalności musi być odnoszona również do wymierzania sankcji administracyjnych, jako jednej z najbardziej dotkliwych form ingerencji organu administracji publicznej w sferę uprawnień i obowiązków podmiotu administrowanego w procesie stosowania prawa. Zastosowanie zasady proporcjonalności w odniesieniu do sankcji bezwzględnie oznaczonej (administracyjnej kary pieniężnej w określonej wysokości) wymaga rozważenia, czy wymierzenie kary pieniężnej w określonej wysokości będzie przydatne do osiągnięcia zamierzonych skutków (celów) danej regulacji oraz czy zachowana została właściwa dla demokratycznego państwa prawa proporcja między efektem wymierzonej sankcji pieniężnej a jej dolegliwością. Jeżeli odpowiedzi na te pytania nie będą pozytywne, należy uznać, że nałożenie kary nie jest niezbędne dla ochrony interesu publicznego i organ powinien odstąpić od jej nałożenia, jako niezgodnej z konstytucyjnymi standardami płynącymi z zasady proporcjonalności. Innymi słowy organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu), to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary. Stanowisko to skład orzekający podziela. W ocenie Sądu wymierzona skarżącej kara w kwocie 200 zł jest nieproporcjonalna do zakresu stwierdzonego naruszenia. Nie można uznać, że jednodniowe opóźnienie w złożeniu zawiadomienia o zbyciu pojazdu uniemożliwiło osiągniecie ustawowych celów, czy zagroziło jakiemukolwiek dobru prawnie chronionemu.
Zaakcentować trzeba, że zawiadomienie o zbyciu pojazdu marki [...] spółka złożyła organowi I instancji tylko z jednodniowym opóźnieniem – 11 lutego 2020 r., a postępowanie w przedmiocie nałożenia kary za to naruszenie zostało wszczęte zawiadomieniem z 31 marca 2022 r., doręczonym skarżącej 4 kwietnia 2022 r. (k. 5-6 akt administracyjnych), czyli przeszło 2 lata po fakcie. Organy niezasadnie przyjęły w decyzjach, że postępowanie zostało wszczęte 9 stycznia 2023 r. W tej dacie organ
I instancji zawiadomił skarżącą o ponownym wszczęciu postępowania w tej samej sprawie po uchyleniu pierwszej decyzji z 9 sierpnia 2022 r. i przekazaniu mu sprawy przez Kolegium do ponownego rozpatrzenia. Wydanie decyzji kasacyjnej nie kończyło jednak wszczętego z urzędu postępowania, pozostawało ono w toku i należało je kontynuować bez wydawania odrębnego zawiadomienia o wszczęciu postępowania, w oparciu
o zawiadomienie z 31 marca 2022 r.
Mając na uwadze datę wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, nie można się zgodzić z organami, że wymierzenie kary po tak długim okresie od momentu, kiedy organ rejestracyjny mógł stwierdzić naruszenie, ma walor prewencyjny. Zgodzić należy się natomiast ze stroną skarżącą, że wymierzenie kary za jednodniowe opóźnienie po tak znacznym upływie czasu od dobrowolnego wykonania ciążącego na stronie obowiązku, czyli zaprzestania naruszenia z własnej woli, podważa zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.). Po upływie tak znacznego okresu milczenia organu od momentu złożenia przez spółkę wymaganego zawiadomienia, a więc wykonania obowiązku, strona mogła utwierdzić się
w przekonaniu, że organ uznał znikomość naruszenia. W ocenie Sądu w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie jest celowe wymierzanie spółce kary nawet w najniższej możliwej wysokości za jednodniowe uchybienie ustawowego terminu po przeszło trzech latach od momentu zaprzestania naruszenia, kiedy oczywiste jest, że uchybienie nie wywołało żadnych negatywnych konsekwencji ani nie zagroziło jakiemukolwiek dobru prawnie chronionemu.
Zauważyć należy, że organy uwzględniły, że omawiane naruszenie jest jednym
z wielu tego samego rodzaju popełnionych przez spółkę. Nie uzasadniało to jednak generalizowania postępowania skarżącej i stosowania jednakowej miary do wszystkich stwierdzonych naruszeń. Z urzędu wiadomym jest Sądowi, w związku z wcześniejszym rozpatrywaniem skarg spółki (np. w sprawie sygn. akt II SA/Ol 193/24), że w innych postępowaniach organ wymierzał spółce kary po 200 zł za zawiadomienia o zbyciu pojazdów złożone z przeszło dwuletnim opóźnieniem. Są to sytuacje niewspółmierne do jednodniowego opóźnienia, jakie miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Niewspółmierny był też czas reakcji organu I instancji na złożone zawiadomienie. Okoliczności powyższe uzasadniały odstąpienie od nałożenia kary z powodu znikomości naruszenia, o co wnosiła skarżąca. Tym bardziej, że jak ustaliły organy orzekające spółka nie odniosła żadnej korzyści z jednodniowego przekroczenia ustawowego terminu i nie zostało przez to zagrożone żadne dobro prawnie chronione.
Wobec pozostałych podnoszonych w skardze argumentów stwierdzić trzeba, że nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty dotyczące braku należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Okoliczność czy kontrahent zawiadomił właściwy organ o nabyciu pojazdu, czy nie, nie wpływał na zakres obowiązku skarżącej. Okoliczność prawidłowego zawiadomienia przez nabywcę mogłaby ewentualnie wpływać na zakres kary, która
w warunkach niniejszej sprawy została wymierzona w najniższej możliwej wysokości.
Z tego powodu nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut braku ustalenia daty zgłoszenia przez nabywcę, bo pozostaje to bez wpływu dla rozstrzygnięcia.
Zamierzonego skutku nie mogły odnieść również zarzuty naruszenia art. 9, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew przekonaniu skarżącej uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom tych przepisów. Kolegium przytoczyło stan faktyczny sprawy, wskazało prawidłowo jakie przepisy miały w sprawie zastosowania, przedstawiło interpretację przepisów oraz podało motywy rozstrzygnięcia. Umożliwiło to ocenę toku myślowego organu i zasadności wyciągniętych wniosków.
Z podanych przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).
Skarga rozpatrzona została na posiedzeniu niejawny, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., na zgodny wniosek pełnomocnika skarżącej i organu.