II SA/OL 397/22

II SA/Ol 397/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-02-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /sprawozdawca/
Marzenna Glabas /przewodniczący/
Piotr Chybicki
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Dnia 16 lutego 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2023 roku sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie - uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Starosta Ełcki (organ I instancji) decyzją z 17 grudnia 2021 r. skierował J. B. (skarżący, strona) na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych przez niego uprawnień do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu podano, że 23 sierpnia 2021 r. do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w Ełku wpłynęło pismo Prokuratury Okręgowej o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, bowiem w toku postępowania penitencjarnego przed Sądem Okręgowym, sygn. akt [...] ustalono, że strona choruje na dyskopatię kręgosłupa.
Od decyzji organu I instancji strona - działająca przez pełnomocnika – wniosła odwołanie, w którym zarzucono naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami i przepisów postępowania administracyjnego oraz zakwestionowano zasadność decyzji organu pierwszej instancji. Wskazano, że strona jest w sporze cywilnym z Prokuraturą Okręgową, a ponadto organ nie poczynił z urzędu jakichkolwiek czynności w zakresie ustalenia stanu zdrowia skazanego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z 28 lutego 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podniosło, że organ w sposób prawidłowy dokonał oceny istniejących przesłanek do skierowania skarżącego na badanie lekarskie, celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Konieczność przeprowadzenia stosownego specjalistycznego badania lekarskiego uzasadnia załączona do akt sprawy opinia lekarska uzyskana w toku postępowania penitencjarnego przed Sądem Okręgowym, sygn. akt [...], z której wynika, że kierowca choruje na dyskopatię kręgosłupa.
W ocenie Kolegium wskazane wyżej okoliczności dają podstawę do uznania, że istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony. Tym samym w okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zaistniała potrzeba zweryfikowania, czy aktualny stan zdrowia skarżącego pozwala na bezpieczne kierowanie pojazdami w ruchu drogowym. Zaznaczono, że ustawodawca stworzył możliwość kontroli stanu zdrowia kierujących pojazdami w ruchu drogowym, w celu zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim użytkownikom drogi. W przypadkach zaś istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, powziętych przez organ, posiada on uprawnienie do wydania skierowania na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.
Pismem z 17 kwietnia 2022 r. pełnomocnik skarżącego wniósł w jego imieniu skargę na decyzję Kolegium, wnosząc o uchylenie decyzji zapadłych w obydwu instancjach. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono: naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, polegające na błędnym uznaniu, że stan zdrowia skarżącego uzasadnia przeprowadzenie badania w zakresie możliwości prowadzenia przez niego pojazdów.
Pismem z 27 kwietnia 2022 r. (zatytułowanym "skarga") skarżący zarzucił organowi błąd w ustaleniach faktycznych poprzez brak podjęcia z urzędu jakichkolwiek czynności w zakresie ustalenia stanu zdrowia skazanego. Skarżący załączył do skargi orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 27 grudnia 2022 r. skarżący zwrócił się m.in. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu - opinii o stanie zdrowia osoby pozbawionej wolności z 1 września 2022 r. wydanej na wniosek Dyrektora Aresztu Śledczego przez lekarza Ambulatorium po konsultacji neurochirurgicznej, która to opinia jest odmienna od przedstawionej przez Zakład Karny i przeczy tezie organu prowadzącego niniejsze postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1
w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej jako "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności
z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego z 28 lutego 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych przez niego uprawnień do kierowania pojazdami.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisu ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212). Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega między innymi osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do jej stanu zdrowia.
W myśl art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ww. ustawy, starosta wydaje decyzje administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jej stanu zdrowia.
Powyższe regulacje prawne nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia należy uznać za wystarczające do skierowania danego kierowcy na badania lekarskie. Mowa jest w nich bowiem tylko, by były one uzasadnione i poważne. Ponadto informacja o nich ma być wiarygodna, przy czym mają być to konkretne i uzasadnione okoliczności dotyczące zdrowia, które mogą mieć bezpośredni wpływ na zdolność do prowadzenia pojazdu. Nie musi być to jednakże pewność, lecz chodzi wyłącznie o wysokie prawdopodobieństwo istnienia takich przeciwwskazań, jako że dopiero przeprowadzone badania (przeprowadzone przez uprawnionych lekarzy) dadzą w tym zakresie wynik pewny. Wszak decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza jeszcze o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych wątpliwości. Z przywołanych przepisów wynika także, że dla możliwości wydania decyzji nie jest wymagane ustalenie, czy w istocie zachodzi niezdolność prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy bowiem do uprawnionego lekarza, co zaakcentowano już powyżej, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie (zob. wyrok NSA z 30 listopada 2016 r., I OSK 1699/16, wyrok NSA z 27 marca 2019 r., I OSK 1502/17, dostępny w CBOSA).
Trzeba mieć jednak na uwadze, że korzystanie przez organ z tego rodzaju uprawnienia (skierowanie na badania lekarskie) powinno być ograniczone tylko do tych przypadków, gdy zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy przekraczają "zwykłą miarę". Oznacza to, że nie wystarczy samo stwierdzenie, że kierujący pojazdem cierpi na określone dolegliwości. Przeciwnie, konieczne jest uprawdopodobnienie, że ich charakter jest na tyle poważny, iż może zagrozić bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Podzielić należy stanowisko, zgodnie z którym, o ile informacja o stanie zdrowia kierowcy nie jest jednoznaczna, to organ powinien podjąć we własnym zakresie działania zmierzające do uzyskania pewności odnośnie do konieczności skierowania kierowcy na badania lekarskie (por. Ł. Strzępek: Uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby kierującej pojazdem jako przesłanka skierowania jej na badania lekarskie, PPP 2022 r., nr 9, s. 44). Nie wystarczy zatem subiektywne przekonanie organu o ewentualnych wątpliwościach co do zdrowia kierowcy. Jego skierowanie na badania lekarskie dokonywane jest po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego. Wobec tego w tym zakresie obowiązują reguły dotyczące gromadzenia i oceny materiału dowodowego, w tym zarówno art. 7 jak i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, k.p.a. Przepis art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami modyfikuje zakres postępowania dowodowego, ograniczając je do działań pozwalających organowi nabrać przekonania o istnieniu uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, nie mniej jednak nie może to prowadzić do całkowicie arbitralnej oceny uzyskanych informacji.
Według organów konieczność przeprowadzenia stosownego specjalistycznego badania lekarskiego uzasadnia załączona do akt sprawy opinia lekarska uzyskana w toku postępowania penitencjarnego przed Sądem Okręgowym, sygn. akt [...], z której wynika, że kierowca choruje na dyskopatię kręgosłupa.
W ocenie Sądu z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynikały uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia strony pod kątem możliwości kierowania przez skarżącego pojazdami. Faktycznie organy oparły się jedynie na wskazanej opinii o stanie zdrowia osoby pozbawionej wolności (akta adm., k. – 75). Z dokumentu tego wynika, że na podstawie wywiadu i dokumentacji medycznej ustalono, że skarżący choruje na dyskopatię kręgosłupa i był zakwalifikowany do leczenia operacyjnego dyskopatii. Do czasu zabiegu miał zaleconą rehabilitację celem zmniejszenia dolegliwości.
Na podstawie tej opinii lekarskiej Prokurator Prokuratury Okręgowej pismem z 17 sierpnia 2021 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta Ełku o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie skierowania na badania lekarskie skarżącego w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (akta adm., k. – 76). Według Prokuratora stwierdzona u strony dyskopatia kręgosłupa wymagająca leczenia operacyjnego może świadczyć o przeciwwskazaniach zdrowotnych do kierowania pojazdami.
W ocenie Sądu powołanie się na schorzenie kręgosłupa nie świadczy jeszcze samo w sobie o uzasadnionych i poważnych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia kierowcy. Pojawienie się problemów zdrowotnych związanych z kręgosłupem – co nie jest zjawiskiem rzadkim w społeczeństwie (w tym wśród kierujących) – nie przesądza jeszcze o takiej wadze schorzenia, które może mieć istotny wpływ na zdolności do prowadzenia pojazdów. Wyjaśnić również należy, że opinia z 1 lipca 2021 r. wskazuje na potrzebę leczenia skarżącego i jego rehabilitację, nie odnosi się natomiast bezpośrednio do zdolności psychofizycznych mających wpływ na prowadzenie pojazdów. Tymczasem wątpliwości organu co do stanu zdrowia kierowcy, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami, muszą dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Za uzasadnione i poważne można uznać jedynie takie, z których przynajmniej z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości dalszego jego udziału w ruchu drogowym. Organy w niniejszej sprawie nie wykazały ani nie uzasadniły takich wątpliwości, de facto opierając się tylko na jednym dokumencie, z którego wynika, że skarżący musi poddać się operacji kręgosłupa. Zwrócić należy w tym miejscu uwagę na to, że w piśmie procesowym z 27 grudnia 2022 r. (akta sądowe, k. – 119) skarżący wskazał na opinię o stanie zdrowia osoby pozbawionej wolności (skarżącego) z 1 września 2022 r. wydanej na wniosek Dyrektora Aresztu Śledczego przez lekarza Ambulatorium po konsultacji neurochirurgicznej, która to opinia jest odmienna od przedstawionej przez Zakład Karny i przeczy tezie organu prowadzącego niniejsze postępowanie.
Wydanie decyzji w świetle obecnie zgromadzonego materiału dowodowego było zatem przedwczesne, natomiast uzasadnienia podjętych rozstrzygnięć lakoniczne i niewystarczające. Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszone zostały przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie wykazały bowiem w przypadku skarżącego istnienia uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia, które uzasadniałyby skierowanie go na badania lekarskie.
Rozpoznając sprawę ponownie organy zastosują się do oceny prawnej zawartej w wyroku.
Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.