II SA/OL 386/25

II SA/Ol 386/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-09-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk
Katarzyna Matczak /przewodniczący/
Piotr Chybicki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne
Służba więzienna
Skarżony organ
Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1869
art. 96 ust. 2 pkt 6
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Aneta Krygielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2025 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 17 kwietnia 2025 r., nr [...] Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w O. (dalej: "Dyrektor OSW"), po rozpatrzeniu odwołania M.J. (dalej: "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję z dnia 25 marca 2025 r. Dyrektora Zakładu Karnego w K. (dalej: "organ I instancji") w przedmiocie zwolnienia z dniem [...] 2025 r. ze służby w Służbie Więziennej w związku z nieobecnością spowodowaną chorobą, trwającą nieprzerwanie przez okres 12 miesięcy.
W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji zwolnił skarżącego z dniem
[...] 2025 r. ze służby w Służbie Więziennej w związku z nieobecnością spowodowaną chorobą, trwającą nieprzerwanie przez okres 12 miesięcy. Na podstawie nieobecności skarżącego, udowodnionych zaświadczeniami lekarskimi i nieobecnością skarżącego w służbie, organ I instancji uznał, że zaistniała przesłanka wymieniona w art. 96 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1869 ze zm.) – dalej: "u.s.w.".
Dyrektor OSW, podzielając stanowisko organu I instancji, wyjaśnił, że konstrukcja przepisu art. 96 ust. 2 pkt 6 u.s.w. opiera się na uznaniu administracyjnym polegającym na tym, że organ podejmujący rozstrzygnięcie powinien rozważyć wszelkie okoliczności sprawy przemawiające za i przeciw rozstrzygnięciu, biorąc pod uwagę słuszny interes strony oraz interes społeczny, tj. służby. Organ zauważył, że skarżący pełni służbę w [...] komórce, która jest odpowiedzialna za zatrudnienie osób pozbawionych wolności. Obowiązki z tym związane polegają na prowadzeniu szeregu czynności zatrudnieniowych, m.in. prowadzenie dokumentacji, w tym zakładanie akt zatrudnieniowych, systematyczne i aktywne poszukiwanie miejsc pracy dla skazanych poza terenem zakładu karnego, kontrola miejsc pracy skazanych zatrudnionych, przeprowadzanie rozmów przed podjęciem decyzji o skierowaniu do zatrudnienia oraz wycofywaniu osadzonego z zatrudnienia. Biorąc pod uwagę pojemność jednostki, liczba zatrudnionych osadzonych w okresie pozostawania funkcjonariusza na zwolnieniu lekarskim kształtowała się średniorocznie na poziomie [...] osadzonych. Pozostali funkcjonariusze komórki zatrudnieniowej zostali obarczeni dodatkowymi obowiązkami, które należały do skarżącego. Ponadto po zakończeniu remontu jednego z pawilonów mieszkalnych pojemność jednostki wzrośnie i w związku z tym przewidywany jest wzrost zatrudnienia osadzonych i zwiększenie obowiązków w tym zakresie. Zdaniem Dyrektora OSW, długotrwała nieobecność w służbie skarżącego bez wątpienia powoduje obciążenie dodatkową pracą innych funkcjonariuszy oraz dezorganizuje i negatywnie wpływa na realizacje zadań ustawowych, jakie nałożone zostały na jednostkę penitencjarną. Ponadto wpływa demotywująco na pozostałych funkcjonariuszy co może przełożyć się na sposób realizacji przez nich zadań służbowych. W konsekwencji długotrwała nieobecność w służbie dezorganizuje funkcjonowanie jednostki.
Dyrektor OSW zauważył również, że ponad roczna absencja chorobowa funkcjonariusza powoduje konieczność realizowania jego zadań i obowiązków służbowych przez innych funkcjonariuszy. Powoduje, to konieczność podejmowania działań związanych z zabezpieczeniem prawidłowego toku pełnienia służby w komórce ds. zatrudnienia osadzonych działu penitencjarnego i nie pozostaje bez wpływu na proces oddziaływań penitencjarnych i resocjalizacyjnych wobec osadzonych oraz na wypełnienie jednego z podstawowych zadań Służby Więziennej. W interesie społecznym leży zapewnienie prawidłowej realizacji zadań postawionych przed Służbą Więzienną. Ponadto biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia prawidłowego funkcjonowania Zakładu Karnego oraz dobro pozostałych funkcjonariuszy, dalsze pozostawanie w służbie przez skarżącego jest nie do pogodzenia z interesem służby, a tym samym z interesem społecznym.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji albo uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Złożono również wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi w postaci wyciągów z pism organu I instancji w sprawie przyznania skarżącemu nagród – 27 szt. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572) – dalej: "k.p.a.", poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej z naruszeniem:
a) art. 107 § 3 k.p.a. w związku z brakiem należytego uzasadnienia decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego;
b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez brak dokonania analizy i zbadania, czy istnieją inne, mniej dolegliwe środki;
c) art. 96 ust. 2 pkt 6 u.s.w. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak zbadania wszystkich okoliczności sprawy, w tym przyczyn i charakteru choroby skarżącego oraz dotychczasowego przebiegi jego służby;
d) art. 8 k.p.a. poprzez brak podjęcia decyzji w sposób indywidualny i sprawiedliwy, z uwzględnieniem sytuacji życiowej i zawodowej skarżącego;
2. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, wydanie decyzji jedynie w oparciu o ustalenia i stanowisko organu I instancji;
3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji, ograniczające się do powtórzenia stanowiska organu I instancji;
4. art. 96 ust. 2 pkt 6 u.s.w. poprzez jego błędną wykładnię.
W uzasadnieniu podniesiono, że Dyrektor OSW wadliwie zaakceptował pominięcie kwestii niezakończenia sprawy ustalenia stanu zdrowia skarżącego – okoliczność ta była podnoszona w trakcie postępowania przed organem I instancji oraz w odwołaniu. Skarżący zarzucił również, iż zaskarżona decyzja nie zawiera samodzielnej analizy sprawy, a także nie odniesiono się w niej do zarzutów podnoszonych w odwołaniu, tj. niewyjaśnienia sprawy badania aktualnego stanu zdrowia skarżącego oraz nieuwzględnienia przebiegu służby skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor OSW wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 2 września 2025 r. pełnomocnik skarżącego złożył do akt orzeczenie W. Rejonowej Komisji Lekarskiej z dnia 1 sierpnia 2025 r. oraz zarzucił, iż organy nie uwzględniły okoliczności dotyczącej prowadzonego postępowania przed tą Komisją co do stanu zdrowia skarżącego. Z kolei pełnomocnik organu wniósł o pominięcie spóźnionego dowodu złożonego na rozprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu
(art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. 2024 r., poz. 935 – zwanej dalej p.p.s.a.).
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Skarga nie podlegała uwzględnieniu, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie naruszają prawa materialnego, a także prawa procesowego.
Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowi art. 96 ust. 2 pkt 6 u.s.w., zgodnie z którym funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku nieobecności w służbie spowodowanej chorobą, trwającej nieprzerwanie przez okres 12 miesięcy, lub jeżeli nieobecność w służbie spowodowana chorobą w okresie ostatnich 2 lat wyniosła łącznie powyżej 500 dni. Decyzja wydana na podstawie ww. przepisu ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Akt o charakterze uznaniowym pozostaje wprawdzie pod kontrolą sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony do badania wyłącznie zgodności z prawem podjętego rozstrzygnięcia, nie wnikając natomiast w jego celowość. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w taki sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już poza granicami kontroli sądowej. Sądy administracyjne nie są bowiem uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji wypełniają treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych - realizacji określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 301/11, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").
Według Sądu, organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie wykroczyły poza dopuszczalny prawem zakres kompetencji i nie naruszyły przyznanych im przez ustawodawcę granic swobodnej oceny co do wyboru skutku prawnego. Prawidłowo organy obu instancji dokonały subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do normy
art. 96 ust. 2 pkt 6 u.s.w. Nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim nieprzerwanie przez okres 12 miesięcy (od [...] 2024 r. do
[...] 2025 r.) i w związku z tym ziściła się, określona w art. 96 ust. 2 pkt 6 u.s.w., przesłanka umożliwiająca zwolnienie funkcjonariusza ze służby.
Jak zauważyły organy obu instancji, taka ponad roczna absencja chorobowa funkcjonariusza powoduje konieczność realizowania jego zadań i obowiązków służbowych przez innych funkcjonariuszy. Powoduje, to konieczność podejmowania działań związanych z zabezpieczeniem prawidłowego toku pełnienia służby i nie pozostaje bez wpływu na proces oddziaływań penitencjarnych i resocjalizacyjnych wobec osadzonych oraz na wypełnienie jednego z podstawowych zadań Służby Więziennej. W interesie społecznym leży zapewnienie prawidłowej realizacji zadań postawionych przed Służbą Więzienną
Należy również zauważyć, że taki stan rzeczy powoduje konieczność podejmowania określonych działań przez przełożonych, którzy zmuszeni są do dokonywania m.in. stałych zmian grafików służby pełnionej przez podwładnych oraz innych czynności kadrowo-organizacyjnych. Podejmowanie przez przełożonych ciągłych działań organizacyjnych (m.in. wyznaczania zastępstw) celem umożliwienia sprawnego funkcjonowania jednostki penitencjarnej skutkuje ponadnormatywnym obciążeniem pozostałych funkcjonariuszy, co z kolei może prowadzi do napięć i konfliktów w jednostce. Zatem organy Służby Więziennej nie mogą być pozbawione możliwości takiego doboru kadry, by służbę w omawianej formacji pełniły osoby o określonych predyspozycjach, a także zdolne fizycznie i psychicznie oraz wykazujące niezbędną dyspozycyjność do wykonywania obowiązków służbowych w czasie i rozmiarze adekwatnym do potrzeb tej służby. Tymczasem skarżący z uwagi na stan zdrowia nie wykazywał takiej dyspozycyjności.
Sąd, badając zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję, nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego. Zarówno organ I instancji, jak i Dyrektor OSW działały na podstawie obowiązujących przepisów i nie kierowały się w jakiejkolwiek mierze dowolnością. Skoro w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka zwolnienia ze służby, z uwagi na nieobecność spowodowaną chorobą trwającą nieprzerwanie przez okres 12 miesięcy, to organ – uwzględniając sytuację kadrową jednostki, charakter zadań służbowych realizowanych na stanowisku zajmowanym przez skarżącego, konieczność zastępowania skarżącego przez innych funkcjonariuszy w celu realizacji tych zadań, a przede wszystkich potrzebę zapewnienia prawidłowego funkcjonowania jednostki penitencjarnej – mógł skorzystać z przysługującego mu uprawnienia i podjąć rozstrzygnięcie o zwolnieniu skarżącego ze służby. Dlatego nie można skutecznie zarzucić organom Służby Więziennej naruszenia art. 96 ust. 2 pkt 6 u.s.w.
Organy obu instancji, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, wzięły pod uwagę prawidłowo zebrane dowody i w sposób wyczerpujący uzasadniły podjęte rozstrzygnięcia, co pozwoliło Sądowi stwierdzić, iż ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie była dowolna. Zarzuty skargi także w tym zakresie Sąd uznał za nietrafne. Organ w sposób należyty, zgodnie z art. 7 k.p.a., zebrał materiał dowodowy niezbędny do podjęcia rozstrzygnięcia na gruncie art. 96 ust. 2 pkt 6 u.s.w. i wszechstronnie go rozważył (art. 77 § 1 k.p.a.). Uzasadnienia obu decyzji pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że ocena organu prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego nie była dowolna. Twierdzenie skargi o błędnej ocenie materiału dowodowego nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Organ rozważył zarówno interes strony jak i interes społeczny. Fakt, że interes strony nie przeważył w tej sprawie nad interesem służby - zasadnie utożsamionym przez organ z interesem społecznym - nie świadczy o wadliwej ocenie zgromadzonego materiału, ani o niezgodności z prawem decyzji. Powyższe nie stanowi też o naruszeniu zasady zaufania do władzy publicznej.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.