II SA/Ol 383/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2016-08-25
NSAinneWysokawsa
gry hazardoweautomaty do gierkara pieniężnaustawa o grach hazardowychurządzanie gierkasyno gryosoba fizycznakontrola celnaprawo unijnenotyfikacja

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę R.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, uznając go za podmiot urządzający gry hazardowe na automatach poza kasynem gry, mimo że działał jako osoba fizyczna.

Skarżący R.B. został ukarany karą pieniężną za urządzanie gier hazardowych na automacie poza kasynem gry. Zarzucał organom naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym brak notyfikacji przepisów UE oraz błędną wykładnię pojęcia 'urządzającego gry', twierdząc, że jako osoba fizyczna nie mógł być adresatem tych przepisów. Sąd, opierając się na uchwale NSA, oddalił skargę, uznając, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych ma zastosowanie do każdego, kto urządza gry na automatach poza kasynem, niezależnie od formy prawnej.

Sprawa dotyczyła skargi R.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier hazardowych na automacie poza kasynem gry. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, argumentując, że jako osoba fizyczna nie mógł być uznany za 'urządzającego gry', a jedynie spółki prawa handlowego mogły być adresatami tych przepisów. Kwestionował również zastosowanie przepisów z uwagi na brak ich notyfikacji zgodnie z dyrektywą 98/34/WE. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, związany uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r. (sygn. akt II GPS 1/16), oddalił skargę. Sąd uznał, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE i może stanowić podstawę do wymierzenia kary. Podkreślono, że 'urządzającym gry' jest każdy, kto urządza gry na automatach poza kasynem gry, niezależnie od formy prawnej, a skarżący, czerpiąc korzyści z dzierżawy lokalu i obsługi automatu, spełnił te przesłanki. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń przepisów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, każdy podmiot, który urządza gry na automatach poza kasynem gry, niezależnie od formy prawnej, podlega karze pieniężnej.

Uzasadnienie

Sąd, opierając się na uchwale NSA, stwierdził, że pojęcie 'urządzającego gry' obejmuje każdego, kto aktywnie współuczestniczy w procederze urządzania gier i czerpie z tego korzyści, nawet jeśli jest to osoba fizyczna wynajmująca lokal.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.g.h. art. 89 § 1 pkt 2

Ustawa o grach hazardowych

Przepis penalizuje urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Podmiotem urządzającym jest każdy, kto aktywnie uczestniczy w procederze i czerpie z tego korzyści, niezależnie od formy prawnej.

Pomocnicze

u.g.h. art. 2 § ust. 3-5

Ustawa o grach hazardowych

Definicja automatu do gry i gier hazardowych.

u.g.h. art. 6 § ust. 1

Ustawa o grach hazardowych

Wymóg uzyskania koncesji lub zezwolenia na urządzanie gier.

u.g.h. art. 14 § ust. 1

Ustawa o grach hazardowych

Dozwolone urządzanie gier na automatach wyłącznie w kasynach gry.

u.g.h. art. 89 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o grach hazardowych

Określenie wysokości kary pieniężnej.

u.g.h. art. 90 § ust. 1

Ustawa o grach hazardowych

u.g.h. art. 91

Ustawa o grach hazardowych

O.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada zaufania do organów podatkowych.

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej.

O.p. art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

Wymogi uzasadnienia decyzji.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 269

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu uchwałą NSA.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Argumenty

Odrzucone argumenty

Obraza art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 4 ustawy o grach hazardowych przez błędną wykładnię i zastosowanie, polegające na przyjęciu, że właściciel lokalu (osoba fizyczna) może ponosić odpowiedzialność za 'urządzanie gier', podczas gdy adresatami są spółki kapitałowe. Obraza art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych z powodu braku notyfikacji zgodnie z dyrektywą 98/34/WE, co czyni przepisy bezskutecznymi. Obraza art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90, art.91 ustawy o grach hazardowych z powodu zastosowania przepisów, które są bezskuteczne z uwagi na brak notyfikacji. Obraza art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych w oparciu o nieaktualną linię orzeczniczą NSA. Obraza art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez nałożenie kary na skarżącego, mimo że w tym samym przedmiocie ukarana została już spółka A.

Godne uwagi sformułowania

Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. Podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. Istota deliktu przewidzianego w art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy polega właśnie na tym, że gry hazardowe prowadzone i urządzane są wbrew prawu, a zatem w warunkach, które – jak wskazuje praktyka - dla zrealizowania określonego zamierzenia, wymagają zaangażowania i współdziałania więcej niż jednego podmiotu.

Skład orzekający

Bogusław Jażdżyk

sprawozdawca

Marzenna Glabas

przewodniczący

Piotr Chybicki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że osoba fizyczna może być uznana za 'urządzającego gry' hazardowe poza kasynem i podlegać karze, niezależnie od braku możliwości uzyskania koncesji. Interpretacja przepisów dotyczących notyfikacji prawa krajowego zgodnie z dyrektywą UE."

Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na uchwale NSA, która stanowi wiążącą wykładnię dla sądów administracyjnych niższej instancji. Dotyczy specyficznej sytuacji urządzania gier hazardowych na automatach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy kontrowersyjnego zagadnienia odpowiedzialności za gry hazardowe i interpretacji przepisów prawa unijnego w kontekście krajowym. Pokazuje, jak sądy stosują wiążące uchwały NSA.

Osoba fizyczna ukarana za gry hazardowe mimo braku koncesji – sąd wyjaśnia, kto jest 'urządzającym grę'.

Dane finansowe

WPS: 12 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 383/16 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2016-08-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /sprawozdawca/
Marzenna Glabas /przewodniczący/
Piotr Chybicki
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II GSK 5236/16 - Wyrok NSA z 2019-05-31
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" r., Nr "[...]" w przedmiocie kary z tytułu urządzania gier hazardowych oddala skargę.
Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie wraz ze skargą akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Celnego (dalej zwany organem I instancji), powołując art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych
(Dz. U. nr 201, poz. 1540 ze zm. – dalej jako u.g.h.), wymierzył R. B., (dalej zwanemu skarżącym), karę pieniężną w wysokości 12.000 zł.
z tytułu urządzania gier na automacie A, poza kasynem gry, w lokalu Vegas Club przy ul. Warszawskiej 39A, 11-700 Mrągowo.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji podał, że aby ustalić przebieg, specyfikę i charakter dostępnych w automacie A gier, do jego zbadania i wydania opinii organ powołał dr inż. A. C. – biegłego przy Sądzie Okręgowym, specjalizującego się w dziedzinie mechaniki technicznej , ogólnej budowy i eksploatacji maszyn, teorii maszyn i mechanizmów oraz techniki komputerowej.
Biegły w opinii z dnia 22 października 2014r. ustalił, że automat to urządzenie z możliwością bezpośredniej realizacji wypłat z automatu bądź poza automatem. Gry są grami o charakterze losowym. Gry są grami zawierającymi element losowości – gry są realizowane przez programy standardowo napisane z wykorzystaniem procedur losowych (pseudolosowych). Automat jest urządzeniem komputerowym, a wynik wygranej na tym automacie nie zależy od zręczności gracza. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego organ I instancji uznał, iż automat do gry - będący przedmiotem niniejszego postępowania – jest automatem w rozumieniu przepisów art. 2 ust. 3-5 u.g.h., ponieważ gra organizowana była w celach komercyjnych, na urządzeniu elektronicznym o charakterze losowym. W niniejszej sprawie skarżący urządzał gry na ujawnionym w lokalu automacie, poza kasynem gry, bez koncesji oraz bez rejestracji automatów, tj. z pominięciem wymogów, o których mowa w art. 6 ust. 1 i art. 23a ust. 1 u.g.h.
Organ I instancji przyjął, że identyfikując podmiot urządzający gry, który podlega karze określonej w art. 89 ust. 1 u.g.h., należy mieć na względzie ogół regulacji u.g.h., w tym m.in. art. 2 ust. 7, art. 6-7, przepisy Rozdziału 2 i kolejnych, z których wnioskować można, że w przypadku urządzania gier chodzi o uruchomienie, czy też organizację i realizację przedsięwzięcia dotyczącego działalności hazardowej, w określonym miejscu, przy zachowaniu ustalonych zasad. Wywiódł, że dokonując zestawienia ustalonej w oparciu o powyższe rozważania normy prawnej oraz stanu faktycznego, uznać należy, że skarżący był podmiotem urządzającym w tym przypadku gry na automacie poza kasynem gry w rozumieniu art. 89 ust.1 pkt. 2 u.g.h. Organ wskazał, że skarżący sprawował władztwo nad lokalem w którym urządzano gry. Skarżący z dzierżawy części jego powierzchni wykorzystywanej do zainstalowania i eksploatacji urządzeń do gier czerpał dodatkowe źródło stałych dochodów. Organ
I instancji przedstawił także swoje stanowisko na temat zasadności notyfikacji Komisji Europejskiej projektu u.g.h. odnosząc się w swojej argumentacji do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 marca 2015r. w sprawie o sygn. P 4/14. Organ ocenił, że przy uchwalaniu art. 14 ust. 1 u.g.h. i art. 89 ust. 1 u.g.h., ustawodawca nie naruszył zasad prawa unijnego. Ponadto, wskazał, że brak ewentualnej notyfikacji przepisów u.g.h. nie prowadzi do ich skasowania, a przepisy tej ustawy mogą być wyrugowane wyłącznie w trybie ustawowym lub orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Dodał, że w przedstawionym stanie faktycznym i prawnym, orzeczony niniejszą decyzją wymiar kary stanowi realizację obowiązku wynikającego wprost z art. 90 ust. 1 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił organowi I instancji:
- obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 4 ustawy o grach hazardowych, poprzez ich błędną wykładnię a następnie zastosowanie w sprawie niniejszej, polegające na przyjęciu, że właściciel lokalu, będący przy tym osobą fizyczną może ponosić odpowiedzialność za "urządzanie gier" na automatach, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisów ustawy o grach hazardowych prowadzi do wniosku, że do poniesienia kary
pieniężnej, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 wskazanej ustawy, może być zobowiązany jedynie podmiot wymieniony w art. 6 ust. 4 tej ustawy, tj. spółka kapitałowa prawa handlowego, mająca siedzibę na terytorium RP, nie zaś osoba fizyczna, a samo wynajmowanie lokalu podmiotom, o których mowa w art. 6 ust. 4 tej ustawy nie stanowi "urządzania gier"; działalność gospodarczą
odwołujący się prowadzi jako osoba fizyczna i w związku z tym nie jest w stanie na podstawie ustawy o grach hazardowych uzyskać pozwolenia, jak też koncesji na prowadzenie gry na automatach, gdyż adresatami normy prawnej z art. 6 ust. 4 ww. ustawy są podmioty zbiorowe, bowiem o koncesję bądź zezwolenie mogą jedynie starać się wskazane w omówionym przepisie osoby
prawne; naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ w okolicznościach sprawy nie było podstawy do nałożenia sankcji administracyjnej;
- obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, poprzez ich zastosowanie w sprawie niniejszej, podczas gdy z uwagi na brak notyfikacji przepisów art. 6 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych zgodnie z procedurą przewidzianą w dyrektywie 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998r. przepisy te są bezwzględnie bezskuteczne w konsekwencji czego urządzanie i prowadzenie gier na automatach poza kasynami gry i bez zezwolenia jest prawnie dozwolone; naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ w okolicznościach sprawy nie było podstawy do nałożenia sankcji administracyjnej;
- obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90, art.91 ustawy o grach hazardowych, poprzez ich zastosowanie w sprawie niniejszej i wymierzenie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych, mimo, że wobec bezwzględnej bezskuteczności nienotyfikowanych przepisów art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy grach hazardowych, brak jest podstaw prawnych do wymierzenia kary za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry; naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ w okolicznościach sprawy nie było podstawy do nałożenia sankcji administracyjnej;
- obrazę przepisów postępowania, tj. art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o nieaktualną linię orzeczniczą, mimo, że aktualne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności wyroki z dnia 17 września 2015 r., jednoznacznie wskazują na obowiązek
odmowy stosowania przez organy nienotyfikowanych przepisów art. 6 ust. 1 i art. 14 ust.1ustawy o grach hazardowych.
Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy ocenił, że organ I instancji zastosował prawidłowe przepisy prawa materialnego przy zaistniałym stanie faktycznym w sprawie. W całości zaakceptował uzasadnienie zaskarżonej decyzji i motywy rozstrzygnięcia organu I instancji. Podzielił także i przyjął jako własny stan faktyczny ustalony w sprawie przez ten organ. Podkreślił przy tym, że skarżący nigdy nie uzyskał, a tym samym nie posiadał, zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w formie kasyna gry i w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, a ujawnione w lokalu automaty nie posiadały poświadczenia rejestracji, o którym mowa w § 7 rozporządzenia Ministra Finansów
z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. nr. 102, poz. 946 ze zm.). Zauważył, że do czasu kontroli, skarżący nie podejmował działań zmierzających do legalizacji gier prowadzonych na spornym automacie, czy też do potwierdzenia, że pomimo wykazywania oczywistych cech gier na automatach, prowadzona przez niego działalność jest w istocie innym legalnym przedsięwzięciem nieobjętym przepisami u.g.h. Organ odwoławczy przyjął, że ujawniony w lokalu automat jest automatem do gry w rozumieniu u.g.h. Dokonał przy tym wykładni przepisów art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h., w których określono cechy gier na automatach, z uwzględnieniem okoliczności niniejszej sprawy. Podkreślono, że prawidłowość ustaleń co do charakteru automat potwierdziła opinia biegłego sądowego, dotycząca przedmiotowego automatu.
Tym samym okoliczność, że sporny automat jest automatem do gier zgodnie
z przepisami u.g.h., została udowodniona w sposób wystarczający. Organ odwoławczy odniósł się także do znaczenia pojęcia "urządzającego gry". Jak wskazywał z treści art. 7 u.g.h. można wnioskować, że w przypadku urządzania gier chodzi o prowadzenie, czy też uruchomienie działalności hazardowej w określonym miejscu. Urządzanie gry będzie zatem oznaczało układanie systemu gry, organizowanie jej, określenie wygranych, udostępnianie sprzętu, lokalu. Urządzanie gier nie może być utożsamiane
z kwestią ich fizycznego prowadzenia i tym samym powinno być rozumiane w szerszy sposób. W ocenie organu odwoławczego pojęcie to oprócz aspektów formalno- prawnych, obejmuje także m. in. kwestie posiadania i udostępniania sprzętu do gier, zarządzania nim oraz wykorzystywania określonego oprogramowania. Ponadto
w ocenie organu odwoławczego z treści art. 89 ust. 1 pkt 2, wynika, że urządzającym grę na automatach będzie każdy podmiot, który organizuje tę grę hazardową bez względu na to czy obiektywnie jest zdolny do spełnienia jednego z warunków uzyskania koncesji (zezwolenia) w postaci odpowiedniej, ustawowo określonej formy prawnej, prowadzonej działalności regulowanej. Przepis ten nie uzależnia bowiem zastosowania kary w sytuacji urządzania gier na automatach poza kasynem gry od formy prawnej podmiotu urządzającego taką grę. Istotne staje się wyłącznie ustalenie, że gra na automacie została urządzona poza kasynem gry. Podniesione wyżej okoliczności
w opinii organu odwoławczego uzasadniają uznanie skarżącego za podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry w rozumieniu art. 89 ust.1 pkt.2 u.g.h. Ponadto stwierdzono, że ustawodawca nie naruszył zasad prawa unijnego przy uchwalaniu art. 14 ust. 1 u.g.h. i art. 89 ust. 1 u.g.h. Pogląd ten organ II instancji obszernie uzasadnił, odwołując się do argumentacji zawartej w konkretnych orzeczeniach sądowych. Podkreślono przy tym, że organ administracji publicznej nie ma żadnych instrumentów, aby skutecznie uruchomić procedurę badania zgodności prawa krajowego z przepisami prawa wspólnotowego, ani też nie może odmówić stosowania obowiązującego przepisu prawa, ponieważ korzysta on z domniemania konstytucyjności. Dopóki zatem przepis prawa krajowego nie utraci mocy obowiązującej, dopóty musi być stosowany przez organy administracji.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu. Ponadto zarzucił:
- obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach
hazardowych w zw. art. 2 Konstytucji RP, poprzez ich zastawanie w sprawie niniejszej i nałożenie kary pieniężnej w kwocie 12 000 zł z tytułu urządzania gier poza kasynem, mimo że za decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" Dyrektor Izby Celnej wymierzył spółce A karę pieniężną z tego samego tytułu; naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ ukaranie spółki A karą pieniężną wyłączało możliwość ukarania karą pieniężną, z tego samego tytułu, jakiegokolwiek innego podmiotu, a w szczególności skarżącego;
- obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 4 ustawy o grach hazardowych, poprzez ich błędną wykładnię, a następnie zastosowanie w sprawie niniejszej, polegające na przyjęciu, że jako właściciel lokalu, będący przy tym osobą fizyczną, może ponosić odpowiedzialność za "urządzanie gier" na automatach, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisów ustawy o grach hazardowych prowadzi do wniosku, że do poniesienia kary pieniężnej, na podstawie art. 89 ust 1 pkt 2 wskazanej ustawy, może być zobowiązany jedynie podmiot wymieniony w art. 6 ust 4 tej ustawy, tj. spółka kapitałowa prawa handlowego, mająca siedzibę na terytorium RP, nie zaś osoba fizyczna, a samo wynajmowanie lokalu podmiotom, o których mowa w art 6 ust 4 tej ustawy nie stanowi "urządzania gier"; skarżący działalność gospodarczą prowadzi jako osoba fizyczna i w związku z tym nie jest w stanie na podstawie ustawy o grach hazardowych uzyskać pozwolenia, jak też koncesji na prowadzenie gry na automatach, gdyż adresatami normy prawnej z art 6 ust 4 ww. ustawy są podmioty zbiorowe, bowiem o koncesję bądź zezwolenie mogą jedynie starać się wskazane w omówionym przepisie osoby prawne; naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ w okolicznościach sprawy nie było podstawy do nałożenia na skarżącego sankcji administracyjnej;
W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej jako p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
Podkreślenia wymaga, że przy rozpatrywaniu tej sprawy Sąd, na mocy art. 269 p.p.s.a., związany był uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 (dostępną pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W uchwale tej przyjęto zaś, że: 1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji
w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności
w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
W uzasadnieniu powołanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny – analizując orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE – wskazał, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h nie jest przepisem technicznym, w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, gdyż przepis ten ustanawia sankcję za działania niezgodne z prawem, zaś ocena tej niezgodności jest dokonywana na podstawie innych wzorców normatywnych.
O możliwości zastosowania, bądź konieczności odmowy zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h decydują bowiem okoliczności konkretnej sprawy i zestawienie w jakim przepis ten występuje w ramach konstrukcji normy prawnej odnoszącej się do ustalonego stanu faktycznego, co oznacza, że zasadniczo może stanowić on podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego opisanego w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. oraz stosowalności tego przepisu w sprawach o nałożenie kary pieniężnej nie ma również znaczenia techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy oraz okoliczność nieprzekazania projektu tego przepisu Komisji Europejskiej, zgodnie z art. 8 ust. 1 tej dyrektywy. W sytuacji, gdy art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. penalizuje urządzanie gier na automatach w sposób niezgodny z prawem, a z art. 14 ust. 1 tej ustawy wynika, że urządzanie gier na automatach jest dozwolone w kasynach gry, co wymaga spełnienia szeregu szczegółowych warunków określonych ustawą ściśle reglamentującą tego rodzaju działalność, to za oczywiste uznać należy, że z punktu widzenia stosowania albo odmowy stosowania tego przepisu, ustaleniem faktycznym o wiodącym i prawnie relewantnym znaczeniu jest ustalenie odnoszące się do następującej okoliczności. Mianowicie, czy podmiot prowadzący działalność regulowaną ustawą o grach hazardowych w ogóle poddał się działaniu zasad określonych tą ustawą – w tym zwłaszcza zasad określonych w jej art. 14 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 - czy też przeciwnie, zasady te zignorował w ten sposób, że na przykład działalność tę prowadził pomimo, że ani zezwolenia, ani koncesji na prowadzenie gry nigdy nie posiadał, ani też nie ubiegał się o nie. W zakresie odnoszącym się zarówno do dokonywania ustalenia faktycznego, jak i jego oceny z punktu widzenia stosowania albo odmowy stosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., o czym przesądzają okoliczności konkretnej sprawy oraz zestawienie w jakim ten przepis występuje w ramach konstrukcji normy prawnej odnoszącej się do konkretnie ustalonego stanu faktycznego, nie ma miejsca na żadną dowolność. Zwłaszcza zaś taką, która miałaby polegać na dokonywaniu oceny spełnienia (wstępnych) warunków stosowania (stosowalności) przywołanego przepisu prawa, nie tyle przez uprawniony do tego organ, co przez samych zainteresowanych.
W szczególności zaś przez tych, którzy podejmując działalność regulowaną ustawą
o grach hazardowych w zakresie urządzania gier na automatach, sposobu urządzania tych gier nawet nie konfrontowali - w przedstawionym powyżej i pozytywnym tego słowa znaczeniu - z treścią zawartych w tej ustawie unormowań w zakresie, w jakim określają one zasady organizowania i urządzania gier na automatach, ograniczając się w tym względzie do postawy, że prowadzenie tej działalności poprzez ignorowanie określonych ustawą zasad "legitymizuje" stanowisko Trybunału Sprawiedliwości zawarte w pkt 25 wyroku w sprawach połączonych C - 213/11, C - 214/11 i C - 217/11 oraz budowany na tej podstawie wniosek o niestosowalności art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że na gruncie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. penalizowane jest zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier hazardowych na automatach, nie zaś zachowanie naruszające zasady dotyczące warunków, od spełnienia których w ogóle uzależnione jest rozpoczęcie, a następnie prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier hazardowych, w tym gier na automatach. W świetle powyższej uchwały nie ulega wątpliwości, że bezzasadne są argumenty strony skarżącej zmierzające do wykazania, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE, które jako niepoddane procedurze notyfikacji, określonej w tej Dyrektywie, nie mogą być stosowane.
Natomiast odnosząc się do ustalenia podmiotu, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność administracyjna za popełnienie deliktu polegającego na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry, w uzasadnieniu powołanej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że "w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. ustawodawca operuje pojęciem "urządzającego gry". Tego rodzaju zabieg służący identyfikacji sprawcy naruszenia prowadzi do wniosku, że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której przecież - jak to wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. - nie może uzyskać, ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać.
Z powyższego wynika, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach.
Ustawa o grach hazardowych nie zawiera wprawdzie legalnej definicji "urządzającego gry hazardowe", jednak posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Określenia: urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych, podmiot urządzający i prowadzący działalność w zakresie gier hazardowych używane są w treści art.3, art. 14, art. 15a, art. 19 ust. 3, art. 20 ust. 1, 3-6, art. 22 ust. 3, art. 27 ust. 3, art. 28 ust. 1 u.g.h. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd WSA w Kielcach, wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Ke 371/16 , iż na podstawie w/w przepisów "można zatem sformułować tezę, że urządzanie gier hazardowych to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie
i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie
i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze. ... Istota deliktu przewidzianego w art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy polega właśnie na tym, że gry hazardowe prowadzone i urządzane są wbrew prawu,
a zatem w warunkach, które – jak wskazuje praktyka - dla zrealizowania określonego zamierzenia, wymagają zaangażowania i współdziałania więcej niż jednego podmiotu". W ocenie tutejszego Sądu, każdy podmiot, który aktywnie współuczestniczy
w procederze urządzania gier i czerpie z tego korzyści, może być traktowany jako podmiot urządzający gry. Bez określonego ciągu wymienionych czynności bowiem nie byłoby możliwe osiągnięcie celu w postaci udostępnienia gotowego automatu do gier hazardowych. Takim podmiotem w ocenie Sądu bez wątpienia był skarżący. W realiach niniejszej sprawy, jak to prawidłowo ustaliły organy celne, w urządzaniu gier hazardowych współuczestniczył R. B., który niewątpliwie czerpał bezpośrednio korzyści materialne z funkcjonowania przedmiotowych automatów. Nie ma też znaczenia dla niniejszej sprawy zarzut skarżącego wskazujący, że w tym samym przedmiocie ukarana została już inna spółka. Kluczowe jest, że skarżący również spełnił przesłanki kwalifikujące go jako urządzającego gry.
Nie ulega też wątpliwości, że skarżący czerpał bezpośrednio korzyść materialną z funkcjonowania urządzeń, bowiem przysługiwał mu na podstawie umowy dzierżawy czynsz w wysokości 300 zł brutto.
Ponadto pracownik P. S., zatrudniony w punkcie gier zeznał, że zobowiązany był do obsługi rzeczonego automatu, która polegała m.in. na włączaniu i wyłączaniu go (akta adm. organu I instancji, k . – 20).
Trzeba ponadto zaznaczyć, że lokal, w którym znajdował się sporny automat był przeznaczony stricte do urządzania gier, co potwierdza szkic tego lokalu (akta adm. organu I instancji, k. – 14), a nawet sama jego nazwa – A. Zauważyć warto, że pracownicy zatrudnieni w tym lokalu przez skarżącego obsługiwali jego klientów również poprzez podawanie im napojów.
W tej sytuacji, w ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy przekazanych tut. Sądowi wraz ze skargą, stanowił wystarczającą podstawę do nałożenia na skarżącego kary za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, czyli z naruszeniem przepisów u.g.h. W związku z tym organ - zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. – wymierzył skarżącemu karę, której wysokość ustalono stosownie do art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. Dla zastosowania tych przepisów wystarczające jest bowiem stwierdzenie zaistnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze, że urządzana gra jest grą
w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h., t.j. jest grą na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Po drugie, że gra jest urządzana poza kasynem gry. W rozpoznawanej sprawie organy wykazały, że przesłanki te zostały spełnione, co wynika z materiałów dokumentujących przebieg kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych oraz opinii biegłego sądowego.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania. Należy podkreślić, że ze sformułowanej w art. 122 O.p. zasady prawdy obiektywnej wynika, iż obowiązkiem organu podatkowego jest ustalenie stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym, a jeśli okaże się to niemożliwe - ustaleń zbliżonych do stanu rzeczywistego, dopuszczając jako dowód wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W przedmiotowej sprawie,
w ocenie Sądu, organy orzekające podjęły niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a ocenie zebranego materiału dowodowego nie sposób zarzucić dowolności. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja została prawidłowo uzasadniona i zawiera zarówno pełne uzasadnienie faktyczne jak i prawne, spełniając wymogi art. 210 § 4 O.p.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI