II SA/OL 381/25

II SA/Ol 381/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-10-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska
Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Chybicki
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1112
art. 3 ust. 1 pkt 11, art. 33 ust. 1 pkt 7, art. 33a ust. 1-3, art. 66 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Marta Przewłucka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia N. z siedzibą w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 10 kwietnia 2025, nr SKO.60.105.2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: "Kolegium"), odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z 28 grudnia 2022 r. o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie parku fotowoltaicznego o mocy do 120 MW na działkach położonych w obrębie [...].
W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że w dniu 28 listopada 2024 r. Stowarzyszenie A (dalej: "stowarzyszenie", "skarżący") wniosło o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Jako powód podano,
iż decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Podniesiono, że organ nie dokonał obwieszczenia we własnej siedzibie, a także nie dokonano obwieszczenia we wsi T. Dalej zarzucono pozorność przeprowadzonych konsultacji społecznych, bowiem wadliwie powiadomiono lokalną społeczność - wywieszono obwieszczenie o konsultacjach jedynie na stronie BIP oraz w miejscowości O. Nadto, przewidziano zbyt krótki czas na wypowiedzenie się lokalnej społeczności - 29 zamiast 30 dni. W tym czasie wbrew informacji zawartej w obwieszczeniu nie było opinii organów współdziałających. W ocenie stowarzyszenia przed wydaniem decyzji organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania niezbędnego do wyjaśnienia istoty sprawy. Organ nie dokonał oceny raportu z punktu widzenia kompletności oraz spełnienia wymogów ustawy. Nie odniesiono też się rzetelnie do umiejscowienia inwestycji w Obszarze Chronionego Krajobrazu [...]. Podniesiono także, że organ niewłaściwie ocenił przedstawione przez inwestora warianty przedsięwzięcia, gdyż wskazany wariant alternatywny ma charakter pozorny.
Postanowieniem z 16 stycznia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji oraz dopuściło do udziału w nim stowarzyszenie.
W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że rozpatrując sprawę w trybie stwierdzenia nieważności organ orzekający obowiązany jest wziąć pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania badanej decyzji. Organ nie przeprowadza nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie lub kwestionowanie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu zakończonym decyzją będącą przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzwyczajnym, gdyż postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie może zmierzać do ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją kończącą postępowanie zwykłe. Podniesiono, że jedną z przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 in fine ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej w skrócie: "k.p.a."). Rażące naruszenie prawa ma miejsce wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej
i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. O rażącym naruszeniu prawa,
w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu,
a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszające prawo, to takie skutki, które uniemożliwiają zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa zachodzi zatem, gdy wydane przez organ rozstrzygnięcie w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym wykładnia tej normy nie budzi wątpliwości.
Mając to na uwadze, Kolegium stwierdziło, że analiza akt ocenianej sprawy prowadzi do wniosku, iż zarzucane przez stowarzyszenie uchybienia nie stanowią naruszenia prawa, bądź też uchybienia te nie mają charakteru rażącego. Uznano za gołosłowny zarzut stowarzyszenia o braku obwieszczeń (zarówno o wydaniu decyzji, jak też o prawie społeczeństwa do udziału w postępowaniu) we własnej siedzibie. Z treści opublikowanych przez Wójta Gminy obwieszczeń (z dnia: 9 stycznia 2023 r. i 18 lipca 2022 r.) wynika, że były one zamieszczane, między innymi, na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Gminy (a także w sołectwie O. oraz na stronie BIP organu). W ocenie Kolegium nie stanowi rażącego naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2024 r. poz. 1112 ze zm.; dalej: "ustawa") fakt wywieszenia obwieszczeń związanych z ocenianą sprawą jedynie w miejscowości O. Z całą pewnością jest to miejsce realizacji planowanego przedsięwzięcia. Faktem jest, że jedna z działek ([...]) położona jest w obrębie T. Pominięcie wywieszenia obwieszczeń na tablicy ogłoszeń tej wsi nie stanowi rażącego naruszenia przepisów regulujących udział społeczeństwa w postępowaniu, skoro wywieszono obwieszczenia we wsi O. i zachowano pozostałe formy podawania informacji do publicznej wiadomości, określone w art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy.
Kolegium nie dostrzegło też rażącego naruszenia art. 33 ust. 1 pkt 7 ustawy
w zakresie 30-dniowego terminu składania uwag i wniosków. Zauważono, że istnieje wprawdzie rozbieżność między faktyczną datą publikacji obwieszczenia z dnia 18 lipca 2022 r. (19 lipca 2022 r. - zamieszczenie w BIP urzędu) a podaną w obwieszczeniu - 20 lipca 2022 r., jednakże nie miało to negatywnego wpływu na termin określony
w omawianym przepisie. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że bieg terminu wskazanego w przepisie art. 33 ustawy rozpoczyna się
z dniem podania go do publicznej wiadomości (por. wyroki NSA: 4.11.2010 r" II OSK 1297/10, LEX nr 746451 oraz z 10.10.2023 r" 111 OSK 752/22, LEX nr 3643472). Stąd organ prawidłowo wskazał termin od 20 lipca 2022 r. do 18 sierpnia 2022 r. Inną kwestią jest to, iż w rozpatrywanym przypadku nic nie wskazuje na to, aby sposób liczenia terminu w jakikolwiek sposób negatywnie zaważył na prawie społeczeństwa
do składania uwag i wniosków, np. aby organ pozostawił takie uwagi bądź wnioski bez rozpatrzenia.
Następnie Kolegium wskazało, że nie stanowi naruszenia prawa fakt, iż w czasie wyznaczonym społeczeństwu do zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy nie było opinii organów współdziałających. Z treści art. 33 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy wynika, że niezbędną dokumentacją sprawy, z którą może zapoznać się społeczeństwo, są stanowiska innych organów, jeżeli są dostępne w terminie składania uwag i wniosków.
Stwierdzono też, że wbrew zarzutowi stowarzyszenia organ wydający ocenianą decyzję wziął pod uwagę fakt umiejscowienia inwestycji w Obszarze Chronionego Krajobrazu [...] (str. 10 decyzji), dokonując prawidłowej oceny dopuszczalności realizacji planowanego zamierzenia na tym terenie.
Zdaniem Kolegium, w realiach niniejszej sprawy organ I instancji przeprowadził prawidłowe postępowanie poprzedzające wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Uzyskał raport oddziaływania na środowisko oraz wymagane opinie
i uzgodnienia, a także zapewnił społeczeństwu prawo udziału w postępowaniu. Wydana decyzja odpowiada przeprowadzonemu postępowaniu oraz spełnia wszystkie wymagane prawem wymogi. Odmienna ocena sporządzonego na potrzeby analizowanej sprawy raportu, czy też inny pogląd na dopuszczalność realizacji tegoż przedsięwzięcia, nie może stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji.
W ocenie Kolegium przedłożony w niniejszej sprawie raport spełnia wymagania pozwalające na wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Kolegium zgodziło się ze stowarzyszeniem, iż przedstawiony w raporcie wariant alternatywny różni się od inwestorskiego jedynie sposobem zamocowania konstrukcji, zaś wariant przyjęty do realizacji przy tych samych parametrach i rozwiązaniach technicznych różni się od wariantu inwestorskiego jedynie mniejszą powierzchnią zabudowy - zamiast około 116,25 ha około 108 ha (str. 36 i 37 raportu). Niewątpliwie tego typu wariantowanie inaczej zostałoby ocenione w postępowaniu zwyczajnym.
W postępowaniu nieważnościowym nie można jednak uznać aby tak sporządzony raport w sposób rażący naruszał art. 66 ust.1 pkt 5 ustawy.
Z powyższych względów Kolegium orzekło jak na wstępie. Zaznaczyło, że nie dopatrzyło się przy wydaniu ocenianej decyzji żadnej innej z podstaw stwierdzenia nieważności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie stowarzyszenie, reprezentowane przez radcę prawnego, wniosło o uchylenie decyzji w związku z naruszeniem:
- art. 156 § 1 ust. 2 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt. 11 ustawy przez uznanie, że brak obwieszczeń o planowanej inwestycji we wsi T., będącej miejscem realizacji planowanej inwestycji nie stanowiło rażącego naruszenia prawa;
- art. 156 § 1 ust. 2 k.p.a. w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 7 ustawy przez ustalenie, że rozbieżność między faktyczną datą publikacji obwieszczenia o konsultacjach społecznych, a datą ich rozpoczęcia podaną w obwieszczeniu nie stanowiło rażącego naruszenia prawa;
- art. 156 § 1 ust. 2 k.p.a. w zw. z art. 66 § 1 pkt 4, 5 i 6 ustawy oraz w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. przez uznanie, że istotne braki raportu środowiskowego i brak jakiejkolwiek oceny tego raportu przez organ I instancji nie stanowiły rażącego naruszenia prawa.
W uzasadnieniu skargi stowarzyszenie akcentowało, że nie miało świadomości wydania decyzji środowiskowej, mimo że jedna z działek inwestycyjnych znajduje się
w miejscowości T., będącej siedzibą stowarzyszenia. Dlatego złożyło wniosek
o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej. Zdaniem skarżącego Kolegium zignorowało rażące uchybienia proceduralne: brak obwieszczenia we wsi T., skrócony termin konsultacji społecznych, brak przeprowadzenia przez organ gminy oceny najistotniejszego dowodu w sprawie – raportu środowiskowego, co doprowadziło do niezauważenia tak istotnych braków raportu środowiskowego jak brak realnego wariantu alternatywnego. Brak obwieszczenia w T. i zmniejszenie czasu na zgłoszenie uwag do projektu stanowi istotne naruszenie przepisów prawa, w tym ustawowych wymogów dotyczących konsultacji społecznych. Oczywiste naruszenie procedury administracyjnej w postaci pominięcia obowiązkowych działań formalnych, jak również błędy w terminach konsultacji społecznych, skutkują znaczącymi naruszeniami praw osób, które miały prawo do wyrażenia swoich uwag. Z uwagi na obligatoryjny charakter czynności określonych ustawą w zakresie informowania i udziału społeczeństwa w postępowaniach dotyczących inwestycji oddziaływujących na środowisko, ich nieprawidłowa realizacja powoduje znaczącą wadliwość prowadzonego postępowania, zaś naruszenie przez organ bezwzględnie obowiązujących norm należy uznać za rażące naruszenie prawa. W celu zapewnienia realizacji prawa udziału każdego w postępowaniu prowadzonym z udziałem społeczeństwa ustawodawca przewidział określony tryb podania informacji do wiadomości publicznej, a realizacja tego prawa wymaga, by wymogi formalne dotyczące ogłoszeń były dochowane, gdyż tylko w takim przypadku można uznać, że została spełniona przesłanka udziału każdego w postępowaniu. Zaznaczono, że zgodnie Konwencją z Aarhus zainteresowana społeczność będzie poinformowana, odpowiednio bądź poprzez publiczne ogłoszenie, bądź indywidualne, na wczesnym etapie procedury podejmowania decyzji w sprawach dotyczących środowiska i w sposób właściwy, terminowy i skuteczny m.in. o planowanym przedsięwzięciu i treści wniosku, na podstawie którego decyzja ma być podjęta (art. 6 ust. 2 Konwencji). Wobec powyższego obowiązkiem organu jest dołożenie wszelkich starań, aby rzeczywiście wszystkie podmioty mieszczące się w kategorii społeczności zainteresowanej, faktycznie zostały powiadomione. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem obowiązków proceduralnych, które są fundamentalne dla zapewnienia jawności i transparentności procesu administracyjnego, a ich zignorowanie przez Kolegium wywołuje skutki nie do zaakceptowania w systemie praworządnym. Brak odpowiednich obwieszczeń oraz skrócenie terminu na konsultacje miały realny wpływ na decyzje społeczności lokalnej i stowarzyszenia. Dowodem tego wpływu jest brak jakichkolwiek wniosków, które organ gminy mógłby rozpoznawać w toku procedury o wydanie decyzji środowiskowej. Dowodem tego wpływu jest także i fakt, że stowarzyszenie, które od wielu lat działa na rzecz m. in. ochrony krajobrazu mazurskich wsi, nie miało wiedzy o toczącym się w jego siedzibie postępowaniu. Rażącym naruszeniem prawa było także pominięcie przez Wójta Gminy krytycznej analizy raportu środowiskowego. Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium jakoby samo uzyskanie raportu oddziaływania na środowisko oraz wymaganych opinii
i uzgodnień, jak też rzekome zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu miało decydować o prawidłowym przebiegu postępowania. Sytuacja, w której organ bezrefleksyjnie akceptuje każdy, nawet błędny raport środowiskowy jest absolutnie nieakceptowalna, a ustalenie SKO, jakoby brak przedstawienia realnego wariantu alternatywnego nie był naruszeniem rażącym, samo w sobie ma charakter rażącego naruszenia. Decyzja wydana przez SKO jest niezgodna z prawem i prowadzi do nieakceptowalnych skutków prawnych przez pozbawienie społeczności wsi T. wpływu na treść decyzji środowiskowej. Decyzja SKO pozbawiająca możliwości podważenia decyzji środowiskowej prowadzi też do nieakceptowalnych skutków faktycznych. Pozostawienie wydanej w sposób nieprawidłowy i uchybiający przepisom decyzji w mocy pozostawi niebagatelny wpływ na walory przyrodnicze, w tym krajobraz regionu. Inwestycja ma powstać w Obszarze Chronionego Krajobrazu [...]. Na terenie działek inwestycyjnych występuje 18 gatunków ssaków, w tym 4 objęte ochroną gatunkową. Tworzenie i utrzymywanie leśnych korytarzy ekologicznych ze szczególnym uwzględnieniem możliwości migracji dużych ssaków jest jednym
z nakazów wynikających z rozporządzenia w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu [...]. Przedmiotowa inwestycja stoi zatem w wyraźnej sprzeczności
z założeniami tego rozporządzenia. Planowana inwestycja zakłada bowiem ogrodzenie terenu farmy. W punkcie III.6 decyzji środowiskowej zawarto co prawda ustalenia dotyczące umożliwienia przejścia drobnym zwierzętom, jednak w przypadku większych ssaków, takich jak rysie, wilki czy łosie przejście nie będzie możliwe. Sam inwestor ma zamiar wystąpić do RDOŚ z wnioskiem o zezwolenie na niszczenie siedlisk przyrodniczych, co będzie konieczne dla realizacji inwestycji. Wpływ inwestycji na środowisko będzie zatem ogromny.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty wyrażone w treści zaskarżonej decyzji.
Pismem z 24 lipca 2025 r. inwestor wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 23 października 2025 r. pełnomocnik stowarzyszenia podtrzymał skargę i zarzuty w niej zawarte. Dodatkowo podniósł, że treść art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy o dostępie do informacji o środowisku nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Brak jednej z form powiadomienia stron nie musi automatycznie oznaczać rażącego naruszenia prawa, lecz w tej sprawie brak takiego obwieszczenia we wsi T. miał wpływ na możliwość brania udziału w tym postępowaniu. Wskazał,
że brak alternatywnego wariantu realizacji inwestycji w tej sprawie stanowi o rażącym naruszeniu prawa i nie został przeanalizowany w rozpoznawanej sprawie.
Pełnomocnik uczestnika postępowania podtrzymał dotychczasowe stanowisko
w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności
z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Chodzi tu o naruszenie, które skutkuje przyjęciem, że bez jego popełnienia nie doszłoby do wydania rozstrzygnięcia określonej treści. Oznacza to, że badaniu
w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu
o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Kolegium prawidłowo wyjaśniło jakie zasady obowiązują przy weryfikacji decyzji w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności decyzji i jak należy rozumieć "rażące naruszenie prawa", jako podstawę zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zasadnie też uznało, że w analizowanej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa.
Dodać można, że pojęcie "rażącego naruszenia prawa" nie może być utożsamiane z każdym naruszeniem prawa. Wady przesądzające o nieważności decyzji muszą mieć postać kwalifikowaną, to jest muszą to być wady o szczególnym ciężarze gatunkowym. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest od wielu lat jednolity pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., można mówić jedynie wówczas, gdy spełnione są kumulatywnie 3 przesłanki: po pierwsze, naruszenie prawa ma charakter oczywisty, widoczny "na pierwszy rzut oka"; po drugie, przepis, który został ewentualnie naruszony, jest jasny w swej treści, dla jego interpretacji nie jest wymagana skomplikowana wykładnia; i wreszcie po trzecie, za stwierdzeniem nieważności przemawiają racje społeczne, to jest skutki społeczno-gospodarcze naruszenia prawa są tego rodzaju, że nie można ich zaakceptować
w państwie prawa.
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi też wątpliwości, że ewentualne naruszenia proceduralne nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do stwierdzenia nieważności kwestionowanego aktu, gdyż za istotne naruszenia mogą być uznane te, które prowadzą do niezgodności z prawem treści tego aktu. Podnosząc zarzuty proceduralne, skarżący powinien zatem wykazać również niezgodność
z prawem treści kwestionowanej decyzji środowiskowej (por. wyroki NSA z: 26 maja 2020 r., sygn. akt 1597/19 i z 06 października 2020 r., sygn. akt II OSK 1379/18, publ.
w CBOSA), czego nie uczynił. Skarżący poza kwestionowaniem prawidłowości dokonania obwieszczeń poprzestał tylko na ogólnikowych zarzutach skierowanych przeciwko raportowi oddziaływania inwestycji na środowisko, nie wykazując również
w tym zakresie, aby prowadziło to do oczywistej sprzeczności treści decyzji środowiskowej z jakimkolwiek przepisem prawa.
W rozpatrywanym przypadku skarżący zarzucił, że doszło do rażących uchybień proceduralnych pozbawiających społeczność wsi T. wpływu na treść decyzji środowiskowej. W tym kontekście wyjaśnić pozostaje, że stosownie do art. 71 ust. 1 ustawy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania dla realizacji konkretnego przedsięwzięcia. Celem postępowania, w którym wydaje się decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, jest możliwie najlepsze zabezpieczenie środowiska przed negatywnym oddziaływaniem inwestycji a nie jej zablokowanie (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2023 r., sygn. II OSK 1620/12, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie: "CBOSA"). Nie jest to decyzja uznaniowa, zaś przesłanki wydania decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia muszą wynikać z konkretnie wskazanych uregulowań prawnych i ustaleń faktycznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym odmowa wydania takiej decyzji może nastąpić w przypadku wystąpienia sprzeczności planowanego przedsięwzięcia z postanowieniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2 ustawy), odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (art. 80 ust. 1), czy też sprzeczności z innymi przepisami prawa. W wyroku z 29 października 2024 r., sygn. akt III OSK 2246/24, publ. w CBOSA, Naczelny Sąd Administracyjny trafnie wyjaśnił, że protesty społeczne kierowane przeciwko inwestycji należy dogłębnie ocenić, by poznać ich powód, jednak wystąpienie protestów nie powoduje automatycznie, że organ powinien uzyskać społeczną akceptację przedsięwzięcia. NSA podkreśliło, że sam sprzeciw lokalnej społeczności lub stron postępowania nie jest wystarczającą przesłanką do odmowy wydania decyzji środowiskowej. Zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu nie może być zatem rozumiane jako swoiste referendum nad dopuszczalnością proponowanej inwestycji (vide także wyrok Naczelnego z 24 października 2023 r., sygn. akt III OSK 2782/21, CBOSA). Tym samym sam protest społeczności lokalnej nie może być podstawą decyzji odmownej, konieczne jest wykazanie, że inwestycja narusza obowiązujące przepisy prawa.
W ocenie Sądu w rozpatrywanym przypadku nie doszło do pozbawienia społeczności wsi T. udziału w analizowanym postępowaniu środowiskowym. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o podaniu informacji do publicznej wiadomości - rozumie się przez to:
a) udostępnienie informacji na stronie Biuletynu Informacji Publicznej, organu właściwego w sprawie,
b) ogłoszenie informacji, w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu właściwego w sprawie,
c) ogłoszenie informacji przez obwieszczenie w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscu planowanego przedsięwzięcia, a w przypadku projektu dokumentu wymagającego udziału społeczeństwa - w prasie o odpowiednim do rodzaju dokumentu zasięgu,
d) w przypadku gdy siedziba organu właściwego w sprawie mieści się na terenie innej gminy niż gmina właściwa miejscowo ze względu na przedmiot postępowania - także przez ogłoszenie w prasie lub w sposób zwyczajowo przyjęty
w miejscowości lub miejscowościach właściwych ze względu na przedmiot postępowania.
Każda z wymienionych form spełnia wymóg podania informacji do publicznej wiadomości. Przy czym ustawodawca w art. 33a ust. 1- 3 ustawy sprecyzował, że informacje, o których mowa w art. 33 ust. 1 (czyli podlegające publicznemu udostępnieniu z uwagi na udział społeczeństwa) organ gminy właściwej miejscowo ze względu na przedmiot postępowania podaje do publicznej wiadomości na swojej stronie podmiotowej w Biuletynie Informacji Publicznej oraz w sposób zwyczajowo przyjęty
w danej miejscowości. W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że Wójt Gminy dokonywał obwieszczeń w BIP, w siedzibie Urzędu Gminy i w miejscowości O. Obręby O. i T., w których ma być realizowana sporna inwestycja, to ta sama gmina, zatem obwieszczenia dokonywane w BIP i siedzibie Urzędu Gminy były skuteczne względem całej społeczności lokalnej, w tym miejscowości T. Zauważyć trzeba, że przytoczone przepisy nie precyzują co należy rozumieć przez pojęcie "sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości", w szczególności czy zwrot ten należy odnosić do miejscowości, w której ma być realizowana inwestycja, czy do miejscowości w której ma siedzibę organ gminy. W orzecznictwie wskazuje się, że umieszczenie informacji na tablicy ogłoszeń Urzędu można uznać za sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości (por. wyrok NSA z 17 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1717/18, CBOSA). Uzasadnia to przyjęcie, że samo zaniechanie ogłoszenia w sposób zwyczajowy w miejscowości T., w której ma być realizowana część inwestycji, nie może być uznane za oczywiste naruszenie. W wyroku z 6 października 2020 r., sygn. akt II OSK 1379/18, publ. CBOSA, NSA przyjął nawet, że jeżeli organ zastosował tylko jedną formę podania informacji do publicznej wiadomości – na stronie BIP, to zaniechanie realizacji sposobu informowania społeczeństwa przewidzianego w art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. b i c ustawy nie oznacza, że nie został spełniony obowiązek zapewnienia udziału społeczeństwa w tym postępowaniu. Sąd ten uznał, że podanie informacji w BIP umożliwiło podjęcie stosownych działań przez osoby, które wyrażały wolę zgłoszenia jakichkolwiek zastrzeżeń. NSA w wyroku tym uwzględnił, że ewentualne naruszenie zasad postępowania musi podlegać ocenie pod kątem ustalenia, czy owe naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie, niezależnie od tego, że nie można uznać oczywistego pominięcia społeczności miejscowości T, to skarżący również w żaden sposób nie wykazał, że brak umieszczania obwieszczeń we wsi T. mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, tj. że dokonywanie takich obwieszczeń doprowadziłoby do wydania rozstrzygnięcia odmiennej treści. Skarżący nie powołał żadnych przepisów, które mogłyby wskazywać na sprzeczność wydanej decyzji środowiskowej z przepisami prawa.
Podkreślić trzeba, że w postępowaniu nieważnościowym nie rozstrzyga się ponownie istoty sprawy, dlatego nie przeprowadza się na nowo postępowania wyjaśniającego, ale bazuje na ustaleniach poczynionych w postępowaniu zwyczajnym. Nie przeprowadza się nowych dowodów, a jedynie ocenia czy ustalenia faktyczne poczyniono z rażącym naruszeniem przepisów (por. wyrok NSA z 22 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 8/20, publ. w CBOSA).
W analizowanej sprawie Wójt Gminy po uzyskaniu stanowiska organów współdziałających zobowiązał inwestora do przedłożenia raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i określił zakres tego raportu. W art. 66 ustawy ustawodawca sprecyzował co powinien zawierać raport. Art. 74a ustawy wskazuje, że autorem raportu może być osoba o specjalnych kwalifikacjach. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że chociaż raport stanowi dokument prywatny, który podlega swobodnej ocenie organu, to jednak jego szczegółowa i specjalistyczna treść oraz fakt, że stanowi on punkt wyjścia do ustaleń faktycznych organów w zakresie cech i parametrów planowanego przedsięwzięcia, nadają temu dokumentowi szczególne znaczenie, jako źródłu ustaleń faktycznych. Przyjmuje się, że dokumentowi temu przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego przedsięwzięcia. Podważenie ustaleń zawartych w raporcie może nastąpić jedynie, co do zasady, przez przedstawienie nowej analizy uwarunkowań środowiskowych (sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą, jak autor raportu), z której wynikałyby wnioski pozostające w sprzeczności do tych zawartych w raporcie. Weryfikacja wiarygodności i mocy dowodowej powyższego dokumentu wymaga zatem przeprowadzenia co najmniej porównywalnych pod względem fachowości i specjalistycznej analizy dowodów, np. dowodu z ekspertyzy specjalistycznej, która w sposób udokumentowany wykazywałaby m.in. wady lub błędne założenia lub ustalenia raportu. W związku z tym raport może być oceniany
w postepowaniu administracyjnym pod względem zgodności z przepisami prawa, spójności, logiczności a także kompletności. Wskazuje się, że ani organy, ani sąd nie mogą dokonywać merytorycznej oceny treści raportu w zakresie wymagającym wiadomości specjalnych. Jeżeli strona nie zgadza się z założeniami autora raportu to powinna przedstawić dokument o podobnej mocy dowodowej, np. kontrraport sporządzony przez osobę dysponującą fachową wiedzą (tak NSA w wyrokach: z 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 654/20; 1 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2105/11; 11 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 639/13; 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 495/13; 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 602/14, publ. w CBOSA). Powyższe wskazuje, że
w postępowaniu zwyczajnym skarżący nie mógłby podważyć skutecznie ustaleń raportu przez ogólnikowe i gołosłowne twierdzenia. Dlatego tym bardziej zamierzonego skutku nie mogą odnieść takie zarzuty w postępowaniu nieważnościowym. Wbrew twierdzeniom skarżącego Wójt Gminy dokonał analizy raportu, czego dowodzi treść uzasadnienia decyzji i określone w sentencji wymagania, które uwzględniają właśnie założenia inwestycyjne opisane w raporcie z uwzględnieniem ochrony środowiska. Ani organ gminy, ani wyspecjalizowane organy współdziałające nie dopatrzyły się, aby przedmiotowe zamierzenie naruszało obowiązujące przepisy, w tym przepisy rozporządzenia w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu [...]. Do podważenia tych ustaleń nie jest wystarczająca argumentacja skarżącego, że inwestycja będzie miała niebagatelny wpływ na walory przyrodnicze, w tym krajobraz regionu. Okoliczność ta jest oczywista, ale nie dowodzi naruszenia obowiązujących przepisów. W uzasadnieniu weryfikowanej decyzji (na stronie 8 uzasadnienia) wyjaśniono też, że inwestor przewidział na ternie inwestycji korytarze ekologiczne umożliwiające przejście przez teren farmy dużym i średniej wielkości ssakom. Bezpodstawnie zatem skarżący zarzuca, że przejście nie będzie możliwe.
Jedyny brak jaki zarzuca skarżący raportowi to brak "realnego" wariantu alternatywnego. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy raport powinien zawierać opis wariantów przedsięwzięcia uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania na środowisko, ze wskazaniem wariantu wybranego do realizacji, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska; racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska może być tożsamy z wariantem wybranym do realizacji albo racjonalnym wariantem alternatywnym.
W niniejszej sprawie nie można stwierdzić oczywistego naruszenia tego przepisu, gdyż jak słusznie zauważyło Kolegium w raporcie opisane zostały warianty zamierzenia. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia " racjonalny wariant alternatywny". Sformułowanie to wymaga wykładni, dlatego nie można w tym względzie dopatrywać się rażącego naruszenia prawa.
Sąd nie stwierdził również zarzucanego w skardze rażącego naruszenia art. 33 ust. 1 pkt 7 ustawy dotyczącego rozbieżności między faktyczną datą publikacji obwieszczenia o konsultacjach społecznych, a datą ich rozpoczęcia podaną
w obwieszczeniu. Wskazany przepis stanowi, że przed wydaniem i zmianą decyzji wymagających udziału społeczeństwa organ właściwy do wydania decyzji, bez zbędnej zwłoki, podaje do publicznej wiadomości informacje o sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie 30-dniowy termin ich składania. Przepisy tej ustawy nie określają jak należy liczyć ustalone w niej terminy. W orzecznictwie na zasadzie wykładni wskazuje się, że termin ten rozpoczyna bieg z dniem podania informacji do publicznej wiadomości (por. wyrok NSA z 4 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1297/10, publ. w CBOSA). Organ orzekający, jak wnioskować można, posiłkował się natomiast zasadą obliczania terminów wynikającą z art. 57 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym unormowaniem jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. W aktach administracyjnych sprawy (na k. 67) znajduje się obwieszczenie Wójta Gminy z 18 lipca 2022 r. zawiadamiające o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, w którym poinformowano o możliwości wnoszenia uwag i wniosków w terminie 30 dni od daty ogłoszenia, tj. od 20 lipca do 18 sierpnia 2022. Na karcie 70 akt administracyjnych (wydruk obwieszczenia z BIP) znajduje się treść potwierdza, że obwieszczenie to zostało wprowadzone do BIP w dniu 19 lipca 2022 r. Posiłkując się zatem wskazaną zasadą stosowaną przy obliczaniu terminów procesowych (na którą powoływał się też skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności) prawidłowo przyjęto w ogłoszeniu rozpoczęcie biegu 30-dniowego terminu od 20 lipca i jego zakończenie 18 sierpnia 2022 r. Wskazanie to oparto na założeniu, że zawiadomienie zostanie ogłoszone 19 lipca 2022 r., co też miało miejsce zgodnie z aktami sprawy. W takim stanie faktycznym termin 30-dniowy został zachowany także przy uwzględnieniu, że bieg terminu rozpoczyna się z dniem ogłoszenia. Poza tym, nawet jeżeli doszłoby do błędnego wskazania w obwieszczeniu terminu na składanie uwag i wniosków, na skutek późniejszego ogłoszenia, to taka jednodniowa rozbieżność również pozostawałaby bez istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia, wobec braku wpływu jakichkolwiek wniosków i uwag, chociażby po terminie, do których organ orzekający musiałby się ustosunkować.
Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, zaś postępowanie przed organem zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zgromadzony w sprawie materiał oceniono prawidłowo. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się także innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.