V SA/Wa 846/16

V SA/Wa 846/16 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-09-30
Data wpływu
2016-04-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Nasiłowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
Treść wyniku
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 246 par. 1 pkt 2, art. 258 par. 2 pkt 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia (...) lutego 2016 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Uzasadnienie
M. K. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") wniosła na urzędowym formularzu (PPF) o przyznanie prawa pomocy. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Podstawą utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.757,71 zł. Skarżąca wskazała, że z powodów finansowych nie jest w stanie pokryć kosztów miesięcznego leczenia i rehabilitacji. Do kosztów miesięcznego utrzymania Skarżąca zaliczyła: opłaty za media (400 zł), czynsz (400 zł), leczenie (200 zł), koszty rehabilitacji (200 zł). Wykazała majątek w postaci mieszkania o powierzchni 53 m.kw. o wartości około 100.000 zł.
Zarządzeniem z dnia 23 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy wezwał Skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie określonych dokumentów oraz przedstawienie informacji istotnych dla rozpoznania wniosku.
Odpowiadając na wezwanie Skarżąca wyjaśniła, że nie korzysta z pomocy społecznej, posiada rachunek bankowy na który Zakład Ubezpieczeń Społecznych przelewa świadczenie emerytalne, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżąca przedstawiła roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za lata 2014-2015, potwierdzenie zapłaty czynszu mieszkalnego w wysokości 385 zł, potwierdzenie uiszczenia składki ubezpieczeniowej, decyzje w sprawie waloryzacji emerytury, faktury dokumentujące koszt zużycia gazu i energii elektrycznej. Dodała, że w związku z przebytą operacją onkologiczną ponosi wysokie koszty leczenia i rehabilitacji, ale nie może przedłożyć dowodów poniesienia wydatków, ponieważ przesłała je do Narodowego Funduszu Zdrowia. W piśmie wskazała, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje.
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. ), zwanej dalej: "p.p.s.a." – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza lub sądu rozpoznającego wniosek.
Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone.
Przypomnieć również trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. Rozpoznanie skargi w niniejszej sprawie zależy od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł i na obecnym etapie postępowania jest to jedyna opłata ciążąca na Skarżącej. Ewentualne inne koszty sądowe zależą od wyniku postępowania przed sądem I instancji i mogą pojawić się w związku z koniecznością uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł, jeżeli Skarżąca wniesie o sporządzenie uzasadnienia do wyroku, a jej skarga zostanie oddalona oraz opłaceniem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł, jeżeli Skarżąca zdecyduje się wystąpić z tym środkiem odwoławczym.
Analizując wniosek oraz przedstawione dokumenty wskazać należy, że Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i posiada stałe źródło dochodu w wysokości 1.761,33 zł z tytułu świadczenia emerytalnego. Posiada również majątek – mieszkanie o pow. 53 m.kw., a więc ma zagwarantowane potrzeby lokalowe. Do miesięcznych kosztów utrzymania Skarżąca zaliczyła wydatki w łącznej wysokości 1.200 zł (media, czynsz, leczenie, rehabilitacja). Z nadesłanych dokumentów wynika natomiast, że Skarżąca opłaca czynsz w wysokości 385 zł, energię elektryczną – 152 zł w okresie dwóch miesięcy, gaz – 51 zł również w okresie dwóch miesięcy. Przedstawione dokumenty wskazują, że wydatki na media w skali miesiąca wynoszą około 100 zł (76 zł energia elektryczna i 26 zł gaz). Ponadto Skarżąca wykupiła ubezpieczenie i płaci składkę w wysokości 122 zł. Strona nie udokumentowała wydatków na leczenie i rehabilitację wyjaśniając, że dowody ich poniesienia przesłała do Narodowego Funduszu Zdrowia. Zgodnie z oświadczeniem złożonym na formularzu koszty leczenia wynoszą około 400 zł. Wskazać należy, że wydatki Skarżącej na leczenie i rehabilitację są częściowo refinansowane przez służbę zdrowia. Środki pieniężne, które pozostają po odliczeniu od zadeklarowanej emerytury (1.757,71 zł) udokumentowanych kosztów miesięcznego utrzymania oraz oświadczonych wydatków na leczenie (łącznie około 900 zł oprócz nieobowiązkowej składki na ubezpieczenie) stanowią kwotę 800 zł.
Podkreślić jednak należy, że Skarżąca nie wykonała w pełnym zakresie wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie przedstawiła bowiem wyciągu z rachunku bankowego. Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowym podnosi się, że kwestia posiadania środków pieniężnych (w szczególności zgromadzonych na rachunku bankowym) jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, wobec czego wyjaśnienia w tym zakresie winny być zgodne ze stanem rzeczywistym i wyczerpujące, tj. w pełni obrazować stan jej pieniężnego posiadania (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Zatem obowiązkiem Skarżącej było wykonanie zarządzenia zgodnie z jego treścią, bądź wykazanie, że jego wykonanie jest niemożliwe lub znacznie utrudnione. Fakt, że Skarżąca nie przedstawiła wyciągu z rachunku bankowego ma istotne znaczenie przy dokonywanej ocenie zasadności przyznania prawa pomocy, bowiem dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy nie jest tylko istotne, jaka jest wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym, ale również istotne jest, jak wygląda obrót tymi środkami, a więc, czy strona nie wyzbywa się środków w związku z wezwaniem do złożenia oświadczenia w tym zakresie, bądź też jakie są przyczyny, że nie dysponuje zasobami pieniężnymi w danym okresie.
Mając na uwadze powyższe uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie przywołać warto postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt II GZ 112/08, w którym Sąd orzekł, iż fakt uzyskiwania przez wnioskodawcę stałego miesięcznego dochodu przesądza o tym, iż udział w kosztach sądowych nie doprowadzi do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym.
W ocenie referendarza sądowego Strona nie należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jej sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.