II SA/OL 351/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Olsztynie oddalił skargę na postanowienie SKO odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla legalizacji budynku rekreacji indywidualnej na gruncie rolnej klasy III, uznając, że inwestycja nie stanowi uzupełnienia zabudowy zgodnie ze studium gminy.
Skarżący domagali się uchylenia postanowienia odmawiającego uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla legalizacji budynku rekreacji indywidualnej na działce rolnej klasy III. Organy uznały, że inwestycja wymaga zgody na zmianę przeznaczenia gruntu, której nie uzyskano. Sąd administracyjny, mimo dostrzeżonych nieprawidłowości w uzasadnieniu organów, oddalił skargę. Kluczowe było ustalenie, że działka nie leży na obszarze uzupełnienia zabudowy w rozumieniu studium gminy, co wyklucza zastosowanie wyjątku od wymogu uzyskania zgody ministra.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę Z.C. i Z.C.1 na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie starosty odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla legalizacji budynku rekreacji indywidualnej na działce rolnej klasy III. Skarżący zarzucali organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym pominięcie, że działka stanowi część ogrodów działkowych. Sąd stwierdził, że twierdzenia skarżących o przynależności działki do ogrodów działkowych są bezpodstawne, a sama działka, będąca własnością skarżących i przekraczająca dopuszczalne normy dla działek w ROD, nie może być tak kwalifikowana. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było zastosowanie art. 7 ust. 2a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, który zwalnia z wymogu uzyskania zgody ministra na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych klas I-III na cele nierolnicze, jeśli znajdują się one na obszarze uzupełnienia zabudowy. Sąd, powołując się na przepis przejściowy, uznał, że do czasu uchwalenia planu ogólnego gminy, rolę tę pełni studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Analiza studium wykazała, że działka skarżących znajduje się na obszarze przeznaczonym do kontynuacji i uzupełnień zabudowy mieszkalno-usługowej oraz gospodarczej, jednakże studium nie dopuszcza na tym terenie budynków rekreacji indywidualnej jako uzupełnienia zabudowy. W związku z tym, odmowa uzgodnienia została uznana za zasadną, a skarga oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wymaga, chyba że teren inwestycji znajduje się na obszarze uzupełnienia zabudowy zgodnie z planem ogólnym lub studium gminy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że działka skarżących nie jest częścią rodzinnych ogrodów działkowych i nie spełnia kryteriów dla takich terenów. Ponadto, analiza studium gminy wykazała, że choć działka leży na obszarze przeznaczonym do uzupełnienia zabudowy, to dopuszczalne funkcje nie obejmują budynków rekreacji indywidualnej, co wyklucza zastosowanie wyjątku z art. 7 ust. 2a u.o.g.r.l.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (25)
Główne
u.o.g.r.l. art. 7 § ust. 2a
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Nie wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III położonych na obszarze uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
u.p.z.p. art. 53 § ust. 4 pkt 6
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy wymagane jest z organem właściwym w sprawach ochrony gruntów rolnych.
u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia określonych warunków, w tym warunku, że teren inwestycji nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1.
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 7 § ust. 1 i 2 pkt 1
Przeznaczenie gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne wymaga zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, z zastrzeżeniem ust. 2a.
u.p.z.p. art. 60 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Decyzję o warunkach zabudowy wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4 i uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych przepisami odrębnymi.
u.o.g.r.l. art. 7 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
u.o.g.r.l. art. 7 § ust. 2
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Przeznaczenie gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III - wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, z zastrzeżeniem ust. 2a.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala ją.
Pomocnicze
u.o.g.r.l. art. 2 § ust. 1 pkt 3 i pkt 6
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Grunty rolne obejmują użytki rolne oraz grunty pod budynkami gospodarczymi i inwentarskimi w gospodarstwach rolnych, a także grunty pod stawami rybnymi i innymi zbiornikami wodnymi służącymi do produkcji rolnej, grunty zadrzewione i zakrzewione, inne niż wymienione w art. 3 ust. 3, stanowiące pola chrońne, grunty pod wylotami dróg, które mają być przeznaczone do zalesienia, oraz inne grunty rolne, o których mowa w przepisach o gospodarce nieruchomościami. Grunty rolne obejmują również grunty pod budynkami i urządzeniami służącymi do produkcji rolniczej, przetwórstwa rolno-spożywczego oraz przechowywania i magazynowania produktów rolnych, z wyjątkiem budynków i urządzeń przeznaczonych na potrzeby działalności innej niż rolnicza.
u.p.z.p. art. 64 § ust. 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy w danej gminie, przez plan ogólny gminy należy rozumieć studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, bacząc na słuszny interes obywateli.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
u.o.g.r.l. art. 3 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Ochrona gruntów rolnych polega m.in. na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne.
Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych art. 2 § pkt 2
Powierzchnia działki w rodzinnym ogrodzie działkowym nie może przekraczać 500 m2.
Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych art. 2 § pkt 9a
Altaną działkową jest wolno stojący budynek rekreacyjno-wypoczynkowy lub inny obiekt budowlany spełniający taką funkcję, położony na terenie działki w rodzinnym ogrodzie działkowym, o powierzchni zabudowy do 35 m2 oraz o wysokości do 5 m.
Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych art. 7
Rodzinne ogrody działkowe zakładane są na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego oraz stowarzyszeń ogrodowych.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny może wzruszyć zaskarżony akt jedynie wówczas, gdy narusza on przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy.
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może z urzędu przeprowadzić dowód z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie przedłuży postępowania.
u.p.z.p. art. 13a § ust. 4 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
W planie ogólnym można określić obszary uzupełnienia zabudowy.
u.p.z.p. art. 13m § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Delegacja ustawowa do wydania rozporządzenia określającego sposób wyznaczania obszaru uzupełnienia zabudowy.
u.p.z.p. art. 2 § ust. 4 pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Planowanie i lokalizowanie nowej zabudowy na obszarach o w pełni wykształconej zwartej strukturze funkcjonalno-przestrzennej, w granicach jednostki osadniczej, w szczególności poprzez uzupełnianie istniejącej zabudowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działka skarżących nie stanowi części rodzinnych ogrodów działkowych. Planowana inwestycja polegająca na legalizacji budynku rekreacji indywidualnej na gruncie rolnym klasy III stanowi zmianę przeznaczenia gruntu na cele nierolnicze. Teren inwestycji nie jest obszarem uzupełnienia zabudowy w rozumieniu studium gminy, co wyklucza zastosowanie wyjątku z art. 7 ust. 2a u.o.g.r.l.
Odrzucone argumenty
Działka inwestorów stanowi część ogrodów działkowych, a inwestycja nie wiąże się ze zmianą przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 2a u.o.g.r.l. i błędne przyjęcie, że warunek nie został spełniony. Błędna i bezpodstawna odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy.
Godne uwagi sformułowania
przepis ten jest obecnie w istocie przepisem martwym Oświadczenie skarżących, że teren inwestycji stanowi część rodzinnych ogrodów działkowych, pozbawione jest bowiem podstaw faktycznych i prawnych. strona postępowania nie może poprzestawać na gołosłownych twierdzeniach i oczekiwać, że to organ zbierze dowody weryfikujące jej stanowisko
Skład orzekający
Katarzyna Matczak
przewodniczący sprawozdawca
Tadeusz Lipiński
sędzia
Grzegorz Klimek
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'obszaru uzupełnienia zabudowy' w kontekście przepisów o ochronie gruntów rolnych i planowaniu przestrzennym, zwłaszcza w okresie przejściowym do uchwalenia planu ogólnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z interpretacją studium gminy i przepisów przejściowych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w gminach, które już uchwaliły plany ogólne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu legalizacji samowoli budowlanej na terenach rolnych i interpretacji przepisów planistycznych. Pokazuje, jak ważne jest dokładne sprawdzenie zapisów studium gminy.
“Legalizacja domu na wsi? Uważaj na klasę gruntu i zapisy studium gminy!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ol 351/25 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2025-07-03 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-06-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Grzegorz Klimek Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/ Tadeusz Lipiński Symbol z opisem 6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego Hasła tematyczne Zagospodarowanie przestrzenne Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 82 art. 2 ust. 1 pkt 3 i pkt 6,art. 7 ust. 2a Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych Dz.U. 2024 poz 1130 art. 13a, art. 13m, art. 53 ust. 4 pkt 6, art. 61 ust. 1 pkt 4 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j.) Dz.U. 2023 poz 1688 art. 64 ust. 2 Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2025 r. sprawy ze skargi Z.C. i Z.C.1 na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z 27 marca 2025 r., nr SKO.73.125.2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium") utrzymało w mocy postanowienie Starosty (dalej: "organ I instancji") z 21 stycznia 2025 r. w przedmiocie odmowy uzgodnienia - w zakresie ochrony gruntów rolnych - projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na legalizacji budynku rekreacji indywidualnej na działce nr [...]. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm. - dalej jako: "u.p.z.p."), decyzję o warunkach zabudowy wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4 i uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych przepisami odrębnymi. W myśl art. 53 ust. 4 pkt 6 u.p.z.p. uzgodnienie wymagane jest z organem właściwym w sprawach ochrony gruntów rolnych. Stosownie zaś do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 82, dalej w skrócie: "u.o.g.r.l.") organem właściwym w sprawach ochrony gruntów rolnych jest starosta. Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.o.g.r.l. ochrona gruntów rolnych polega m.in. na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne. Art. 7 ust. 1 u.o.g.r.l. określa, że przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ust. 2 tegoż artykułu stanowi, że przeznaczenie gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III - wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, z zastrzeżeniem ust. 2a. Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 7 ust. 2 a u.o.g.r.l. nie wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III położonych na obszarze uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że dopiero plany ogólne wskażą tereny uzupełnienia zabudowy, a zatem przepis ten jest obecnie w istocie przepisem martwym. Kolegium skonstatowało, że z akt sprawy wynika bezspornie, że teren inwestycji dotyczy działki, która obejmuje grunt rolny klasy III. Nie ulega też wątpliwości, że planowana inwestycja polega na legalizacji budynku rekreacji indywidualnej. Podzielono stanowisko organu I instancji co do tego, że skoro działka jest oznaczona w całości jako grunt rolny klasy III, to wymaga zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Wobec braku takiej zgody, organ uzgadniający prawidłowo odmówił uzgodnienia projektu decyzji. W konsekwencji, skład orzekający Kolegium uznał, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie inwestorzy – Z. i Z. C. (dalej: "skarżący", "inwestorzy"), reprezentowani przez adwokata wnieśli o uchylenie powyższego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie: 1. przepisów postępowania, to jest: a) art. 7, art. 7a § 1 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm., zwana dalej: "k.p.a.") przez nierozpatrzenie przez organ odwoławczy całokształtu materiału dowodowego i niewłaściwe przyjęcie za prawidłowe wniosków poczynionych przez organ I instancji, w oparciu o niewyczerpująco zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy, oraz niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, polegające na: - pominięciu, że działka inwestorów stanowi część ogrodów działkowych Stowarzyszenia A, a więc zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 pkt. 6 u.o.g.r.l. jest ona gruntem rolnym, natomiast inwestycja nie wiąże się ze zmianą przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, - zebraniu materiału dowodowego w sposób niepełny i niewłaściwy, nieuwzględniający słusznego interesu inwestorów ani też nierozstrzygający wątpliwości interpretacyjnych co do normy prawnej na korzyść inwestorów, a w konsekwencji poczynienie całkowicie nieuprawnionych ustaleń faktycznych polegających na uznaniu, że inwestycja nie spełnia w sposób łączny warunków określonych w art. 7 ust. 2a u.o.g.r.l.; b) art. 8 k.p.a. przez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasady ochrony praw nabytych, zasady trwałości i przewidywalności prawa, a w konsekwencji wydanie postanowienia skrajnie niekorzystnego dla inwestorów; c) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nierozpoznanie istoty sprawy; 2. prawa materialnego, tj.: a) art. 7 ust. 2a u.o.g.r.l. przez niewłaściwe zastosowanie oraz błędne i bezpodstawne przyjęcie, że warunek określony w tym przepisie nie został spełniony, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że działka inwestorów stanowi część rodzinnych ogrodów działkowych, a więc jest gruntem rolnym, czyli nie zachodzi konieczność uzyskiwania zgody; b) art. 53 ust. 4 pkt 6 w zw. z art. 60 ust. 1 u.p.z.p. przez błędną i bezpodstawną odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji inwestorów; c) art. 2 ust. 1 pkt. 6 u.o.g.r.l. poprzez jego pominięcie i nie uwzględnienie, że działka inwestorów stanowi część ogrodów działkowych, a więc jest ona gruntem rolnym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym unormowaniem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Zasada legalności wyrażona w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2024 r. poz. 1267) obliguje sądy administracyjne do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny może wzruszyć zaskarżony akt jedynie wówczas, gdy narusza on przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie odpowiada prawu, mimo częściowo błędnego uzasadnienia i dostrzeżonych nieprawidłowości. Uproszczony wypis z rejestru gruntów (k. 15 akt administracyjnych) potwierdza, że objęta wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy działka stanowi grunty orne klasy IIIb o powierzchni 0,0789 ha. Skarżący starają się o legalizację samowolnie posadowionego na tej działce budynku rekreacji indywidualnej o powierzchni zabudowy 38,34 m2, szerokości elewacji frontowej – 4,5 m, wysokości ok. 7,0 m, o 2 kondygnacjach nadziemnych (w tym poddasze użytkowe). Skarżący już w zażaleniu na postanowienie organu I instancji zarzucali pominięcie, że teren inwestycji stanowi część ogrodów działkowych. Twierdzeniu temu zaprzeczył organ I instancji w piśmie przekazującym zażalenie do rozpatrzenia organowi odwoławczemu (k. 30 akt administracyjnych). Kolegium w zaskarżonym postanowieniu nie odniosło się w ogóle w tym zakresie do twierdzeń skarżących, co stanowi naruszenie art. 7, art. 8 k.p.a., jednak pozostaje bez wpływu na wynik postępowania. Oświadczenie skarżących, że teren inwestycji stanowi część ogrodów działkowych, pozbawione jest bowiem podstaw faktycznych i prawnych. Skarżący nie wykazali w żaden sposób, aby ich działka wchodziła w skład rodzinnych ogrodów działkowych, w rozumieniu ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1073 ze zm.). Zasadnym jest wyjaśnić, że zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Aby norma prawa materialnego mogła być prawidłowo zastosowana, muszą zostać ustalone wszystkie okoliczności objęte hipotezą lub dyspozycją przepisu. W tym celu organ dokonuje wykładni przepisu i ustala zakres koniecznego postępowania wyjaśniającego oraz sposób jego udokumentowania. W myśl art. 7 k.p.a. organ orzekający stoi na straży praworządności i przeprowadza dowody z urzędu lub na wniosek strony. Wywodzona z tego przepisu zasada oficjalności postępowania oznacza, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu do ustalenia prawdy materialnej, czyli zgodnej z rzeczywistością. W tym celu jest zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co zostało wprost wyrażone w art. 77 § 1 k.p.a. Nie zwalnia to jednak strony postępowania z obowiązku dostarczenia dowodów służących wyjaśnieniu okoliczności sprawy, z których to strona wywodzi skutki prawne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym konsekwentnie podkreśla się bowiem, że strona, która z danych faktów zamierza wywodzić korzystne dla siebie skutki prawne, zobowiązana jest wskazać organowi te fakty i przedstawić dowody, które mogą potwierdzić jej stanowisko (por. wyroki NSA z 15 listopada 2000 r. sygn. akt III SA/2431/99, z 7 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2123/16, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). W wyroku z 25 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2859/16 (publ. w CBOSA), NSA wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym ciężar dowodu należeć będzie w pewnych sytuacjach do organu administracji, natomiast w pewnych do strony, w zależności od tego, kto z tych okoliczności wywodzić będzie skutki prawne (zob. też F. Elżanowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. C.H. Beck, W-wa 2014, str. 325). W wyroku z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 20/21 (publ. w CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że w postępowaniu administracyjnym, w tym w szczególności w sprawach dotyczących nakładania obowiązków, to na organie spoczywa ciężar dowodu. Zasada ta doznaje przełamania w przypadkach, w których wykazanie określonych faktów pozostaje w interesie strony. W związku z powyższym strona postępowania nie może poprzestawać na gołosłownych twierdzeniach i oczekiwać, że to organ zbierze dowody weryfikujące jej stanowisko, w szczególności, gdy ze zgromadzonych w aktach dokumentów wynikają wnioski przeciwne. Z ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych wynika, że rodzinne ogrody działkowe zakładane są na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego oraz stowarzyszeń ogrodowych (art. 7 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych). Ze wspomnianego wypisu z rejestrów gruntów wynika zaś bezspornie, że skarżący są właścicielami przedmiotowej działki. Przeczy to uznaniu, że działka, której dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy, to teren rodzinnych ogrodów działkowych, a tym samym grunt rolny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 6 u.o.g.r.l., na którym mogą być lokalizowane budynki rekreacyjne niezmieniające przeznaczenia gruntu. Również wielkość działki skarżących przekracza dopuszczalną powierzchnię działki w ramach rodzinnych ogrodów działkowych, która nie może przekraczać 500 m2 (art. 2 pkt 2 ustawy rodzinnych ogrodach działkowych). Zgodnie z art. 2 pkt 9a tej ustawy przez altanę działkową należy rozumieć wolno stojący budynek rekreacyjno-wypoczynkowy lub inny obiekt budowlany spełniający taką funkcję, położony na terenie działki w rodzinnym ogrodzie działkowym, o powierzchni zabudowy do 35 m2 oraz o wysokości do 5 m. Wartości te przekracza zabudowa objęta wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla legalizacji samowoli budowlanej. Oznacza to, że wnioskowana zabudowa byłaby sprzeczna ze wskazanym przepisem. Powyższe przekonuje, że twierdzenie skarżących, jakoby ww. działka stanowiła część rodzinnych ogrodów działkowych, jest bezpodstawne. Tym samym nie można uznać, że wnioskowany budynek rekreacji indywidualnej ma przeznaczenie rolne, na zasadzie art. 2 ust. 1 pkt 6 u.o.g.r.l. Ponadto powierzchni pod tym budynkiem nie można kwalifikować jako gruntu rolnego na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 u.o.g.r.l., gdyż budynek ten nie wchodzi w skład gospodarstwa rolnego. Dlatego zasadnie organy orzekające w trybie uzgodnienia uznały, że przedmiotowa inwestycja, polegająca na posadowieniu na gruncie rolnym budynku rekreacji indywidualnej powoduje zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. W konsekwencji dla rozstrzygnięcia istotnym było, że działka skarżących to grunty rolne klasy IIIb, których przeznaczenie na cele nierolnicze jest dopuszczalne co do zasady tylko za zgodą ministra właściwego do spraw rozwoju wsi wydawaną przy uchwalaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. (art. 7 ust. 1 i 2 pkt 1 u.o.g.r.l). Z unormowaniem tym koresponduje art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p., w myśl którego wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia określonych w art. 61 ust. 1 warunków, w tym warunku, że teren inwestycji nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1. W celu weryfikacji spełnienia warunku z art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p., na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 6 i art. 64 ust. 1 u.p.z.p., projekt decyzji o warunkach zabudowy wymaga uzgodnienia z organem właściwym w zakresie ochrony gruntów rolnych i leśnych. W tym trybie organ uzgadniający ocenia, czy teren inwestycji wymaga zgody, o której mowa w art. 7 u.o.g.r.l. Jak już wskazano, zasadą jest przy gruntach rolnych klasy III, że ich przeznaczenie na cele nierolnicze wymaga zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Ustawodawca zastrzegł przy tym wyjątek określony w art. 7 ust. 2a u.o.g.r.l. Przepis ten stanowi, że nie wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III położonych na obszarze uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przepis ten obowiązuje w takim brzmieniu od 24 września 2023 r., tj. od wejścia w życie ustawy z 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. 1688). Zauważyć pozostaje, że przepis ten wymaga ustalenia przez organ uzgadniający, czy teren inwestycji położony jest "na obszarze uzupełnienia zabudowy w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym". U.p.z.p. nie definiuje wprost pojęcia "obszaru uzupełnienia zabudowy". W art. 1 ust. 4 pkt 4 lit. a) tej ustawy jest mowa o tym, że w przypadku sytuowania nowej zabudowy, uwzględnienie wymagań ładu przestrzennego, walorów przyrodniczych przestrzeni, efektywnego gospodarowania przestrzenią oraz walorów ekonomicznych przestrzeni następuje poprzez dążenie do planowania i lokalizowania nowej zabudowy na obszarach o w pełni wykształconej zwartej strukturze funkcjonalno-przestrzennej, w granicach jednostki osadniczej w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1443), w szczególności poprzez uzupełnianie istniejącej zabudowy. Uzupełnienie zabudowy powinno zatem zmierzać do koncentracji zabudowy, jej scalenia, a nie prowadzić do rozproszenia zabudowy. Stosownie do art. 13a ust. 4 pkt 2 lit. a) u.p.z.p. w planie ogólnym można określić obszary uzupełnienia zabudowy. Art. 13m ust. 1 u.p.z.p. zawiera delegację ustawową do wydania rozporządzenia określającego sposób wyznaczania obszaru uzupełnienia zabudowy. Uwzględnić trzeba, że at. 13a i 13m u.p.z.p. zostały dodane tą samą nowelą, która zmieniła brzmienie art. 7 ust. 2a u.o.g.r.l. Zasadnie więc organy uznały, że art. 7 ust. 2a u.o.g.r.l. odsyła do ustaleń planu ogólnego, który nie został jeszcze uchwalony. Błędnie natomiast przyjęto, że do czasu uchwalenia planu ogólnego gminy art. 7 ust. 2a u.o.g.r.l. jest przepisem martwym. Organy orzekające, jak również profesjonalny pełnomocnik skarżących, nie dostrzegli, że zgodnie z przepisem przejściowym art. 64 ust. 2 ustawy zmieniającej -do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy w danej gminie, przez plan ogólny gminy należy rozumieć studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Oznacza to, że organy orzekające miały obowiązek zweryfikować w omawianym zakresie zapisy obowiązującego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, a konkretnie ustalić czy inwestycja położona jest na obszarze uzupełnienia zabudowy, określonym w studium. Organy orzekające tego zaniechały, czym naruszyły wskazane przepisy. Na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd mógł z urzędu przeprowadzić dowód z treści obowiązującego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, który jest aktem prawnym dostępnym w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Gminy (na stronie [...]). Przeprowadzając dowód z treści studium, Sąd miał na uwadze, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i umożliwi nieprzedłużanie postępowania w sprawie. W projekcie decyzji ustalającej warunki zabudowy, podlegającej uzgodnieniu, organ wykonawczy gminy wskazał, że teren działki skarżących objęty jest ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy G. przyjętego uchwałą Rady Gminy G. z 19 stycznia 2023 r. nr LXII/626/2023. Akt ten został podany do publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Gminy. Studium nie jest aktem prawa miejscowego, jednak z mocy przepisu przejściowego art. 64 ust. 2 ustawy zmieniającej, jego postanowienia wiążą przy ocenie spełnienia warunku z art. 7 ust. 2a u.o.g.r.l., tj. służą ustaleniu, czy teren inwestycji położony jest na obszarze przeznaczonym w studium do uzupełnienia zabudowy. Jeżeli tak, to wówczas na zasadzie wyjątku zgoda na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze nie jest wymagana. Ustawodawca zatem uwzględnił, że w ramach władztwa planistycznego organy gminy mogą określić obszary uzupełnienia zabudowy, które zostaną zwolnione z wymogu uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. W tym zakresie decydujące znaczenie ma treść postanowień studium. W analizowanym przypadku z porównania załącznika nr 4 do uchwały, stanowiącego rysunek kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz położenia działki skarżących nr [...] (ustalonego w oparciu o zdjęcie mapy – k. 14 akt administracyjnych i zdjęcie satelitarne z Geoportalu na stronie e-mapa-net) wynika, że działka ta położona jest w pobliżu miejscowości F., na terenie oznaczonym kolorem brązowym. Zgodnie z legendą do rysunku, są to obszary zwartej zabudowy wskazane do kontynuacji oraz uzupełnień zabudowy na cele mieszkalno-usługowe oraz działalności gospodarczej rolniczej i nierolniczej. W załączniku nr 2 do uchwały, stanowiącym tekst kierunków zagospodarowania, lokalny prawodawca postanowił w pkt 2.4.1 (str. 10-11), że wśród obszarów zwartej zabudowy do kontynuacji oraz uzupełnień zabudowy na cele mieszkaniowo – usługowe oraz działalności gospodarczej rolniczej i nierolniczej dopuszcza się realizację zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i wielorodzinnej, usługowej, produkcyjnej, składowej, magazynowej i zagrodowej. Studium nie zezwala zatem, aby na analizowanym terenie uzupełnienie zabudowy stanowiły budynki rekreacji indywidualnej. Studium wyznacza dla zabudowy letniskowej/rekreacji dalszy teren (oznaczony na rysunku pomarańczowymi kwadracikami i opisany w pkt 2.4.2 części tekstowej na stronie 12 kierunków zagospodarowania przestrzennego), który nie stanowi uzupełnienia zabudowy w rozumieniu omówionych przepisów. Z tego powodu Sąd uznał odmowę uzgodnienia za zasadną, a zaskarżone postanowienie odpowiadające prawu, mimo dostrzeżonych nieprawidłowości. W ocenie Sądu skoro lokalny prawodawca wyznaczył obszar uzupełnienia zabudowy w ten sposób, że określił jakie funkcje są dopuszczalne na tym terenie, a przedmiot uzgodnienia nie odpowiada tym funkcjom, to należy przyjąć, że inwestycja nie może stanowić uzupełnienia zabudowy, a tym samym uzasadniać zastosowania wyjątku z art. 7 ust. 2 a u.o.g.r.l. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI