II SA/OL 349/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2020-09-17
NSAbudowlaneWysokawsa
pozwolenie na budowękładka pieszo-rowerowaobszar oddziaływaniastrona postępowaniadostęp do drogi publicznejprawo budowlanekodeks postępowania administracyjnegoplan miejscowyinteres prawny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o pozwoleniu na budowę kładki pieszo-rowerowej, uznając, że skarżący miał status strony w postępowaniu, ponieważ inwestycja pozbawiła go dostępu do drogi publicznej.

Skarżący złożył skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty odmawiającą uchylenia pozwolenia na budowę kładki pieszo-rowerowej. Skarżący twierdził, że inwestycja pozbawi go dostępu do jego nieruchomości, na której prowadzi działalność gospodarczą, ponieważ jedyny dojazd prowadził przez teren planowanej inwestycji. Organy obu instancji uznały, że skarżący nie miał statusu strony, gdyż jego działka nie znajdowała się w obszarze oddziaływania obiektu. Sąd administracyjny uznał jednak, że skarżący miał status strony, ponieważ inwestycja pozbawiła go dostępu do drogi publicznej, co narusza jego uzasadniony interes prawny.

Sprawa dotyczyła skargi C. D. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Starosty odmawiającą uchylenia pozwolenia na budowę kładki pieszo-rowerowej. Starosta pierwotnie odmówił uchylenia decyzji, uznając, że obszar oddziaływania inwestycji zamyka się na działkach inwestycji i nie ogranicza sąsiednich nieruchomości. Wojewoda podtrzymał to stanowisko, stwierdzając, że skarżący nie miał statusu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, ponieważ jego działka nie znajdowała się w obszarze oddziaływania obiektu, a dotychczasowy dojazd do jego nieruchomości od strony jeziora był samowolny i niezgodny z planem miejscowym. Skarżący zarzucił, że inwestycja pozbawi go jedynego dostępu do jego nieruchomości, na której prowadzi działalność gospodarczą, a także stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa pożarowego. Sąd administracyjny uznał, że organy obu instancji błędnie oceniły status strony skarżącego. Sąd stwierdził, że inwestycja pozbawiła skarżącego dostępu do drogi publicznej, co stanowi naruszenie jego uzasadnionego interesu prawnego i przepisów Prawa budowlanego (art. 5 ust. 1 pkt 9). W związku z tym, skarżącemu przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, a skoro nie brał w nim udziału bez własnej winy, spełniona została przesłanka wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, skarżącemu przysługiwał status strony, ponieważ inwestycja pozbawiła go dostępu do drogi publicznej, co stanowi naruszenie jego uzasadnionego interesu prawnego i przepisów Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały pojęcie obszaru oddziaływania obiektu. Pomimo braku formalnego statusu drogi, skarżący korzystał z przejazdu przez teren inwestycji, który stanowił jedyny dojazd do jego nieruchomości. Pozbawienie tego dostępu narusza jego interes prawny i przepisy Prawa budowlanego dotyczące zapewnienia dostępu do drogi publicznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

P.b. art. 3 § pkt 20

Prawo budowlane

Definicja obszaru oddziaływania obiektu jako terenu wyznaczonego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających ograniczenia w zagospodarowaniu.

P.b. art. 28 § ust. 2

Prawo budowlane

Strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę to inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

P.b. art. 5 § ust. 1 pkt 9

Prawo budowlane

Obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób zapewniający poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny w przypadku naruszenia prawa.

Pomocnicze

k.p.a. art. 148 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania.

k.p.a. art. 151

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa rozstrzygnięcia organu po przeprowadzeniu wznowionego postępowania.

k.c. art. 144

Kodeks cywilny

Dopuszczalność immisji pośrednich na nieruchomościach sąsiednich.

p.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany granicami i wnioskami skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący posiadał status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, ponieważ inwestycja pozbawiła go dostępu do drogi publicznej. Naruszenie uzasadnionego interesu prawnego skarżącego poprzez pozbawienie go dostępu do nieruchomości. Niewłaściwa interpretacja przez organy pojęcia obszaru oddziaływania obiektu.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów, że skarżący nie miał statusu strony, ponieważ jego działka nie znajdowała się w obszarze oddziaływania obiektu. Argumenty organów, że dotychczasowy dojazd do działki skarżącego był samowolny i niezgodny z planem miejscowym.

Godne uwagi sformułowania

obszar oddziaływania obiektu nie może być rozumiany tak wąsko i ściśle, jakby to wynikało wyłącznie z wykładni gramatycznej art. 3 ust. 20 P.b. przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw dostęp do drogi publicznej jest podstawowym prawem właściciela inwestycja pozbawiła Skarżącego realnego dostępu do drogi publicznej, co stanowi o naruszeniu interesu prawnego Skarżącego

Skład orzekający

Katarzyna Matczak

przewodniczący sprawozdawca

Tadeusz Lipiński

sędzia

Bogusław Jażdżyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach o pozwolenie na budowę, zwłaszcza w kontekście dostępu do drogi publicznej i interpretacji pojęcia obszaru oddziaływania obiektu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z dostępem do nieruchomości i planem miejscowym. Interpretacja przepisów Prawa budowlanego i k.p.a. może być stosowana w podobnych sprawach dotyczących naruszenia interesów osób trzecich.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie kręgu stron w postępowaniach budowlanych i jak szeroko można interpretować pojęcie 'obszaru oddziaływania', gdy inwestycja faktycznie wpływa na prawa właścicieli sąsiednich nieruchomości, nawet jeśli organy początkowo tego nie dostrzegają.

Budowa kładki zablokowała jedyny dojazd? Sąd staje po stronie mieszkańca!

Dane finansowe

WPS: 697 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 349/20 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2020-09-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-05-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk
Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 3357/20 - Wyrok NSA z 2023-05-05
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 145 par. 1 pkt 4, art. 148 par. 1, art. 149 par. 2, art. 151
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 3 pkt 20, art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 28 ust. 2, art. 34 ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 17 września 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2020 roku sprawy ze skargi C. D. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego C. D. kwotę 697 złotych (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Z akt sprawy przekazanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wynika, że decyzją z [...] r., nr [...], Wojewoda (dalej: "Wojewoda"), po rozpatrzeniu odwołań: Prokuratora Rejonowego (dalej jako: "Prokurator") i C.D. (dalej jako: "Skarżący") od decyzji Starosty (dalej: "Starosta", "organ I instancji") z [...] r. odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z [...]r., Nr [...], którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono Gminie Miasto E. pozwolenia na budowę kładki pieszo-rowerowej [...], zlokalizowanej [...], wraz z dojściami i dojazdami [...] wraz z oświetleniem, na działkach o numerach: [...] obręb [...] oraz działkach [...] obręb [...] i [...] obręb [...], gmina E. (etap I - [...]) - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 256), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wszczętej po wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego ze sprzeciwu Prokuratora Rejonowego, decyzją z [...] r. Starosta odmówił uchylenia własnej ostatecznej decyzji z [...] r. Organ stwierdził bowiem, że podzielił stanowisko projektanta zawarte w projekcie budowlanym, że obszar oddziaływania przedmiotowej inwestycji zamyka się w całości na działkach nr [...] obręb [...]. W ocenie Starosty, obszar oddziaływania ścieżki pieszo-rowerowej nie wprowadza żadnych ograniczeń w zagospodarowaniu i zabudowie terenów sąsiednich, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowalnego. Wyjaśnił, że ww. decyzję wydano w oparciu o ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta E., uchwalonego uchwałą Nr [...] Rady Miasta z [...] r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu położonego w obrębie [...] miasta E., [...], zwanego "[...]". Zgodnie z zapisami tego planu, działka nr [...] oznaczona jest symbolem [...] - teren zieleni urządzonej, w tym zieleń rekreacyjna o charakterze ogólnodostępnym. Zapisy planu dla tego terenu zakładają wykonanie wzdłuż brzegu jeziora ścieżki pieszo-rowerowej ogólnodostępnej, zaś obsługa komunikacyjna działek przyległych odbywać się ma w oparciu o drogę o symbolu [...] - droga publiczna powiatowa. Działka nr [...] znajduje się zaś w granicach terenu oznaczonego na planie miejscowym jako [...], który został zakwalifikowany do obszarów wymagających rewitalizacji. Plan zakłada m.in. likwidację i uporządkowanie substandardowej zabudowy gospodarczej (garażowej) oraz wprowadzenie nowej funkcji terenu w oparciu o ustalenia konserwatorskie. Starosta ustalił, że dostęp do działki nr [...] przez działkę nr [...] od strony jeziora powstał przez tzw. "wyjeżdżenie terenu na dziko", bez jakiejkolwiek podstawy prawnej. Zaznaczył, że działka nr [...] nigdy nie posiadała statutu drogi. Wskazał, że budynek gospodarczy, do którego prowadzi sporny zjazd, przeznaczony został w planie do rozbiórki, a obsługa komunikacyjna działki nr [...] odbywać ma się z drogi oznaczonej w planie symbolem [...].
Starosta wyjaśnił nadto, że przedmiotowa inwestycja w żaden sposób nie ograniczy sąsiadujących z nią nieruchomości, które mogą być zabudowywane i zagospodarowane zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Stwierdził też, że inwestycja nie jest źródłem nadmiernej emisji hałasu, lecz to prowadzona przez Skarżącego działalność gospodarcza, jaką jest sprzedaż hurtowa odpadów i złomu, w trakcie jego rozładunku i załadunku na środki transportu, emituje większe natężenie hałasu, niż przejazd rowerem czy przejście po ścieżce dla pieszych.
Uwzględniając powyższe uznano, że w sprawie nie zaistniała żadna z pozytywnych przesłanek wznowieniowych wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., lecz wystąpiła negatywna przesłanka uchylenia decyzji z art. 146 § 2 k.p.a.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył Prokurator i Skarżący.
Prokurator zarzucił, że nie ustalono faktycznego odziaływania inwestycji na działki sąsiadujące z terenem inwestycji. Wywiódł, że podstawą prawidłowego wyznaczenia kręgu stron postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę jest ustalenie obszaru oddziaływania inwestycji. Wymaga to analizy nie tylko pod względem techniczno-budowlanym, ale również oceny, czy przyszła inwestycja nie wprowadzi ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości sąsiedniej na podstawie innych przepisów, a także zbadania, czy nie utrudni dotychczasowego korzystania z tych nieruchomości. Zdaniem Prokuratora, ocena taka powinna uwzględniać m.in. przepisy prawa cywilnego, które gwarantują właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo korzystania z niej zgodnie z przeznaczeniem.
Skarżący zarzucił zaś, że decyzja została podpisana przez pracownika organu administracji publicznej, który podlegał wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, gdyż uprzednio podpisał postanowienie z [...] r. odmawiające wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji Starosty z [...]r. Narusza to art. 24 § 1 pkt 5, art. 26 § 1 i art. 8 k.p.a. Zakwestionował nadto prawidłowość przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w szczególności zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego i pominięcie wniosków złożonych przez Skarżącego 26 sierpnia 2019 r. Stwierdził, że uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 k.p.a. Zarzucił również, że Starosta błędnie zastosował art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. i odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej, w sytuacji gdy w sprawie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Przechodząc do merytorycznej oceny zakwestionowanej decyzji, Wojewoda zbadał, czy Skarżącemu przysługiwał status strony tego postępowania. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Wyjaśnił, że przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć, w myśl art. 3 pkt 20 ww. ustawy, teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowie tego terenu. Stwierdził, że w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę na potrzeby konkretnej inwestycji organ administracji architektoniczno-budowlanej winien każdorazowo ustalić wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu danego terenu i na ich podstawie wyznaczyć teren w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego. Wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu powinno przy tym nastąpić z uwzględnieniem funkcji, formy, konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji, a także treści nakazów i zakazów zawartych w przepisach odrębnych. Wojewoda podkreślił, że ocena dokonywana jest w oparciu o dokumentację projektową załączoną do wniosku o pozwolenie na budowę i wydane w sprawie akty administracyjne. Stwierdził, że z analizy obszaru oddziaływania inwestycji wynika, iż działka nr [...] nie znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji, a zatem Skarżącemu nie przysługiwał status strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującymi na analizowanym obszarze ustaleniami miejscowego planu miejscowego fragmentu miasta E., uchwalonego uchwałą Nr [...] Rady Miasta z [...] r., teren elementarny, dla którego inwestor uzyskał pozwolenie na budowę oznaczono symbolem [...] - teren zieleni urządzonej, w tym zieleń rekreacyjna o charakterze ogólnodostępnym. Zgodnie z ustaleniami planu, na tym terenie zezwala się m.in. na wykonanie ścieżki pieszo-rowerowej ogólnodostępnej biegnącej wzdłuż brzegu jeziora. Natomiast obsługa komunikacyjna przyległych działek odbywać ma się w oparciu o drogę o symbolu [...]. Wojewoda zaznaczył, że z zapisów tych wynika, że działka nr [...] (oznaczona w planie symbolem [...]) powinna być obsługiwana komunikacyjne z ul. [...] ([...]). Uwzględniając powyższe stwierdził, że nie można podzielić zarzutów odwołujących się, że Skarżącemu przysługiwał przymiot strony z uwagi na fakt, że obsługa komunikacyjna działki nr [...] od strony jeziora dotychczas odbywała się przez działkę nr [...], oznaczoną w planie jako [...]. Zaznaczył, że funkcjonujący dojazd do przedmiotowej działki jest niezgodny z ustaleniami planu miejscowego i powstał przez samowolne korzystanie z tego terenu. Ponadto, dojazd ten nie ma podstawy prawnej, a działka nr [...] nigdy nie posiadała statusu drogi.
W ocenie Wojewody, nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa cywilnego. Stwierdził, że z art. 144 Kodeksu cywilnego (dalej: "k.c.") wynika, że oddziaływanie pośrednie na nieruchomości sąsiednie jest dopuszczalne, jeśli mieści się w granicach przeciętnej miary, ocenianej według kryteriów społeczno-gospodarczego przeznaczenia obu nieruchomości i stosunków miejscowych. Zaznaczył, że taka ocena musi być dokonana na podstawie obiektywnych warunków, panujących w środowisku osób zamieszkujących na danym terenie, a nie na podstawie subiektywnych odczuć osób, których przestrzeń w miejscu zamieszkania uległaby ograniczeniu w następstwie budowy obiektu budowlanego. Dodał, że przeznaczenie nieruchomości wynika z jej charakteru i sposobu z niej korzystania, zaś kryteria przeciętnej miary mogą być ustalane przy uwzględnieniu norm o charakterze administracyjnoprawnym, w tym wynikających z ładu przestrzennego obowiązującego na danym terenie. Ład urbanistyczny dla przedmiotowego terenu określony został na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewoda wywiódł również, że immisje pośrednie są dozwolone tak długo, jak długo nie przekraczają przeciętnej miary, a dozwolone oddziaływanie powinno być dopuszczalne w stopniu umożliwiającym w miarę pełne korzystanie z obu nieruchomości zgodnie z ich przeznaczeniem. Dodał, że zakaz ujemnego oddziaływania na cudzą nieruchomości w drodze immisji pośrednich nie stanowi wartości absolutnej, między innymi ze względu na potrzeby życia w zbiorowości. Każdy podmiot powinien liczyć się z faktem, że nie znajduje się na pustkowiu, a w jego otoczeniu mogą powstawać różne inwestycje w oparciu o analizę funkcjonalną dokonywaną przez odpowiednie organy. Stwierdził, że Skarżący nie wskazał na konkretne naruszenia w stosunku do swojej nieruchomości, a ogólnikowy zarzut naruszenia przepisów prawa cywilnego, gwarantujących właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo korzystania z niej zgodnie z przeznaczeniem, był niewystarczający, aby stwierdzić naruszenie przepisów kodeksu cywilnego. Uznał, że inwestycja polegająca na budowie ścieżki pieszo-rowerowej nie generuje uciążliwości związanych z nadmiernym hałasem czy zanieczyszczeniem środowiska, lecz promuje zdrowy tryb życia, zatem nie można jej przypisać szkodliwego oddziaływania na tereny sąsiednie. Powołał nadto treść art. 4, art. 32 ust. 4 pkt 1 i 2, art. 35 ust. 1 i ust. 4 ustawy Prawo budowlane.
Odnosząc się do zarzutów Skarżącego dotyczących wyłączenia pracownika, wyjaśnił że postępowanie dotyczące wstrzymania wykonania decyzji nie jest postępowaniem samodzielnym, lecz postępowaniem, którego celem jest ochrona strony przed ewentualnymi szkodami, jakie może ponieść w związku z dalszym wykonywaniem decyzji.
Wojewoda podkreślił, że chroniony przez art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane (dalej: "P.b."), interes osób trzecich nie może naruszać prawa inwestora wynikającego z art. 4 tej ustawy, zatem nawet hipotetyczne uznanie Skarżącego za stronę tego postępowania, nie uprawniałoby go do zablokowania inwestycji, gdyż jest ona zgodna z obowiązującymi przepisami.
Na tą decyzję Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Olsztynie, w której wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący zarzucił, że organy obu instancji niewyczerpująco przeanalizowały kwestię statusu strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Jego zdaniem pojęcie obszaru oddziaływania obiektu nie może być rozumiane tak wąsko i ściśle, jakby to wynikało wyłącznie z wykładni gramatycznej art. 3 ust. 20 P.b., gdyż przepis ten wskazuje m.in. na ograniczenia w zagospodarowaniu terenu wyznaczonego w otoczeniu obiektu budowlanego wynikające z innych przepisów - czego nie wzięto pod uwagę. Podkreślił, że Gmina Miasto E. pismem z 29 lutego 2019 r. poinformowała go, że w związku z przystąpieniem do realizacji inwestycji, wyłącza działkę nr [...] spod eksploatacji komunikacyjnej (przejścia i przejazdu) i zobowiązała go do zlikwidowania istniejących zjazdów z należącego do niego działki. Treść tego pisma wskazuje, że inwestycja narusza jego interesy, gdyż stwierdzono w nim jednoznaczne, że inwestycja wyklucza prowadzenie przez niego działalności gospodarczej.
Skarżący zauważył, że zgodnie z art. 28 ust. 2 P.b. przymiot strony nie zależy od tego, czy oddziaływanie zamierzonej inwestycji na nieruchomości sąsiednie przekracza ustalone w tym względzie normy, lecz wynika z samego faktu oddziaływania na przestrzeń objętą prawem do nieruchomości sąsiednich. Dodał, że obszar oddziaływania obiektu nie może być tak rozumiany, że w praktyce stanowi barierę nie do przebycia dla większości podmiotów posiadających nieruchomości w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego, którym odmawia się przymiotu strony tylko z tego powodu, że zgodnie z założeniami projektowymi nie będzie potrzeby w przyszłości wprowadzania ograniczeń w zagospodarowaniu terenu na podstawie przepisów odrębnych. Wskazał również, że wąskie rozumienie art. 3 pkt 20 P.b., odwołujące się do naruszenia interesu prawnego, jest zbyt restrykcyjne i w praktyce ogranicza prawa wynikające z Konstytucji RP (art. 2, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1), stąd stroną postępowania, o którym mowa w art. 28 ust. 2 P.b. i postępowań nadzwyczajnych w sprawie decyzji o pozwoleniu na budowę, powinien być każdy podmiot, który ma w tym interes prawny, a nie dopiero wtedy, gdy wykaże, że interes prawny zostanie naruszony. Dodał, że interes prawny musi wynikać z przepisów odrębnych. W konsekwencji, dokonując analizy obszaru oddziaływania inwestycji, niezbędna jest ocena oddziaływania przyszłej inwestycji nie tylko pod względem techniczno-budowlanym, ale również uwzględnienie, czy planowane przedsięwzięcie nie wprowadzi ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości sąsiedniej na podstawie innych przepisów, a także czy nie utrudni dotychczasowego korzystania z tych nieruchomości. Tymi innymi przepisami mogą być m.in. przepisy prawa cywilnego, które gwarantują właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo korzystania z niej zgodnie z przeznaczeniem. Obszar oddziaływania obiektu nie może być utożsamiany tylko i wyłącznie z zachowaniem przez inwestora określonych przepisami techniczno-budowlanymi wymogów.
Skarżący wyjaśnił, że w budynku gospodarczym na działce nr [...], stanowiącej jego współwłasność, który - jak wskazały organy obu instancji - przeznaczony został w miejscowym planie do rozbiórki, od kilkunastu lat prowadzi działalność gospodarczą. Nadto choć Wojewoda wskazał, że ta działka powinna być obsługiwana komunikacyjnie z ul. [...] ([...]), a nie od strony jeziora, co dotychczas miało miejsce, pomimo innych ustaleń planu miejscowego, to w wyniku prac związanych z tą inwestycją nie będzie miał dostępu do budynku i tym samym nie będzie mógł prowadzić działalności gospodarczej. Podkreślił, że nie jest możliwy wjazd do miejsca prowadzenia działalności od strony ul. [...] ze względu na istniejącą tam skarpę, sięgającą ponad 5 m wysokości. Ze względu na ukształtowanie terenu jego działki, sporny pas gruntu jest jedyną możliwą drogą pożarową i ewakuacyjną budynku, w którym prowadzi działalność gospodarczą. Pozbawienie go drogi ewakuacyjnej do budynku zagraża życiu i bezpieczeństwu ludzi. Dodał, że jest to również niezgodne z § 15 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów oraz z § 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Skarżący podał, że wystąpił do Sądu Rejonowego z wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia służebności drogi koniecznej przez działkę [...]. Organy obu instancji w sposób dowolny, bez wszechstronnego zbadania materiału dowodowego, ustaliły stan faktyczny, w konsekwencji błędnie uznały, że Skarżący nie może być uznany za stronę w postępowaniu administracyjnym.
Stwierdził nadto, że z naruszeniem art. 24 § 1 ust. 5 k.p.a. postanowienia organu I i II instancji, wydane w oparciu o art. 152 § 1 k.p.a., zostały podpisane przez te same osoby, które następnie odpowiednio podpisały wydane w sprawie decyzje kończące postępowanie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Postanowieniem z 9 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 349/20, Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 8 września 2020 r. pełnomocnik Skarżącego podała, że Skarżący oraz jego poprzednik prawny w sposób nieprzerwany korzystali przez wiele lat z przejazdu przez działkę o nr [...], natomiast obecnie wystąpił z wnioskiem o ustanowienie na niej służebności drogi koniecznej, gdyż działka ta stanowi jedyny dojazd do budynku. Skarżący podał, że w budynku zlokalizowanym na działce już jego ojciec prowadził działalność gospodarczą i budynek był wykorzystywany na cele produkcyjno-magazynowe. Podał nadto, że pomimo, że na mapach nie ma formalnie zaznaczonej drogi, to Gmina urządziła na tym terenie wjazd i wyjazd na jego nieruchomość.
W piśmie procesowym z 10 września 2020 r. pełnomocnik Skarżącego wniosła o otwarcie zamkniętej rozprawy i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci m.in.: wniosku Skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: [...] z dnia [...] r. w sprawie wydania zezwolenia na zbieranie odpadów innych niż niebezpieczne, decyzji Starosty z dnia [...] r. dotyczącej udzielenia Skarżącemu kolejnego zezwolenia na zbieranie odpadów i wskazanie miejsca i sposobu ich magazynowania; protokołu kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] dotyczącej kontroli co do sposobu magazynowania odpadów i miejsca ich przechowywania; trzech fotografii przedstawiających teren, przed inwestycją, w pobliżu działki [...] na okoliczność urządzenia przez rodzinę placu manewrowego oraz utworzenia przez organ administracji chodnika ze stosownym zjazdem prowadzącym do działki Skarżącego; wniosku o stwierdzenie zasiedzenia służebności drogi koniecznej złożonego do Sądu Rejonowego dotyczącego działki nr [...], na której Gmina wykonywała inwestycję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. Ocena ta sprowadza się do zbadania, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy - art. 3 § 1w związku z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Należy także wskazać, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze.
Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności pozostaje wskazać, że postępowanie w tej sprawie dotyczy nadzwyczajnego trybu postępowania jakim jest wznowienie postępowania, które zostało przez Starostę (dalej: "Starosta") wszczęte z urzędu na skutek sprzeciwu Prokuratora Rejonowego od decyzji z [...] r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Gminie Miasto E. (dalej: Gminie) pozwolenia na budowę m.in. kładki pieszo-rowerowej [...], zlokalizowanej przy plaży miejskiej na osiedlu [...], wraz z dojściami i dojazdami od [...] wraz z oświetleniem, na działkach o numerach: [...] obręb [...] oraz działkach [...] obręb [...] i [...] obręb [...], gmina E. (etap I - [...]) dalej określanej jako: "pozwolenie na budowę kładki pieszo-rowerowej". W efekcie postępowania wznowieniowego wydana została zaskarżona decyzja, którą Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty z [...] r. odmawiającą uchylenia ostatecznej własnej decyzji z [...]r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Istotą rozstrzygnięcia w tej decyzji pozostaje natomiast ustalenie, kwestionowane przez Skarżącego, że w postępowaniu tym nie przysługuje mu przymiot strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę z uwagi na pozostawanie jego nieruchomości poza obszarem oddziaływania tej inwestycji.
Z taką oceną stanu faktycznego oraz prawnego tej sprawy nie sposób się jednak zgodzić.
Wskazać należy, że podstawę wznowienia postępowania stanowił art. 186 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, przy czym wniosek taki został złożony w terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a. Ponadto w przypadku wniesienia sprzeciwu przez prokuratora właściwy organ administracji publicznej wszczyna postępowanie z urzędu, zawiadamiając o tym strony. Ponieważ Skarżący podnosił okoliczność braku udziału w postępowaniu dotyczącym wydanego pozwolenia na budowę, na skutek sprzeciwu Prokuratora wszczęto postępowanie oraz dokonano oceny czy Skarżącemu przysługiwał przymiot strony tego postępowania w kontekście treści art. 28 ust. 2 P.b.
Pozostaje zauważyć, że w art. 151 k.p.a. ustawodawca wskazał jakie rozstrzygnięcia mogą zostać wydane po przeprowadzeniu przez organ wznowionego postępowania. W razie braku podstaw z art. 145 § 1, art. 145a, 145b k.p.a. odmawia się uchylenia dotychczasowej decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.), a gdy podstawy te są - uchyla się dotychczasową decyzję i wydaje nową, rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.). Decyzja uchylająca decyzję dotychczasową i orzekająca na nowo o istocie sprawy jest podejmowana wówczas, gdy organ stwierdzi istnienie którejś z podstaw wznowienia, a jednocześnie nie wystąpi żadna z negatywnych przesłanek określonych w art. 146 k.p.a. Natomiast w przypadku stwierdzenia przez organ, że zaszły co prawda przesłanki wznowienia, lecz jednocześnie wystąpiły przesłanki negatywne określone w art. 146, organ stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa (art. 151 § 2 k.p.a.).
Zgodnie zaś z art. 149 § 2 k.p.a. przedmiotem postępowania jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, faktycznie było dotknięte jedną z wad wyliczonych enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a., zaś w przypadku ich stwierdzenia – przeprowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia co do istoty sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną. Inaczej rzecz ujmując, przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Tylko pozytywne ustalenie, że zakończone ostateczną decyzją postępowanie administracyjne dotknięte było kwalifikowaną wadą, polegającą na pozbawieniu Skarżącego udziału w postępowaniu, pozwalałoby na przejście do kolejnej fazy wznowionego postępowania, polegającej na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej decyzją ostateczną. W przeciwnym razie organ orzekający zobligowany jest odmówić uchylenia decyzji, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.
W ocenie Sądu, organy obu instancji w rzeczonej sprawie wadliwie uznały, że nie zaistniała żadna z przesłanek wznowieniowych, określonych w art. 145 § 1 k.p.a., oraz że zaistniała negatywna przesłanka uchylenia decyzji z art. 146 § 2 k.p.a.
Związek trybu kontrolnego z postępowaniem rozpoznawczym powoduje, że punktem wyjścia dla ustalenia kręgu stron postępowania wznowieniowego jest przedmiot postępowania, w którym wydano decyzję ostateczną. Status stron mogących żądać wznowienia, posiadają wszystkie te podmioty, które należały do kręgu stron postępowania jurysdykcyjnego zwyczajnego. Oznacza to, że w omawianym aspekcie uwzględnieniu może podlegać, co do zasady, stan prawny i faktyczny obowiązujący na dzień wydania kwestionowanej decyzji ostatecznej, będącej przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania.
W rozpoznawanej sprawie dotyczącej udzielonego pozwolenia na budowę kładki pieszo-rowerowej przedłożony do akceptacji projekt budowlany określał konkretne ramy zamierzenia, pozwalając na ustalenie obszaru oddziaływania wnioskowanej inwestycji, a tym samym ustalenie kręgu stron postępowania. Określenie obszaru oddziaływania obiektu jest czynnością wstępną w każdym postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, opartą na ustaleniach stanu faktycznego w danej sprawie, uwzględniającą lokalizację, funkcję, formę i konstrukcję projektowanego obiektu budowlanego oraz jego cechy charakterystyczne. W omawianym przypadku znany jest zakres wniosku inwestora i lokalizacja nieruchomości Skarżącego. Natomiast w ocenie Sądu ustalenia stanu faktycznego przyjęte w kontrolowanej decyzji nie odzwierciedlają faktycznej sytuacji Skarżącego, położenia jego nieruchomości względem terenu na którym projektowana jest inwestycja, jak też możliwości jej skomunikowania z drogą publiczną.
Zgodnie z art. 34 ust. 3 pkt 1 P.b. inwestor występując o pozwolenie na budowę ma obowiązek przedłożyć projekt zagospodarowania działki lub terenu, sporządzony na aktualnej mapie, który powinien obejmować: określenie granic działki lub terenu, usytuowanie, obrys i układy istniejących i projektowanych obiektów budowlanych, sieci uzbrojenia terenu, sposób odprowadzania lub oczyszczania ścieków, układ komunikacyjny i układ zieleni, ze wskazaniem charakterystycznych elementów, wymiarów, rzędnych i wzajemnych odległości obiektów, w nawiązaniu do istniejącej i projektowanej zabudowy terenów sąsiednich. Projekt zagospodarowania działki, projekt architektoniczno-budowlany oraz inne dokumenty wymagane do załączenia przez inwestora do wniosku o pozwolenie na budowę stanowią materiał dowodowy dla organu architektoniczno-budowlanego rozpatrującego wniosek o pozwolenie na budowę, w oparciu o które organ weryfikuje oświadczenie projektanta o oddziaływaniu planowanej inwestycji na uzasadnione interesy osób trzecich, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości sąsiednich. Organ architektoniczno-budowlany nie musi więc gromadzić dodatkowych dowodów materialnych dla wykazania, że inwestycja będzie lub nie oddziaływać na nieruchomość Skarżącego, w rozumieniu art. 3 pkt 20 P.b. Kwestia ta nie wymaga dowodzenia, ale prawidłowej oceny prawnej.
Podnieść należy, nawiązując do argumentów Skarżącego i organu, że zgodnie z ogólną normą art. 28 k.p.a., stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. W wyroku z 10 czerwca 2011r., sygn. akt II OSK 1059/10 (publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej jako: "CBOSA") Naczelny Sąd Administracyjny argumentował, że postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 310/05, publ. w CBOSA). Na kanwie art. 28 k.p.a. przyjmuje się bezspornie, że
o interesie prawnym podmiotów świadczy także prawo do niezakłóconego korzystania
z nieruchomości, wynikające z art. 140 oraz 144 Kodeksu cywilnego. Zasada ta nie znajduje jednak automatycznego zastosowania przy wydawaniu pozwolenia na budowę.
W odniesieniu do postępowania o wydanie pozwolenia na budowę znajduje zastosowanie art. 28 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, ze zm) dalej: "P.b.", w którym w sposób szczególny unormowany został status strony. Przepis ten stanowi lex specialis względem ogólnej normy art. 28 k.p.a. Zgodnie z art. 28 ust. 2 P.b. stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Definicję "obszaru oddziaływania obiektu" podaje zaś art. 3 pkt 20 tej ustawy. Zgodnie z tym należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu.
Przepisami odrębnymi, o których mowa w art. 3 pkt 20 P.b., są wszelkie regulacje prawa powszechnie obowiązującego, które wyznaczają jakiekolwiek ograniczenia w zagospodarowaniu terenu z powodu istnienia w sąsiedztwie innego obiektu budowlanego. Są nimi zarówno akty wykonawcze do Prawa budowlanego, jak i ustawy szczególne wraz z aktami wykonawczymi (por. Z. Kostka, Prawo budowlane. Komentarz, Gdańsk 2007, s. 24 oraz W. Piątek, Komentarz do art. 3, w: Prawo budowlane. Komentarz, red. A. Gliniecki, Warszawa 2012, s. 50).
Dostrzec należy, że w świetle przytoczonych powyżej przepisów art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 P.b. legitymacja procesowa strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę powiązana została nie z jakimikolwiek ograniczeniami, jakie mogą powstać w zagospodarowaniu terenu w związku z powstaniem obiektu objętego wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę, ale z takimi ograniczeniami, których źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Źródłem takich ograniczeń nie mogą być przy tym wyłącznie przepisy z zakresu prawa cywilnego o ochronie prawa własności. Co prawda w art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego zagwarantowano właścicielom nieruchomości uprawnienie do korzystania z nich zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, jak też ochronę przed działaniami właścicieli nieruchomości sąsiednich, które by zakłócały korzystnie z nieruchomości ponad przeciętną miarę, to jednak w sprawie budowlanej kwestia immisji musi być uwzględniana, jeżeli podlega regulacji prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 9 maja 2019 r. sygn. akt II OSK 1537/17, publ. CBOSA).
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Skarżącemu nie przysługuje status strony w postępowaniu o pozwoleniu na budowę, bowiem jego działka o nr [...] obręb [...] nie znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji, pomimo, że inwestycja ta będzie realizowana na działce sąsiadującej o nr [...] obręb [...] przez którą dotychczas posiadał on jedyny dostęp do drogi publicznej. Wskazano na ustalenia planistyczne wynikające z zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta E., uchwalonego uchwałą Nr [...] Rady Miasta z [...] r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu położonego w obrębie [...] miasta E., obejmującego [...], zwanego "[...]" (dalej jako: "plan miejscowy"). Zgodnie z ustaleniami planu teren elementarny, dla którego Gmina uzyskała pozwolenie na budowę oznaczono symbolem [...] - teren zieleni urządzonej, w tym zieleń rekreacyjna o charakterze ogólnodostępnym. Zapisy planu dotyczące tego obszaru zakładają wykonanie wzdłuż brzegu jeziora ścieżki pieszo-rowerowej ogólnodostępnej, zaś obsługa komunikacyjna działek przyległych odbywać się ma w oparciu o drogę o symbolu [...] - droga publiczna powiatowa.
Takie ustalenia przywołane w decyzji wskazują, że orzekające w tej sprawie organy nie dokonały precyzyjnego odczytania zapisów planu. Z wyrysu części graficznej planu wynika bowiem niezbicie, że działka Skarżącego o nr [...] znajduje się w granicach terenu oznaczonego na planie [...] oraz częściowo terenu [...], przy czym w odniesieniu do zapisu [...] powinna być obsługiwana komunikacyjnie z ul. [...] ([...]). Brak jest natomiast ustalenia w planie w jaki sposób ma się odbywać komunikacja z częścią działki oznaczoną symbolem [...], na której zlokalizowany jest także częściowo budynek gospodarczy. W decyzji stwierdzono, że dotychczas obsługa komunikacyjna działki [...] od strony jeziora odbywała się przez działkę [...] objętą na planie symbolem [...]. Wskazano, że dostęp do działki nr [...] przez działkę nr [...] od strony jeziora powstał przez tzw. "wyjeżdżenie terenu na dziko", bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, gdyż działka nr [...] nigdy nie posiadała statutu drogi.
Okoliczności powyższe jak też przywołane powyżej ustalenia planistyczne stanowią, że błędne pozostaje stanowisko orzekających w sprawie organów, jakoby Skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony postępowania o pozwolenie na budowę, skoro organy same przyznają, że dotychczas jedyna droga dla skomunikowania działki [...] wraz z budynkiem gospodarczym możliwa była od strony jeziora przez działkę [...]. Organy pominęły całkowicie okoliczność, ze wprawdzie działka nr [...] w ewidencji gruntów nie stanowiła nigdy drogi publicznej, co nie zmieniało takiego faktycznego jej wykorzystywania i do czasu rozpoczęcia inwestycji stanowiła jedyny dojazd do budynku zlokalizowanego na działce nr [...], w którym stosownie do posiadanych zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej Skarżący prowadzi taką działalność na podstawie wpisu z [...]r. do Centralnej Ewidencji o Działalności Gospodarczej RP, zaś wcześniej taką działalność prowadził jego ojciec. Poza oceną pozostała okoliczność, że działka [...] stanowiła jedyną komunikacyjną drogę dla działki [...] i budynku tam zlokalizowanego, o czym inwestor Gmina M. E. posiadał wiedzę i akceptował taka sytuację, o czym świadczy m.in. pismo z dn. 27 lutego 2019 r., w którym poinformowano Skarżącego, że w związku z realizacją inwestycji wyłącza się działkę nr [...] z eksploatacji komunikacyjnej przejścia i przejazdu. Należy w związku z tym zlikwidować zjazdy z działki Skarżącego na teren inwestycji. Z tego też powodu należy wyłączyć działalność i przejazd pojazdami samochodowymi od strony jeziora i dostosować dojazd od strony ulicy [...], zgodnie z ustalenia planu miejscowego. Nadto organy pomimo załączonych wyrysów z mapy ewidencyjnej wskazanego terenu pominęły okoliczność, że nie jest możliwe skomunikowanie budynku gospodarczego od strony ul. [...], gdyż na działce [...] istnieje skarpa o wysokości ok. 5 metrów, która uniemożliwia taką komunikację, co wynika z wyrysu mapy.
W takich realiach tej sprawy, które znane pozostawały orzekającym organom, w przedmiotowej sprawie doszło w ocenie Sądu do naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b., w wyniku którego to naruszenia należało przyjąć, że Skarżącemu przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę kładki pieszo-rowerowej, skoro w wyniku tej inwestycji został on pozbawiony dostępu do drogi publicznej.
Skoro przepisami odrębnymi, o których mowa w art. 3 pkt 20 P.b., są wszelkie regulacje prawa powszechnie obowiązującego, które wyznaczają jakiekolwiek ograniczenia w zagospodarowaniu terenu z powodu istnienia w sąsiedztwie innego obiektu budowlanego, to nie budzi wątpliwości Sądu, że w tej sprawie, na skutek realizacji wskazanej inwestycji dojdzie do naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. Zgodnie z tym przepisem obiekt budowlany, jako całość oraz jego poszczególne części, wraz z związanymi z nimi urządzeniami budowalnymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno – budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Tymczasem poza wskazaniem w planie miejscowym, że działka nr [...] będzie skomunikowania od strony ul. [...], chociaż nie cały jej teren pozostaje w obszarze [...] dla którego istnieje taki zapis, gdyż część działki pozostaje w obszarze [...], część tej działki wraz z budynkiem gospodarczym pozbawiono jakiejkolwiek komunikacji z drogą publiczną, która dotychczas odbywała się przez działkę [...] objętą pozwoleniem na budowę. Tymczasem jak wskazano wyżej nie można realizować budowy bez poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich, skoro zaś realizacja budowy pozbawi jedynej komunikacji z drogą publiczną, to niewątpliwie wpływa na sposób zabudowy na działce Skarżącego.
W tym miejscu wyjaśnić pozostaje, że nie do końca trafne pozostaje stwierdzenie organu, że budynek gospodarczy zlokalizowany na działce [...] w planie został przeznaczony do rozbiórki, bowiem jak wynika z wyrysu z miejscowego planu dla terenu działek [...] obręb [...], przeznaczona do rozbiórki pozostała jedynie ta część budynku, która zlokalizowana jest w terenie objętym symbolem zieleni urządzonej, natomiast pozostała jego część zlokalizowana jest w terenie o symbolu [...] i stanowi teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z dopuszczeniem funkcji usługowej.
Nie sposób pominąć w tej sprawie, że dostęp do drogi publicznej jest podstawowym prawem właściciela, wynikającym zarówno z art. 144 k.c., jak też regulacji szczególnych wynikających z przepisów prawa administracyjnego, m.in. z przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przy decyzji o warunkach zabudowy - nie można ustalić takiej dopuszczalnej zabudowy bez dostępu do drogi publicznej (art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), jak też z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościach, gdzie nie można dokonać podziału nieruchomości bez dostępu do drogi publicznej (art. 9 3 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami).
Skoro zatem z akt tej sprawy wynika, że przed realizacją inwestycji Skarżący dysponował takim dostępem do drogi publicznej poprzez działkę nr [...], nawet jeśli prawnie nie została ona oznaczona jako droga, to obecna inwestycja pozbawia Skarżącego realnego dostępu do drogi publicznej, co w ocenie Sądu stanowi o naruszeniu interesu prawnego Skarżącego, a zatem stanowi także o tym, że działka nr [...] znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, co z kolei prowadzi do wniosku, że Skarżący w toku prowadzonego postępowania o wydanie pozwolenia na budowę winien posiadać przymiot strony postępowania.
Reasumując, wbrew stanowisku organów, Skarżącemu przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, a skoro nie brał udziału w tym postępowaniu bez własnej winy to spełniona została przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią tę okoliczność, jak też pełne ustalenia planistyczne dla działek nr [...], w tym okoliczność, że tylko w części budynek gospodarczy zlokalizowany jest na terenie objętym symbolem [...], zaś w pozostałym na terenie [...].
Odnośnie do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez brak wyłączenia pracownika od wydania decyzji pomimo, że wcześniej wypowiadał się w przedmiocie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę pozostaje wyjaśnić, że zarzut ten jest chybiony, bowiem postanowienie, na które wskazuje Skarżący jest postanowieniem wpadkowym w ramach rozpoznawanej sprawy dotyczącej postępowania wznowieniowego.
Odnośnie zaś wniosku pełnomocnika Skarżącego o otwarcie zamkniętej rozprawy i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów należy wyjaśnić, że stosownie do art. 133 § 2 p.p.s.a. sąd może zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo, zaś z § 3 tego przepisu wynika, że rozprawa powinna być otwarta na nowo, jeżeli istotne okoliczności ujawniły się dopiero po jej zamknięciu. powyższa regulacja oznacza, że ponowne otwarcie zamkniętej rozprawy pozostaje dyskrecjonalnym uprawnieniem sądu nie zaś jego obowiązkiem. Taki obowiązek wynika jedynie w przypadku, gdy istotne okoliczności ujawniły się dopiero po zamknięciu rozprawy, co w realiach tej sprawy nie miało miejsca. Nadto zgromadzony w aktach administracyjnych i sądowych materiał sprawy pozostawał wystarczający do kontroli przez Sąd zaskarżonego aktu.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, organ uwzględni powyższe rozważania Sądu i ustalenie, że Skarżącemu przysługuje przymiot strony we wznowionym postępowaniu dotyczącym wydanego pozwolenia na budowę kładki pieszo-rowerowej na ww. działkach.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a., mając na względzie wysokość uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu, wysokość opłaty skarbowej za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącego będącego adwokatem, w wysokości wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI