II SA/Ol 349/06

II SA/Ol 349/06 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2006-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A. Beata Jezielska
Janina Kosowska /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Dnia 26 września 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Asesor WSA Beata Jezielska Protokolant Lech Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2006 roku sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję, 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku
Uzasadnienie
W dniu 14 grudnia 2005 r. H. K. złożył do Powiatowego Urzędu Pracy wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Decyzją z dnia "[...]", Starosta, na podstawie art. 150b i art. 150c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w związku z art. 37k ust. 9, art. 37l ust. 1 i 3 oraz art. 37n ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, orzekł o przyznaniu wnioskodawcy prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 3 lipca 2003 r. do dnia 18 września 2003 r. W uzasadnieniu decyzji podniósł, iż w obecnym stanie prawnym prawo do świadczenia przedemerytalnego nabywają pracownicy byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, o ile w okresie od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 lipca 2004 r. spełnili warunki do nabycia tego świadczenia, określone w art. 37k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu zmienionym przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005 r., sygn. akt K 19/2. Organ pierwszej instancji stwierdził, iż H. K. spełnia przesłanki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, bowiem w dniu 2 lipca 2003 r. posiadał status osoby bezrobotnej oraz łączny staż pracy uprawniający do emerytury wynoszący 34 lata 9 miesięcy i 29 dni, osiągnął wiek 55 lat i przepracował w państwowym gospodarstwie rolnym 16 lat 9 miesięcy i 12 dni. W konsekwencji, organ zauważył, iż H. K. nabył prawo do świadczenia przedemerytalnego w okresie od dnia 3 lipca 2003 r. do dnia 18 września 2003 r., tj. do dnia otrzymania renty z tytułu niezdolności do pracy. Zgodnie bowiem z art. 37n ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, prawo do świadczenia przedemerytalnego ustaje z dniem kiedy osoba uprawniona przestała spełniać warunki konieczne do posiadania statusu osoby bezrobotnej, określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. H. K. skreślony został natomiast z ewidencji osób bezrobotnych z powodu nabycia prawa do renty z dniem 19 września 2003 r.
W odwołaniu z dnia 30 stycznia 2006 r. H. K. wniósł o zmianę decyzji organu I instancji, podnosząc, iż nie zgadza się z ustaloną przez ten organ datą utraty prawa do świadczenia przedemerytalnego. Wskazał, iż w jego ocenie w zaskarżonej decyzji powinno znaleźć się stwierdzenie o zawieszeniu prawa do tego świadczenia od dnia 19 września 2003 r. Podniósł jednocześnie, iż gdyby wiedział, iż zostanie przyznane mu prawo do przedmiotowego świadczenia, nigdy nie wybrałby prawa do renty. Z chwilą utraty renty, pozostanie bowiem bez środków do życia, a ZUS nie będzie mógł wznowić wypłaty świadczenia przedemerytalnego.
W wyniku rozpoznania odwołania, Wojewoda, decyzją z dnia "[...]", uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej datę przyznania H. K. świadczenia przedemerytalnego na dzień 3 lipca 2003 r. i określił tę datę jako dzień 2 lipca 2003 r. Mając na uwadze regulację art. 150b ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, organ odwoławczy za bezsporne uznał, iż H. K. spełnił warunki określone w art. 37k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 stycznia 2002 r., z wyłączeniem zwrotu "w dniu 7 listopada 2001 r.", i tym samym nabył prawo do świadczenia przedemerytalnego. Wojewoda stwierdził jednak, iż organ pierwszej instancji błędnie określił datę przyznania tego świadczenia. Wskazał, iż zgodnie z art. 150b ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje za okres od dnia spełnienia warunków do jego nabycia określonych w ustawie
o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Z akt sprawy wynika natomiast, że H. K. spełnił warunki nabycia świadczenia z dniem rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy, tj. z dniem 2 lipca 2003 r., kiedy to uzyskał status osoby bezrobotnej. Tym samym, prawo do świadczenia przedemerytalnego nabył w tym dniu, a nie jak błędnie określił organ I instancji w dniu 3 lipca 2003 r.
Odnosząc się do daty utraty przez odwołującego się przedmiotowego świadczenia, organ odwoławczy, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji w tym zakresie, wskazał, iż zgodnie z art. 150a ust. 9 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który w świetle art. 150b ust. 3 tej ustawy, należy stosować w niniejszej sprawie odpowiednio, świadczenia przedemerytalne, przysługujące do dnia 31 lipca 2004 r., są wypłacane przez właściwy powiatowy urząd pracy na zasadach i w trybie obowiązującym w tym okresie. Powyższe oznacza natomiast, że dla ustalenia daty ustania prawa do tego świadczenia należy posłużyć się przepisami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zgodnie też z art. 37n tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w czasie, za który przyznano odwołującemu się świadczenie, prawo do świadczenia przedemerytalnego ustaje z dniem, w którym osoba uprawniona przestała spełniać warunki, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Organ zauważył jednocześnie, że utrata uprawnienia w takim przypadku jest definitywna i dodał, że przepisy ustawy przewidywały wprawdzie w art. 37n przypadki zawieszenia prawa do pobierania świadczenia przedemerytalnego, ale nie mają one zastosowania w niniejszej sprawie. Wskazał również, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, statusu osoby bezrobotnej nie mogła nabyć ani posiadać osoba, która nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Skoro zatem skarżący w dniu 19 września 2003 r. nabył prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, to musiało to skutkować ustaniem prawa do pobierania świadczenia przedemerytalnego.
W skardze z dnia 6 kwietnia 2006 r. na decyzję Wojewody, H. K. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy i przyznanie mu prawa do świadczenia przedemerytalnego bez określenia jego daty końcowej. W uzasadnieniu, po uprzednim opisaniu stanu faktycznego niniejszej sprawy, wskazał, iż jego zdaniem zaskarżona decyzja jest niesłuszna i krzywdząca, gdyż pozbawia go środków do życia w sytuacji, gdy ZUS ponownie wstrzyma mu prawo do pobierania renty. Zauważył, iż intencją Trybunału Konstytucyjnego nie było na pewno krzywdzenie ludzi, znajdujących się w takiej jak on sytuacji. W świetle powyższego, skarżący wskazał, iż w jego ocenie Starosta powinien był orzec o zawieszeniu przysługującego mu prawa do świadczenia przedemerytalnego z dniem otrzymania renty, dzięki czemu miałby możliwość wznowienia jego wypłaty po utracie prawa do renty. Zauważył ponadto, iż niesprawiedliwe jest, że osoby, które nabyły prawo do renty po dacie przekazania przez urzędy pracy zasiłków i świadczeń przedemerytalnych do zakładów ubezpieczeń społecznych, tj. po dniu 1 sierpnia 2004 r., mają prawo wyboru świadczenia, podczas gdy on takiego prawa został pozbawiony. Stwierdził, że gdyby wiedział, że będzie miał prawo pobierania świadczenia przedemerytalnego, które jest świadczeniem stałym, nigdy nie wybrałby prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych aktów wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd nie jest natomiast związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące wzruszeniem zaskarżonego aktu.
W niniejszej sprawie, Sąd uwzględnił skargę, bowiem w toku kontroli legalności decyzji Wojewody stwierdził, iż wydana została ona z naruszeniem przepisów postępowania, które uniemożliwia Sądowi merytoryczną ocenę podjętego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia.
Wskazać należy, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, wyrażoną w art. 15 kodeksu postępowania administracyjnego, każda sprawa indywidualna rozpoznawana
i rozstrzygana decyzją organu pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji. Obowiązek dwukrotnego rozpoznania sprawy oznacza obowiązek rozpoznania sprawy przez organy obu instancji w pełnym jej zakresie. Organ odwoławczy rozpoznaje zatem sprawę merytorycznie w jej całokształcie i w wyniku ponownego jej rozpoznania orzeka o mocy prawnej zaskarżonej decyzji. Rodzaje rozstrzygnięć organu odwoławczego, określone zostały w art. 138 § 1 i 2 kpa, stosownie do którego organ odwoławczy, po rozpatrzeniu odwołania, może wydać decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy może również uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.
Z uwagi na skutki prawne, jakie wywiera decyzja ostateczna, podjęte przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie musi być sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, a nie pośrednio wynikać z uzasadnienia decyzji. Jako element istotny decyzji rozstrzygnięcie nie powinno bowiem budzić wątpliwości interpretacyjnych. Organ odwoławczy, który uchyla zaskarżoną decyzję w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, jest zatem obowiązany do szczególnie starannego i nie budzącego wątpliwości oznaczenia, w jakim zakresie uchyla zaskarżoną decyzję, a w jakim na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymuje ją w mocy.
W niniejszej sprawie, Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił decyzję organu I instancji w części określającej datę przyznania H. K. świadczenia przedemerytalnego na dzień 3 lipca 2003 r. i w tym zakresie określił tę datę jako dzień 2 lipca 2003 r. W podjętej decyzji zabrakło jednak rozstrzygnięcia co do mocy prawnej pozostałej części decyzji. Skoro zaś organ odwoławczy w wyniku ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy nie orzekł o mocy prawnej całej zaskarżonej decyzji, to tym samym dopuścił się naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zauważyć jednocześnie należy, że skarżący nie kwestionował w odwołaniu daty początkowej świadczenia przedemerytalnego, lecz wyrażając niezadowolenie z decyzji organu pierwszej instancji, wskazywał na błędne ustalenie prawa do tego świadczenia i określenie jego daty końcowej. Brak rozstrzygnięcia w tym zakresie czyni decyzję organu odwoławczego wadliwą. Zakresu rozstrzygnięcia nie powinno się bowiem domniemywać z uzasadnienia decyzji, tym bardziej, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w razie sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem decyzji, a jej uzasadnieniem za właściwą należy przyjąć treść rozstrzygnięcia.
W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż z uwagi na stwierdzone w trakcie kontroli legalności zaskarżonej decyzji uchybienia proceduralne, Sąd nie mógł odnieść się do podniesionych przez skarżącego zarzutów. Zarzuty te powinny stać się przedmiotem oceny organu odwoławczego, który w toku ponownego rozpoznania niniejszej sprawy wyda decyzję, której rozstrzygnięcie nie powinno budzić wątpliwości co do jego zakresu.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego oraz stosownie do art. 152 tej ustawy orzekł, iż nie podlega ona wykonaniu.