II SA/Ol 344/05

II SA/Ol 344/05 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2005-07-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Adam Matuszak /przewodniczący/
Alicja Jaszczak-Sikora /sprawozdawca/
Hanna Raszkowska
Symbol z opisem
6146 Sprawy uczniów
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w całości
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Sędzia WSA Protokolant Adam Matuszak Hanna Raszkowska Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Lech Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2005 r. sprawy ze skargi Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na uchwałę Rady Gminy Banie Mazurskie z dnia 28 lutego 2005 r. nr XVIII/118/05 w przedmiocie zwrotu kosztów dowozu dzieci do szkół I stwierdza nieważność uchwały Rady Gminy Banie Mazurskie z dnia 28 lutego 2005 r. nr XVIII/118/05 w przedmiocie zwrotu kosztów dowozu dzieci do szkół II orzeka, że zaskarżona uchwała nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku
Uzasadnienie
UZASADNIENIE:
Dnia 28 lutego 2005 r. Rada Gminy Banie Mazurskie podjęła uchwałę numer XVIII/118/05 w sprawie zwrotu kosztów dowozu dzieci do szkół.
Ustaliła w niej, że jeżeli droga dziecka do szkoły przekracza odległości określone w ustawie o systemie oświaty i dowóz dziecka do szkoły nie jest możliwy, ani bezpłatnym środkiem komunikacji organizowanym przez gminę, ani środkami transportu publicznego, to rodzicom przysługiwać będzie zwrot kosztów za dowożenie dziecka do szkoły we własnym zakresie, w wysokości równowartości kwoty ulgowego biletu miesięcznego.
Wojewoda Warmińsko- Mazurski wniósł skargę na tę uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której domagał się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. Zarzucał, iż została ona podjęta bez podstawy prawnej. Ustawodawca przewidział bowiem tylko dwie formy realizowania obowiązku nałożonego na gminę przez art.17 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Obowiązkiem gminy jest mianowicie zapewnienie bezpłatnego transportu lub zwrot kosztów przejazdu środkami komunikami publicznej. Ustawodawca nie dał gminie kompetencji do odmiennego uregulowania przedmiotowej kwestii.
Rada Gminy Banie Mazurskie wnosiła o oddalenie skargi. Podnosiła, że w zasadzie realizuje obowiązek nałożony przez art.17 ust.3 ustawy o systemie oświaty. Jednakże gmina jest rozległa, niektóre gospodarstwa i leśniczówki położone są na terenach, do których gimbusy oraz PKS nie docierają ze względu na usytuowanie terenu. W związku z tym , że gmina nie jest w stanie zabierać dzieci spod każdego domu, ustaliła punkty zbiórki dzieci w każdej miejscowości, z których dzieci są dowożone do szkoły. Celem uchwały było ustalenie jednolitych zasad zwrotu kosztów ponoszonych przez rodziców na dowożenie dzieci do tych punktów i nie było zamiarem gminy przerzucanie jej ustawowego obowiązku na rodziców.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem prawa.
Kwestię dowożenia dzieci do szkół reguluje ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( tekst jednolity Dz. U z 2004 r. Nr 256, poz.2572 ze zmianami)
Przepis art. 17 ust. 2 stanowi, że droga dziecka z domu do szkoły nie może przekraczać: w przypadku uczniów klas I-IV szkół podstawowych - 3 km, w przypadku uczniów klas V i VI szkół podstawowych oraz uczniów gimnazjów - 4 km.
Zgodnie z art. 17 ust. 3 tejże ustawy, jeżeli droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka, przekracza odległości wymienione w ust. 2, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrot kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej. Z redakcji cytowanego przepisu jednoznacznie wynika, że obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu do szkół, umożliwiający realizację obowiązku szkolnego dzieciom zamieszkałym w odległościach większych niż określone w ustawie, może być realizowany w dwojaki tylko sposób. Otóż gmina może dowozić dzieci do szkoły własnym lub wynajętym przez siebie środkiem transportu , zapewniając jednocześnie w tym czasie dzieciom opiekę, albo zwracać koszty przejazdu środkami komunikacji publicznej. Obowiązki te gmina musi realizować bez względu na obiektywne trudności i bez względu na to, czy posiada na ten cel odpowiednie środki. Konstrukcja przepisu art. 17 ust. 3 omawianej ustawy jest bowiem bezwarunkowa. Ani żaden przepis ustawy o systemie oświaty, ani żaden inny przepis szczególny nie daje podstaw do odmiennej regulacji zwrotu kosztów dowozu dzieci do szkoły. Nie ma jakiejkolwiek podstawy prawnej do tego, aby wymagać od rodziców dowożenia dzieci do szkoły we własnym zakresie, nawet za częściowym zwrotem kosztów.
Uchwała rady gminy jako źródło obowiązującego prawa na terenie działania rady powinna odpowiadać takim samym wymogom jak wszystkie tego rodzaju źródła. Powinna więc pozostawać w zgodzie z przepisami rangi ustawowej.
Żaden przepis powszechnie obowiązującego prawa nie daje gminie podstaw do uregulowania przedmiotu dojazdu dzieci do szkoły w sposób wykraczający poza unormowania zawarte w art. 17 ust. 3 ustawy o systemie oświaty. Zaskarżona uchwała została więc podjęta bez podstawy prawnej.
Zgodnie z treścią art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U z 2001 r. Nr 142, poz.1591 ze zmianami) uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna.
Kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w odniesieniu do uchwał organów samorządowych ogranicza się do badania ich zgodności z prawem. Sąd nie kontroluje podjętych uchwał pod względem gospodarności czy też celowości. Dlatego w razie ustalenia, iż uchwała zaskarżona w trybie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jest sprzeczna z prawem, Sąd ma obowiązek stwierdzenia jej nieważności.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.
O wstrzymaniu wykonania uchwały Sad orzekł na zasadzie art. 93 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 152 p.p.s.a.