II SA/Ol 318/25

II SA/Ol 318/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-07-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska /przewodniczący/
Bogusław Jażdżyk /sprawozdawca/
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji oraz postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 418
art. 62 ust. 1, art. 81c ust. 2 i ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dz.U. 2024 poz 935
145 par.1 pkt.a lita i c, art. 153, art. 170, art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 lipca 2025 r. sprawy ze skargi Gminy O. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przeprowadzenia kontroli obiektów budowlanych i przedłożenie ekspertyzy stanu technicznego kontrolowanych obiektów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta O. z dnia [...]; II. zasądza od Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Gminy O. kwotę 980 zł (dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Z przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt administracyjnych wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. [...] (dalej: PINB) w dniu 6 kwietnia 2022 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego budynków gospodarczych zlokalizowanych na terenie działki nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...]. Postępowaniem objęto następujące obiekty budowlane: garaż murowany (identyfikator [...]); budynek gospodarczy (identyfikator [...]); budynek gospodarczy (identyfikator [...]); garaż drewniany (identyfikator [...]).
W dniu 27 kwietnia 2022 r. przeprowadzono czynności kontrolne podczas których ustalono, że powyższe budynki są zlokalizowane przy granicy z działką nr [...] obręb [...] oraz przy granicy z działkami nr [...] i [...] obręb [...] zabudowanymi garażami. Ustalono, że budynki z uwagi na ich zły stan techniczny i szpecenie otoczenia wymagają przeprowadzenia pilnych robót remontowych lub rozbiórki. W oparciu o księgę wieczystą działki nr [...] ustalono, że rzeczone budynki nie stanowią odrębnego od gruntu przedmiotu własności. Właścicielem przedmiotowej działki jest Gmina, która przekazała w użytkowanie wieczyste 34/100 działki, a dysponuje 66/100 działki.
Postanowieniem z 21 października 2022 r., nr [...], PINB, działając na podstawie 62 ust. 3 w zw. z art. 81c ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.; dalej: u.p.b.), w punkcie 1. nałożył na użytkowników wieczystych (spersonalizowanych osób fizycznych) działki [...] przy ul. [...] w [...] oraz na właściciela w/w działki – Gminę obowiązek przeprowadzenia, zgodnie z art. 62 ust. 1 u.p.b., kontroli wymienionych powyżej obiektów budowlanych zlokalizowanych na działce nr [...] oraz przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego tych obiektów budowlanych w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., a w punkcie 2. wskazał, że ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń powinna zawierać: ustalenia dotyczące stanu technicznego obiektów budowlanych i rozwiązania określające sposób usunięcia powstałych nieprawidłowości.
WINB, po zakwalifikowaniu zaskarżonego orzeczenia jako decyzji, decyzją z 7 grudnia 2022 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej (wskazanym w pkt 1), a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy. Na wstępie WINB stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie – biorąc pod uwagę podstawę prawną – posiada wszystkie elementy określone w art. 107 k.p.a., pozwalające zakwalifikować je jako decyzję administracyjną. Nakazy wynikające z decyzji wykraczają poza możliwości postanowienia, które co do zasady dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, co za tym idzie zażalenie skarżącej formalnie stanowi odwołanie. WINB podzielił ustalenia organu I instancji, że stan techniczny obiektów obejmujących przedmiotowe postępowanie jest nieodpowiedni. Uznał jednak, że nakładanie obowiązku przedłożenia dodatkowo ekspertyzy technicznej stanu technicznego kontrolowanych obiektów budowlanych jest niezasadne, bowiem zakres protokołów z kontroli okresowych jest na tyle szeroki i obejmuje nie tylko wskazanie nieprawidłowości, jakie zostały stwierdzone, ale również czynności mające na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję złożyła Gmina, zarzucając naruszenie art. 62 ust. 1 u.p.b. polegające na nałożeniu obowiązków na podmiot pozbawiony władztwa nad nieruchomością na skutek oddania gruntu w użytkowanie wieczyste na rzecz pozostałych uczestników postępowania; oddając grunt w użytkowanie wieczyste Gmina utraciła władztwo faktyczne na w/w nieruchomości i pomimo, iż przysługuje jej prawo własności, utraciła podstawowe atrybuty właściciela, tj. prawo swobodnego wejścia na teren nieruchomości celem przeprowadzenia kontroli obiektów zlokalizowanych na działce gruntu. W świetle wskazanego stanu prawnego nie jest zasadne nakładanie na właściciela przedmiotowych obowiązków, gdyż winny być one nałożone na użytkownika wieczystego będącego w rozumieniu art. 62 ust. 1 u.p.b. zarządcą nieruchomości, władnym do zrealizowania ewentualnego nakazu, o którym mowa w art. 66 u.p.b.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 12 grudnia 2023 r., II SA/Ol 136/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy [...] – Zakładu Lokali i Budynków Komunalnych w [...] na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) z 7 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przeprowadzenia kontroli obiektów budowlanych i przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego kontrolowanych obiektów uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd I instancji podzielił pogląd WINB, że nałożony obowiązek przedłożenia dodatkowo ekspertyzy technicznej kontrolowanych obiektów budowalnych jest w ujawnionych okolicznościach sprawy niezasadny, gdyż materiał dowodowy już zgromadzony daje podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Jednakże w ocenie Sądu I instancji sposób rozstrzygnięcia reformatoryjnego WINB nie przystaje do przyjętej koncepcji orzeczniczej, której motywy prezentuje uzasadnienie. Mianowicie WINB uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w zakresie obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej (wskazanej w pkt 1), a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy. W konsekwencji powyższego, zdaniem Sądu I instancji, utrzymał w mocy także pkt 2. postanowienia PINB definiujący zakres ekspertyzy technicznej, tj. ustalenia w zakresie stanu technicznego tychże obiektów oraz rozwiązania określające sposób usunięcia nieprawidłowości. Wobec powyższego powstały zasadnicze wątpliwości co do rodzaju rozstrzygnięcia WINB, tj. czy nałożony przez PINB obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej został zniesiony, na co wskazywałyby cel reformatoryjnego rozstrzygnięcia, czy też utrzymany w mocy, o czymże przekonywać miałby pkt 2. postanowienia definiującego właśnie zakres rzeczonej ekspertyzy technicznej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył WINB, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2025 r. sygn. II OSK 739/24 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Olsztynie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu wyroku NSA podniósł, że sentencja zaskarżonej decyzji, wbrew twierdzeniu Sądu I instancji, nie wywołuje wątpliwości co do zawartego w niej rozstrzygnięcia ani nie jest wewnętrznie sprzeczna. Wyjaśnić należy, że w punkcie 1. orzeczenia PINB nałożono na użytkowników wieczystych oraz właściciela przedmiotowej działki obowiązek przeprowadzenia, zgodnie z art. 62 ust. 1 u.p.b., kontroli wymienionych obiektów budowlanych oraz przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego kontrolowanych obiektów budowlanych w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. Natomiast pkt 2. orzeczenia PINB stanowi, że ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń powinna zawierać: ustalenia dotyczące stanu technicznego obiektów budowlanych oraz rozwiązania określające sposób usunięcia powstałych nieprawidłowości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pkt 2. orzeczenia PINB ma w istocie charakter informacyjny, albowiem określa ogólne warunki i wymogi jakie powinna spełniać i zawierać ekspertyza techniczna, a więc nie ma bytu samodzielnego. W ocenie NSA rozstrzygnięcie organu II instancji oznacza zatem, że uchylono obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej, ale utrzymano w mocy obowiązek przeprowadzenia kontroli wymienionych obiektów budowlanych. Nie sposób natomiast zgodzić się z Sądem I instancji, że obowiązek sporządzenia ekspertyzy technicznej został zniesiony i jednocześnie utrzymany w mocy przez zaniechanie uchylenia pkt 2. orzeczenia PINB.
NSA podniósł również, że Sąd I instancji nie odnosił się do zarzutu skargi podnoszącego, że w sprawie doszło do naruszenia art. 62 ust. 1 u.p.b., polegającego na nałożeniu obowiązków na podmiot pozbawiony władztwa nad nieruchomością wskutek oddania gruntu w użytkowanie wieczyste na rzecz pozostałych uczestników postępowania. Zdaniem Gminy oddając grunt w użytkowanie wieczyste utraciła ona władztwo faktyczne na nieruchomości i pomimo, że przysługuje jej prawo własności, utraciła podstawowe atrybuty właściciela, tj. prawo swobodnego wejścia na teren nieruchomości celem przeprowadzenia kontroli obiektów zlokalizowanych na działce gruntu. Kwestia ta będzie przedmiotem oceny Sądu I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Rzeczą Sądu I instancji będzie zatem również, przy uwzględnieniu uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2016 r., II OPS 4/15, ocena dotycząca prawidłowej formy rozstrzygnięcia – organ pierwszej instancji wydał bowiem postanowienie, natomiast organ odwoławczy – decyzję i do zaskarżonego postanowienia odnosi się jak do decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności
z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U z 2024 r. poz. 1267).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia
z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,
a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy
co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U z 2024 r. poz. 935 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2025 r. sygn. akt II OSK 739/24 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 136/23 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Zgodnie art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd w składzie orzekającym, rozpoznający obecnie skargę, miał na uwadze dyspozycję art. 170 p.p.s.a., który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Kluczowe znaczenie ma również regulacja z art. 153 p.p.s.a., z której wynika, że ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie, co nie miało miejsca na gruncie niniejszej sprawy.
Związanie Sądu wykładnią prawa, czy oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania, w toku ponownego rozpoznania sprawy, w rozumieniu powyższych przepisów oznacza, że nie można formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym poglądem NSA (por. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r., I OSK 426/08, CBOSA).
NSA wskazał w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 8 kwietnia 2025 r., że rozstrzygnięcie organu II instancji oznacza, że uchylono obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej, ale utrzymano w mocy obowiązek przeprowadzenia kontroli wymienionych obiektów budowlanych. Nie sposób zaś zgodzić się z Sądem I instancji, że obowiązek sporządzenia ekspertyzy technicznej został zniesiony i jednocześnie utrzymany w mocy przez zaniechanie uchylenia pkt 2. orzeczenia PINB, określającego zakres ekspertyzy. NSA podniósł, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd powinien ocenić możliwość nałożenia obowiązku określonego w spornych decyzjach na Gminę, jak również dokonać oceny, przy uwzględnieniu uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2016 r., II OPS 4/15, dotyczącej prawidłowej formy rozstrzygnięcia w sprawie. Organ pierwszej instancji wydał bowiem na podstawie art. 62 ust. 3 ustawy Prawo budowlane postanowienie, natomiast organ odwoławczy decyzję (uchylająca postanowienie w zakresie obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej) i do zaskarżonego postanowienia odnosi się jak do decyzji.
Podstawą materialnoprawną podjętych w sprawie rozstrzygnięć jest art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego – w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska – nakazuje przeprowadzenie kontroli, o której mowa w ust. 1, a także może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części.
Z powołanego przepisu wynika, że organ nadzoru budowlanego, jeżeli zajdą przewidziane w tym przepisie przesłanki (zostanie stwierdzony nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego lub jego części, mogący spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska), może nakazać właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego przeprowadzenie kontroli obiektu budowlanego, jego otoczenia lub sposobu użytkowania w zakresie wynikającym z art. 62 ust. 1 u.p.b., a ponadto z tych samych powodów zażądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części. Nałożenie jednocześnie obowiązku przeprowadzenia kontroli obiektu budowlanego oraz obowiązku przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu następuje w formie decyzji administracyjnej. Od tej sytuacji należy odróżnić przypadek, w którym jest nakładany, po uprzednim nakazaniu przeprowadzenia kontroli, obowiązek przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części. Wówczas, zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z 16 lutego 2016 r. sygn. II OPS 4/15, ONSAiWSA 2016/4/55, formą prawną nałożenia takiego obowiązku będzie postanowienie wydane na podstawie art. 62 ust. 3 w związku z art. 81c ust. 2 i 3 u.p.b. Takie postanowienie ma charakter stricte dowodowy. Nałożony nim obowiązek nie może stanowić podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego. Zgodnie bowiem z art. 81c ust. 4 u.p.b. w razie niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądanych ocen lub ekspertyz albo w razie dostarczenia ocen lub ekspertyz, które niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą ich przedmiotem, organ administracji architektoniczno-budowlanej lub nadzoru budowlanego może zlecić wykonanie tych ocen lub ekspertyz albo wykonanie dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia (vide: wyrok Naczelnego sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2022 r., II OSK 2028/21, dostępny w CBOSA).
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 16 lutego 2016 r., sygn.. II OPS 4/15 jednoznacznie wskazał, że nie powinno budzić wątpliwości, że skoro w art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego organ administracji został upoważniony do nałożenia na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego konkretnego obowiązku, to właściwą formą działania organu administracji w tej sprawie powinna być decyzja administracyjna i to niezależnie od tego, że w przeciwieństwie do innych przepisów Prawa budowlanego (np. art. 47 ust. 2, art. 48 ust. 1, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68) w art. 62 ust. 2 tej ustawy nie wskazano wyraźnie, że organ administracji działa w tej formie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że postępowanie przed organami nadzoru budowlanego oraz administracji architektoniczno-budowlanej jest normowane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 1 pkt 1 tego aktu), a więc załatwienie sprawy musi przybrać formę decyzji administracyjnej (art. 104 § 1 k.p.a.). Za taką wykładnią przemawia też powołanie art. 63 ust. 3 Prawa budowlanego w przepisie określającym właściwość organów nadzoru budowlanego (art. 83 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego).
Jeżeli natomiast chodzi o treść decyzji, którą organ administracji może wydać na podstawie art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego, to należy przyjąć, że decyzja taka może obejmować nakaz przeprowadzenia kontroli albo nakaz przeprowadzenia kontroli oraz żądanie przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części. Za takim rozwiązaniem przemawia treść przepisu, w którym stanowi się, że "właściwy organ (...) nakazuje przeprowadzenie kontroli (...), a także może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części". Przyjęte stanowisko jest też uzasadnione celem art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego, którym jest uzyskanie przez właściwy organ administracji informacji o stanie technicznym obiektu budowlanego w celu rozstrzygnięcia o konieczności podjęcia dalszych działań wobec tego obiektu. W związku z tym, w niektórych sytuacjach, wystarczające będzie przeprowadzenie jedynie kontroli, w innych natomiast konieczne będzie także przedstawienie ekspertyzy. Należy przyjąć, że jeżeli organ administracji po nałożeniu na podstawie art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego obowiązku przeprowadzenia kontroli, nałoży na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, to podstawą nałożenia tego obowiązku będzie nie tylko art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego, ale także art. 81c ust. 2 tej ustawy. W związku z tym po pierwsze, obowiązek ten należy nałożyć w formie postanowienia, po drugie, na postanowienie to będzie przysługiwało zażalenie (uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. II OPS 4/15).
Niedopuszczalne zatem było wydanie w niniejszej sprawie postanowienia przez organ I instancji o nałożeniu obowiązku przeprowadzenia kontroli oraz przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego. Jak wskazano, jednoczesne nałożenie takich obowiązków musi być wykonane w formie decyzji, podobnie jak nałożenie obowiązku przeprowadzenia kontroli. Wydanie przez organ I instancji rozstrzygnięcia w formie postanowienia, mogło wprowadzić adresatów tego rozstrzygnięcia w błąd co do formy rozstrzygnięcia sugerując, że jest to postanowienie, które będzie dopiero poprzedzać wydanie decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy. Ponadto organ I instancji pouczył o możliwości jego zaskarżenia w formie zażalenia (termin 7 dni). Natomiast na złożenie odwołania od decyzji strona ma 14 dni, co też mogło rzutować na prawa stron postępowania.
Żądanie przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części, tak jak i nakaz przeprowadzenia kontroli wiąże się z ust. 1 tego artykułu. W myśl zaś art. 62 ust. 1 p.b., obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli wymienionej w punktach 1-4a tego unormowania. Obowiązek poddawania obiektu budowlanego stosownym kontrolom spoczywa więc na właścicielu nieruchomości oraz na zarządcy obiektu budowlanego. Są to typowe obowiązki właściciela nieruchomości i jej zarządcy. Ponadto zgodnie z art. 61 Prawa budowlanego, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany: 1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2; 2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Tak więc adresatem decyzji wydawanych na postawie przepisów rozdziału 6 – "Utrzymanie obiektów budowlanych" – może być zarówno właściciel, jak i zarządca obiektu budowlanego.
Z przepisów tych wynika, że adresatem decyzji dotyczących prawidłowego utrzymania obiektów budowlanych może być właściciel obiektu budowlanego lub zarządca obiektu. Należy przy tym podkreślić, że w przepisie tym użyto spójnika "lub" (alternatywa łączna), co oznacza w zestawieniu z treścią zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), że obowiązek określony w zaskarżonej decyzji winien być nałożony na ten podmiot, który w chwili rozstrzygania sprawy faktycznie sprawuje zarząd obiektem i na mocy przepisów lub umowy zobowiązany jest do utrzymywania przedmiotowego obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym.
Według organów Gmina [...] przekazała w użytkowanie wieczyste 34/100 części działki [...] i nadal dysponuje 66/100 części działki [...], na której posadowione są garaże i budynki gospodarcze, których stan techniczny budzi wątpliwości. Gmina zatem jako właściciel działki, na której posadowione są przedmiotowe budynki – których własności nie wyodrębniono – jest również adresatem wskazanych obowiązków z art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego. W takiej sytuacji prawidłowo co do zasady organ nałożył obowiązek na właściciele, jak i użytkowników wieczystych. Niemniej jednak Gmina jako właściciel nieruchomości na której znajdują się sporne obiekty budowlane wskazuje konsekwentnie, że oddała grunt w użytkowanie wieczyste. Wyjaśnienia zatem wymaga, czy stan na gruncie jest taki jak przyjęły to organy, tj. że w użytkowanie wieczyste oddano jedynie 34/100 części działki.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę zaprezentowane wskazania sądu.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymane nią w mocy postanowienie organu I instancji.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt. II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).