II SA/OL 312/06

II SA/Ol 312/06 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2007-08-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A.Bogusław Jażdżyk /sprawozdawca/
S. Katarzyna Matczak /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Skarżony organ
Wojewódzki Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Asesor Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2007 roku sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia "[...]" r.; nr "[...]" w przedmiocie zapewnienia warunków weterynaryjnych przy produkcji mleka - oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia "[...]" r. nr "[...]" Powiatowy Lekarz Weterynarii nakazał R. K. usunięcie uchybień stwierdzonych w wyniku kontroli sanitarnej z dnia 16 września 2005r. przeprowadzonej w Gospodarstwie Produkcyjnym w "[...]" oraz zobowiązał właściciela gospodarstwa R. K. do: 1. zamontowania w pobliżu stanowisk do doju umywalki do mycia rąk (z bieżącą ciepłą wodą) dla osób zajmujących się dojem i przelewaniem mleka surowego; 2. wydzielenia i odpowiedniego wyposażenia miejsca do mycia i dezynfekcji sprzętów do doju (np. zlewozmywak z bieżącą wodą, podesty do przetrzymywania konwi po myciu w pozycji "dnem do góry"); 3. odpowiedniego usytuowania i zabezpieczenia przed dostępem szkodników pomieszczenia do przechowywania mleka surowego, w którym ściany i posadzki będą łatwe do czyszczenia i odkażania; 4. wykonania podłóg w sposób ułatwiający odpływ cieczy i usuwanie zanieczyszczeń w pomieszczeniach (na stanowiskach) do doju, przelewania i przechowywania mleka surowego; 7. wydzielenia i odpowiedniego wyposażenia pomieszczenia do skutecznego oddzielenia od reszty stada zwierząt zakażonych lub podejrzanych o zakażenia (izolatki); 6. udokumentowania stanu zdrowotnego osób zajmujących się dojem i przelewaniem mleka surowego - zaświadczeniem lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania tych czynności; 7. udokumentowania jakości wody - wyniki badania wody używanej do doju i czyszczenia urządzeń i sprzętów do produkcji mleka surowego. Wymienione obowiązki nakazano wykonać w terminach do: 30 marca 2006r. (pkt 1 i 2), 30 czerwca 2006r. (pkt 3, 4 i 5) i 30 stycznia 2006r. (pkt 6 i 7).
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono usterki sanitarne, które stanowią naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 sierpnia 2004r. w sprawie wymagań weterynaryjnych dla mleka oraz produktów mlecznych (Dz. U. Nr 188, poz.1946 ze zm.).
Powiatowy Lekarz Weterynarii wyjaśnił, iż pismem z dnia 15 grudnia 2005 r. wezwał R. K. do określenia swoich możliwości odnośnie zaproponowanych terminów eliminacji uchybień w gospodarstwie. W związku żądaniem strony 5-letniego okresu dostosowawczego dla swojego gospodarstwa produkującego mleko surowe Powiatowy Lekarz Weterynarii stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia powyższego wniosku, gdyż zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) podmioty prowadzące działalność w zakresie produkcji lub umieszczania na rynku produktów pochodzenia zwierzęcego odpowiadają za bezpieczeństwo zdrowotne tych produktów oraz spełnienie wymagań weterynaryjnych w zakresie prowadzonej działalności, w tym wymagań weterynaryjnych określonych w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, a w przypadku podejrzenia naruszenia wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego powiatowy lekarz weterynarii podejmuje wszelkie niezbędne czynności w celu ochrony zdrowia publicznego, w tym zakazuje umieszczenia na rynku tych produktów. Organ podkreślił, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 tejże ustawy przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego powinny być spełnione wymagania zdrowotne, higieniczne, sanitarne, organizacyjne, lokalizacyjne, techniczne i technologiczne, zwane dalej "wymaganiami weterynaryjnymi". Przepisy weterynaryjne nie dają możliwości określania terminów dostosowawczych, a wręcz przeciwnie podmioty podejmujące działalność nadzorowaną przez Inspekcję weterynaryjną powinny spełniać wymagania weterynaryjne w momencie jej podjęcia.
R. K. wniósł od wymienionej decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii odwołanie, żądając jej uchylenia.
W uzasadnieniu odwołania wskazał, iż w okresie pięciu lat od przejęcia gospodarstwa (tj. do dnia 11 kwietnia 2010r.) będzie się ubiegał o dofinansowanie gospodarstwa w ramach programu "Ułatwienie startu młodym rolnikom". Jedynie z winy Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa odwołujący się nie otrzymał wsparcia z tego programu ze względu na wyczerpanie środków unijnych. Podał, iż obecnie nie posiada środków finansowych na modernizację gospodarstwa rolnego, o te środki będzie się ubiegał po wprowadzeniu programów unijnych na lata 2007-2013. Dodatkowo musi wstrzymać się ze sprzedażą mleka ze względu na przekroczenie limitu sprzedaży.
Odwołujący się wskazał, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu I instancji, zgodnie z którym podmioty podejmujące działalność w zakresie produkcji mleka winny spełniać wymagania weterynaryjne już w chwili podjęcia działalności. Zdaniem odwołującego się wymagania weterynaryjne winien on spełnić w czasie pięciu lat od przejęcia gospodarstwa, co wynika z programu "Ułatwienia startu młodym rolnikom".
R. K. wyjaśnił, iż decyzja organu I instancji wydana została w wyniku przestępstwa poprzez wymuszenie przez organ groźbą bezprawną podpisu na protokole czynności kontrolnych z dnia 16 września 2005r. Odwołujący się podał, iż musiał podpisać protokół kontroli ze względu na groźbę – lekarza weterynarii kontrolującego gospodarstwo – odmowy cofnięcia wstrzymanej sprzedaży mleka. Wobec powyższego taki protokół jest z mocy prawa nieważny, a strona może na podstawie art. 88 Kodeksu cywilnego uchylić się od jego skutków.
Ponadto decyzja z dnia "[...]" r. narusza art. 78 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa), gdyż organ nie uwzględnił żądania przesłuchania świadków na okoliczność wymuszenie podpisu na protokole z dnia 16 września 2005r.
Podał, iż organ przeprowadził kontrolę bez zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania z urzędu. Protokołu kontroli nie podpisały wszystkie osoby obecne przy kontroli. W sprawie organ I instancji naruszył ponadto art. 10 kpa.
Wskazał, iż spełnia wymagania weterynaryjne przy produkcji mleka, zwierzęta są bowiem zdrowe i nieleczone, mleko jest wysokiej jakości w klasie Ekstra, przy niskich bakteriach i wysokim poziomie tłuszczu.
W ocenie strony decyzja narusza także art. 108 kpa, gdyż brak było podstaw do nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności.
Decyzją z dnia "[...]" r. znak: "[...]" Wojewódzki Lekarz Weterynarii utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Zdaniem organu odwoławczego kontrola sanitarna, przeprowadzona przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w gospodarstwie produkcyjnym R. K. w dniu 16 września 2005 r. wykazała, że w w/w gospodarstwie nie są spełnione wymagania weterynaryjne przy produkcji mleka surowego. Stwierdzone niezgodności zawarto w protokole kontrolnym "[...]" z dnia 16 września 2005r.oraz zapoznano z nimi stronę.
W ocenie Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii obowiązujący w dniu wydania decyzji przez organ I instancji przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego stanowił, iż przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego powinny być spełnione wymagania zdrowotne, higieniczne, sanitarne, organizacyjne, lokalizacyjne, techniczne i technologiczne zwane dalej "wymaganiami weterynaryjnymi". W trakcie kontroli stwierdzono uchybienia przepisom rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 sierpnia 2004r., a przepisy tego rozporządzenia stanowiły podstawę wydania decyzji.
Organ odwoławczy podał, iż ze względu na zmianę stanu prawnego sprawę należy przeanalizować w świetle obowiązujących od 17 lutego 2006 r. przepisów ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2006r. Nr 17 poz. 127). Art. 38 ust. 3 tejże ustawy stanowi, że przepisy wykonawcze wydane na podstawie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. zachowują moc w zakresie nieuregulowanym w rozporządzeniu (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r., rozporządzeniu (WE) nr 854/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r. oraz w przepisach Unii Europejskiej do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych. W związku z tym wymagania weterynaryjne określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 sierpnia 2004r. w sprawie wymagań weterynaryjnych dla mleka oraz produktów mlecznych, wydane pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy, nadal są obowiązujące. Nadto zastosowane w zaskarżonej decyzji nakazy i zakazy są spójne z art. 54 ust.2 lit. a rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz .Urz. UE L 165 str. 1 z 30.04.2004 r.).
Organ odwoławczy zauważył, że odwołujący się nie kwestionuje stwierdzonych uchybień, a podnosi wymuszenie podpisu i groźby bezprawne skierowane wobec niego przez pracowników Inspekcji. Stwierdzeniem popełnienia przestępstwa zajmują się powołane do tego organy ścigania: policja i prokuratura, a dopiero wynik postępowania tych organów (potwierdzenie przestępstwa wyrokiem) mógłby stanowić podstawę do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Nieuzasadniony jest – w ocenie organu II instancji - zarzut wymuszenia kontroli. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego powiatowy lekarz weterynarii może w każdym czasie, bez wcześniejszego powiadomienia, kontrolować zakłady lub środki transportu w zakresie spełniania wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego. Kwestia ta obecnie jest uregulowana podobnie w art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego. Wobec powyższego nie znajduje uzasadnienia oskarżenie o stosowanie groźby karalnej.
Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli nie ma znaczenia w tym postępowaniu, bowiem podpis R. K. złożony na protokole kontroli to oświadczenie wiedzy co do faktów objętych kontrolą, a nie woli, a wobec tego tryb określony w art. 87 Kodeku cywilnego nie ma zastosowania.
W przedmiotowej sprawie organ I instancji określając terminy wykonania nałożonych obowiązków uwzględnił zagrożenie zdrowia publicznego, jak również stopień trudności i ewentualne nakłady finansowe na dostosowanie do wymaganych warunków weterynaryjnych. Biorąc pod uwagę zagrożenie dla jakości zdrowotnej produkowanego mleka surowego, Powiatowy Lekarz Weterynarii określił właściwie terminy eliminacji niezgodności i wynikających z nich zagrożeń. Z informacji Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia 24 lutego 2006 r. wynika, że strona, pomimo upływu terminu nałożonego decyzją, nie udokumentowała stanu zdrowotnego osób zajmujących się dojem i przelewaniem mleka surowego zaświadczeniem lekarskim o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania tych czynności oraz nie udokumentowała jakości wody (wyników badania wody używanej do doju i czyszczenia urządzeń i sprzętów do produkcji mleka surowego).
Na opisaną wyżej decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji.
W skardze podniósł, iż organ odwoławczy odrzucił wnioski dowodowe skarżącego dotyczące przesłuchania S. K. i Z. K. na okoliczność wymuszenia przez pracowników organu I instancji podpisu na protokole z dnia 16 września 2005r. Skarżący podał, że jest młodym rolnikiem, przejął gospodarstwo "[...]"r. i powiększył je "[...]"r., nie otrzymując żadnych środków unijnych na dla młodych rolników z powodu wyczerpania tychże środków. Wskazał, iż decyzja organu I instancji narusza przepisy prawa, które gwarantują skarżącemu możliwość usunięcia stwierdzonych uchybień weterynaryjnych do końca okresu przejściowego, tj. do dnia 31 grudnia 2006r.
Skarżący podkreślił, że sprzedawane przez niego mleko jest najwyższej jakości i nie było przeciwwskazań do wstrzymania jego skupu w dniach 16-18 września 2005r. i odmowy skupu w miesiącach luty i marzec 2006r. Stado bydła było i jest w dobrej kondycji, a przejęta od rodziców obora jest w dobrym stanie technicznym. W ocenie skarżącego zostały spełnione wszystkie wymagania konieczne do doju i higieny przy produkcji mleka. Skarżący podał, iż w oborze posiada głęboką ściółkę, którą zamierza zmodernizować wraz z wykonaniem płyty gnojowej po otrzymaniu środków unijnych. Podniósł, iż nie uznaje w całości uchybień stwierdzonych w protokole kontroli z dnia 16 września 2005r. Oprócz braku w pomieszczeniach do doju i przechowywania mleka ścian łatwozmywalnych, które to uchybienia można usunąć do końca 2006r., inne wymogi weterynaryjne są w oborze spełnione.
Ponadto w skardze skarżący wniósł o przesłuchanie w sprawie S. K. i Z. K. na okoliczność wymuszenia podpisu na protokole kontroli z dnia 16 września 2005r. oraz dopuszczenie i rozpoznanie następujących wniosków dowodowych: zaświadczenia lekarskiego z badania do celów sanitarno-epidemiologicznych z dnia "[...]"r., wyników badań czystości wody, wniosku skarżącego z dnia 20 lutego 2006r. o uznanie stada za wolne od gruźlicy, brucelozy i enzootycznej białaczki, wniosku o wydanie decyzji uznającej za bezpodstawne nakazanie przez organ I instancji spółdzielni mleczarskiej skupującej od skarżącego mleko wdrożenia zaleceń kontrolnych oraz o uchyleniu bezpodstawnej odmowy skupu mleka, wniosku z dnia 30 marca 2006r. o natychmiastowe nakazanie przez organ I instancji skupu mleka od skarżącego przez Spółdzielnię Mleczarską.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Lekarz Weterynarii , wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Z zasady legalności wynika konsekwencja, iż administracyjny sąd wojewódzki ocenia, czy wydany akt jest zgodny z prawem obowiązującym w dacie jego wydania (vide: wyrok NSA z dnia 14 stycznia 1999r., sygn. akt II SA 4731/97, niepublikowany). Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w dalszej części uzasadnienia zwanej: p.p.s.a.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, którą organ ten utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nakładającą na skarżącego obowiązki zapewnienia warunków weterynaryjnych przy produkcji mleka. W postępowaniu sądowoadministracyjnym należało więc ustalić, czy organ właściwie ustalił w sprawie stan faktyczny oraz oparł decyzję na obowiązujących przepisach prawa, które dawały podstawę do nałożenia na stronę obowiązków wymienionych w treści decyzji.
Po pierwsze należy ocenić protokół kontroli z dnia 16 września 2005r., bowiem w tymże protokole stwierdzono uchybienia weterynaryjne przy produkcji mleka w gospodarstwie skarżącego, w szczególności zaś część trzecią protokołu (Higiena w gospodarstwie), gdyż na podstawie ustaleń tam zawartych oparto zaskarżoną decyzję.
Z protokołu tego wynika, iż: w pobliżu stanowisk do doju brak jest umywalki do mycia rąk dla osób zajmujących się dojem i przelewaniem mleka surowego; brak jest dokumentacji potwierdzającej jakość zdrowotną wody używanej przy myciu urządzeń i sprzętów do doju i pojenia zwierząt; podłogi i ściany na stanowiskach do doju są o powierzchniach trudnych do oczyszczania i odkażania (dój ręczny prowadzony na stanowiskach w oborze z głęboką ściółką), co nie zapewnia higienicznych warunków doju; pomieszczenia magazynu mleka i przetrzymywania sprzętu do doju nie są zabezpieczone przed dostępem owadów i gryzoni; ściany i posadzki w pomieszczeniu przeznaczonym do przechowywania mleka surowego nie posiadają powierzchni gładkich i łatwozmywalnych; brak jest wydzielonego pomieszczenia lub miejsca odpowiednio wyposażonego do mycia i dezynfekcji urządzeń i sprzętów używanych do doju i przelewania mleka; osoby prowadzące udój nie przedstawiły zaświadczeń lekarskich o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania tych czynności; w gospodarstwie brak jest pomieszczenia do skutecznego oddzielenia od reszty stada zwierząt zakażonych lub podejrzanych o zakażenie.
Następnie należy odpowiedzieć na pytanie, czy ze stwierdzonymi uchybieniami weterynaryjnymi odpowiednie przepisy wiążą konsekwencje skutkujące wydaniem decyzji, której celem jest wymuszenie na producencie rolnym usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego, która obowiązywała w chwili orzekania przez organ I instancji, przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego powinny być spełnione wymagania zdrowotne, higieniczne, sanitarne, organizacyjne, lokalizacyjne, techniczne i technologiczne, zwane dalej "wymaganiami weterynaryjnymi". Wymagania te zostały uszczegółowione w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 sierpnia 2004r. w sprawie wymagań weterynaryjnych dla mleka oraz produktów mlecznych. Z kolei art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. stanowi, że podmioty prowadzące działalność w zakresie produkcji lub umieszczania na rynku produktów pochodzenia zwierzęcego odpowiadają za bezpieczeństwo zdrowotne tych produktów oraz spełnianie wymagań weterynaryjnych w zakresie prowadzonej działalności, w tym wymagań weterynaryjnych określonych w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
Podzielić należy stanowisko organu zgodnie z którym stwierdzone uchybienia weterynaryjne stanowią naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 sierpnia 2004r. W § 17 ust. 1 rozporządzenia wskazano, iż pomieszczenia do doju, przelewania, schładzania i przechowywania mleka lokalizuje się i wyposaża w sposób wykluczający zanieczyszczenie mleka. Pomieszczenia te powinny być łatwe do czyszczenia i odkażania; wyposażone w ściany i podłogi łatwe do czyszczenia w miejscach, w których istnieje możliwość ich zanieczyszczenia. Podłogi w pomieszczeniach powinny być wykonane w sposób ułatwiający odpływ cieczy i usuwanie zanieczyszczeń. Sprzęt i urządzenia do produkcji mleka winny być łatwe do mycia, czyszczenia i odkażania (§ 17 ust. 2 pkt 1, pkt 2 lit a, b, d rozporządzenia). W § 17 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia przewidziano, iż pomieszczenia te winy być zaopatrzone w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, w ilości dostosowanej do wielkości produkcji, używaną przy doju i czyszczeniu urządzeń i sprzętu do produkcji mleka i produktów mlecznych, przy czym jej jakość powinna być potwierdzana badaniami przeprowadzanymi zgodnie z przepisami o wymaganiach dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Ponadto pomieszczenia te winny być zabezpieczone przed kontaktem ze źródłami zanieczyszczeń, takimi jak toalety i miejsca składowania obornika (§ 17 ust. 2 pkt 4 rozporzadzenia). Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z § 17 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia pomieszczenia do przechowywania mleka oddziela się od pomieszczeń, w których przetrzymywane są zwierzęta oraz wyposaża się w zabezpieczenia przed dostępem szkodników. W § 25 ust. 3 wskazano, iż w pobliżu miejsc doju powinno umieścić się urządzenia umożliwiające osobom zajmującym się dojem i przelewaniem mleka surowego umycie rąk, a każda osoba zajmująca się dojem i przelewaniem mleka surowego ma obowiązek posiadać odpowiednie dokumenty o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania tych czynności wydane na podstawie przepisów o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (§ 26 ust. 1 rozporządzenia). Obowiązek wydzielania w gospodarstwie rolnym izolatki wynika zaś z § 20 rozporządzenia.
Powyższe przepisy są jednoznaczne w swej treści i nie wymagają szczególnych zabiegów interpretacyjnych. Nakładają one jednocześnie na gospodarstwa produkcyjne obowiązek zachowania wymagań weterynaryjnych przy produkcji mleka. Zasadnym jest także twierdzenie organu wskazujące, iż w przypadku braku zachowania tychże wymagań organ władny jest w oparciu o art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego nakazać usunięcie stwierdzonych uchybień. W decyzji takiej powiatowy lekarz weterynarii może określić zgodnie z art. 12 ust. 4 termin usunięcia uchybień, biorąc pod uwagę rodzaj uchybień oraz zagrożenie zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt. Termin nałożony przez organ ma być terminem realnym możliwym do wykonania, ale celem tego terminu jest jedynie zapewnienie spełnienia kryteriów, o których mowa w art. 12 ust. 4 ustawy. W sprawie niniejszej organ nakładając obowiązek usunięcia stwierdzonych uchybień weterynaryjnych zróżnicował – w granicach uznania administracyjnego – terminy ich wykonania w zależności od stopnia skomplikowania, rodzaju oraz wymaganych nakładów inwestycyjnych, zapewniając odpowiednio dłuższe terminy dla usunięcia uchybień wymagających większych nakładów (np. uchybienia wymienione w pkt 3, 4 i 5 decyzji organu I instancji). Ponadto decyzjom wydanym w oparciu o art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (art. 12 ust. 6 ustawy z dnia 29 stycznia 2004r.), co czyni niezasadnym argumentację skarżącego zmierzającą do wykazania, iż rygor ten został nałożony niezgodnie z przepisami kpa.
Podzielić wypada także twierdzenia organu odwoławczego, iż po uchyleniu z dniem 17 lutego 2006r. ustawy o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego, wymagania te zostały uregulowane ustawą z dnia 16 grudnia 2005r. o produktach pochodzenia zwierzęcego, która w art. 38 ust. 3 stanowi, że przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego (w tym cytowane wyżej rozporządzenie), zachowują moc w zakresie nieuregulowanym w rozporządzeniu nr 853/2004 i rozporządzeniu nr 854/2004 oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tych rozporządzeń do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie ustawy z dnia 16 grudnia 2005r., co oznacza, że przepisy cyt. rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2004r. obowiązywały w trakcie orzekania przez organ odwoławczy, gdyż do chwili orzekania przez ten organ nie wydano przepisów wykonawczych na podstawie delegacji ustawowych zawartych w ustawie z 16 grudnia 2005r.
Słusznym jest także stanowisko organu odwoławczego, iż ze względu na zmianę stanu prawnego związanego z uchyleniem wspomnianej ustawy o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego, nałożone decyzją organu I instancji nakazy zgodne są z art. 54 ust. 2 lit a rozporządzenia nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt, który stanowi, iż w sytuacji, gdy właściwy organ wykryje niezgodności, podejmuje on działanie zapewniające, że podmiot zastosuje środki zaradcze. Działanie takie zawiera, gdzie jest to stosowne, m.in. nałożenie procedur sanitarnych lub podjęcie wszelkich innych działań uważanych za niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa paszy lub żywności lub zgodności z prawem paszowym i żywnościowym, zasadami dotyczącymi zdrowia zwierząt lub dobrostanem zwierząt.
Wyjaśnić jednocześnie wypada (odnosząc się do argumentacji skargi), iż brak jest przepisów, które pozwalają na odroczenie spełnienia nałożonych decyzją obowiązków do dnia 11 kwietnia 2010r., czy też do końca 2006r. z uwagi na fakt, iż skarżący jest – jak to określa – młodym rolnikiem. Takiej możliwości nie przewidziano w przepisach ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego, ani ustawy o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego, ani przepisach wykonawczych zawartych w rozporządzeniu z dnia 18 sierpnia 2004r. Możliwości odroczenia terminu spełnienia wymagań weterynaryjnych z tego powodu nie przewidują też przepisy unijne dotyczące wymagań weterynaryjnych wymienione w art. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2005r. o produktach pochodzenia zwierzęcego.
Podnieść należy, iż możliwość odroczenia terminu spełnienia wymagań weterynaryjnych w gospodarstwach rolnych nie została przewidziana w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 września 2004 r. w sprawie przyjęcia Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" (Dz. U. Nr 197, poz. 2032) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 września 2004r. w sprawie Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" (Dz. U. Nr 207, poz. 2117), które przewidują i regulują w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" działanie "Ułatwienie startu młodym rolnikom".
Odnosząc się do sposobu przeprowadzenia kontroli przez organ inspekcji weterynaryjnej, wskazać należy, iż obowiązujący w dniu 16 września 2005r. art. 12 ust. 1 ustawy o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego stanowił, że powiatowy lekarz weterynarii może w każdym czasie, bez wcześniejszego powiadomienia, kontrolować zakłady lub środki transportu w zakresie spełniania wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego. Przy czym przez zakład rozumie się także pomieszczenia gospodarstwa, w którym pozyskuje się produkty pochodzenia zwierzęcego, z wyjątkiem miejsc lub pomieszczeń, w których zwierzęta są utrzymywane (art. 2 pkt 7 ustawy o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego). Przepis ten stanowił więc uprawnienie do przeprowadzenia kontroli przez właściwego powiatowego lekarza weterynarii. Do przeprowadzenia takiej kontroli nie było jednocześnie wymagane wcześniejsze zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymagań weterynaryjnych przy produkcji mleka.
Oceniając formularz protokołu kontroli z dnia 15 września 2005r. wyjaśnić należy, że został on podpisany przez skarżącego oraz kontrolującego lekarza weterynarii. Protokół ten sporządzony jest w czytelny sposób i jasno wynika z niego, jakie uchybienia weterynaryjne zostały stwierdzone w gospodarstwie skarżącego. Jednocześnie w sprawie nie mają znaczenia argumenty podnoszone przez skarżącego, iż uchyla się on od skutków swojego oświadczenia woli na podstawie art. 88 § 1 Kodeksu cywilnego (dalej: kc), albowiem podpisał protokół kontroli pod wpływem bezprawnej groźby lekarza weterynarii, który w przypadku braku podpisu strony zagroził odmową cofnięcia wstrzymanej sprzedaży mleka. Art. 88 § 1 kc stanowi, że uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie. Z kolei z treść art. 87 kc wskazuje, iż kto złożył oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, ten też może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia, jeżeli z okoliczności wynika, że mógł się obawiać, iż jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe. Słusznie organ odwoławczy wskazuje, iż przepisy te nie mają w sprawie zastosowania, gdyż skarżący nie złożył oświadczenia woli w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, a złożony na protokole podpis to jedynie oświadczenie co do faktów objętych kontrolą. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż skarżący mógł odmówić podpisania protokołu, co obligowałoby organ do stwierdzenia z jakiej przyczyny osoba biorąca udział w czynnościach kontrolnych odmówiła podpisania protokołu. Na marginesie można jedynie dodać, iż art. 12 ust. 2 pkt 7 obowiązującej wówczas ustawy o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego stanowił, że powiatowy lekarz weterynarii mógł zakazać umieszczania produktów na rynku. Tak więc nawet w przypadku poinformowania skarżącego, że organ zamierza skorzystać z tego środka prawnego, nie może być mowy o groźbie bezprawnej, a w przypadku decyzji wydanej na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 7 ustawy skarżącemu przysługiwałyby środki zaskarżenia na zasadach ogólnych.
Równocześnie znamienny jest fakt, iż w istocie skarżący nie kwestionuje merytorycznych ustaleń zawartych w protokole zarzucając jedynie, iż jego podpis na nim został wymuszony groźbą odmowy cofnięcia wstrzymanej sprzedaży mleka. Przeciwnie skarżący w swoich wystąpieniach potwierdza, iż stwierdzone decyzją naruszenia warunków weterynaryjnych miały miejsce. Wyjaśnia jedynie, iż ze względu na brak otrzymania środków unijnych, nie może spełnić niektórych wymagań weterynaryjnych przy produkcji mleka. W skardze podał skarżący, iż posiada w oborze podłogę z głęboką ściółką, którą w przyszłości zamierza zmodernizować, a w pomieszczeniach do doju mleka i jego przechowywania brak jest łatwozmywalnych ścian. Skarżący wskazuje ponadto na zaświadczenie lekarskie z dnia 22 marca 2006r. z badania przeprowadzonego do celów sanitarno-epidemiologicznych wystawione dla skarżącego oraz powołuje się na wynik badania wody także z dnia 22 marca 2006r. Wskazać należy, iż sąd administracyjny bada legalność decyzji na dzień jej wydania, w sprawie decyzja organu odwoławczego wydana została z datą "[...]" r. Skoro więc dwa ostatnio wymienione dokumenty wystawione zostały z datą 22 marca 2006r., oznacza to, że w dacie wydania decyzji skarżący nimi nie dysponował, wobec powyższego zaskarżoną decyzją słusznie nałożono na skarżącego obowiązek ich przedłożenia. Jednocześnie późniejsze przedstawienie tychże dokumentów nie może skutkować uchyleniem decyzji, po pierwsze dlatego, iż zostały one złożone do organu już po dacie wydania decyzji, po drugie dlatego, że złożenie tych dokumentów w organie było właśnie skutkiem podjęcia zaskarżonej decyzji. Dodatkowo skarżący w piśmie z dnia 27 marca 2006r. "[...]" potwierdził, iż w oborze nie posiada zamontowanej w pobliżu stanowisk do doju umywalki do mycia rąk oraz wydzielonego pomieszczenia do mycia i dezynfekcji sprzętu do doju, skoro w piśmie tym wnioskuje o przesunięcie terminu określonego w zaskarżonej decyzji do ich wykonania z dnia 30 marca 2006r., na dzień 30 czerwca 2006r.
Odnosząc się do wniosków dowodowych strony zawartych w treści skargi wskazać należy, iż pozostają one bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Stosownie do treści art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis ten nie przewiduje więc możliwości słuchania świadków w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Poza przedmiotem sprawy pozostają natomiast wskazane w skardze wnioski o przeprowadzenie dowodów z wniosków skarżącego dotyczących wydania przez organ I instancji decyzji w sprawach: nakazania skupu mleka przez Spółdzielnię Mleczarską, nakazania zaprzestania lustracji gospodarstwa przez tą Spółdzielnie, czy też o uznanie stada bydła za wolne od gruźlicy, brucelozy i enzootycznej białaczki. Na marginesie można jedynie dodać, iż wniosek z dnia 20 lutego 2006r. o uznanie stada bydła za wolne od wymienionych chorób potwierdza jedynie, że w chwili kontroli gospodarstwa w dniu 16 września 2005r. skarżący nie posiadał decyzji o pozostawaniu stada wolnego od tychże chorób, co także wskazuje na prawidłowość protokołu kontroli sporządzonego w tym dniu, w którym w punkcie 1 stwierdzono brak decyzji właściwego organu o uznaniu bydła za wolne od gruźlicy i brucelozy.
Na zakończenie skarżącemu wyjaśnić należy, iż obowiązkiem właściciela gospodarstwa rolnego jest zapewnienie warunków weterynaryjnych przy produkcji mleka. Zarówno przepisy unijne wymienione w ustawie o produktach pochodzenia zwierzęcego, jak i ta ustawa, ustanawiają te warunki oraz nakładają na właściwe organy administracji obowiązek kontroli ich przestrzegania. Podmiot chcący wprowadzać na rynek swoje produkty żywnościowe musi się tym wymogom podporządkować. Tak więc spełnienie kryteriów nałożonych decyzją leży w interesie skarżącego, który przecież chce sprzedawać produkty wytworzone w swoim gospodarstwie rolnym.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.