II SA/Gd 79/06

II SA/Gd 79/06 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jan Jędrkowiak
Jolanta Górska /przewodniczący/
Katarzyna Krzysztofowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
art. 2 pkt 7, art. 7 ust. 1, art. 2 pkt 5 lit. a, art. 10 ust. 1 a, art. 10 ust. 5 pkt 2a
Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska, Sędziowie Sędzia NSA Jan Jędrkowiak,, Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.), Protokolant Małgorzata Kuba, po rozpoznaniu w 8 listopada 2006 roku, na rozprawie sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia 30 listopada 2005 roku, nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 18 października 2005 roku, nr [...].
Uzasadnienie
Prezydent Miasta decyzją z dnia 18 października 2005 roku, nr [...], odmówił przyznania W. K. zaliczki alimentacyjnej na T. K., wskazując jako podstawę prawną decyzji art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 10 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy i stwierdził, iż nie ma podstaw do przyznania zaliczki alimentacyjnej na rzecz W. K., ponieważ nie jest prowadzona egzekucja komornicza świadczeń alimentacyjnych.
W odwołaniu od powyższej decyzji W. K. wskazała, iż komornik umorzył postępowanie egzekucyjne w 1998 roku, ponieważ dłużnik alimentacyjny - ojciec dziecka, przebywa za granicą, dokładne miejsce jego pobytu nie jest znane. Odwołująca się wskazała nadto, iż poszukiwania dłużnika, prowadzone przez nią osobiście oraz przez Sąd Okręgowy, nie dały żadnych rezultatów. Stwierdziła także, iż dziecko wychowuje sama od 11 lat.
Decyzją z dnia 30 listopada 2005 roku, nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Kolegium wskazało art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, iż z przedłożonych przez wnioskodawczynię dokumentów wynika, że zostały zasądzone alimenty od dłużnika na rzecz T. K. oraz, że było prowadzone postępowanie o ustalenie adresu pobytu J. K. za granicą, jednak wszczęte poszukiwania nie doprowadziły do ustalenia jego miejsca pobytu. Stwierdziło także, iż z przedłożonego pisma z dnia 9 sierpnia 2005 roku, sporządzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S., wynika, że egzekucja prowadzona przeciwko dłużnikowi została zakończona dnia 13 listopada 1998 roku, a dłużnik od 1997 roku jest zameldowany na pobyt stały w USA.
Kolegium wyjaśniło nadto, iż świadczenie w postaci zaliczki alimentacyjnej nie może być przyznane, ponieważ skarżąca do wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej nie przedłożyła dokumentów informujących o bezskuteczności egzekucji zgodnie z art. 10 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
W skardze na powyższą decyzję W. K. ponownie powołała się na argumentację, którą przytoczyła w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W dopowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, zostały uregulowane w ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zwanej dalej ustawą (Dz. U. nr 86, poz. 732 ze zm.).
Stosownie do art. 2 pkt 7 ustawy przez zaliczkę alimentacyjną rozumie się kwotę wypłacaną przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna.
Zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia
18-tego roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia - art. 7 ust. 1 ustawy. Osobą uprawnioną w rozumieniu ustawy jest m.in. osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych - art. 2 pkt 5 lit. a ustawy.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostawało, iż małoletni T. K. jest wychowywany samotnie przez matkę W. K. Nie budziły także wątpliwości twierdzenia skarżącej, zgodnie z którymi dłużnik alimentacyjny zamieszkuje za granicą Rzeczypospolitej Polskiej. Bezspornym nadto pozostawało, że - mimo starań skarżącej oraz postępowania prowadzonego przez Sąd Okręgowy w S., nie udało się ustalić adresu zamieszkania dłużnika alimentacyjnego.
Kwestie postępowania w sprawie przyznawania prawa do zaliczki alimentacyjnej zostały uregulowane w art. 10 cyt. ustawy.
Zgodnie z art. 10 ust. 1a ustawy, jeżeli świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentacją.
W przedmiotowej sprawie skarżąca, składając wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej, dołączyła do niego zaświadczenie z Sądu Okręgowego w S. z dnia 3 października 2005 roku, nr [...]. Z treści powyższego zaświadczenia wynika, iż egzekucja świadczeń alimentacyjnych od dłużnika alimentacyjnego – J. K. nie mogła być prowadzona z uwagi na brak możliwości ustalenia adresu zamieszkania dłużnika w USA. Do wniosku skarżąca załączyła także zaświadczenie od Komornika Sądowego Rewiru III przy Sądzie Rejonowym w S. z 9 sierpnia 2005 roku, z którego wynika, iż organ ten prowadził postępowanie egzekucyjne przeciwko J. K., jednak egzekucja ta została zakończona 13 listopada 1998 roku, ponieważ dłużnik od 1997 roku zameldowany jest na pobyt stały w USA.
Po przeanalizowaniu powyższych dokumentów organ I instancji uznał, iż nie jest prowadzona egzekucja komornicza, a więc nie ma podstaw do przyznania zaliczki. Natomiast organ II instancji stwierdził, że skarżąca nie przedłożyła dokumentów informujących o bezskuteczności (stanie) egzekucji zgodnie z art. 10 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 ustawy i z tej przyczyny odmówił przyznania zaliczki alimentacyjnej.
W ocenie Sądu stanowiska organów obu instancji są błędne.
W szczególności stwierdzić należy, że skarżąca – zgodnie z treścią art. 10 ust. 1a oraz ust. 5 pkt 2a cyt. ustawy, załączyła do wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej informację sądu okręgowego o stanie egzekucji. Przedłożyła bowiem zaświadczenie Sądu Okręgowego w S. z dnia 3 października 2005 roku, z którego wynika, iż egzekucji nie można prowadzić z uwagi na brak adresu dłużnika. Załączyła zatem dokument wskazany w ww. przepisach, wykazując tym samym bezskuteczność egzekucji, spowodowaną niemożnością ustalenia adresu dłużnika przebywającego od 1997 roku w USA.
Organy obu instancji rozpoznając niniejszą sprawę przeoczyły, iż w sytuacji gdy dłużnik zamieszkuje za granicą dowodem potwierdzającym bezskuteczność egzekucji – zgodnie z treścią art. 10 ust. 1a i ust. 5 pkt 2a cyt. ustawy – jest informacja sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczenie zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych.
Bezskuteczność egzekucji stanowi kluczową okoliczność przy ustalaniu prawa do zaliczki alimentacyjnej. Pod pojęciem bezskuteczności egzekucji w rozumieniu cyt. ustawy należy rozumieć egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy (art. 2 pkt 1). To właśnie tę okoliczność mają potwierdzać wskazane powyżej dokumenty, które winny zostać załączone do wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej aby organ przyznający świadczenie mógł stwierdzić czy strona podjęła starania o uzyskanie świadczenia alimentacyjnego od dłużnika alimentacyjnego, a także - jaki skutek przyniosły podjęte działania.
Należy przy tym uznać, w ocenie Sądu, że jeżeli prawo do zaliczki alimentacyjnej przysługuje osobie, która w wyniku wszczętych czynności egzekucyjnych nie uzyskała alimentów (za okres trzech ostatnich miesięcy), to tym bardziej przysługuje ono osobie, która jest uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, ale nie może w ogóle wyegzekwować alimentów od dłużnika zamieszkałego za granicą z powodu nieznajomości miejsca jego pobytu. Taką egzekucję również należy uznać za bezskuteczną.
Gdyby bowiem odmiennie interpretować wskazane wyżej okoliczności, to ewidentnie doszłoby do nierównego traktowaniem osób uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego, a w rezultacie taka wykładnia przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej prowadziłaby do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa - wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP, który stanowi, iż wszyscy są równi wobec prawa i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Konstytucja nie zna przy tym żadnych odstępstw i wyjątków od tej zasady, gwarantującej prawo do równego traktowania przez władze publiczne podmiotów, wykazujących takie same cechy istotne, w przypadku przyznawania określonego dobra (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w uzasadnieniach wyroków z dnia 20 czerwca 2006 roku, sygn. akt II SA/Ol 114/06, nie publ.; z dnia 27 czerwca 2006 roku,
sygn. akt II SA/Ol 302/06, nie publ. oraz z dnia 28 czerwca 2006 roku,
sygn. akt II SA/Ol 301/06, nie publ.; podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 marca 2006 roku,
sygn. akt II SA/Bd 3/06, nie publ.).
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z powodu wydania ich z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięciu opartego na przepisie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zobowiązującego Sąd do określenia czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nic może być wykonywana, gdyż decyzja odmawiająca przyznania świadczenia ze swej istoty nic podlega wykonaniu.
Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ administracji jeszcze raz oceni czy skarżąca spełnia warunki do przyznania zaliczki alimentacyjnej, biorąc po uwagę wykładnię "bezskuteczności egzekucji" przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu oraz mając na uwadze, iż w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny zamieszkuje za granicą Rzeczypospolitej Polskiej za dokument dowodzący bezskuteczności działań związanych z wyegzekwowaniem należnych na mocy prawomocnego wyroku świadczeń alimentacyjnych należy także uznać informację sądu okręgowego, z której wynika, że egzekucja nie może być prowadzona z uwagi na niemożność ustalenia adresu dłużnika.