III SA/Gd 154/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2021-07-22
NSAAdministracyjneWysokawsa
ochrona zwierzątprogram opiekiuchwałaśrodki finansowewydatkowanie środkównaruszenie prawasąd administracyjnygminaprokurator

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Kwidzynie dotyczącej programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi z powodu istotnego naruszenia prawa, polegającego na braku precyzyjnego określenia sposobu wydatkowania środków finansowych.

Prokurator Rejonowy w Kwidzynie zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w sprawie programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi, zarzucając istotne naruszenie art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt. Głównym zarzutem było niewłaściwe określenie sposobu wydatkowania środków finansowych na realizację programu, poprzez wskazanie jedynie ogólnej kwoty bez rozdysponowania jej na poszczególne cele. Sąd uznał ten zarzut za zasadny, stwierdzając nieważność uchwały z powodu istotnego naruszenia prawa, które uniemożliwia faktyczne wykonanie poszczególnych zadań programu.

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Rejonowego w Kwidzynie na uchwałę Rady Miejskiej w Kwidzynie z dnia 7 maja 2020 r. w sprawie przyjęcia "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Miasta Kwidzyna w 2020 r.". Prokurator zarzucił uchwale istotne naruszenie art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt, wskazując na niewłaściwe określenie sposobu wydatkowania środków finansowych. Uchwała wskazywała jedynie ogólną kwotę 143.000 zł na realizację programu, bez precyzyjnego rozdysponowania jej na poszczególne cele i zadania. Zdaniem Prokuratora, brak takiego uszczegółowienia stanowi istotne naruszenie prawa, ponieważ uniemożliwia faktyczne wykonanie programu i pozostawia nadmierną swobodę organowi wykonawczemu. Rada Miejska w odpowiedzi na skargę argumentowała, że precyzyjne określenie kosztów poszczególnych celów jest niemożliwe ze względu na bieżące potrzeby, a wskazanie ogólnej kwoty i przeznaczenia środków jest wystarczające. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, podzielając stanowisko Prokuratora i utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznał, że art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt nakłada obowiązek wskazania zarówno wysokości środków finansowych, jak i sposobu ich wydatkowania w odniesieniu do poszczególnych celów programu. Stwierdzenie jedynie ogólnej kwoty bez określenia sposobu jej rozdysponowania stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące nieważnością uchwały. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości, uznając, że brak precyzyjnego określenia sposobu wydatkowania środków finansowych na poszczególne zadania ma zasadnicze znaczenie dla realizacji całej uchwały.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, wskazanie jedynie ogólnej kwoty środków finansowych na realizację programu, bez określenia sposobu ich wydatkowania na poszczególne cele, stanowi istotne naruszenie art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt i skutkuje stwierdzeniem nieważności uchwały.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt nakłada na radę gminy obowiązek wskazania w programie opieki nad zwierzętami bezdomnymi zarówno wysokości środków finansowych, jak i sposobu ich wydatkowania. Brak precyzyjnego określenia sposobu rozdysponowania środków na poszczególne cele pozostawia nadmierną swobodę organowi wykonawczemu i uniemożliwia faktyczne wykonanie programu, co stanowi istotne naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (9)

Główne

u.o.z. art. 11a § ust. 5

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.o.z. art. 11a § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt

u.o.z. art. 11a § ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § § 1 zdanie drugie

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15 zzs⁴ § ust. 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe określenie sposobu wydatkowania środków finansowych na realizację programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi, polegające na wskazaniu jedynie ogólnej kwoty bez rozdysponowania jej na poszczególne cele i zadania.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Rady Miejskiej, że wskazanie ogólnej kwoty środków finansowych oraz ogólne przeznaczenie tych środków jest wystarczające i zgodne z prawem, a precyzyjne określenie kosztów poszczególnych celów jest niemożliwe.

Godne uwagi sformułowania

określenie "sposób wydatkowania środków finansowych" oznacza przedstawienie w programie opieki nad zwierzętami bezdomnymi, jako obligatoryjnego elementu, sposobu rozdysponowania puli środków finansowych przeznaczonych na poszczególne cele i założenia przyjęte w programie. Tylko powiązanie uchwalonej kwoty środków finansowych przeznaczonych na realizację programu z konkretnym sposobem ich wydatkowania pozwala przyjąć, że nie jest on fikcją i umożliwia faktyczne wykonanie poszczególnych zadań.

Skład orzekający

Janina Guść

przewodniczący

Alina Dominiak

członek

Bartłomiej Adamczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt w zakresie obowiązku precyzyjnego określania sposobu wydatkowania środków finansowych w programach opieki nad zwierzętami bezdomnymi."

Ograniczenia: Dotyczy uchwał rad gmin w sprawie programów opieki nad zwierzętami bezdomnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony zwierząt i prawidłowości wydatkowania środków publicznych przez samorządy, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i samorządowym.

Gmina musi precyzyjnie określić, na co idą pieniądze na zwierzęta. WSA stwierdza nieważność uchwały.

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gd 154/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-07-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Bartłomiej Adamczak /sprawozdawca/
Janina Guść /przewodniczący/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1806/21 - Wyrok NSA z 2024-12-19
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 147  par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 638
art.  11 a ust. 5
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lipca 2021 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Kwidzynie na uchwałę Rady Miejskiej w Kwidzynie z dnia 7 maja 2020 r., nr XV/157/20 w sprawie przyjęcia "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Miasta Kwidzyna w 2020 r." stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.
Uzasadnienie
Rada Miejska w Kwidzynie – działając na podstawie art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j.: Dz. U. 2020, poz. 638 – dalej w skrócie "u.o.z.") - podjęła w dniu 7 maja 2020 r. uchwałę Nr XV/157/20 w sprawie przyjęcia "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie miasta Kwidzyna w 2020 r." (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2020 r., poz. 2652 – zwaną dalej "zaskarżoną uchwałą").
W uchwale wskazano, że przyjmuje się "Program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie miasta Kwidzyna w 2020 r.", stanowiący załącznik do uchwały (§ 1); wykonanie uchwały powierzono Burmistrzowi Miasta Kwidzyna (§ 2) oraz określono, że uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego (§ 3).
W dniu 2 lutego 2021 r. Prokurator Rejonowy w Kwidzynie (zwany dalej także "skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisaną wyżej uchwalę, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości.
Zaskarżonej uchwale zarzucił istotne naruszenie prawa, tj. art. 11a ust. 5 w zw. z art. 11a ust. 2 u.o.z. poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji określenie w sposób niedostateczny w § 14 ust. 1 sposobu wydatkowania środków na realizację opieki nad bezdomnymi zwierzętami, poprzez wskazanie ogólnej kwoty przeznaczenia środków finansowych na realizację programu w łącznej kwocie 143.000 zł z pominięciem sposobu rozdysponowania puli środków finansowych przeznaczonych na poszczególne cele i założenia przyjęte w programie.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że art. 11a ust. 5 u.o.z. nakłada na gminę obowiązek wskazania w programie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków. Prokurator podkreślił, że zgodnie z szeroko akceptowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, określenie "sposób wydatkowania środków finansowych" oznacza przedstawienie w programie opieki nad zwierzętami bezdomnymi, jako obligatoryjnego elementu, sposobu rozdysponowania puli środków finansowych przeznaczonych na poszczególne cele i założenia przyjęte w programie. Tylko powiązanie uchwalonej kwoty środków finansowych przeznaczonych na realizację programu z konkretnym sposobem ich wydatkowania pozwala bowiem przyjąć, że nie jest on fikcją i umożliwia faktyczne wykonanie poszczególnych zadań. Naruszeniem normy art. 11a ust. 5 u.o.z. jest zatem pozostawianie organowi wykonawczemu gminy albo innym podmiotom współdziałającym w wykonaniu uchwały, swobody w zakresie sposobu wydatkowania takich środków, względnie precyzowania tegoż sposobu w zawieranych umowach.
Skarżący zwrócił uwagę, że Gmina wskazała w programie kwotę na realizację całości programu w wysokości 143.000 zł. Realizacja poszczególnych zadań uzależniona jest wprost od ilości środków na ten cel przeznaczonych. W konsekwencji taki sposób sformułowania przepisów programu nie wyczerpuje zakresu przedmiotowego przekazanego do uregulowania przez radę gminy w art. 11a ust. 5 u.o.z. Pominięcie określenia wysokości środków przeznaczonych do realizacji poszczególnych celów programu, a w konsekwencji brak wskazania czy na dany cel przeznaczono jakiekolwiek środki, stanowi istotne naruszenie prawa, ponieważ kwestia określenia sposobu wydatkowania kwot na poszczególne zadania objęte programem ma zasadnicze znaczenie dla realizacji całej uchwały. Prawidłowe wskazanie środków finansowych obejmujących koszty wykonywania poszczególnych zadań objętych takim programem jest niezbędne do wykonania całej uchwały.
Skarżący stwierdził, że lokalny prawodawca zobowiązany został zatem przepisem art. 11a ust. 5 u.o.z. nie tylko do wskazania wysokości środków finansowych przeznaczonych na realizację zadań program, ale także do określenia konkretnego sposobu ich wydatkowania. Użyte przez ustawodawcę określenie "sposób wydatkowania" środków finansowych oznacza przedstawienie w programie, jako obligatoryjnego elementu sposobu rozdysponowania puli środków finansowych, przeznaczonych na poszczególne cele i założenia przyjęte w programie.
Pominięcie określenia wysokości środków przeznaczonych do realizacji poszczególnych celów Programu, a w konsekwencji brak wskazania sposobu wydatkowania tych środków na realizację Programu, stanowi istotne naruszenie prawa, ponieważ kwestia określenia sposobu wydatkowania kwot na poszczególne zadania objęte programem ma zasadnicze znaczenie dla realizacji całej uchwały. Prawidłowe wskazanie środków finansowych obejmujących koszty wykonywania poszczególnych zadań objętych takim programem jest niezbędne do wykonania całej uchwały. Tym samym zasadnym jest stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
Końcowo skarżący pokreślił, że przedstawionego w sprawie stanowiska nie może zmienić fakt uwzględnienia postulatów zawartych w skardze w nowej uchwale i uchylenie uchwały zaskarżonej. Uchylenie przez organ gminy zaskarżonej uchwały nie powoduje bowiem bezprzedmiotowości skargi, gdyż oznacza wyeliminowanie jej przepisów ze skutkiem od daty uchylenia (skutek ex nunc). Oznacza to, że wymienione przepisy od daty podjęcia uchwały do daty ich uchylenia w drodze uchwały zmieniającej traktowane być muszą jako istniejące i wiążące. Kontrola sądowa polega na ocenie legalności aktu prawa miejscowego i dokonywana jest według stanu prawnego i faktycznego z daty podjęcia aktu. Kontrola ta, w każdym przypadku ustalenia sprzeczności aktu prawa miejscowego z obowiązującym prawem prowadzi do stwierdzenia nieważności takiego aktu. Stwierdzenie nieważności uchwały wywołuje skutki od chwili podjęcia uchwały (skutek ex tunc). Stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały przez sąd oznacza zatem, że w tym zakresie wskazane unormowania należy traktować tak, jakby nie były podjęte. W konsekwencji stwierdzić należy, że kontrola działalności administracji publicznej, do której powołane zostały sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego niezależnie od ich uchylenia po wniesieniu skargi do sądu. Celem tej kontroli jest bowiem ocena zgodności aktu prawa miejscowego z prawem od chwili jego uchwalenia.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Kwidzynie wniosła o jej oddalenie, wskazując, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażane jest także stanowisko przeciwne do stanowiska przedstawionego przez Prokuratora w skardze. Powołując się na wskazane wyroki sądów administracyjnych organ stwierdził, że ustawa o ochronie zwierząt nie wymaga wprost, aby w uchwale wskazano, w jaki sposób zostanie rozdzielona ogólna kwota przeznaczona na realizację programu na poszczególne cele, a tym bardziej określania trybu postępowania przy ich wydatkowaniu. Nie można zresztą wykluczyć, że w trakcie realizacji programu koszt konkretnych celów będzie ulegał zmianie. Dla realizowania programu zostaje przeznaczona określona kwota, którą wskazano w uchwale, jak również wskazano na co konkretne środki te będą przeznaczone.
W ocenie organu nie budzi zatem wątpliwości, że nie jest możliwe precyzyjne określenie w programie środków potrzebnych na realizację poszczególnych celów programu, która wynika z bieżących potrzeb jakie zachodzą w trakcie roku. Dla zrealizowania celu programu jakim jest ochrona zwierząt istotne jest to, że na wykonanie programu zostaje przeznaczona określona kwota, którą wskazano w uchwale, jak również wskazanie, na co konkretnie te środki będą wydatkowane. Ostatni z wymienionych elementów znajduje się natomiast w § 3 załącznika do zaskarżonej uchwały. W konsekwencji organ stanął na stanowisku, że przyjęcie takiego sposobu regulacji wyczerpuje upoważnienie ustawowe wynikające z art. 11a ust. 5 u.o.z.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne właściwe są w sprawach kontroli zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego oraz aktów organów administracji rządowej stanowiących przepisy prawa miejscowego. Sąd administracyjny dokonuje wskazanej kontroli według stanu prawnego istniejącego w dacie podejmowania przez organ aktu stanowiącego przedmiot zaskarżenia. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. wskazana kontrola sądowa dokonywana jest w granicach sprawy, zaś sąd administracyjny orzekając w jej granicach, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Unormowanie to nie określa, jakiego rodzaju naruszenia prawa są podstawą do stwierdzenia przez sąd nieważności uchwały. Doprecyzowanie przesłanek określających kompetencje sądu administracyjnego w tym względzie następuje w ustawach samorządowych. Z tych względów przepis ten należy stosować wraz z art. 91 u.s.g., zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne (ust. 1). W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że do istotnych wad uchwały, których wystąpienie skutkuje stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów jednostek samorządu terytorialnego do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (zob. w tej materii m.in. wyrok NSA z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, zob. także: Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd Terytorialny, 2001, z. 1-2, s. 102).
Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia jest uchwała Nr XV/157/20 Rady Miejskiej w Kwidzynie z dnia 7 maja 2020 r. w sprawie przyjęcia "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie miasta Kwidzyna w 2020 r.".
Podstawę prawną do podjęcia zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 638 - dalej określanej jako "u.o.z."), a w szczególności art. 11a u.o.z.
Zgodnie z art. 11a ust. 1 u.o.z. rada gminy wypełniając obowiązek, o którym mowa w art. 11 ust. 1 (czyli realizację zadania własnego gminy jakim jest zapobieganie bezdomności zwierząt i zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie), określa, w drodze uchwały, corocznie do dnia 31 marca, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. Stosownie do art. 11a ust. 2 u.o.z. program, o którym mowa w ust. 1, obejmuje w szczególności: 1) zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt; 2) opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie; 3) odławianie bezdomnych zwierząt; 4) obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt; 5) poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt; 6) usypianie ślepych miotów; 7) wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich; 8) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt. Program, o którym mowa w ust. 1, może obejmować plan znakowania zwierząt w gminie, jak również plan sterylizacji lub kastracji zwierząt w gminie, przy pełnym poszanowaniu praw właścicieli zwierząt lub innych osób, pod których opieką zwierzęta pozostają (art. 11a ust. 3 i ust. 3a u.o.z.). W myśl natomiast art. 11a ust. 5 u.o.z. program, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków. Koszty realizacji programu ponosi gmina.
W rozpoznawanej sprawie skarżący Prokurator zarzucił zaskarżonej uchwale istotne naruszenie art. 11a ust. 5 u.o.z. poprzez pominięcie w regulacjach uchwały wskazania wysokości środków przeznaczonych na realizację poszczególnych celów programu, a w konsekwencji brak wskazania czy na dany cel przeznaczono jakiekolwiek środki. Z kolei w ocenie Rady Miejskiej w Kwidzynie prezentowanej w odpowiedzi na skargę, stwierdzenie w zaskarżonej uchwale, że "na realizację programu miasto w roku budżetowym 2020 przeznacza środki finansowe w kwocie 143.000, 00 zł" w pełni realizuje powyższe upoważnienie ustawowe, które nie wymaga, aby w uchwale wskazano, w jaki sposób zostanie rozdzielona ogólna kwota przeznaczona na realizację programu na poszczególne cele, gdyż nie jest możliwe precyzyjne określenie w programie środków potrzebnych na realizację poszczególnych celów programu, bowiem wynika to z bieżących potrzeb jakie zachodzą w trakcie roku.
Ocena należytego wykonania nałożonego na radę gminy obowiązku ustawowego w zakresie wskazania w programie opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt "sposobu wydatkowania środków finansowych przeznaczonych na jego realizację" była niejednokrotnie dokonywana przez sądy administracyjne, na co zresztą wskazywały i do czego odwoływały się strony niniejszego postępowania.
Stwierdzić zatem należy, że d dotychczasowych orzeczeniach sądów administracyjnych, w tym w szczególności Naczelnego Sądu Administracyjnego, konsekwentnie wyrażany jest pogląd wskazujący na konieczność precyzyjnego określenia w uchwale sposobu wydatkowania środków na realizację "programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt". W orzeczeniach tych podkreślano, że upoważnienie ustawowe wynikające z art. 11a ust. 5 u.o.z. nakłada obowiązek wskazania w programie opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt zarówno wysokości środków finansowych na jego realizację, jak i odrębnego uregulowania sposobu ich wydatkowania. W przepisie art. 11a ust. 5 u.o.z. ustawodawca użył sformułowania: "program zawiera", co jednoznacznie wskazuje na konieczność zamieszczenia obu wymienionych w tym przepisie elementów w treści uchwalanego przez organ gminy programu. Jest to więc norma o charakterze iuris cogentis i jej pominięcie lub niewłaściwe zastosowanie w uchwale, prowadzić musi do jej wyeliminowania z porządku prawnego w całości, ze skutkiem ex tunc. Lokalny prawodawca zobowiązany został bowiem przepisem art. 11a ust. 5 u.o.z. nie tylko do wskazania wysokości środków finansowych przeznaczonych na realizację zadań program, ale także do określenia konkretnego sposobu ich wydatkowania. Użyty przez ustawodawcę zwrot: "sposób wydatkowania" środków finansowych, oznacza przedstawienie w programie, jako obligatoryjnego elementu, sposobu rozdysponowania puli środków finansowych przeznaczonych na poszczególne cele i założenia przyjęte w programie. Czym innym jest wskazanie sposobów realizacji celów programu, a czym innym konkretne i jednoznaczne ustalenie w ramach przewidzianych środków sposobów ich wydatkowania, które z oczywistych względów powinny być zgodne z celami i przyjętymi założeniami programu. Przez określenie sposobów wydatkowania należy zatem rozumieć wskazanie konkretnych form ich wykorzystania, ukierunkowanych na osiągnięcie celów programu. Narusza zatem art. 11a ust. 5 u.o.z. pozostawianie organowi wykonawczemu gminy, albo innym podmiotom współdziałającym w wykonaniu uchwały, swobody w zakresie sposobu wydatkowania takich środków, względnie precyzowania tegoż sposobu w formie konsensualnej tj. w zawieranych umowach. Tylko powiązanie uchwalonej kwoty środków finansowych przeznaczonych na realizację programu z konkretnym sposobem ich wydatkowania pozwala przyjąć, że nie jest on fikcją i umożliwia faktycznie wykonanie poszczególnych zadań, które są liczne, zgodnie z przyjętymi w uchwale priorytetami (por. wyroki NSA: z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. II OSK 1001/17; z dnia 26 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 481/19; z dnia 6 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 703/20; z dnia 29 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 336/20 i II OSK 997/20 oraz z dnia 22 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1087/20).
W § 14 ust. 1 załącznika do uchwały Rady Miejskiej w Kwidzynie postanowiono, że "na realizację programu miasto w roku budżetowym 2020 przeznacza środki finansowe w kwocie 143.000, 00 zł". Kwota ta miała zatem służyć na realizację wszystkich wymienionych w Programie celów. Zgodnie z powyżej zaprezentowanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego – który tut. Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela – Rada Miejska w Kwidzynie nie wypełniła należycie delegacji ustawowej, bowiem nie określiła konkretnego sposobu wydatkowania środków finansowych asygnowanych na poszczególne cele i założenia przyjęte w programie. Kwestionowany przepis pozostaje zatem w istotnej sprzeczności z treścią i celem przepisu art. 11a ust. 5 u.o.z. Organowi wykonawczemu gminy w wykonaniu uchwały pozostawiono bowiem nadmierną swobodę w zakresie sposobu wydatkowania zabezpieczonych na realizację zadań objętych programem środków finansowych. W konsekwencji brak jest gwarancji, czy rzeczywiście każde z zadań wymienionych w programie będzie realizowane i w jakim zakresie finansowane. Rada pozostawiła w tym zakresie całkowitą swobodę organowi wykonawczemu, co jest sprzeczne z istotą cytowanych przepisów. Opisany stan rzeczy nie może wyczerpuje bowiem określenia "sposobów wydatkowania środków finansowych", o którym mowa w art. 11a ust. 5 u.o.z.
O ile zgodzić się należy, że precyzyjne określenie w ramach omawianego programu wysokości środków przeznaczanych na poszczególne cele może być trudne, to jednak szacunkowe przypisanie wartości na realizację konkretnych zadań wynikających z przyjmowanego programu oraz ewentualnej rezerwy, a tym samym dookreślenie sposobu wydatkowania środków, nie powinno nastręczać nadmiernej trudności. Nie sposób bowiem przyjąć, że przy określaniu całkowitej rocznej wysokości środków finansowych na realizację zadań wynikających z przedmiotowego programu Rada Miejska w Kwidzynie nie analizowała poszczególnych danych składowych i określiła pulę przeznaczonych na realizację tego programu środków finansowych na 2020 r. w kwocie 143.000 zł bez uwzględnienia dotychczasowego doświadczenia przy realizacji konkretnych zadań i wartości usług lub towarów dla każdego z celów programem przewidzianych (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 1 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 83/21).
W konsekwencji, w ocenie Sądu, należy przyjąć, że pominięcie określenia konkretnej wysokości środków przeznaczonych na realizację (sfinasowanie) poszczególnych celów wskazanych w uchwalonym zaskarżoną uchwałą "Programie opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie miasta Kwidzyna w 2020 r.", a w konsekwencji brak wskazania sposobu wydatkowania tych środków na realizację tego programu, stanowi istotne naruszenie prawa, ponieważ kwestia określenia sposobu wydatkowania kwot na poszczególne zadania objęte programem ma zasadnicze znaczenie dla realizacji całej uchwały. Tym samym, trafnie podniósł to Prokurator, że skoro zaskarżona uchwała w § 14 ust. 1 załącznika do tejże uchwały nie zawiera unormowań, które Rada Miejska w Kwidzynie zobowiązana była w niej zawrzeć, to takie naruszenie art. 11a ust. 5 u.o.z. przesądza o wadliwości uchwały, skutkującej koniecznością jej eliminacji z obrotu prawnego. Prawidłowe wskazanie środków finansowych obejmujących koszty wykonywania poszczególnych zadań objętych takim programem jest niezbędne do wykonania bowiem całej uchwały.
Tym samym zasadnym jest stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości, o czym Sąd – na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji.
Wyrok w niniejszej sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Uznać należało, że rozpoznanie sprawy jest konieczne, zaś aktualna sytuacja związana z pandemią COVID-19 uzasadnia przyjęcie, iż przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Nie można było nadto przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI