II SA/Ol 270/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego, uznając brak szczególnie uzasadnionego przypadku.
Skarżący domagał się przyznania specjalnego zasiłku celowego na remont mieszkania, jednak organy administracji odmówiły, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego i brak szczególnie uzasadnionego przypadku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie utrzymał w mocy decyzje organów, stwierdzając, że sytuacja skarżącego, mimo trudności, nie nosi znamion nadzwyczajności wymaganej do przyznania takiego świadczenia.
Sprawa dotyczyła skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego na remont mieszkania. Organy uznały, że dochód rodziny skarżącego przekracza kryterium dochodowe, a sytuacja nie jest na tyle wyjątkowa, aby uzasadniać przyznanie świadczenia w trybie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący wskazywał na trudną sytuację finansową i zdrowotną swoją oraz córki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. Sąd podkreślił, że specjalny zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, przyznawanym w szczególnie uzasadnionych przypadkach, które muszą być na tyle wyraziste i odbiegające od sytuacji innych osób w trudnym położeniu, aby uzasadniały przyznanie pomocy z uwagi na okazjonalność i nadzwyczajność zdarzenia. Sąd stwierdził, że sytuacja skarżącego, mimo trudności, nie spełnia tych rygorystycznych kryteriów, a posiadane dochody pozwalają na zaspokojenie potrzeb we własnym zakresie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, ale wymaga wykazania szczególnie uzasadnionego przypadku.
Uzasadnienie
Specjalny zasiłek celowy może być przyznany osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, ale tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach, które muszą być na tyle wyraziste i odbiegające od sytuacji innych osób w trudnym położeniu, aby uzasadniały przyznanie pomocy z uwagi na okazjonalność i nadzwyczajność zdarzenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.p.s. art. 2 § ust.1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3 § ust.1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3 § ust.3-4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 8 § ust.1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 39 § ust.1-2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 41 § pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Pomocnicze
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § par.1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § par.1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dochód rodziny skarżącego przekracza kryterium dochodowe. Nie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 ust. 1 u.p.s. Organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające. Sytuacja bytowa skarżącego jest stabilna i pozwala na zaspokojenie potrzeb we własnym zakresie.
Odrzucone argumenty
Skarżący wskazywał na swoją trudną sytuację finansową i problemy ze zdrowiem. Wnioskowana pomoc jest niezbędna do remontu mieszkania.
Godne uwagi sformułowania
szczególnie uzasadniony przypadek oznacza sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako sytuacja wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza kryterium dochodowe, a nie stanowić stałe dodatkowe źródło utrzymania. pomoc społeczna ma charakter uzupełniający, a jej zakres jest uzależniony nie tylko od możliwości organu, ale również od osobistej aktywności zainteresowanego.
Skład orzekający
Ewa Osipuk
przewodniczący sprawozdawca
Bogusław Jażdżyk
sędzia
Grzegorz Klimek
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'szczególnie uzasadniony przypadek' w kontekście przyznawania specjalnego zasiłku celowego oraz zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej. Wartość precedensowa może być ograniczona do podobnych stanów faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje trudności w uzyskaniu pomocy społecznej mimo trudnej sytuacji życiowej, gdy formalne kryteria nie są spełnione. Pokazuje, jak sądy interpretują pojęcie 'szczególnie uzasadnionego przypadku'.
“Czy trudna sytuacja życiowa zawsze gwarantuje pomoc społeczną? Sąd wyjaśnia, kiedy 'szczególnie uzasadniony przypadek' to za mało.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ol 270/23 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2023-05-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-03-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Bogusław Jażdżyk Ewa Osipuk /przewodniczący sprawozdawca/ Grzegorz Klimek Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OZ 386/23 - Postanowienie NSA z 2023-09-21 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2492 art.1 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U. 2023 poz 259 art.119 pkt 2, art.133 par.1, art.134 par.1, art.151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 2268 art.2 ust.1, art.3 ust.1, ust.3-4, art.8 ust.1 pkt 1, art.39 ust.1-2, art.41 pkt 1 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z 30 listopada 2022 r., wydaną z upoważnienia Wójta Gminy G. (dalej jako: "organ pierwszej instancji") przez Dyrektor Centrum Usług Społecznych, na podstawie art. 41 ust. 1, art. 7 oraz art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm., dalej jako: "u.p.s."), po rozpatrzeniu wniosku M. F. (dalej jako: "wnioskodawca", "skarżący") z 3 listopada 2022 r., odmówiono wnioskodawcy przyznania specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na wymianę drzwi do pokoju, zakup kranu do łazienki, wymianę spłuczki i muszli klozetowej. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką Anną, którą jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, a od 3 listopada 2022 r. przebywa w Wojewódzkim Szpitalu Psychiatrycznym w Olsztynie. Wnioskodawca nie pracuje, również jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. Ustalono, że rodzina wnioskodawcy w październiku 2022 r. uzyskała dochód w kwocie 4.126,22 zł, przy czym po odjęciu płaconych alimentów w wysokości 450 zł, dochód wynosi 3.676,22 zł i składają się na niego: zasiłek pielęgnacyjny córki - 215,84 zł, emerytura wnioskodawcy z dodatkiem pielęgnacyjnym -1474,42 zł, renta socjalna i renta rodzinna - 2.436,96 zł, pomniejszona o potrącenia komornicze alimentacyjne - 450 zł = 1.985,96 zł. Dochód na osobę w rodzinę wynosi 1.838,11 zł. Tym samym, dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe ustalone zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 3 u.p.s., które dla rodziny wnioskodawcy wynosi 1.200,00 zł, na osobę w rodzinie 600,00 zł. Wnioskodawca otrzymuje także dodatkowe comiesięczne środki finansowe w wysokości 500,00 zł, stanowiące świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Natomiast podane przez wnioskodawcę w trakcie przeprowadzonego 30 listopada 2022 r. wywiadu środowiskowego, miesięczne wydatki na utrzymanie mieszkania wynoszą: opłata za zużycie wody - 300 zł za 6 miesięcy, energia elektryczna - ok. 96,06 zł za 2 miesiące, telefon - 30 zł, podatek od nieruchomości - zaległość potrącenia komornicze z emerytury ok. 240,00 zł. Dodatkowo wnioskodawca zakupił leki w kwocie ok. 20 zł. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ pierwszej instancji uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do udzielenia wnioskowanej pomocy, gdyż środki finansowe pozostające w dyspozycji wnioskodawcy i jego córki pozwalają na zaspokojenie zgłaszanej potrzeby w ramach własnego budżetu. Zaznaczono przy tym, że o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego nie decyduje jedynie dochód strony, lecz sytuacja, w jakiej się ona znalazła. Świadczenie to powinno być udzielone w okolicznościach zupełnie wyjątkowych, w szczególnie uzasadnionym przypadku. Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, szczególnie uzasadniony przypadek oznacza sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Muszą być tak wyraziste i odbiegające od sytuacji osób spełniających kryterium dochodowe, że uzasadniają przyznanie szczególnej pomocy, co w konsekwencji prowadzi do zrównania sytuacji osób osiągających dochody przekraczające przyjęty przez ustawodawcę próg dochodowy z sytuacją osób, które takich dochodów nie uzyskują. Wskazano również, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Organ pierwszej instancji wskazał, że dokonując rozstrzygnięcia sprawy, wzięto również pod uwagę, stosownie do treści art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 4 u.p.s., uprawnienia, zasoby i możliwości strony oraz możliwości finansowe jednostki. Wyjaśniono, że organ pierwszej instancji posiada obecnie ograniczone środki finansowe na udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych, przy znacznej liczbie osób ubiegających się o przyznanie tego świadczenia. Podano, że w 2022 r. organ pierwszej instancji na realizację zadań własnych, czyli m.in na zasiłki celowe, zasiłki celowe specjalne, koszty pogrzebu, schronienie, dysponuje kwotą 78.888,00 zł. Przy czym, do 29 listopada 2022 r. na realizację zadań własnych wydanych zostało 20.279,60 zł, w tym 9.980 zł na zasiłki celowe (71 osób), zapewnienie schronienia osobie bezdomnej - 4.299,60 zł (2 osoby), zasiłek celowy na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego - 6.000,00 zł (2 osoby). Podkreślono, że organ pierwszej instancji nie dysponuje środkami pieniężnymi, które umożliwiłyby zaspokojenie potrzeb wszystkich osób, które o tę pomoc ubiegają się. Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku celowego, organ musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, a zwłaszcza tych rodzin, które spełniają przesłanki do udzielenia pomocy w oparciu o art. 39 u.p.s. Zaznaczono, że w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 29 listopada 2022 r., organ pierwszej instancji wydał jedną decyzję przyznającą pomoc finansową w formie specjalnego zasiłku celowego. W ocenie organu pierwszej instancji, specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako sytuacja wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza kryterium dochodowe, a nie stanowić stałe dodatkowe źródło utrzymania. W odwołaniu złożonym od powyższej decyzji, wnioskodawca wyraził swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, domagając się ponownego rozpoznania sprawy. Wskazał na swoją trudną sytuację finansową i problemy ze zdrowiem. Podniósł, że wnioskowana pomoc jest mu niezbędna. Decyzją z 31 stycznia 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że w rozpoznawanej sprawie zostało przekroczone kryterium dochodowe, wynikające z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., a jednocześnie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s., uzasadniający przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Podkreślono, że zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że właściwy organ może, lecz nie musi, go przyznać w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 39 ust. 1 u.p.s., czy art. 41 u.p.s. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wskazano, że dochód na osobę w rodzinie wnioskodawcy wynosi 1838,11 zł, a zatem ponad trzykrotnie przekracza kwotę kryterium dochodowego. Podniesiono również, że organ pierwszej instancji dysponuje ograniczonymi możliwościami finansowymi, a zasiłek specjalny w 2022 r. został przyznany tylko jeden raz. Podkreślono, że pomoc społeczna ma charakter uzupełniający, a jej zakres jest uzależniony nie tylko od możliwości organu, ale również od osobistej aktywności zainteresowanego. Osoby korzystające z pomocy społecznej są bowiem obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Celem pomocy społecznej nie jest trwałe wyręczanie beneficjenta w zaspokajaniu jego potrzeb bytowych, ale udzielanie wsparcia po to, aby jak najszybciej był on w stanie samodzielnie zaspokajać swoje potrzeby. Osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej musi liczyć się z tym, że nie każdy jej wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Strona wniosła na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem. W uzasadnieniu skarżący wskazał na swój stan zdrowia oraz niepełnosprawność córki. Przedstawił swoją sytuację finansową, podnosząc, że w jego mieszkaniu niezbędny jest remont całej łazienki. Zakwestionował również sposób rozpatrywania przez organy składanych przez niego wniosków o specjalne zasiłki celowe. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 z późń. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie sprawdzenie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jego wydaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu wymagającym jego uchylenia. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony przez Kolegium w odpowiedzi na skargę, której odpis został doręczony skarżącemu 3 kwietnia 2023 r. W przepisanym terminie skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Przechodząc do meritum sprawy podnieść należy, że zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej, w tym przyznawania specjalnych zasiłków celowych, określają przepisy u.p.s. Jak wskazuje się w art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.), zaś rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.), przy czym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Zasiłek celowy, zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Należy zauważyć, że jest to wyliczenie przykładowe, co oznacza, że katalog ten nie ma charakteru zamkniętego. Jednakże przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, które wynosi obecnie 600 zł na osobę w rodzinie i 776 zł w przypadku osoby samotnie gospodarującej, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. z 2021 r., poz.1296). Natomiast zgodnie z art. 41 pkt 1 u.p.s., w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Zauważyć należy, że specjalny zasiłek celowy przyznawany jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy wyraźne określenie "może być przyznany". Oznacza to, że organ administracji, mając na względzie ogólne zasady udzielenia wsparcia z pomocy społecznej, ma - co do zasady - swobodę w podjęciu decyzji co do przyznania takiej pomocy, jak i jej wysokości. Nie oznacza to dowolności, bo jest to warunkowane dokonaniem w sprawie prawidłowych ustaleń faktycznych. Jak wynika z art. 41 ust. 1 u.p.s. specjalny zasiłek celowy można otrzymać tylko w szczególnie uzasadnionym przypadku. Zatem o tym, czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu powołanego wyżej przepisu będą decydowały indywidualne okoliczności każdej sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że "szczególnie uzasadniony przypadek" jest to przypadek na tyle wyrazisty i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na okazjonalność, nadzwyczajność występującego zdarzenia, które jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba nie jest w stanie sobie z nim poradzić, nawet przy uwzględnieniu ludzkiej zapobiegliwości. Jest to zatem taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych, pozwala stwierdzić, że zaistniały nagłe zdarzenia drastyczne w skutkach i daleko ingerujące w plany życiowe. Są to te zdarzenia, które występują całkowicie wyjątkowo, incydentalnie, są zbiegiem wielu niefortunnych zdarzeń, niemożliwych do przewidzenia i przeciwdziałania. Innymi słowy, szczególnie uzasadniony przypadek stanowi sytuację życiową osoby lub rodziny, wynikającą z faktu zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowo negatywnych, niecodziennych, okazjonalnych, wpływających na sytuację życiową zdarzeń, którym strona nie była w stanie zapobiec, dochowując należytej staranności (por. wyroki NSA: z dnia 24 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 186/20, z dnia 26 października 2011 r. sygn. I OSK 962/11, z dnia 12 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 164/11, dostępne w CBOSA). Podkreśla się również, że specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. O tym, czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy. Przy czym, organ, rozpoznając wniosek powinien wziąć pod uwagę nie tylko indywidualną sytuację strony, ale także ogólną sytuację pozostałych potrzebujących oraz cele i zadania pomocy społecznej pamiętając, że załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela jest możliwe, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości organu związane z posiadanymi uprawnieniami i środkami. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, kwestionowana przez skarżącego decyzja w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego na wymianę drzwi do pokoju, zakup kranu do łazienki, wymianę spłuczki i muszli klozetowej została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami u.p.s., z poszanowaniem zasad unormowanych w k.p.a. Organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i zasadnie uznały, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 41 ust. 1 u.p.s. W toku postępowania administracyjnego nie ustalono bowiem istnienia żadnych szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie skarżącemu wnioskowanej pomocy. Należy zwrócić uwagę na fakt, że skarżący wraz z córką posiadają stałe źródła dochodu w postaci emerytury skarżącego z dodatkiem pielęgnacyjnym oraz świadczeniem uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, natomiast córka skarżącego otrzymuje rentę socjalną i rentę rodzinną oraz zasiłek pielęgnacyjny. Uzyskiwany dochód znacznie przekracza określone w przepisach kryterium dochodowe, bowiem jest to kwota 1838,11 zł na osobę w rodzinie. W świetle powyższego, należy uznać, że skarżący jest w stanie zaplanować wydatki i rozłożyć je w czasie tak, aby nie obciążały nadmiernie miesięcznego budżetu. Sąd nie kwestionuje ogólnie trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego oraz jego córki, jednakże w świetle zgromadzonego materiału, sytuacja bytowa skarżącego jest stabilna. Jednocześnie skarżący nie wykazał wystąpienia zdarzenia, które można by uznać za szczególnie uzasadniony przypadek w postaci wystąpienia nadzwyczajnej sytuacji wynikającej z faktu zaistnienia wyjątkowo negatywnych, niecodziennych okoliczności. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, aby uznać spełnienie przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku warunkującego uzyskanie specjalnego zasiłku celowego, musi zaistnieć przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia, które wystąpiło i jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba sobie z nim nie poradzi, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 2389/16, dostępny w CBOSA). Takie zawężenie możliwości przyznawania specjalnego zasiłku celowego do przypadków o szczególnym charakterze wiąże się z faktem, że ustawodawca nie uzależnił przyznania tego świadczenia od kryterium dochodowego, jak to ma miejsce w przypadku zwykłych zasiłków celowych, uregulowanych w art. 39 u.p.s. Beneficjenci świadczeń wymienionych w art. 41 pkt 1 u.p.s. nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy. Przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom - przy ograniczonych środkach finansowych i ogromnej liczbie beneficjentów oraz osób oczekujących na wsparcie wymaga zaistnienia zdarzeń absolutnie wyjątkowych (por. wyroki NSA: z dnia 16 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 179/18, z dnia 13 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1177/17, dostępne w CBOSA). Takie zaś nadzwyczajne wydarzenia nie zaistniały w przypadku skarżącego, który ma szansę przy pomocy własnych zasobów zaspokoić potrzeby, o które wnioskuje, tj. wymiana drzwi do pokoju, zakup kranu do łazienki, wymiana spłuczki i muszli klozetowej. Zaznaczyć przy tym należy, że konieczność ponoszenia opłat za mieszkanie, media, czy też innych kosztów związanych z utrzymaniem lub istniejących zobowiązań cywilnoprawnych nie może być – sama w sobie – traktowana jako okoliczność szczególna, nawet jeśli łączy się ona z istotnym obciążeniem dla skarżącego. Należy mieć na uwadze, że przepis art. 41 pkt 1 u.p.s. nie obliguje organu administracji do przyznania tego świadczenia, nawet w przypadku spełnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. Przepis ten zezwala organowi orzekającemu na miarkowanie udzielanej pomocy, a nawet odmowę jej przyznania z uwagi na obowiązujące zasady przy korzystaniu z pomocy społecznej. O możliwościach świadczenia pomocy społecznej decydują bowiem nie tylko potrzeby wnioskodawcy i cel pomocy, ale również możliwości finansowe organu pomocowego i potrzeby innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, a korzystających z pomocy społecznej. Organ pomocy musi uwzględniać fakt, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Podkreślić przy tym należy, że środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. W związku z tym, organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby środki wystarczyły na cały rok i z pomocy społecznej mogła skorzystać jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Zauważyć należy, że organ pierwszej instancji wskazał wysokość posiadanych środków finansowych na analizowany cel i podał sposób ich rozdysponowania. Wyjaśnienia organu w tym zakresie nie budzą wątpliwości, są jasne, logiczne i konsekwentne. Reasumując, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i nie zachodzą przesłanki uzasadniające ich uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI