II SA/OL 259/24

II SA/Ol 259/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Grzegorz Klimek
Marzenna Glabas
Piotr Chybicki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 58 par. 1, 2, art. 127 par. 1, art. 129 par. 2, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi B. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dodatku węglowego uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Po rozpatrzeniu wniosku B.C. (dalej: "skarżący"), Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działający z upoważnienia Burmistrza B (dalej: "organ I instancji"), decyzją z dnia 14 listopada 2023 r. odmówił przyznania dodatku węglowego. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że skarżący odebrał ww. decyzję w dniu 17 listopada 2023 r.
Od powyższej decyzji w dniu 4 grudnia 2023 r. skarżący wniósł odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku skarżący wskazał, że nie zdążył w terminie wnieść odwołania, bowiem czekał na odpowiedź od organu I instancji na pismo, w którym domagał się wyjaśnień od organu. Wyjaśnienia te, zdaniem skarżącego, mogły mieć znaczący wpływ na treść jego odwołania, dlatego czekał do ostatniego dnia terminu, tj. do piątku 1 grudnia 2023 r. Natomiast kiedy chciał udać się do placówki pocztowej oddalonej o 5 km, samochód, którym zamierzał jechać, uległ awarii na skutek ujemnych temperatur. Skarżący podał, że idąc pieszo nie zdążyłby dotrzeć do placówki przed jej zamknięciem o godz. 16.00, a poza tym byłoby to niebezpieczne dla jego zdrowia z uwagi na mróz. Wyjaśnił również, że odwołanie złożył w poniedziałek 4 grudnia 2023 r., tj. w pierwszym dniu roboczym po ustaniu przyczyny uchybienia terminu.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 stycznia 2024 r., nr SKO.81.1166.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: "Kolegium") odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że brak jest podstaw do przywrócenia uchybionego terminu. Nie zostało bowiem uprawdopodobnione, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącego. Podniesiono również, że przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. Kolegium nie podzieliło stanowiska skarżącego o zasadności zwlekania ze złożeniem odwołania do czasu udzielenia odpowiedzi przez organ I instancji na pismo skarżącego złożone w toku sprawy, skoro ostateczne stanowisko zostało przedstawione w decyzji kończącej sprawę.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Kolegium rozpatrzyło jego wniosek wybiórczo. W ocenie skarżącego, nieprzewidziana awaria samochodu jest zdarzeniem losowym, niewynikającym z winy skarżącego. Poza tym skarżący wyjaśnił, że zamieszkuje na kolonii wsi, a najbliższa poczta oddalona jest o 5 km. Gdyby mieszkał w Olsztynie, to miałby jeszcze kilka godzin od awarii samochodu na dotarcie do placówki pocztowej i zdążyłby wnieść odwołanie.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu
(art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.).
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. (§ 1).
Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiot kontroli sądowej stanowiło postanowienie Kolegium, którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji w sprawie przyznania dodatku węglowego.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) – dalej: "k.p.a.", od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, zaś art. 129 § 2 k.p.a. stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.
W orzecznictwie i piśmiennictwie wskazuje się, że w sytuacji gdy odwołanie zostanie złożone po upływie – przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. lub w przepisach szczególnych – terminu do jego wniesienia, wówczas na organie odwoławczym ciąży obowiązek wydania na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej z reguły powoduje, że rozstrzygnięcie to staje się ostateczne. Każde uchybienie terminowi do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie (art. 134), chyba że strona domaga się przywrócenia uchybionego terminu stosownie do art. 58 k.p.a., a wniosek ten zostanie uwzględniony (por. A. Wróbel [w:] Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/el. 2023. Komentarz do art. 134; postanowienie NSA z dnia
18 listopada 2016 r., I OZ 1237/16; wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1551/19; dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: "CBOSA").
Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Zatem warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w niedochowaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2019, s. 397-399). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a. powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., FZ 13/04, niepublikowane). Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła przewidzieć i usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2008 r.,
II OZ 1231/08, CBOSA). Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2010 r., II OZ 849/10, CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie z akt administracyjnych wynika, że decyzja organu
I instancji w przedmiocie przyznania dodatku węglowego została doręczona skarżącemu skutecznie w dniu 17 listopada 2023 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru –
k. 42 akt administracyjnych). Zatem termin do wniesienia odwołania upływał skarżącemu w piątek 1 grudnia 2023 r. Tymczasem odwołanie złożone zostało przez skarżącego w dniu 4 grudnia 2023 r., a zatem po upływie terminu do jego wniesienia, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jako okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania skarżący wskazał awarię samochodu, którym zamierzał dojechać do oddalonej o 5 km od jego miejsca zamieszkania placówki pocztowej. Jednocześnie skarżący wyjaśnił, że do ostatniego dnia terminu na wniesienie odwołania czekał na odpowiedź od organu I instancji na złożone przez niego pismo, w którym domagał się wyjaśnień od organu. Wyjaśnienia te, zdaniem skarżącego, mogły mieć znaczący wpływ na treść jego odwołania. Natomiast kiedy chciał pojechać samochodem do placówki pocztowej (skarżący zamieszkuje na kolonii wsi), samochód na skutek ujemnych temperatur uległ awarii. Skarżący podał, że idąc pieszo nie zdążyłby dotrzeć do placówki przed jej zamknięciem o godz. 16.00, a poza tym byłoby to niebezpieczne dla jego zdrowia z uwagi na mróz.
Kolegium w zaskarżonym postanowieniu uznało, że skarżący nie uprawdopodobnił uchybienia terminu bez swojej winy. Organ przede wszystkim nie podzielił stanowiska skarżącego o zasadności zwlekania ze złożeniem odwołania do czasu udzielenia odpowiedzi przez organ I instancji na pismo skarżącego złożone w toku sprawy.
W ocenie Sądu, powyższe okoliczności były wystarczające, aby uznać, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Awaria samochodu spowodowana ujemnymi temperaturami uniemożliwiła skarżącemu dotarcie do placówki pocztowej, oddalonej od jego miejsca zamieszkania o 5 km (skarżący zamieszkuje na kolonii wsi), i wniesienie odwołania w terminie.
Przypomnieć należy, że uprawdopodobnienie nie oznacza udowodnienia. W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., II FSK 178/12, CBOSA). Także w doktrynie przyjmuje się, że przy ocenie winy pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamykać stronie drogi do obrony jej praw (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., Warszawa 2017, s. 362).
Ponadto należy zauważyć, że przytoczona przez Kolegium argumentacja mająca uzasadniać odmowę przywrócenia terminu jest sprzeczna z obowiązującymi przepisami prawa. Zgodnie bowiem z cyt. wcześniej art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Oznacza to, że strona może złożyć odwołanie w ostatnim dniu tego terminu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 stycznia 2017 r., II OSK 1224/15 (dostępny CBOSA), podstawy do odmówienia przywrócenia terminu nie może stanowić fakt, iż przeszkoda uniemożliwiająca terminowe dokonanie czynności procesowej wystąpiła dopiero w ostatnim dniu terminu. Strona nie ma bowiem obowiązku wykonania czynności na więcej niż jeden dzień przed upływem ustawowego terminu w celu zabezpieczenia się przed wystąpieniem potencjalnych, niemożliwych do przewidzenia późniejszych okoliczności. Strona ma prawo do wniesienia środka odwoławczego w ostatnim dniu ustawowego terminu. Nie może przy tym przewidywać, że w ostatnim dniu tego terminu wystąpi sytuacja uniemożliwiająca jej złożenie odwołania od decyzji.
Zdaniem Sądu, organ nie może zatem automatycznie przyjmować, że wystąpienie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania w ostatnim dniu do wniesienia odwołania, skutkuje odmową przywrócenia terminu do dokonania tejże czynności.
W ocenie Sądu, wskazane przez skarżącego okoliczności były wystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku. Skarżący w sposób wystarczający uprawdopodobnił bowiem, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn od niego niezawinionych.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.