II SA/Ol 259/23

II SA/Ol 259/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk /przewodniczący/
Marzenna Glabas
Piotr Chybicki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 124b ust. 1, 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi E. S.A. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia z nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewoda Warmińsko-Mazurski (dalej jako: "Wojewoda") decyzją z dnia
3 lutego 2023 r., nr WIN-III.7581.9.2023.MJ utrzymał w mocy decyzję Starosty O. (dalej jako: "organ I instancji") z dnia 2 stycznia 2023 r. o odmowie Spółce E. (dalej jako: "Spółka") wydania decyzji zobowiązującej współwłaścicieli do udostępnienia nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...], obr. [...], gmina J., w celu wymiany przewodu odgromowego istniejącej napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej WN 110 kV wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz regulacji zwisów przewodów.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że po rozpatrzeniu wniosku Spółki, organ I instancji odmówił wydania decyzji zobowiązującej S.J., E. i T.J. – współwłaścicieli działki nr [...], do udostępnienia Spółce przedmiotowej nieruchomości, w celu wymiany przewodu odgromowego istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110 kV wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz regulacji zwisów przewodów. Organ I instancji wyjaśnił, że współwłaściciele działki nr [...] w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości wyrazili zgodę na udostępnienie swojej nieruchomości Spółce w celu wykonania określonych prac i nie przedstawili żadnych dodatkowych żądań warunkujących wyrażenie przez nich zgody. Nie zostały zatem spełnione wszystkie przesłanki warunkujące wydanie decyzji w trybie art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) – dalej jako: "u.g.n.".
Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji i wskazał, że prace polegające na wymianie przewodu odgromowego linii elektroenergetycznej wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz regulacji zwisów przewodów mieszczą się w zakresie czynności związanych z pracami remontowymi. Zatem została spełniona przesłanka warunkująca zastosowanie przepisu art. 124b ust. 1 u.g.n. Jednakże warunkiem wydania decyzji na podstawie art. 124b u.g.n. jest również brak zgody osób mających prawa rzeczowe do nieruchomości na jej udostępnienie. W niniejszej sprawie pełnomocnik Spółki dwukrotnie zwracał się do współwłaścicieli nieruchomości o udzielenie zgody na udostępnienie działki nr [...] i w związku z brakiem od nich odpowiedzi, zwrócił się do organu I instancji o wydanie decyzji zobowiązującej współwłaścicieli do udostępnienia nieruchomości. Po wszczęciu postępowania przez organ I instancji, w dniu 4 listopada 2022 r. wpłynęło pismo współwłaścicieli z dnia 2 listopada 2022 r., skierowane do Spółki, informujące o udzieleniu zgody na udostępnienie nieruchomości w celu przeprowadzenia zaplanowanych prac. Jednocześnie współwłaściciele nie wyrazili zgody na służebność przesyłu. W ocenie Wojewody, współwłaściciele wyrazili bezwarunkową zgodę na udostępnienie nieruchomości w celu przeprowadzenia prac remontowych. Spółka występowała o uzyskanie zgody na przeprowadzenie prac remontowych i taką zgodę uzyskała. Natomiast brak zgody na służebność przesyłu nie ma wpływu na postępowanie, gdyż jest to przedmiot postępowania cywilnego. W tej sytuacji nie zostały spełnione wszystkie przesłanki uzależniające wydanie decyzji w trybie art. 124 u.g.n.
Na powyższą decyzję Spółka wniósła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) – dalej jako: "k.p.a.", poprzez zaniechanie wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i uznaniu, że współwłaściciele nieruchomości wyrazili zgodę na jej udostępnienie Spółce w celu wykonania zaplanowanych prac;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 124b ust. 1 u.g.n. i art. 112 ust. 1 i 3 u.g.n. poprzez nierozważenie interesów stron postępowania i wydanie decyzji uwzględniającej jedynie interes uczestnika postępowania;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji naruszającej przepisy prawa materialnego i procesowe;
- art. 124b ust. 1 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy zaistniały obie przesłanki wskazane w tym przepisie;
- art. 124b ust. 1 u.g.n. poprzez błędną wykładnię pojęcia "zgody" i uznanie, że może być ona wyrażona w jednostronnym oświadczeniu woli, podczas gdy powinna mieć ona formę umowy cywilnoprawnej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Wojewoda wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu
(art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. 2023 r., poz. 1634 ze zm.– zwanej dalej p.p.s.a.).
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 (§ 1) tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowania sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył Wojewoda, a Spółka i pozostali uczestnicy postępowania nie sprzeciwili się temu wnioskowi w przepisanym terminie.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy
art. 124b u.g.n. Stosownie do art. 124b ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Zgodnie z art. 124b ust. 2 u.g.n. decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w ust. 1.
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek Spółki o wydanie decyzji w trybie art. 124b u.g.n. zobowiązującej współwłaścicieli działki nr [...],
obr. [...] do udostępnienia nieruchomości w celu wymiany przewodu odgromowego istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110 kV wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz regulacji zwisów przewodów.
Jak zostało wyżej wskazane decyzja o zobowiązaniu do udostępnienia nieruchomości może być wydana po spełnieniu przesłanek z art. 124b u.g.n. Przede wszystkim trzeba prawidłowo ocenić cel udostępnienia nieruchomości, który musi być związany z konserwacją, remontami lub usuwaniem ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko (por. wyrok WSA w Olsztynie z 5 listopada 2020 r., II SA/Ol 510/20, dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako: CBOSA), zgodnie z którym dopuszczalność kwalifikacji robót budowlanych jako remontu dotyczy sytuacji, gdy w wyniku prac polegających na wymianie słupów i przewodów na części linii czy trakcji elektrycznej nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych takich jak zmiana napięcia, długości linii napowietrznej, zmiana jej przebiegu, zmiana wysokości, miejsca lub sposobu posadowienia poszczególnych słupów, zwiększenie mocy lub zwiększenie pola elektromagnetycznego.
W rozpoznawanej sprawie Sąd podzielił stanowisko organów, że prace polegające na wymianie przewodu odgromowego linii elektroenergetycznej wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz regulacji zwisów przewodów mieszczą się w zakresie czynności związanych z pracami remontowymi. Jednocześnie należy zauważyć, że przepis
art. 124b ust. 1 u.g.n. uzależnia wydanie decyzji zobowiązującej właściciela do udostępnienia nieruchomości od braku jego zgody na takie udostępnienie i wykonanie określonych czynności. Zgoda taka wymaga wyraźnego wyartykułowania, nie może być dorozumiana (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2023 r., I OSK 10/20, dostępny w CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że współwłaściciele działki nr [...] wyrazili zgodę na udostępnienie swojej nieruchomości w celu przeprowadzenia zaplanowanych przez Spółkę prac remontowych, co wynika z pisma z dnia 2 listopada 2022 r. Zgoda ta została udzielona już po wszczęciu przez organ I instancji postępowania, jednak została wyrażona w sposób jednoznaczny i nie przedstawiono żadnych dodatkowych żądań warunkujących wyrażenie zgody. Jedynie zaznaczono, że współwłaściciele nie udzielają zgody na służebność przesyłu. W tej sytuacji Sąd podzielił stanowisko organów, iż nie było podstaw do wydania decyzji na podstawie
art. 124b ust. 1 u.g.n.
Należy podkreślić, że brak porozumienia co do warunków ustanowienia służebności przesyłu nie uzasadnia domagania się zezwolenia na realizację inwestycji w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n., gdy właściciel nieruchomości wyraźnie zgadza się na udostępnienie nieruchomości w celu dokonania prac remontowych. Prawidłowo organ II instancji uznał, że nie ma znaczenia, w jakiej formie zgoda miałaby zostać wyrażona. Wystarczające jest wyrażenie zgody w formie jednostronnego oświadczenia, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Zdaniem Sądu, wyrażenie zgody w trybie cywilnoprawnym przez współwłaścicieli nieruchomości na przeprowadzenie przez Spółkę zaplanowanych prac remontowych wyklucza stosowanie przymusu administracyjnego, przewidzianego w art. 124b ust. 1 u.g.n. W tej sytuacji nie było podstaw do uwzględnienia wniosku Spółki o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie administracyjnym.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.