II SA/OL 242/24

II SA/Ol 242/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-05-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Grzegorz Klimek
Marzenna Glabas /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Chybicki
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2011/24 - Postanowienie NSA z 2024-11-13
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 48, art. 49e pkt 1, art. 52 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 170, art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2024 r. sprawy ze skargi P. J. i K. G. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozbiórki budynku gospodarczego oddala skargę.
Uzasadnienie
Z akta administracyjnych sprawy wynika, że w trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych 25 sierpnia 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego
(dalej jako: "PINB", "organ I instancji") stwierdził samowolne posadowienie przez K. G. i P. J. (dalej jako: "skarżący", "inwestorzy") budynku gospodarczego o wymiarach 4,55 m x 5,01 m i wysokości 5,22 m wraz z zamocowanym do niego masztem o wysokości 9,55 m, na działce nr A, w odległości 37,8 m od ściany budynku mieszkalnego. Stwierdzono wówczas posadowienie obiektu na bloczkach betonowych. Natomiast podczas oględzin z dnia 31 marca 2021 r. stwierdzono posadowienie budynku na przyczepie ciężarowej niskopodwoziowej (typ lawety). Przyczepa posiada aktualną rejestrację. Konstrukcja wsparta jest za pomocą podnośników stalowych. Wszystkie instalacje (wodna, kanalizacyjna, elektryczna oraz teletechniczna) zostały odłączone. Mając powyższe na uwadze PINB umorzył postępowanie administracyjne decyzją z 19 maja 2021 r.
Na skutek wniesionego odwołania Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, (dalej jako: "WINB", "organ II instancji") uchylił tę decyzję
i przekazał organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Wyrokiem z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 1032/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił sprzeciw P. J. od decyzji WINB. Sąd potwierdził, że w sprawie należy wdrożyć tryb naprawczy, gdyż sporny obiekt jest tymczasowym obiektem budowlanym, którego posadowienie na okres powyżej 180 dni wymagało uzyskania pozwolenia na budowę.
Prowadząc ponownie postępowanie PINB wydał w dniu 26 kwietnia 2022 r. postanowienie wstrzymujące budowę budynku gospodarczego wraz z zamocowanym do niego masztem, położonego wówczas na działce nr A (przy granicach działek B i C). W zażaleniu na to postanowienie inwestorzy poinformowali organ I instancji, że obiekt został usunięty z ich działki nr A. W dniu 9 maja 2022 r. PINB potwierdził, że obiekt został przesunięty w stronę działki jeziornej nr C, w odległości 1,4 m
do 1,75 m od ogrodzenia. Rozpatrując zażalenie WINB uznał, że nastąpiła zmiana stanu faktycznego i uchylił postanowienie PINB wstrzymujące budowę. Zobowiązał organ I instancji do przeprowadzenia oględzin z udziałem właścicieli lub zarządców działki nr C i do ustalenia, czy budowa obiektu na tej działce została zgłoszona staroście powiatowemu.
W dniu 5 lipca 2022 r. PINB przeprowadził czynności kontrolne przy udziale przedstawicieli Państwowego Przedsiębiorstwa Wodnego Wody Polskie. Ustalono wymiary obiektu bez zmian, posadowienie na belkach stalowych na przyczepie. Na podstawie informacji uzyskanej ze Starostwa Powiatowego ustalono,
że inwestorzy nie uzyskali pozwolenia na budowę jak i nie dokonali zgłoszenia posadowienia obiektu budowlanego na działce nr C.
Pismem z 26 lipca 2022 r. organ I instancji powiadomił strony, że w związku
z przesunięciem przez inwestorów przedmiotowego obiektu na działkę jeziorną, postępowanie będzie prowadzone w zakresie zabudowy działki nr C. Następnie postanowieniem z 5 sierpnia 2022 r. PINB wstrzymał budowę przedmiotowego budynku gospodarczego. W uzasadnieniu wskazał, że jest to tymczasowy obiekt budowlany nietrwale połączony z gruntem i przewidziany do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce nie później niż przed upływem 180 dni, który nie został objęty zgłoszeniem do Starostwa Powiatowego. Tym samym stanowi samowolę budowlaną. Dodatkowo PINB poinformował inwestorów o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego oraz o wysokości opłat legalizacyjnych.
Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący, domagając się ponownego przeanalizowania kwalifikacji przyczepy wraz z jej ładunkiem. Według skarżącego "zestawu" tego nie można zakwalifikować jako "budowa" bądź "budowla". Oświadczył, że ładunek i przyczepa nie służyły do jakiegokolwiek zamieszkania, nie wykazują nawet cech obiektu, który mógłby sprawować taką funkcję. Podniósł, że ładunek przyczepy już kilkakrotnie (na kołach przyczepy) przemieszczał się po działkach nr A oraz C. Aktualnie ładunek przyczepy także znajduje się w innym miejscu na przyczepie niż podczas poprzednich kontroli.
WINB nie uznał zażalenia za zasadne i postanowieniem z 23 września 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie PINB o wstrzymaniu budowy budynku gospodarczego.
Wyrokiem z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 805/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę P. J. na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że przedmiotowy obiekt stanowi własność inwestorów i jest tymczasowym obiektem budowlanym pełniącym funkcję budynku gospodarczego w rozumieniu § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225). Jest to obiekt o konstrukcji drewnianej z dachem dwuspadowym krytym papą i z tarasem, posiada użytkowe poddasze. Wewnątrz obiektu zostały wydzielone pomieszczenia z oknami, w tym WC z prysznicem, rozprowadzone są instalacje. Obiekt ma możliwość podłączenia do wody, kanalizacji, energii elektrycznej. W środku stwierdzono biurko, krzesło, kapoki. Obiekt spełniał zatem funkcję użytkową, służył mieszkańcom budynku mieszkalnego do przechowywania materiałów. Funkcji gospodarczej budynku inwestorzy nie negowali
w toku całego postępowania. Po wszczęciu postępowania w sprawie samowoli budowlanej inwestorzy zmienili sposób posadowienia budynku gospodarczego. Dzięki przyczepie budynek może być w każdym czasie przemieszczony i nie jest trwale związany z gruntem. Okoliczność ta potwierdza właśnie zasadność kwalifikowania tego obiektu jako tymczasowego obiektu budowlanego. Zgodnie z ustawową definicją tymczasowego obiektu budowlanego, zawartą w art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca
1994 r. - Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm., dalej jako: "P.b."), jest to m.in. obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe. Przepis ten zawiera przykładowe wyliczenie tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem. Wśród nich wymienia wprost barakowozy. W powszechnym rozumieniu barakowóz to "barak na kołach", a ponieważ "barak" jest – wedle słownika języka polskiego – prowizorycznym budynkiem, "barakowóz" będzie prowizorycznym budynkiem na kołach. Sąd stwierdził, że należy uznać, że przyczepa z posadowioną na niej konstrukcją budowlaną, która jest przystosowana do pełnienia funkcji obiektu budowlanego, czy to mieszkalnego
(np. przyczepa kempingowa), czy magazynowego, jak w niniejszej sprawie, po jej posadowieniu na gruncie w celu pełnienia tych funkcji, spełnia przesłanki zawarte
w definicji tymczasowego obiektu budowlanego. Podstawowym celem wymienionej przyczepy nie jest poruszanie się po drogach, ale stanowienie podstawy dla pomieszczenia gospodarczego, więc pełnienie funkcji takiego obiektu. W takiej sytuacji fakt przystosowana takiej przyczepy także do przemieszczania jej po drogach nie przesądza o tym, że nie może ona być uznana za obiekt budowlany, w szczególności tymczasowy obiekt budowlany po ustawieniu jej na gruncie i to pomimo braku trwałego związania z gruntem. Cecha ta wyróżnia właśnie tymczasowe obiekty budowlane, które nie mogą być trwale połączone z gruntem. Sąd zważył, że bezspornie posadowienie tymczasowego obiektu budowlanego wymaga co do zasady zgłoszenia organowi architektoniczno-budowlanemu. Stanowi o tym wyraźnie Art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b. Przepis ten dopuszcza czasowe użytkowanie takich obiektów tylko do 180 dni. Tym samym, jeżeli tymczasowy obiekt budowlany ma funkcjonować dłużej w danej lokalizacji inwestor powinien wystąpić o pozwolenie na jego budowę. Zgodnie bowiem z generalną zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.
W konsekwencji, każdy obiekt budowlany lub roboty budowlane nie objęte dyspozycją art. 29-31 P.b. wymagają pozwolenia na budowę. W niniejszej sprawie oczywistym jest, że inwestorzy przed posadowieniem spornego obiektu budowlanego nie dokonali wymaganego zgłoszenia ani nie uzyskali pozwolenia na jego budowę. Sąd podkreślił, że w myśl art. 3 pkt 6 i art. 3 pkt 7 P.b posadowienie i stabilizacja tymczasowego obiektu budowlanego na gruncie stanowi jego budowę. Sąd nie zgodził się też ze skarżącym, że postępowanie powinno zostać umorzone. Wskazał, że w dalszym ciągu na analizowanym terenie istnieje samowolnie posadowiony tymczasowy obiekt budowlany i istnieją sprawcy tej samowoli. Postępowanie w sprawie samowoli budowlanej, popełnionej pierwotnie przez inwestorów na należącej do nich działce
nr A, nie stało się bezprzedmiotowe tylko dlatego, że objęty samowolą tymczasowy obiekt budowlany, który ze swej istoty może być przemieszczany, został przesunięty przez inwestorów o kilka metrów na działkę jeziorną nr C, bez zgody zarządcy tej działki. Sporny obiekt nie zmienił zasadniczo lokalizacji, dalej służy mieszkańcom działki nr A i stanowi samowolę budowlaną. Nie można więc uznać, że samowola budowlana, której dopuścił się m.in. skarżący ustała, co uzasadnia kontynuowanie postępowania w sprawie przedmiotowego budynku gospodarczego. Sąd wskazał, że do samowolnie posadowionego tymczasowego obiektu budowlanego ma zastosowanie procedura naprawcza z art. 48 P.b., według brzmienia po nowelizacji z dnia 13 lutego 2020 r. zmieniającej ustawę Prawo budowlane z dniem 19 września 2020 r. (Dz. U.
z 2020 r. poz. 471). Przepis ten, jak wynika z jego literalnego brzmienia, ma zastosowanie do wszystkich obiektów budowlanych, które wymagają zgłoszenia lub pozwolenia na budowę, a więc także tymczasowych obiektów budowlanych, które podlegają bezwzględnie procedurze zgłoszenia lub pozwolenia na budowę. Zgodnie
z treścią art. 48 ust. 1 P.b. przepis ten ma zastosowanie do obiektu budowlanego będącego w budowie albo już wybudowanego, także w przypadku zakończenia budowy (art. 48 ust. 5 P.b.).
Skarżący nie wniósł skargi kasacyjnej od powyższego wyroku i stał się on prawomocny.
Następnie decyzją z 11 sierpnia 2023 r. PINB nakazał inwestorom rozbiórkę przedmiotowego budynku gospodarczego wraz z zamocowanym do niego masztem.
W odwołaniu skarżący, reprezentowani przez radcę prawnego, zarzucili obrazę przepisów prawa materialnego:
- art. 3 pkt 1 i art. 49e pkt 1 P.b. poprzez nieuwzględnienie, że obiekt ten jako niezwiązany z gruntem nie jest obiektem budowlanym, co do którego może być nakazana jego rozbiórka;
- art. 29 ust. 2 pkt 33 P.b. poprzez nieuwzględnienie, że obiekt ten służy produkcji rolnej i nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.
Decyzją z 15 stycznia 2024 r., nr P.7721.104.2023 07KK, WINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przytoczył stan faktyczny i prawny sprawy. Podał, że po wyroku z 17 stycznia 2023 r. PINB określił ponownie lokalizację przedmiotowego obiektu. Ustalono, że znajduje się on aktualnie na działce nr A. WINB stwierdził, że wobec braku złożenia przez inwestorów wniosku o legalizację, PINB zasadnie wydał zaskarżoną decyzję w trybie art. 49e pkt 1 P.b. Jest to norma bezwzględnie obowiązująca i PINB zobowiązany był wydać nakaz rozbiórki. Wyjaśnił, że w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 29 ust. 2 pkt 33 P.b., który obowiązuje od 3 czerwca 2023 r., gdyż postępowanie wszczęte zostało 24 września 2020 r. i dla stwierdzenia popełnienia samowoli budowlanej zastosowanie mają przepisy obowiązujące w chwili powstania samowoli budowlanej.
Skarżący nie zgodzili się z powyższą decyzją i wywiedli do tutejszego Sądu skargę, domagając się uchylenia decyzji obu instancji w związku z naruszeniem:
- art. 10 § 1 k.p.a, art. 28 k.p.a., art.107 §1 pkt 5 oraz § 3 k.p.a. poprzez niewezwanie do udziału w sprawie B. J., jako strony oraz poprzez wadliwe sformułowanie treści decyzji I instancji oraz uzasadnienia obu decyzji, w zakresie wskazanym w uzasadnieniu skargi;
- art. 3 pkt 5 w zw. z pkt 1 i z pkt 2 oraz art. 49e pkt 1 P.b. poprzez ich wadliwą wykładnię i niezasadne zastosowanie, w zakresie wskazanym w uzasadnieniu skargi.
W uzasadnieniu skargi skarżący wypunktowali następujące naruszenia:
1. prawo własności do lawety przysługuje B. J. i jako strona nie została dopuszczona do udziału w sprawie;
2. żaden z organów instancyjnych nie zajął w decyzji stanowiska czy przedmiotowy budynek gospodarczy jest obiektem budowlanym, czy też tymczasowym obiektem budowlanym – utrudnia to skarżącym sprecyzowanie zarzutów i kontrolę decyzji;
3. w decyzjach brak jest ustaleń kto wybudował przedmiotowy budynek;
4. brak jest uzasadnienia dlaczego skarżącym nakazuje się rozbiórkę przedmiotowego budynku gospodarczego wraz z zamontowanym do niego masztem;
5. żaden z organów orzekających nie wyjaśnił na czym ma polegać rozbiórka przedmiotowego budynku gospodarczego; skarżący zauważyli, że budynek jest umiejscowiony na lawecie samochodowej i jest niewątpliwie ruchomością, powstaje
w związku z tym wątpliwość:
a) czy samo usunięcie przedmiotowego budynku gospodarczego wraz z masztem oraz lawetą z miejsca, na którym się one znajdują i przemieszczenie ich na inne miejsce (bez ich fizycznego demontażu), stanowi o wykonaniu skarżonych decyzji;
b) czy określona w art. 49e pkt 1 P.b. rozbiórka obiektu budowlanego obejmuje także jego usunięcie lub przemieszczenie z miejsca, na którym się on znajduje, na inne miejsce - bez jego fizycznego rozebrania na części;
c) czy skoro konstrukcja w postaci przedmiotowego budynku gospodarczego wraz
z masztem umiejscowiona jest na lawecie i stanowią one jedną całość, to czy rozbiórce podlega także i laweta;
6. do tymczasowych obiektów budowalnych nie ma zastosowania art. 49e P.b.; obiekt budowalny i tymczasowy obiekt budowalny to niewątpliwie dwie różne kategorie określone w Prawie budowlanym;
7. art. 49e pkt 1 P.b. nie daje organom nadzoru budowalnego możliwości nakazania usunięcia z danego miejsc budynku gospodarczego umieszczonego na lawecie,
a nawet jego rozbiórki. Zdaniem skarżących decyzje o usunięciu tego rodzaju obiektów należą bardziej do kompetencji organów porządkowych.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko
i argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że rozbiórka przedmiotowego obiektu zgodnie z treścią decyzji, jak i uprzednich wyroków WSA
w Olsztynie, wiązać się będzie nie z przesunięciem przedmiotowego obiektu, a na usunięciu tego obiektu z działki. Na marginesie WINB wskazał, że przedmiotowy obiekt narusza § 5 ust. 1 pkt 8 uchwały nr XXII/430/12 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 27 listopada 2012r. w sprawie wyznaczenia Obszaru Chronionego Krajobrazu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich, która zakazuje lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, a także decyzję Wójta Gminy nr 44.2014 z dnia 30 kwietnia 2014 r.
o warunkach zabudowy przedmiotowej działki, określającą nieprzekraczalną linię zabudowy od linii brzegowej jeziora T., a także warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz zabudowy ww. działki.
Na rozprawie w dniu 7 maja 2024 r. pełnomocnik skarżącego wywiódł jak
w skardze i wniósł o zasądzenie kosztów. Podniósł, że o tymczasowości obiektu budowlanego stanowi brak połączenia trwałego tego obiektu z gruntem. Podkreślił,
że organ nie wskazał sposobu przeprowadzenia rozbiórki. W jego ocenie nie jest to obiekt budowlany, gdyż jest konstrukcją posadowioną na lawecie, którą można przemieścić. Podkreślił, że pominięto w postępowaniu właścicielkę lawety. Zarzucił,
że organ sam nie wie czego dotyczy postępowanie, ponieważ chaotycznie posługuje się określeniami budynku gospodarczego, obiektu tymczasowego i obiektu budowlanego. Zaznaczył, że nie jest prawdą, że skarżący nie posiada certyfikatów i dokumentów pozwalających na legalne dysponowanie tym obiektem, gdyż laweta jest zarejestrowana i stanowi element całej konstrukcji i w tym zakresie istnieją stosowne dokumenty.
Skarżący na rozprawie poparł skargę. Wyjaśnił, że budynek początkowo był zaewidencjonowany, płacił za niego podatki, a gdy okazało się, że został zbudowany
w ramach samowoli to przeniósł go na inną działkę i jego zdaniem to powinno kończyć postępowanie, bo wykonał decyzję rozbiórki. W jego ocenie postępowanie powinno być zakończone po przestawieniu budynku na inną działkę, powinno być wszczęte nowe postępowanie dotyczące usunięcia obiektu z tej działki, na którą został przemieszczony. Wskazał, że sprawa dotyczy dwóch elementów konstrukcji: lawety i jej ładunku, jako osobne składniki. Oświadczył, że po zmianie przepisów ten budynek gospodarczy traktował jako budynek na potrzeby produkcji rolnej i podczas kontroli dopiero rozpoczynał tę działalność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) i art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego
i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy podejmowaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego.
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszeń, które uzasadniałyby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.
Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Natomiast w myśl art. 171 p.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, iż wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe, sądy i strony muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia i motywy zapadłego rozstrzygnięcia. Istota sądowej kontroli wyraża się bowiem w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych
z prawomocnie osądzoną sprawą. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. oznacza, że podmioty w nim wymienione muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (por. wyrok NSA z 28 października 2022 r., sygn. akt III FSK 778/22, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie: "CBOSA"). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się też, że jakkolwiek związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, to może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne, czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd (zob. wyroki NSA z dnia 31 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2295/14; z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt II FSK 1014/19, CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji zasadnicze znaczenie ma więc ocena prawna wyrażona przez tutejszy Sąd w wyroku
z 17 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 805/22. Wyrok ten jest prawomocny. W wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przesądził, że do spornego obiektu ma zastosowanie procedura naprawcza z art. 48 P.b. Sprawcami samowoli budowlanej są K. G. i P. J., którzy są inwestorami i właścicielami spornego obiektu budowlanego. Sąd przesądził też, że sporny obiekt, mimo posadowienia na lawecie, stanowi obiekt budowlany, odpowiada definicji tymczasowego obiektu budowlanego i jednocześnie budynku gospodarczego. Dlatego może być określany każdym z tych wyrażeń. Ponowne negowanie przez skarżących charakteru spornego obiektu budowlanego i uprawnień organów nadzoru budowlanego do domagania się jego usunięcia stanowi jedynie polemikę z prawomocnymi wyrokami wydanymi w przedmiocie tegoż budynku gospodarczego i jest całkowicie bezpodstawne. Wobec wydanych w sprawie wyroków sygn. akt II SA/Ol 1032/21 i sygn. akt II SA/Ol 805/22, które jasno określiły kierunek postępowania organów nadzoru budowlanego, potwierdzając, że w odniesieniu do przedmiotowego budynku gospodarczego należy prowadzić procedurę naprawczą z art. 48 P.b., według brzmienia po nowelizacji z dnia 13 lutego 2020 r. zmieniającej ustawę Prawo budowlane z dniem 19 września 2020 r., organy orzekające nie musiały
w kolejnym rozstrzygnięciu wydawanym w tym samym postępowaniu ponownie analizować i wyjaśniać skarżącemu dlaczego uznają sporny obiekt za obiekt budowlany podlegający przepisom ustawy Prawo budowlane. Wbrew zarzutom skargi treść zaskarżonej decyzji, jak i jej uzasadnienie odpowiada wymogom art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Decyzja posiada wszystkie wymagane elementy. W uzasadnieniu decyzji WINB prawidłowo przytoczył stan faktyczny i prawny sprawy, w szczególności ocenę prawną WSA w Olsztynie zawartą w wyroku z 17 stycznia 2023 r. i wyciągną
z niej prawidłowe wnioski.
Nie jest zasadny zarzut, że w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 49e pkt 1 P.b. Przepis ten jest ściśle związany z art. 48 P.b., którego zastosowanie w sprawie przesądził cytowany wyrok. Art. 49e pkt 1 P.b. określa konsekwencję niezłożenia przez skarżących wniosku o legalizację obiektu budowlanego, o czym zostali pouczeni
w zaskarżonym uprzednio postanowieniu wstrzymującym budowę przedmiotowego obiektu budowlanego, stosownie do art. 48 ust. 3 P.b.
Prawidłowo nakaz rozbiórki skierowany został do K. G. i P. J., ponieważ budynek gospodarczy został posadowiony z ich inicjatywy, a więc są inwestorami obiektu. Okoliczność ta dotychczas nie budziła wątpliwości i została przesądzona w ww. wyroku. W takiej sytuacji, stosownie do art. 52 ust. 1 P.b. obowiązek rozbiórki obciąża
w pierwszej kolejności inwestora, a w przypadku braku możliwości jego ustalenia dopiero właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. W wyroku z 25 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 443/19, publ. w CBOSA Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane w pierwszej kolejności zobowiązanym do dokonania rozbiórki jest inwestor. Kluczowa rola inwestora w procesie budowlanym skutkuje przyjęciem odpowiedzialności za legalność jego przebiegu i sprawia, że to właśnie inwestor powinien być adresatem decyzji. Jeżeli inwestor jest sprawcą samowoli budowlanej, to ten podmiot powinien również usunąć skutki owej samowoli (por. wyroki NSA z dnia: 13 maja 2015 r. II OSK 1924/13; 30 maja 2012 r. II OSK 431/11; 25 kwietnia 2012 II OSK 234/11; 1 kwietnia 2011 r. II OSK 576/10, publ. w CBOSA). W odniesieniu do postępowania skarżących, którzy przestawiali sporny budynek gospodarczy na sąsiednią działkę niebędącą ich własnością w celu utrzymywania stanu niezgodnego z prawem, wskazać trzeba, że w orzecznictwie dopuszcza się nałożenie nakazu rozbiórki na inwestora, który nie posiada tytułu prawnego do terenu, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela nieruchomości, a nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości byłoby nieuzasadnionym narażeniem go na koszty, dolegliwą procedurę i stanowiłoby nieuzasadnione zwolnienie od takiego obowiązku inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki (por. wyroki NSA z: 14 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 706/15 i sygn. akt II OSK 705/15; z 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 2116/15, publ. w CBOSA).
W związku z powyższym nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia brak udziału w postępowaniu właścicielki lawety, na której posadowiono budynek gospodarczy, czyniąc przez to z niego tymczasowy obiekt budowlany nietrwale związany z gruntem. Jeżeli dany podmiot uważa się za stronę postępowania, a nie brał w nim udziału, może żądać wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Stosownie do art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z tej przesłanki może nastąpić tylko na żądanie strony pozbawionej udziału w postępowaniu.
Na wynik postępowania nie mógł również wpłynąć aktualny sposób wykorzystywania samowolnie posadowionego obiektu budowlanego. Ponieważ obiekt posadowiony został bez pozwolenia, to wymaga legalizacji. Skarżący nie złożyli jednak takiego wniosku, mimo pouczenia, i na obecnym etapie nie ma podstaw do analizowania, czy sporny obiekt mógłby pozostać w danej lokalizacji.
Rozstrzygając o nakazie rozbiórki, organy orzekające nie musiały określać na czym ma polegać rozbiórka. Ustawa Prawo budowlane nie definiuje wprost tego pojęcia. Zgodnie z art. 3 pkt 7 P.b. przez roboty budowlane należy rozumieć budowę,
a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Uznać w związku z tym należy, że rozbiórka to rodzaj robót budowlanych, zmierzających do unicestwienia obiektu budowlanego, usunięcia go
z przestrzeni. W zależności od techniki wybudowania może polegać na zburzeniu obiektu budowlanego lub jego demontażu. Taką interpretację potwierdza powszechne rozumienie pojęcia "rozbiórki" według Słownika języka polskiego wydawnictwa PWN.
W rozpatrywanym przypadku w powołanym prawomocnym wyroku z 17 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 805/22 tutejszy Sąd wyjaśnił, że samo przemieszczenie tymczasowego obiektu budowlanego o kilka metrów (co czynili inwestorzy) nie zmienia zasadniczo lokalizacji, nawet przemieszczenie obiektu budowlanego na sąsiednią działkę nie zmienia postaci rzeczy, nie sanuje popełnionej samowoli, a tym samym nie uzasadnia umorzenia postępowania. Dlatego inwestorzy mają zdemontować obiekt, a nie go tylko przemieścić. Przedmiotowy obiekt ma zniknąć z analizowanej przestrzeni, a więc terenu działki należącej do skarżących i jej sąsiedztwa. Oczywiste powinno być też, że nie ma potrzeby rozkładania na części przyczepy, na której posadowiono obiekt budowlany, gdyż może być ona samodzielnym elementem, jest zarejestrowana i może być legalnie wykorzystywana po drogach.
Odnosząc się do wskazanych w odpowiedzi na skargę dodatkowych przyczyn uzasadniających nakaz rozbiórki, Sąd wskazuje, że nie stanowiły one podstawy rozstrzygnięcia i pozostają bez wpływu na wynik postępowania.
Z podanych przyczyn Sąd oddalił skargę jako niezasadną , na podstawie art. 151 p.p.s.a.