II SA/OL 230/22

II SA/Ol 230/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-05-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /sprawozdawca/
Katarzyna Matczak
Marzenna Glabas /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1581/22 - Wyrok NSA z 2023-07-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Sentencja
Dnia 24 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2022 roku sprawy ze skargi D. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że D. T. (strona, skarżąca) w dniu 1 marca 2021 r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką F. K.
Burmistrz Bartoszyc działający przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bartoszycach (organ I instancji) decyzją z dnia 8 kwietnia 2021 r. orzekł o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką F. K.
Decyzją z dnia 21 lipca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 8 kwietnia 2021 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Kolegium wskazało m.in. na konieczność ustalenia, czy strona pobiera rentę socjalną oraz czy stan zdrowia strony (zaliczonej do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności) umożliwia jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 23 września 2021 r. organ I instancji odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad matką F. K.. W uzasadnieniu tej decyzji organ zreferował przebieg postępowania oraz przytoczył mające zastosowanie przepisy prawa. Wskazał, że F. K. choruje na cukrzycę, miażdżycę, nadciśnienie tętnicze, migotanie przedsionków, nowotwór nerek, zmiany zwyrodnieniowe stawów, zaburzenia psychiczne, astmę oskrzelową, otępienie starcze, przeszła operację stawu kolanowego, przez większą część dnia leży w łóżku. Z uwagi na stan zdrowia wymaga całodobowej opieki. Opiekę nad matką sprawuje mieszkająca z nią córka D. T. Organ wyjaśnił, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest możliwe z uwagi na niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W tym zakresie wyjaśnił, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności F. K. wynika, że jej niepełnosprawność istnieje od 7 lipca 2002 r. Nadto wskazał, że wnioskodawczyni ma ustalone prawo do zasiłku stałego, co świadczy o istnieniu negatywnej przesłanki przyznania świadczenia z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy.
Od powyższej decyzji strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła odwołanie w ustawowym terminie. W treści odwołania wskazała na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 oraz podniosła, że podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może być okoliczność pobierania świadczenia w postaci zasiłku stałego. Wyjaśniła, że z treści złożonego przez nią oświadczenia wynika intencja wyboru świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego oraz świadomość konieczności zaprzestania świadczenia dotychczasowego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z dnia 17 stycznia 2022 r. uchyliło decyzję organu I instancji i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej od 1 grudnia 2021 r. na stałe, z tym, że w okresie od 1 do 31 grudnia 2021 r. w wysokości 1971 zł miesięcznie, w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. w wysokości 2119 zł miesięcznie, a w pozostałych okresach - w wysokości wynikającej z obwieszczenia ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".
W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji ustalającej stronie prawo do zasiłku stałego stanowiło negatywną przesłankę przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśniono, że na wniosek strony decyzją z dnia 29 listopada 2021 r. organ I instancji uchylił z upływem 30 listopada 2021 r. własną decyzję przyznającą zasiłek stały z dnia 29 stycznia 2019 r.. W konsekwencji stwierdzono, że na dzień orzekania przez Kolegium brak jest negatywnej przesłanki w postaci ustalenia prawa do zasiłku stałego.
Zaznaczono, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony został 1 marca 2021 r. W takiej sytuacji, co do zasady świadczenie przysługuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek. Nie mniej z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 29 stycznia 2019 r. strona miała przyznany zasiłek stały. Wyjaśniono, że art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być stosowany w oderwaniu od treści art. 17 tej ustawy, określającego zarówno pozytywne jak i negatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jedną z negatywnych przesłanek, która wystąpiła na gruncie przedmiotowej sprawy, jest ustalenie na rzecz osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjnego w drodze decyzji prawa do zasiłku stałego. Przesłanka ta została zniesiona z upływem 30 listopada 2021 r., bowiem z tym dniem została uchylona decyzja przyznająca zasiłek stały. Wobec powyższego Kolegium uznało, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane stronie nie wcześniej niż z dniem, w którym spełnione zostały wszystkie przesłanki pozytywne oraz ustały przesłanki negatywne z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie świadczenia byłoby zatem możliwe wtedy, gdyby w tym okresie odwołująca się niewątpliwie spełniała wszystkie przesłanki do jego przyznania. Taka sytuacja jednak w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła. Z tych względów świadczenie pielęgnacyjne przyznano od 1 grudnia 2021 r., bowiem do dnia 30 listopada 2021 r. strona miała ustalone prawo do zasiłku stałego.
Skargę na decyzję Kolegium wywiodła skarżąca, wnosząc o uchylenie decyzji Kolegium w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 marca 2021 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna zasiłku stałego stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że już sam wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinien być potraktowany jako skorzystanie przez stronę z prawa wyboru świadczenia korzystniejszego, przy czym aby wybór mógł zostać skutecznie dokonany, nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony przez obydwie strony (w skardze i odpowiedzi na skargę).
Przedmiotem skargi jest decyzja Kolegium uchylająca decyzję organu I instancji i przyznająca skarżącej świadczenie pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej od 1 grudnia 2021 r. na stałe, z tym, że w okresie od 1 do 31 grudnia 2021 r. w wysokości 1971 zł miesięcznie, w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. w wysokości 2119 zł miesięcznie, a w pozostałych okresach - w wysokości wynikającej z obwieszczenia ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".
W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji ustalającej stronie prawo do zasiłku stałego stanowiło negatywną przesłankę przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśniono, że na wniosek strony decyzją z dnia 29 listopada 2021 r. organ I instancji uchylił z upływem 30 listopada 2021 r. własną decyzję przyznającą zasiłek stały z dnia 29 stycznia 2019 r.. W konsekwencji stwierdzono, że na dzień orzekania przez Kolegium brak jest negatywnej przesłanki w postaci ustalenia prawa do zasiłku stałego.
Według skarżącej zaś już sam wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinien być potraktowany jako skorzystanie przez stronę z prawa wyboru świadczenia korzystniejszego, przy czym aby wybór mógł zostać skutecznie dokonany, nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane.
Stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111, dalej jako: u.ś.r.), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W myśl art. 17 ust. 1 b) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Należy przy tym dodać, że powyższa regulacja stanowiła przedmiot oceny TK, który wyrokiem z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), orzekł, że art. 17 ust. 1 b) u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym, jak słusznie uznało Kolegium, wynikająca z art. 17 ust. 1b) u.ś.r. przesłanka w postaci daty powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia.
Jednocześnie w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Przy czym, TK wyrokiem z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie prawo do zasiłku stałego nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Nie można bowiem znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych z nich, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (por. wyroki NSA: z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19 oraz z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, dostępne w CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie była podkreślana potrzeba uzupełnienia wyników wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej, gdyż proces wykładni prawa nie może ograniczać się do dyrektyw językowych. Zauważa się przy tym, że zastosowanie dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet, gdy wykładnia ta prowadzi do jednoznacznych rezultatów (zob. uchwała NSA składu 7 sędziów z 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09; wyroki NSA: z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19, z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19 i z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20 oraz wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 833/18 i z 30 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1045/18; wyrok WSA w Krakowie z 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 137/19; wyrok WSA w Gdańsku z 12 września 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 472/19; wyrok WSA w Rzeszowie z 25 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 676/19, CBOSA).
Należy mieć również na względzie, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających jedno ze wskazanych świadczeń w niższej wysokości niż to świadczenie pielęgnacyjne powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do pewnej grupy opiekunów realizowany mimo, że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do np. renty, emerytury czy też zasiłku stałego, opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.
Należy podkreślić, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Przepis ten nie reguluje jednak kwestii zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami wypłacanymi na mocy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268). Jedynym zaś przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku stałego, jest cytowany na wstępie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, będących adresatami zawartej tam normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wobec tego należy dokonywać takiej wykładni art.17 ust. 5 pkt 1 lit. a), która pozwoli na realizację konstytucyjnych zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust.1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Rezultatem takiej wykładni będzie umożliwienie osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub zasiłku stałego. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20 (dostępne w bazie orzeczeń na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl) w odniesieniu do osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne, która posiadała prawo do emerytury (w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, argumentacja zawarta w tym wyroku NSA znajduje poprzez analogię zastosowanie w niniejszej sprawie): "osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. (...). Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto, zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno – rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas".
W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony został 1 marca 2021 r. Negatywna przesłanka uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego została zniesiona dopiero 30 listopada 2021 r., bowiem z tym dniem została uchylona decyzja przyznająca zasiłek stały.
Nadmienić należy, że pismem z dnia 3 listopada 2021 r. (akta adm., k. – 61) skierowanym do pełnomocnika skarżącej poinformowano, że dopóki decyzja o przyznaniu zasiłku stałego będzie pozostawała w obrocie prawnym, brak będzie podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Należy zatem pouczyć stronę o możliwości zwrócenia się do organu I instancji z wnioskiem o uchylenie decyzji przyznającej prawo do zasiłku stałego. Decyzję o uchyleniu decyzji przyznającej zasiłek stały należy przedłożyć do SKO w Olsztynie w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia tego pisma.
Natomiast pismem z dnia 19 listopada 2021 r. (akta adm., k. – 64) skarżąca złożyła oświadczenie, że zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz w związku ze złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną – matką F. K., rezygnuje z przyznanego jej prawa do zasiłku stałego, przyznanego decyzją z dnia 29 stycznia 2019 r., zmienioną decyzją z dnia 15 czerwca 2021 r., od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Decyzją z dnia 29 listopada 2021 r. (akta adm., k. – 67) organ I instancji uchylił z upływem 30 listopada 2021 r. własną decyzję przyznającą zasiłek stały z dnia 29 stycznia 2019 r..
Organ odwoławczy zasadnie przyjął, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane stronie nie wcześniej niż z dniem, w którym spełnione zostały wszystkie przesłanki pozytywne oraz ustały przesłanki negatywne z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tym samym prawidłowo świadczenie pielęgnacyjne przyznano skarżącej od 1 grudnia 2021 r., bowiem do dnia 30 listopada 2021 r. strona miała ustalone prawo do zasiłku stałego.
Nieuzasadniony jest zatem zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna zasiłku stałego stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.