II SA/Ol 23/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2025-02-20
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo miejscoweuchwały rady gminyutrzymanie czystościprzedsiębiorcyzezwoleńnieczystości ciekłewymagania technicznenaruszenie prawastwierdzenie nieważności

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej w Piszu dotyczącej wymagań dla przedsiębiorców asenizacyjnych, uznając, że niektóre przepisy powielały obowiązki ustawowe lub nie dotyczyły warunków ubiegania się o zezwolenie.

Prokurator Rejonowy w Piszu zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Piszu dotyczącą wymagań dla przedsiębiorców asenizacyjnych, zarzucając naruszenie prawa poprzez wprowadzenie przepisów powielających obowiązki ustawowe lub wykraczających poza delegację ustawową. Sąd administracyjny, po analizie przepisów, stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej oznaczenia pojazdów oraz wymogów technicznych, uznając je za powielające przepisy Prawa o ruchu drogowym lub niebędące warunkami ubiegania się o zezwolenie. W pozostałym zakresie skargę oddalono.

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Rejonowego w Piszu na uchwałę Rady Miejskiej w Piszu z dnia 12 lipca 2023 r. nr LXIV/644/23, która określała wymagania dla przedsiębiorców ubiegających się o zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych. Prokurator zarzucił istotne naruszenie prawa, w tym Konstytucji RP i ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wskazując, że niektóre postanowienia uchwały (w szczególności § 1 ust. 1 pkt 2 i 4) wprowadzały obowiązki związane z wykonywaniem usług, a nie warunki ubiegania się o zezwolenie, lub powielały już istniejące przepisy Prawa o ruchu drogowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, rozpoznając sprawę, uznał część zarzutów za zasadne. Sąd stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej § 1 ust. 1 pkt 2 i 4, uznając, że wymogi dotyczące rejestracji pojazdów i ich oznaczenia powielają obowiązki ustawowe wynikające z Prawa o ruchu drogowym i nie stanowią opisu wyposażenia technicznego niezbędnego do realizacji zadań w rozumieniu delegacji ustawowej. W pozostałym zakresie, dotyczącym wymogów związanych z bazą transportową (§ 1 ust. 1 pkt 9) oraz miejscami przekazywania nieczystości ciekłych (§ 1 ust. 2), sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, uznając te postanowienia za zgodne z delegacją ustawową i rozporządzeniem wykonawczym. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części, a w pozostałym zakresie skargę oddalił.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy uchwały nie mogą powielać obowiązków ustawowych ani wykraczać poza zakres delegacji ustawowej. Wymogi dotyczące rejestracji pojazdów i ich oznaczenia, powielające przepisy Prawa o ruchu drogowym, zostały uznane za naruszające zasady techniki prawodawczej i stwierdzono ich nieważność.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wymogi dotyczące rejestracji pojazdów i ich oznaczenia (nazwa, adres, telefon) powielają obowiązki wynikające z Prawa o ruchu drogowym i nie stanowią opisu wyposażenia technicznego niezbędnego do realizacji zadań w rozumieniu art. 7 ust. 3a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, co stanowi istotne naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (29)

Główne

u.c.p.g. art. 7 § 3a

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Pomocnicze

u.s.g. art. 18 § 2 pkt 15

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 40 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 41 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.c.p.g. art. 7 § 7

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Prd art. 71

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

Prd art. 82 § 2

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

Prd art. 81 § 5

Ustawa Prawo o ruchu drogowym

p.p.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 5

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 60

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 161 § 1 pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 161 § 1 pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § 4

Ustawa o samorządzie gminnym

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

z.t.p. § 143

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"

z.t.p. § 137

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"

z.t.p. § Dział VI

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"

Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 lutego 2023 r. w sprawie szczegółowego sposobu określania wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych § § 1

Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 lutego 2023 r. w sprawie szczegółowego sposobu określania wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych § § 1 pkt 1 ppkt. b

Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 lutego 2023 r. w sprawie szczegółowego sposobu określania wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych § § 1 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 lutego 2023 r. w sprawie szczegółowego sposobu określania wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych § § 1 pkt 3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 17 października 2002 r. w sprawie warunków wyprowadzania nieczystości ciekłych do stacji zlewnych

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy uchwały powielające obowiązki ustawowe (np. z Prawa o ruchu drogowym) są nieważne. Przepisy uchwały wykraczające poza zakres delegacji ustawowej (niebędące warunkami ubiegania się o zezwolenie) są nieważne.

Odrzucone argumenty

Uchwała została podjęta zgodnie z prawem i spełnia wymogi dotyczące przedsiębiorców. Przepisy uchwały są precyzyjne, zrozumiałe, niedyskryminujące i nie utrudniają dostępu do rynku.

Godne uwagi sformułowania

naruszenie normy kompetencyjnej istotne naruszenie prawa powiela niejako obowiązek wynikający już z ustawy nie stanowią opisu wyposażenia technicznego niezbędnego do realizacji zadań

Skład orzekający

Piotr Chybicki

przewodniczący sprawozdawca

Marzenna Glabas

sędzia

Bogusław Jażdżyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu upoważnienia rady gminy do określania wymagań dla przedsiębiorców w zakresie usług komunalnych, w szczególności odróżnienie warunków ubiegania się o zezwolenie od obowiązków wykonawczych oraz zakaz powielania przepisów ustawowych w aktach prawa miejscowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii związanej z gospodarką odpadami komunalnymi i zezwoleniami na prowadzenie działalności asenizacyjnej. Interpretacja zasad techniki prawodawczej i istotnego naruszenia prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie przepisów prawa miejscowego i unikanie powielania lub wykraczania poza delegacje ustawowe. Jest to istotne dla przedsiębiorców działających w sektorze usług komunalnych.

Rada gminy nie może powielać przepisów prawa w uchwałach – sąd administracyjny wyjaśnia granice kompetencji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 23/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk
Marzenna Glabas
Piotr Chybicki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Czystość i porządek
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części; w pozostałym zakresie skargę oddalono
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 40
art. 18 ust.2 pkt 15, art. 40 ust.1, art. 41 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2519
art. 7 ust.3a
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 60
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2016 poz 283
par. 143, par. 147
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Piszu na uchwałę Rady Miejskiej w Piszu z dnia 12 lipca 2023 r. nr LXIV/644/23 w przedmiocie wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych na terenie gminy Pisz I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 1 ust. 1 pkt 2 i 4; II. w pozostałym zakresie skargę oddala.
Uzasadnienie
Rada Miejska w Piszu 12 lipca 2023 r na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.), art. 7 ust. 3a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519 z późn. zm.) (dalej ustawa, u.c.p.g.) oraz rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 lutego 2023 r. w sprawie szczegółowego sposobu określania wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych (Dz. U. z 2023 r. poz. 322) (dalej jako rozporządzenie z 16 lutego 2023 r.) podjęła uchwałę nr LXIV/644/23 w sprawie wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych na terenie Gminy Pisz.
Prokurator Rejonowy w Piszu (prokurator) w skardze z 6 grudnia 2024 r. wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w części tj. w zakresie § 1 ust. 1 pkt. 2 i 4, 9 i ust. 2.
W treści zarzutów prokurator wskazał, że zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem prawa, tj. art. 7, art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, dalej: Konstytucja RP) oraz art. 7 ust, 3a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach polegającym na wprowadzeniu w § 1 ust. 1 pkt. 2 i 4, 9 i ust. 2 zaskarżonej uchwały obowiązków, które dotyczą przedsiębiorcy prowadzącego, po uzyskaniu zezwolenia, działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych, podczas, gdy z art. 7 ust. 3a ustawy wynika, że rada gmina określa wymagania, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt. 2 uwzględniając opis wyposażenia technicznego niezbędnego do realizacji zadań.
W motywach skargi prokurator wskazał, że w § 1 ust. 1 pkt. 2, 4, 9 zaskarżonej uchwały, Rada Gminy Pisz ustaliła, że przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych na terenie Gminy Pisz, zobowiązany jest spełniać wymagania takie jak m.in.:
- pojazd/pojazdy asenizacyjne powinny być zarejestrowane i dopuszczone do ruchu oraz posiadać aktualne badania techniczne, potwierdzone wpisem w dowodzie rejestracyjnym pojazdu,
- pojazd/pojazdy asenizacyjne powinny być oznaczone w sposób czytelny i widoczny umożliwiający identyfikację podmiotu świadczącego usługi poprzez podanie nazwy, adresu i numeru telefonu przedsiębiorcy,
- w przypadku, gdy przedsiębiorca nie posiada bazy transportowej lub baza nie spełnia wymagań określonych w pkt 6-8, przedsiębiorca zobowiązany jest do udokumentowania prawa do korzystania z bazy należącej do innego podmiotu poprzez przedłożenie stosownych umów, potwierdzających spełnienie przez bazę innego podmiotu wymagań określonych w pkt 6-8.
Prokurator podkreślił, że analiza zaskarżonej uchwały prowadzi do wniosku, że regulacje zawarte w treści jej § 1 ust. 1 pkt. 2 i 4, 9 i ust. 2 dotyczą obowiązków związanych z wykonywaniem usług w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych, nie są natomiast warunkami, jakie musi spełniać przedsiębiorca ubiegający się o udzielenie zezwolenia.
Prokurator wywiódł, że przepis art. 7 ust. 3a cyt. ustawy nie obejmuje kwestii związanych z obowiązkami podmiotów powstającymi w trakcie realizacji zadań takich, jak zapewnienie odpowiedniej ilości specjalistycznych pojazdów innego sprzętu, gwarancji ciągłości usług, oznakowania pojazdów w sposób umożliwiający identyfikację przedsiębiorcy, oznakowania pojemników, kontenerów i worków oraz wyposażenia pracowników w firmowe ubrania robocze i posiadania ważnych dowodów rejestracyjnych na pojazdy przeznaczone do wykonywania przedmiotowej działalności. Obowiązki, jakie przedsiębiorca winien spełniać przy wykonywaniu usług objętych zezwoleniem określa w zezwoleniu organ wykonawczy gminy (art. 9 ustawy). Cytowany wyżej art. 7 ust.3a ustawy zawiera zaś katalog warunków, jakie winny zostać określone przez radę gminy w uchwale.
Prokurator zwrócił uwagę, że zakwestionowane w skardze przepisy uchwały nie stanowią warunków dopuszczalności prowadzenia przedmiotowej działalności, co do których określenia Rady Miejska w Piszu została upoważniona. Zasadny jest zatem zarzut, że zostały uchwalone z naruszeniem normy kompetencyjnej, zawartej w art. 7 ust.3a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a naruszenia te należy uznać za istotne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podał, że kwestionowane przez prokuratora przepisy uchwały określone zostały w sposób precyzyjny, zrozumiały, niedyskryminujący, nieograniczający konkurencji oraz nieutrudniający dostępu do rynku przedsiębiorców świadczących usługi w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych oraz zapewniający należytą ochronę zdrowia i życia ludzi oraz środowiska. Zastosowany w uchwale zapis dotyczący możliwości korzystania z zewnętrznych usług posiadania bazy transportowej, pozwala nie tylko na spełnienie wymagań dotyczących określenia zaplecza technicznego, lecz także działa na korzyść przedsiębiorców oraz nie utrudnia dostępu do rynku przedsiębiorców świadczących usługi w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych. Spełniony jest bowiem wymóg uchwalenia takiego zapisu, czyli zapewnienie mycia i dezynfekcji pojazdów, a ponadto umożliwione jest dopuszczenie do ubiegania się o udzielenie zezwolenia przedsiębiorcom, którzy nie posiadają takich możliwościach technicznych na swoim terenie.
Podczas rozprawy w dniu 20 lutego 2025 r. prokurator cofnął skargę odnośnie § 1 ust. 1 pkt. 2 uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, w zakresie swej właściwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Zgodnie z art. 147 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza nieważność uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że uchwała wydana została z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności.
Odnosząc się do złożonego przez prokuratora podczas rozprawy oświadczenia o cofnięciu skargi w części wskazać należy, że w doktrynie konsekwentnie wskazuje się, że cofnięcie skargi w części nie wiąże sądu - w rozumieniu art. 60 ustawy p.p.s.a. Pozostaje bowiem w postępowaniu przed sądem skarga w pozostałym zakresie i w związku z tym brakuje podstaw do umorzenia postępowania zgodnie z art. 161 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Nie ma także podstaw do umorzenia postępowania w części w myśl art. 161 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a. Cofnięcie skargi w części może mieć co najwyżej wpływ na ocenę legalności zaskarżonego aktu dokonywaną przez sąd (por. B. Dauter - Komentarz do art. 60 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 2016 r., LEX).
Zastrzec należy również, ze skarga prokuratora choć zawierała wyraźnie sformułowany zakres zaskarżenia i zarzuty, to równocześnie jej uzasadnienie sformułowane było nader ogólnie. Prokurator nie odniósł się w motywach skargi odrębnie do każdego z zakwestionowanych w niej przepisów uchwały, lecz poprzestał na ogólnych uwagach w zakresie przekroczenia przez organ uchwałodawczy granic normy kompetencyjnej upoważniającej do wydania zaskarżonej uchwały. W sposób ogólny prokurator (w odniesieniu do wszystkich zaskarżonych przepisów) wskazał, że zakwestionowane regulacje dotyczą obowiązków związanych z wykonywaniem usług w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych, nie są natomiast warunkami, jakie musi spełniać przedsiębiorca ubiegający się o udzielenie zezwolenia.
Odnosząc się wprost do istoty sądowej kontroli aktów prawa miejscowego, wskazać należy, że wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. W tej kwestii należy odwołać się do przepisów u.s.g., gdzie przewidziano dwa rodzaje naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy. Mogą być to naruszenia istotne lub nieistotne (art. 91 u.s.g.). Zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g., uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Brak ustawowego zdefiniowania obu naruszeń, stwarza konieczność sięgnięcia do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i w orzecznictwie. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do takich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (zob. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, str. 101-102). W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa, jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały. Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Za nieistotne naruszenie prawa należy natomiast uznać takie naruszenie, które jest mniej doniosłe w porównaniu z innymi przypadkami wadliwości, jak np. nieścisłość prawna, czy też błąd, który nie ma wpływu na istotną treść aktu organu gminy. W przypadku nieistotnego naruszenia nie stwierdza się nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa.
W świetle powyższych kryteriów Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części tj. co do §1 ust.1 pkt 2 i 4.
W kontekście powyższego zaznaczyć należy, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego, który - jak już wskazano powyżej - wpisuje się w kognicję sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Uchwała ta zawiera normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, ponieważ odnosi się do każdorazowego przedsiębiorcy, który będzie chciał podjąć starania o udzielenie zezwolenia na wykonywanie usług odbioru i transportu nieczystości płynnych. Oznacza to, że uchwała LXIV/644/23 reguluje sytuację prawną na przyszłość nieograniczonej grupy adresatów oznaczoną według cechy relewantnej, jaką jest bycie przedsiębiorcą podejmującym działalność gospodarczą polegającą na odbiorze i transporcie nieczystości płynnych, w nieograniczonym czasowo zbiorze stanów faktycznych pojawiających się w przyszłości. Potwierdzeniem dotychczasowego wywodu jest brzmienie art. 7 ust. 3a u.c.p.g., zgodnie z którym: "Rada gminy określi, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, wymagania, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, uwzględniając opis wyposażenia technicznego niezbędnego do realizacji zadań".
Powołaną normę kompetencyjną należy odczytywać w kontekście wymagań, jakie ma spełnić przedsiębiorca, zamierzający uzyskać zezwolenie na odbiór i transport nieczystości płynnych. Przy czym na podstawie art. 7 ust. 7 tej ustawy, minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, kierując się potrzebą zapewnienia maksymalnego bezpieczeństwa dla środowiska i mieszkańców oraz dążąc do ujednolicenia kryteriów wydawania zezwoleń, o których mowa w ust. 1 pkt 2, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób określania wymagań, o których mowa w ust. 3a.
Minister Klimatu i Środowiska skonkretyzował wymagania w rozporządzeniu z dnia 16 lutego 2023 r. w sprawie szczegółowego sposobu określania wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych (Dz. U. z 2023 r. poz. 322). Zgodnie z brzmieniem § 1 tego Rozporządzenia wymagania, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych, dotyczące:
1) opisu wyposażenia technicznego zawierającego wymagania odnośnie do:
a) pojazdów asenizacyjnych przeznaczonych do świadczenia usług w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych,
b) bazy transportowej,
2) zabiegów sanitarnych i porządkowych związanych ze świadczonymi usługami, o których mowa w pkt 1 lit. a,
3) miejsc przekazywania nieczystości ciekłych
- określa się w sposób precyzyjny, zrozumiały, niedyskryminujący, nieograniczający konkurencji oraz nieutrudniający dostępu do rynku przedsiębiorców świadczących usługi w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych oraz zapewniający należytą ochronę zdrowia i życia ludzi oraz środowiska.
Taka konstrukcja przepisów wskazuje, że ustawodawca określił zakres wymagań, jakie rada gminy powinna zawrzeć w uchwale dotyczącej wymagań, jakie powinien spełnić przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie ww. zezwolenia, dotyczących m.in zabiegów sanitarnych i porządkowych związanych ze świadczonymi usługami, o których mowa w pkt 1 lit. a (pojazdów asenizacyjnych).
Tymczasem zakwestionowany przepis § 1 ust. 1 pkt 2 i 4 uchwały nr LXIV/644/23 stanowi: Przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych na terenie Gminy Pisz, zobowiązany jest spełniać następujące wymagania:
2) pojazd/pojazdy asenizacyjne powinny. być zarejestrowane i dopuszczone do ruchu oraz posiadać aktualne badania techniczne, potwierdzone wpisem w dowodzie rejestracyjnym pojazdu;
4) pojazd/pojazdy asenizacyjne powinny być oznaczone, w sposób czytelny i widoczny umożliwiający identyfikację podmiotu świadczącego usługi poprzez podanie nazwy, adresu i numeru telefonu przedsiębiorcy;
W kontekście oceny obu regulacji wskazać należy, po pierwsze, że zgodnie z art. 71 Prawa o ruchu drogowym zdanie pierwsze, dokumentem stwierdzającym dopuszczenie pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny lub pozwolenie czasowe. Przepis art. 82 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym wskazuje zaś, że uprawniony diagnosta po wykonaniu badania technicznego pojazdu wydaje zaświadczenie po przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu i wpisuje kolejny termin badania technicznego do dowodu rejestracyjnego, jeżeli jest wolne miejsce w odpowiedniej rubryce dowodu - po stwierdzeniu pozytywnego badania technicznego pojazdu. Według art. 81 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie z zastrzeżeniem ust. 6-10. Zatem obowiązkiem podmiotu korzystającego z pojazdów poruszających się po drogach publicznych – niezależnie od tego czy prowadzą działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych, czy nie – jest dochowanie obowiązkom rejestracji pojazdów i przeprowadzania okresowych badań technicznych. Tym samym wprowadzenie tego typu regulacji w zaskarżonej uchwale powiela niejako obowiązek wynikający już z ustawy Prawo o ruchu drogowym. Powyższe zaklasyfikowane może być jako naruszenie § 143 w związku z § 137 załącznika do Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 283) (dalej załącznik do z.t.p.). Do projektów aktów prawa miejscowego stosuje się odpowiednio zasady wyrażone w dziale VI załącznika do z.t.p. (Dział VI Projekty aktów normatywnych o charakterze wewnętrznym (uchwał i zarządzeń). Zgodnie zaś z brzmieniem § 137 w uchwale i zarządzeniu nie powtarza się przepisów ustaw oraz przepisów innych aktów normatywnych.
Trudno również uznać, że realizacja obowiązków wynikających z ustawy Prawo o Ruchu drogowym stanowiła, stosowanie do Rozporządzenie z dnia 16 lutego 2023 r. opis wyposażenia technicznego i wymagań odnoszących się do pojazdów asenizacyjnych przeznaczonych do świadczenia usług w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych. Obowiązek rejestracji pojazdu nie stanowi uszczegółowienia wymagań technicznych lecz – co należy powtórzyć – uniwersalny, ustawowy obowiązek.
Podobnie § 1 ust. 1 pkt 4 uchwały LXIV/644/23 ustalający obowiązek oznaczenia pojazdu poprzez umieszczenie na nim nazwy, adresu i numeru telefonu przedsiębiorcy nie odnosi się do opisu wyposażenia technicznego niezbędnego do realizacji zadań związanych z opróżnianiem zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych (art. 7 ust. 3a ustawy). Z powyższych względów należało stwierdzić nieważność obu jednostek redakcyjnych zaskarżonej uchwały.
Nie naruszają natomiast delegacji ustawowej postanowienia § 1 ust. 1 pkt. 9 i ust. 2 uchwały w treści:
§ 1. 1. Przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków' i transportu nieczystości ciekłych na terenie Gminy Pisz, zobowiązany jest spełniać następujące wymagania:
9) w przypadku, gdy przedsiębiorca nie posiada bazy transportowej lub baza nie spełnia wymagań określonych w pkt 6-8, przedsiębiorca zobowiązany jest do udokumentowania prawa do korzystania z bazy należącej do innego podmiotu poprzez przedłożenie I stosownych umów, potwierdzających spełnienie przez bazę innego podmiotu wymagań i określonych w pkt 6-8.
2. Odebrane od mieszkańców nieczystości ciekłe przedsiębiorca zobowiązany jest przekazywać wyłącznie do stacji zlewnych spełniających wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 17 października 2002 r. w sprawie warunków wyprowadzania nieczystości ciekłych do stacji zlewnych.
Biorąc pod uwagę treść art. 7 ust. 3a ustawy oraz brzmienie Rozporządzenie z dnia 16 lutego 2023 r. wskazane wyżej postanowienia uchwały mieszczą się w ramach dyspozycji przepisu kompetencyjnego upoważniającego do wydania uchwały. Rozporządzenie w §1 pkt 1 ppkt. b wprost odnosi się do wymagań odnoszących się do bazy transportowej, w §1 pkt 2 do zabiegów sanitarnych i porządkowych związanych ze świadczonymi usługami, a w §1 pkt 3 do wymagań odnoszących się do miejsc przekazywania nieczystości ciekłych. Tym samym gmina miała możliwość sformułowania wymagań by przedsiębiorca wykazał, że ma możliwość korzystania z bazy transportowej stanowiącej teren ogrodzony, utwardzony, o szczelnej nawierzchni z odprowadzeniem wód deszczowych zgodnie z obowiązującymi przepisami, o wielkości dostosowanej do ilości pojazdów asenizacyjnych, którymi ma być wykonywany transport nieczystości ciekłych (§1 ust.1 pkt 7 uchwały), a baza transportowa posiada zaplecze techniczne zapewniające utrzymanie pojazdów asenizacyjnych w odpowiednim stanie technicznym i sanitarnym w szczególności miejsce postojowe z punktem napraw dla pojazdów asenizacyjnych oraz miejsce do mycia i dezynfekcji pojazdów asenizacyjnych (§1 ust.1 pkt 7 uchwały). Wymagania te w sposób bezpośredni odnoszą się do wyposażenia technicznego bazy transportowej oraz zabiegów sanitarnych i porządkowych związanych ze świadczonymi usługami. Podobnie wymóg sformułowany w §1 ust. 2 uchwały odnosi się do §1 pkt 3 rozporządzenia z 16 lutego 2023 r. tj konieczności określenia wymagań co do miejsc przekazywania nieczystości ciekłych.
Z powyższych względów nie istniały podstawy do zakwestionowania wskazanych wyżej jednostek redakcyjnych uchwały. Te nie są bowiem dotknięte wadą w postaci istotnego naruszenia prawa.
Wobec powyższego, kontrolując zaskarżoną uchwałę, Sąd, stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził jej nieważność w części (pkt I sentencji wyroku) i w części skargę oddalił na zasadzie art. 151 p.p.s.a (pkt II sentencji wyroku).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI