II SA/Ol 228/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2025-06-10
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościgospodarka nieruchomościamizajęcie nieruchomościlinia elektroenergetycznacel publicznyinteres gospodarczyinteres społecznyrygor natychmiastowej wykonalnościprawo administracyjnepostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę spółki energetycznej na decyzję Wojewody uchylającą zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, uznając, że decyzja o niezwłocznym zajęciu jest subsydiarna wobec decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, która została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Spółka energetyczna zaskarżyła decyzję Wojewody, która uchyliła zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości pod budowę linii elektroenergetycznej. Wojewoda uznał, że nie można wydać zezwolenia na niezwłoczne zajęcie, ponieważ wcześniej uchylił decyzję Starosty o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Sąd administracyjny zgodził się z Wojewodą, podkreślając subsydiarny charakter decyzji o niezwłocznym zajęciu i konieczność istnienia w obrocie prawnym decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.

Spółka E. S.A. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego, która uchyliła decyzję Starosty zezwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości gruntowej pod budowę podziemnej elektroenergetycznej linii kablowej SN 15 kV. Starosta wydał pierwotną decyzję zezwalającą na zajęcie nieruchomości, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności, argumentując to realizacją celu publicznego i ważnym interesem gospodarczym. Jednak Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania współwłaściciela nieruchomości, uchylił decyzję Starosty i odmówił zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości (art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami) ma charakter subsydiarny wobec decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 u.g.n.) i traci podstawę bytu prawnego, gdy ta pierwsza zostanie wyeliminowana z obrotu. Spółka skarżąca argumentowała, że uchylenie decyzji Starosty nie oznacza jej wyeliminowania z obrotu prawnego, dopóki nie stanie się prawomocna, a tym samym warunek wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu jest spełniony. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko Wojewody. Sąd podkreślił, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oznacza konieczność uchylenia późniejszej decyzji o niezwłocznym zajęciu. W tej sprawie, decyzja Wojewody z 7 lutego 2025 r. odmawiająca ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości była ostateczna w administracyjnym toku instancji i to ona pozostawała w obrocie prawnym, a nie uchylona decyzja Starosty. Sąd zaznaczył, że nawet jeśli decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie jest prawomocna, musi ona pozostawać w obrocie prawnym, co nie miało miejsca w tej sytuacji. Dodatkowo, sąd poinformował, że skarga spółki na decyzję Wojewody z 7 lutego 2025 r. została oddalona wyrokiem WSA w Olsztynie z 5 czerwca 2025 r.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości ma charakter subsydiarny i traci podstawę bytu prawnego, gdy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego.

Uzasadnienie

Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości jest subsydiarna wobec decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Jeśli decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości zostanie uchylona lub odmówiona, decyzja o niezwłocznym zajęciu nie może funkcjonować w obrocie prawnym, ponieważ straciła swoją podstawę prawną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.g.n. art. 124 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 124 § 1a

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 108 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

u.g.n. art. 6 § 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo energetyczne

Ustawa Prawo energetyczne

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości jest subsydiarna wobec decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości i wymaga istnienia tej ostatniej w obrocie prawnym. Uchylenie decyzji Starosty przez Wojewodę i odmowa zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oznacza brak podstawy prawnej dla decyzji o niezwłocznym zajęciu. Decyzja Wojewody odmawiająca ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, nawet jeśli zaskarżona do sądu, jest decyzją ostateczną w administracyjnym toku instancji i to ona pozostaje w obrocie prawnym.

Odrzucone argumenty

Uchylenie decyzji Starosty nie oznacza jej wyeliminowania z obrotu prawnego, dopóki nie stanie się prawomocna, a zatem warunek wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu jest spełniony. Organ odwoławczy nie uwzględnił ważnego interesu gospodarczego i społecznego inwestora, naruszając art. 7 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1 i 1a u.g.n. Wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości ma na celu przyspieszenie realizacji inwestycji i nie powinno być uzależnione od prawomocności decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny względem decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Subsydiarność ta polega na tym, że może ona istnieć tylko wtedy, kiedy występuje w obrocie prawnym poprzedzająca ją decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Taki charakter decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. skutkuje tym, że traci ona podstawę swego bytu prawnego w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji podjętej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. Eliminacja z obrotu prawnego decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości musiała być uwzględniona przy rozpatrywaniu odwołania od decyzji o udzieleniu zezwolenia na niezwłoczne zajęcie tej nieruchomości.

Skład orzekający

Piotr Chybicki

przewodniczący

Beata Jezielska

sprawozdawca

Grzegorz Klimek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady subsydiarności decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości w kontekście wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości została uchylona przez organ odwoławczy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa nieruchomości i inwestycji infrastrukturalnych, a interpretacja sądu w kwestii subsydiarności decyzji ma istotne znaczenie praktyczne dla inwestorów.

Koniec z szybkim zajęciem nieruchomości pod inwestycje? Sąd wyjaśnia kluczowy warunek.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 228/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-06-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska /sprawozdawca/
Grzegorz Klimek
Piotr Chybicki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1145
art.124 ust.1, art.124 ust.1a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art.119 pkt 2, art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art.108 par.1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi E. S.A. zs. w G. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 16 sierpnia 2024 r. Starosta O. (dalej jako: Starosta lub organ pierwszej instancji), na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm., dalej jako: u.g.n.) oraz art. 108 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku E. S.A. z siedzibą w G. (dalej jako: inwestor, Spółka lub strona skarżąca), zezwolił Spółce na niezwłoczne zajęcie nieruchomości gruntowej, położonej w obrębie T., gmina S., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 3,9863 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], w celu wykonania prac polegających na budowie podziemnej elektroenergetycznej linii kablowej SN 15 kV, w ramach realizacji inwestycji: "[...]" zgodnie z decyzją Starosty O. z 14 sierpnia 2024 r. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że Starosta O. decyzją z 14 sierpnia 2024 r. ograniczył sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości gruntowej. Wskazano, że projektowana inwestycja stanowi realizację celu publicznego, o którym mowa w art. 6 pkt. 2 u.g.n., służącą zlikwidowaniu większości problemów związanych z zasilaniem w energię elektryczną dużej części regionu i Państwa oraz zapewnieniu trwałego i zrównoważonego rozwoju gospodarczego. Ponadto, wnioskodawca zaznaczył, że analiza stanu technicznego istniejącej linii wskazuje na potrzebę budowy przedmiotowej linii w celu pokrycia zapotrzebowania na energię elektryczną i jej bezprzerwową dostawę, zaś od niezawodności działania urządzeń infrastruktury technicznej, takich jak linie elektroenergetyczne, zależy prawidłowe funkcjonowanie wszystkich podmiotów działających w obszarze zasilania linii, tj. gospodarstw domowych, przedsiębiorstw, placówek publicznych takich jak szpitale i inne placówki medyczne. Podano, że przedmiotowa inwestycja wpisuje się w realizację ważnego interesu gospodarczego i społecznego, mającego znaczenie ponadlokalne z racji wzajemnego powiązania wszystkich elementów sieci infrastruktury energetycznej. Wydanie decyzji jest zatem uzasadnione inwestycją celu publicznego, służącą zlikwidowaniu większości problemów związanych z zasilaniem w energię elektryczną dużej części regionu i państwa, czy też służących zapewnieniu lepszego potencjału energetycznego, co stanowi interes społeczny w rozumieniu art. 108 § 1 k.p.a. W ocenie organu pierwszej instancji interes gospodarczy w przedmiotowej sprawie również jest oczywisty, bowiem publicznoprawne zobowiązanie inwestora do zapewnienia stałego dopływu energii do licznych gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na znacznym obszarze powoduje konieczność, po stronie inwestora oraz w interesie społecznym, zajęcia nieruchomości w trybie przewidzianym w art. 124 ust. 1a u.g.n. W ocenie organu zapewnienie dostaw energii ma nie tylko podstawowe znaczenie dla poszczególnych jednostek, ale jest również istotne z punktu widzenia ogółu społeczeństwa, gdyż ma bezpośredni wpływ na poziom życia obywateli. Jest również elementem zaspokojenia zbiorowych potrzeb mieszkańców w zakresie lokalnej infrastruktury, a realizacja inwestycji stanowi wypełnianie przez Spółkę nałożonych na nią powinności, wynikających z ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2024 r. poz. 266). Zatem realizacja celu publicznego, w szczególności związana z zapewnieniem i utrzymaniem odpowiedniej ilości dostaw energii oraz zwiększeniem bezpieczeństwa energetycznego regionu wskazuje na istnienie zarówno interesu społecznego, jak i ważnego interesu gospodarczego, co wypełnia przesłanki określone w art. 124 ust. 1a u.g.n. oraz art. 108 k.p.a.,
Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. P., współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości. Podkreślił, że nie jest przeciwny inwestycji, lecz zakwestionował sposób zadośćuczynienia za ingerencję w nieruchomość oraz prowadzone negocjacje, które polegały jedynie na przedstawieniu jednostronnej propozycji ze strony inwestora. Wniósł o nakazanie wydzielenia geodezyjnego gruntu zajętego pod inwestycję i założenie osobnych ksiąg wieczystych tak, aby służebność obciążała wyłącznie zajęty grunt.
Decyzją z 19 lutego 2025 r. Wojewoda Warmińsko-Mazurski (dalej jako: Wojewoda lub organ odwoławczy) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Organ odwoławczy uznał, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 124 ust. 1a u.g.n., warunkujące wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Wskazano, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości w trybie powołanego przepisu ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa, unormowanej w art. 124 ust. 1 u.g.n. Zatem decyzja taka traci podstawę swego bytu prawnego w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji podjętej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. Podano, że decyzją z 7 lutego 2025 r. Wojewoda uchylił decyzję organu pierwszej instancji z 14 sierpnia 2024 r. i odmówił ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości na rzecz Spółki. W związku z tym decyzja z 16 sierpnia 2024 r. nie może funkcjonować w obrocie prawnym i musi zostać wyeliminowana.
W skardze na powyższą decyzję Spółka podniosła zarzut naruszenia:
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także nieuczynienie zadość obowiązkowi rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, co polegało w szczególności na błędnej ocenie, że uchylenie przez Wojewodę decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości i wydanie decyzji odmownej w tym zakresie powoduje, że brak jest podstaw do wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, bowiem wydanie decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. jest uwarunkowane istnieniem w obrocie prawnym decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., a wydanie w drugiej instancji decyzji o ww. treści skutkowało w ocenie organu wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości z art. 124 u.g.n. podczas, gdy decyzja wydana z art. 124 ust. 1 u.g.n. nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, gdyż Spółka wniosła skargę do sadu administracyjnego, a dopóki decyzja nie stała się prawomocna, istnieje w obrocie prawnym, zaś inwestor ma prawo jej dalszego zaskarżenia do wyższych instancji, co może skutkować zmianą wydanej przez Wojewodę decyzji, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało bezzasadnym przyjęciem przez Wojewodę, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nie może funkcjonować w obrocie prawnym i musi zostać wyeliminowana;
- art. 7 w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez nierozważenie interesów stron postępowania, nadanie prymatu interesom prywatnym właścicieli nieruchomości, niewzięcie pod uwagę obowiązków spoczywających na przedsiębiorstwie energetycznym, wynikających z Prawa energetycznego, w tym w szczególności konieczności wykonania na nieruchomości prac, podczas gdy decyzja w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. o niezwłocznym zajęciu nieruchomości winna uwzględnić interes obu stron postępowania przy uwzględnieniu celu, który inwestor chce osiągnąć przy pomocy rzeczonej decyzji, tj. m.in. przejście do kolejnego etapu inwestycji i pozyskanie stosownych decyzji organów architektoniczno-budowlanych, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało wydaniem rozstrzygnięcia, które nie uwzględniało interesu inwestora i uniemożliwiło inwestorowi przejście do kolejnych etapów procesu inwestycyjnego w ramach inwestycji pod nazwą: "[...]";
- art. 16 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1 oraz ust. 1a u.g.n. poprzez bezzasadne uznanie, że uchylenie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości i wydanie decyzji odmownej w drugiej instancji powoduje wyeliminowanie przedmiotowej decyzji z obrotu prawnego, podczas gdy rzeczona decyzja nie jest prawomocna, a inwestor zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem spełniona zostaje przesłanka wydanej decyzji z art. 124 u.g.n. do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości;
- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie w całości decyzji Starosty i orzeczenie o odmowie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu wykonania prac polegających na budowie podziemnej elektroenergetycznej linii kablowej SN 15kV w ramach realizacji inwestycji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doszło do wydania decyzji rażąco naruszającej przepisy postępowania i prawa materialnego;
- art. 124 ust. 1a w zw. z art. 124 u.g.n. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że inwestor nie spełnił ustawowej przesłanki uprzedniego wydania decyzji z art. 124 u.g.n. do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, bowiem skoro decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości została uchylona i Wojewoda wydał w tym zakresie odmowę ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, a zatem w ocenie organu, brak było podstaw do wydania rzeczonej decyzji, to brak było również podstaw do wydania decyzji subsydiarnej w stosunku do rzeczonej decyzji, tj. decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, bowiem wydanie decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. jest uwarunkowane istnieniem w obrocie prawnym decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., a wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji podjętej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. skutkuje tym, że decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości traci podstawę swojego bytu prawnego, podczas gdy na skutek złożonego odwołania, Wojewoda (powołując się na argumenty inne niż te, które wskazał właściciel w odwołaniu), uchylił decyzję Starosty z 14 sierpnia 2024 r. i odmówił ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, lecz decyzja ta została zaskarżona przez inwestora do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a zatem stosownie do obowiązujących przepisów, decyzja ta nie stanowi decyzji prawomocnej, a wobec pozostawania stron w procesie odwoławczym i argumentacji inwestora w złożonej skardze, istnieje wysokie prawdopodobieństwo do tego, że rzeczona decyzja zostanie uchylona, co skutkowało bezzasadnym uznaniem, że brak było podstaw do wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało uznaniem przez Wojewodę, że nie została spełniona przesłanka do wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
W świetle powyższych zarzutów Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie decyzji organów pierwszej i drugiej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W uzasadnieniu wniesionej skargi strona skarżąca podniosła, że celem art. 124 ust. 1a u.g.n. jest zapewnienie inwestorowi możliwości sprawnego i szybkiego zrealizowania planowanej inwestycji, bez potrzeby oczekiwania na wynik kontroli instancyjnej lub sądowej decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Podkreślono, że organ przestaje być związany decyzją, gdy zostanie stwierdzona nieważność tej decyzji, jeżeli zostanie ona uchylona, zmieniona lub gdy wygaśnie. Zatem wyeliminowanie decyzji o obrotu prawnego następuje w przypadku, gdy: nie zostanie w zakreślonym terminie wniesiona skarga do sądu, nastąpi odrzucenie skargi do sądu administracyjnego, nastąpi umorzenie postępowania sądowo administracyjnego, nastąpi oddalenie skargi do sądu administracyjnego ze względu na brak legitymacji do zaskarżenia decyzji, zakończy się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazano, że żadna z powyższych okoliczności nie zaistniała w sprawie. Zdaniem strony skarżącej, w związku z wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, do czasu rozstrzygnięcia WSA, a następnie - ewentualnie, w przypadku dalszego zaskarżenia decyzji - do czasu rozstrzygnięcia przez NSA, wydana pierwotnie decyzja przez Starostę pozostaje w obrocie prawnym, czyli nadal wywołuje skutki prawne. W ocenie Spółki stanowisko przeciwne stanowiłoby zaprzeczenie jakiejkolwiek zasadzie logiki, bowiem de facto inwestor zostałby już ukarany, zanim wyrok w przedmiocie art. 124 ust. 1 u.g.n. i prawidłowości wydanej decyzji przez Wojewodę zostałby jeszcze wydany. Dodatkowo rozstrzygnięcie organu przeczyłoby samemu celowi wprowadzonej regulacji, która miała stanowić przyspieszenie dla długiego i wieloetapowego postępowania w przedmiocie art. 124 ust. 1 u.g.n. Zarzucono, że Wojewoda nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zebranego w sprawie. Podkreślono przy tym, że organ drugiej instancji ma obowiązek uwzględniać aktualny stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji drugiej instancji. Podniesiono, że organ odwoławczy dopuścił się również naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1 i ust. 1a u.g.n. poprzez brak wyważenia interesu społecznego oraz interesów uczestników postępowania. Podano, że w przypadku kolizji interesu indywidualnego i społecznego, prymat powinien mieć interes społeczny. Wskazano, że w niniejszej sprawie wykonanie prac wskazanych we wniosku ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego państwa oraz zapewnienie ciągłości dostaw energii, a więc interes społeczny jest na tyle ważny i znaczący, że konieczne jest ograniczenie uprawnień uczestnika postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, a żadna ze stron w zakreślonym terminie nie złożyła wniosku o przeprowadzenie rozprawy.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 124 ust. 1a u.g.n., zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. W myśl natomiast art. 108 § 1 k.p.a. decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia.
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny względem decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., tj. decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Subsydiarność ta polega na tym, że może ona istnieć tylko wtedy, kiedy występuje w obrocie prawnym poprzedzająca ją decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Taki charakter decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. skutkuje tym, że traci ona podstawę swego bytu prawnego w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji podjętej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. (por. postanowienie NSA z 3 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 8/15, postanowienie WSA w Białymstoku z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 526/14, wyrok WSA w Olsztynie z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 247/14, wyrok WSA w Szczecinie z 8 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1489/13, dostępne w CBOSA). Zgodnie też przyjmuje się, że nie ma wymogu, aby ostatnia z tych decyzji posiadała walor prawomocności lub ostateczności. Jednakże wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oznacza automatycznie konieczność uchylenia późniejszej decyzji o niezwłocznym zajęciu (zob. wyroki NSA: z 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 64/19 i z 15 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 482/17).
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z 14 sierpnia 2024 r. Starosta orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej, położonej w obrębie T., gmina S., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 3,9863 ha, poprzez zezwolenie Spółce na budowę podziemnej elektroenergetycznej linii kablowej SN 15 kV. Jednakże, na skutek odwołania wniesionego przez współwłaściciela nieruchomości, decyzją z 7 lutego 2025 r. Wojewoda uchylił decyzję Starosty z 14 sierpnia 2024 r. i odmówił ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości na rzecz Spółki. Eliminacja z obrotu prawnego decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości musiała być uwzględniona przy rozpatrywaniu odwołania od decyzji z 16 sierpnia 2024 r. o udzieleniu zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości wraz z nadaniem tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, wydanej na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. Skutkowało to koniecznością uchylenia decyzji o niezwłocznym zajęciu tej nieruchomości, zgodnie z opisaną wyżej regułą subsydiarności.
W tych okolicznościach stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem wszelkich wymogów określonych w art. 124 ust. 1a u.g.n. Obowiązkiem organu administracji publicznej orzekającego w sprawie było bowiem ustalenie, czy na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. została wydana decyzja, czy wniosek złożył podmiot, który będzie realizował cel publiczny oraz czy zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 108 k.p.a. lub wniosek jest uzasadniony ważnym interesem gospodarczym. Przy czym brak spełnienia którejkolwiek z tych przesłanek uniemożliwiał wydanie decyzji w oparciu o powołany przepis. Nie ulega wątpliwości, że w dacie orzekania przez Wojewodę nie została spełniona przesłanka dotycząca istnienia w obrocie prawnym decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, wydanej w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., gdyż decyzją z 7 lutego 2025 r. Wojewoda uchylił decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania i odmówił wydania takiego orzeczenia na rzecz Spółki. Zatem wbrew twierdzeniom Spółki na dzień orzekania przez Wojewodę w obrocie prawnym nie tylko nie było już decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, ale była ostateczna decyzja odmawiająca takiego ograniczenia. Całkowicie chybiona jest przy tym argumentacja Spółki, że skoro decyzja Wojewody został zaskarżona do sądu administracyjnego, to w dalszym ciągu w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Starosty z 14 sierpnia 2024 r. Należy bowiem podkreślić, że w niniejszej sprawie, w administracyjnym toku instancji, zapadła ostateczna decyzja odmawiająca ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i to decyzja Wojewody z 7 lutego 2025 r., a nie decyzja Starosty z 14 sierpnia 2024 r., pozostaje w obrocie prawnym. Subsydiarność decyzji wydawanej na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. przejawia się zaś w tym, że organ ma obowiązek ją wydać w przypadku spełnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, ale również, że ma obowiązek odmówić jej wydania, jeżeli decyzja ograniczająca prawa właścicieli zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego (por. wyrok NSA z 22 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 244/22). Należy ponadto zauważyć, że przywołane w skardze orzeczenia sądów administracyjnych zapadły w odmiennych stanach faktycznych i prawnych. Wyjaśnić także należy, że słusznie podnosi strona skarżąca, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości może być wydana także w sytuacji, gdy decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości nie jest jeszcze ostateczna lub prawomocna. Jednakże nie ulega wątpliwości, że decyzja taka musi pozostawać w obrocie prawnym. W przedmiotowej sprawie warunek ten nie został spełniony. Dodatkowo należy wskazać, że wniesiona przez Spółkę skarga na decyzję Wojewody z 7 lutego 2025 r. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości została oddalona wyrokiem WSA w Olsztynie z 5 czerwca 2025 r. (sygn. akt II SA/Ol 218/25).
Natomiast odnosząc się do zarzutów Spółki odnośnie do nieuwzględnienia przez organ odwoławczy kwestii jej interesu jako inwestora w kontekście spełnienia przesłanek do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości stwierdzić należy, że są one niezasadne. Skoro bowiem nie został spełniony jeden z obligatoryjnych warunków wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n., to nawet spełnienie pozostałych wymogów uniemożliwiało wydanie decyzji pozytywnej dla strony skarżącej.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W związku z tym, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI