II SA/Ol 228/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2020-09-29
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanenadzór budowlanyrozbiórkaistotne odstępstwopozwolenie na budowęwarunki zabudowyochrona środowiskateren chronionyodległość od rzekisamowola budowlana

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę budynku mieszkalnego, który został wybudowany w istotnym odstępstwie od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków zabudowy, naruszając przepisy dotyczące odległości od rzeki.

Skarżąca J.S. wniosła skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę jej budynku mieszkalnego, argumentując, że narusza ona zasady sprawiedliwości społecznej i że budowa została przyjęta do użytkowania. Organy nadzoru budowlanego ustaliły, że budynek został posadowiony w odległości 66 m od rzeki, podczas gdy projekt i decyzja o warunkach zabudowy przewidywały 100 m, co naruszało przepisy o ochronie krajobrazu. Sąd administracyjny uznał, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony, a organy zasadnie wydały nakaz rozbiórki, ponieważ skarżąca nie przedłożyła projektu zamiennego i nie zastosowano wyjątków od przepisów o odległości od rzeki. Sąd podkreślił, że kontrola sądu administracyjnego dotyczy legalności, a nie sprawiedliwości społecznej.

Sprawa dotyczyła skargi J. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) nakazującą rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Powodem nakazu była rozbiórka była istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego i decyzji o warunkach zabudowy, polegające na zlokalizowaniu budynku w odległości 66 m od rzeki, zamiast wymaganych 100 m. Skarżąca argumentowała, że budynek jest jej jedynym miejscem zamieszkania i źródłem utrzymania, a jego budowa została przyjęta do użytkowania. Organy nadzoru budowlanego, w tym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) i WINB, ustaliły naruszenie przepisów Prawa budowlanego oraz § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Wojewody z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Rzeki [...], który zakazuje lokalizowania obiektów budowlanych w pasie 100 m od brzegów rzek, z pewnymi wyjątkami. WINB uchylił decyzję PINB i orzekł o nakazie rozbiórki, wskazując, że skarżąca nie przedłożyła wymaganego projektu budowlanego zamiennego. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów, sprzeczność z zasadami trwałości decyzji i sprawiedliwości społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę, podkreślając, że kontrola sądu administracyjnego ogranicza się do oceny legalności, a nie słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Sąd uznał, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony, a organy zasadnie zastosowały art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, nakazując rozbiórkę w związku z nieprzedłożeniem projektu zamiennego i naruszeniem przepisów o odległości od rzeki. Sąd odrzucił argumenty skarżącej dotyczące wyjątków od zakazu lokalizacji oraz zastosowania nowych przepisów Prawa budowlanego, stwierdzając, że nie miały one zastosowania w tej sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, budynek taki podlega nakazowi rozbiórki, ponieważ naruszenie przepisów dotyczących odległości od rzeki stanowi istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków zabudowy, a fakt przyjęcia do użytkowania na podstawie zawiadomienia o zakończeniu budowy nie wyłącza możliwości prowadzenia postępowania w sprawie istotnych odstępstw.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że lokalizacja budynku w odległości 66 m od rzeki narusza § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia o obszarze chronionego krajobrazu oraz warunki decyzji o warunkach zabudowy i projektu budowlanego. Skarżąca nie przedłożyła projektu zamiennego, co zgodnie z art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego uzasadnia nakaz rozbiórki. Sąd podkreślił, że kontrola sądu administracyjnego dotyczy legalności, a nie sprawiedliwości społecznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pr.bud. art. 51 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

pr.bud. art. 51 § 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

pr.bud. art. 36a § 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Rozporządzenie nr [...] Wojewody z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Rzeki [...] art. 4 § 1

Rozporządzenie nr [...] Wojewody z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Rzeki [...] art. 4 § 8

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pr.bud. art. 36a § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

pr.bud. art. 57 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

pr.bud. art. 57 § 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

pr.bud. art. 59 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

pr.bud. art. 59a § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

pr.bud. art. 83 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Rozporządzenie nr [...] Wojewody z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Rzeki [...] art. 4 § 5

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 25

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 37b

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 59h

Argumenty

Skuteczne argumenty

Lokalizacja budynku w odległości 66 m od rzeki stanowi istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego i decyzji o warunkach zabudowy, naruszając przepisy o ochronie krajobrazu. Skarżąca nie przedłożyła wymaganego projektu budowlanego zamiennego w wyznaczonym terminie. Wyjątki od zakazu lokalizacji obiektów w pasie 100 m od rzeki nie miały zastosowania w tej sprawie. Nowe przepisy Prawa budowlanego dotyczące ograniczeń czasowych w stwierdzaniu nieważności decyzji nie mają zastosowania w tej sprawie. Kontrola sądu administracyjnego dotyczy legalności, a nie sprawiedliwości społecznej.

Odrzucone argumenty

Budynek został przyjęty do użytkowania na podstawie zawiadomienia o zakończeniu budowy, co powinno wyłączać możliwość nakazania rozbiórki. Niezgodność z rozporządzeniem o obszarze chronionym nie stanowi istotnego odstępstwa od projektu budowlanego. Zastosowanie powinny mieć wyjątki przewidziane w § 4 ust. 5 rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2008 r. Należy zastosować nowe przepisy Prawa budowlanego (art. 37b i art. 59h) wprowadzające ograniczenia czasowe w stwierdzaniu nieważności decyzji. Naruszenie zasady trwałości decyzji ostatecznej w stosunku do pozwolenia na budowę. Naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej.

Godne uwagi sformułowania

Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd administracyjny kontroluje działalność administracji z punktu widzenia legalności, czyli zgodności z prawem powszechnie obowiązującym. Budynek mieszkalny Skarżącej nie mieści się w wyjątkach wskazanych w w/w przepisie rozporządzenia, gdyż jego lokalizacja w stwierdzonym miejscu nie ma wpływu na prowadzenie racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej czy rybackiej. Decyzja w tym przedmiocie ma bowiem charakter związany, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia, że adresat obowiązku nie przedłożył projektu zamiennego, względnie przedłożył go, lecz ten nie spełnia wymogów przepisów prawa, organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest zastosować art. 51 ust. 5 pr.bud.

Skład orzekający

Bogusław Jażdżyk

przewodniczący

Ewa Osipuk

członek

Katarzyna Matczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących istotnych odstępstw od projektu, postępowania w przypadku samowoli budowlanej, stosowania przepisów o obszarach chronionych oraz przepisów przejściowych w prawie budowlanym."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego naruszenia przepisów o odległości od rzeki i nieprzedłożenia projektu zamiennego. Interpretacja przepisów przejściowych może być odmienna w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje konflikt między potrzebami mieszkaniowymi i ekonomicznymi obywatela a rygorystycznymi przepisami prawa budowlanego i ochrony środowiska. Pokazuje również ograniczenia sądu administracyjnego w uwzględnianiu aspektów społecznych.

Dom wybudowany za blisko rzeki: rozbiórka czy sprawiedliwość społeczna?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 228/20 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2020-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /przewodniczący/
Ewa Osipuk
Katarzyna Matczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Sygn. powiązane
II OSK 1468/21 - Wyrok NSA z 2022-10-18
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 36a ust. 5 pkt 1, art. 51 ust. 1 pkt 3, ust. 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant referent – stażysta Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2020 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu oddala skargę.
Uzasadnienie
Po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie robót budowlanych wykonanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "PINB") decyzją z dnia [...] r. nakazał właścicielce budynku J.S. (dalej jako: "Skarżąca") rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego o szerokości [...] m, długości [...] m, wysokości do kalenicy [...] m, położonego w miejscowości C., działka nr [...], obr. [...], gmina P. Podstawą rozstrzygnięcia był art. 51 ust. 5 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia
7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.) dalej jako: "pr.bud.".
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w toku postępowania ustalono, że przedmiotowy budynek został zrealizowany z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu w związku ze zlokalizowaniem go w odległości 70 m od rzeki [...] (zamiast w odległości 100 m). W toku oględzin, przeprowadzonych w dniu 20 marca 2019 r. ustalono również, że w [...] roku budynek został oddany do użytkowania na podstawie zawiadomienia o zakończeniu budowy, które zostało przyjęte bez sprzeciwu. Do zawiadomienia inwestor dołączył m.in. orzeczenie techniczne dotyczące stanu technicznego budynku (z uwagi na brak dziennika budowy i powołania kierownika budowy). W orzeczeniu tym wskazano, że budynek został wybudowany zgodnie ze sztuką budowlaną, pozwoleniem na budowę oraz zatwierdzonym projektem budowlanym i może być bezpiecznie użytkowany. Tymczasem w toku oględzin ustalono, że faktycznie budynek został przybliżony do brzegu rzeki [...] o 30 m, a zatem został on posadowiony w odległości 70 m od brzegu rzeki, a nie w odległości
100 m jak zakładał projekt i decyzja o warunkach zabudowy.
PINB wyjaśnił również, że decyzją z [...] r. nakazał Skarżącej sporządzenie i przedstawienie projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany z dotychczas wykonanych robót i nakazał przedłożenie tego projektu w czterech egzemplarzach w terminie do 31 sierpnia 2019r. W związku z tym rozstrzygnięciem Starosta w dniu [...] r., w trybie art. 36a ust. 2 pr.bud., uchylił swoją decyzję pozwolenie na budowę z [...] r. Skarżąca nie przedłożyła wymaganych dokumentów we wskazanym terminie. W tej sytuacji PINB, na podstawie art. 51 ust. 5 pr.bud., nakazał rozbiórkę obiektu.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Skarżąca wskazując, że w dniu [...] r. otrzymała dom aktem darowizny od męża. Zaznaczyła, że w domu tym mieszka z [...] dzieci i prowadzi gospodarstwo rolne. Nie posiada żadnego innego budynku mieszkalnego, a dom objęty rozbiórką jest jej jedynym miejscem zamieszkania i jest niezbędny do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Podniosła, że za dom spłaca kredyt hipoteczny.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB") decyzją z [...]r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o nakazie rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach [...]x [...]m, wysokości do kalenicy [...]m, położonego w miejscowości C., działka nr [...].
W uzasadnieniu wyjaśniono, że budynek będący przedmiotem postępowania został wybudowany, wbrew założeniom zatwierdzonego decyzją Starosty z [...]r. projektu budowlanego i wydanej w dniu [...] r. decyzji Burmistrza o warunkach zabudowy. Wskazane dokumenty przewidywały lokalizację budynku mieszkalnego w odległości 100 m od brzegów rzeki [...]. Faktycznie zaś budynek został zlokalizowany w całości poza linią nieprzekraczalnej zabudowy, wskazaną w decyzji o warunkach zabudowy oraz w zatwierdzonym projekcie. Wprawdzie budynek ten został przyjęty do użytkowania przez PINB, który nie wniósł sprzeciwu od złożonego zawiadomienia o zakończeniu robót budowlanych, jednak z akt wynika, że przedstawiona organowi w [...] r. dokumentacja nie odzwierciedlała stanu faktycznego. Potwierdziły to również ustalenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, który stwierdził, że faktycznie budynek znajduje się w odległości mniejszej niż 100 m od brzegów rzeki [...], co narusza § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia nr [...] Wojewody z 23 kwietnia 2008 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Rzeki [...] (Dz.Urz. Woj. [...]) dalej jako: "rozporządzenie z dnia 23 kwietnia 2008 r.". Czynności przeprowadzone przez PINB potwierdziły te informacje. Budynek mieszkalny posadowiony jest w odległości 66 m od brzegów rzeki [...], co narusza przepisy wskazanego rozporządzenia oraz warunki ustalone w decyzji o warunkach zabudowy i rozwiązania wskazane w projekcie zagospodarowywania terenu, będącym częścią projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę.
WINB wyjaśnił również, że fakt oddania budynku do użytkowania na podstawie
zgłoszenia zakończenia budowy nie stoi na przeszkodzie prowadzeniu postępowania
w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu. Istnieje bowiem istotna
różnica pomiędzy zakończeniem procesu inwestycyjnego poprzez uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, a zakończeniem tego procesu poprzez zawiadomienie o zakończeniu budowy. W pierwszym przypadku, organ administracji wydaje decyzję
administracyjną, którą poprzedza obowiązkowa kontrola obiektu budowlanego, w trakcie której ustala się, czy obiekt budowany został wykonany zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. W drugim natomiast, właściwy organ
administracji nie wydaje decyzji administracyjnej, lecz inwestor nabywa uprawnienie
do użytkowania obiektu budowlanego na skutek milczenia władzy publicznej (art. 54
pr.bud.). Właściwy organ administracji wydaje decyzję administracyjną, jedynie wtedy,
gdy uznaje, że inwestor nie może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego.
Wprawdzie zarówno do wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie, jak i zawiadomienia o zakończeniu budowy inwestor dołącza oświadczenie kierownika
budowy o zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym lub warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami (art. 57 ust. 1 pkt 2 lit. a pr.bud.),
jednakże jedynie w przypadku wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie
właściwy organ administracji przeprowadza obowiązkową kontrolę obiektu
budowlanego (art. 57 ust. 6, art. 59 ust. 1 oraz art. 59a ust. 1 pr.bud.). Zatem, jeżeli
proces inwestycyjny został zakończony poprzez zawiadomienie o zakończeniu
budowy, to prowadzeniu później postępowania w sprawie istotnego odstąpienia od
zatwierdzonego projektu budowlanego nie stoją na przeszkodzie względy
wywodzące się z zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, gdyż w tym
przypadku decyzja nie była wydawana.
WINB stwierdził, że Skarżąca została zobowiązana do przedstawienia organowi
I instancji 4 egzemplarzy projektu zamiennego do dnia 31 sierpnia 2019 r. Obowiązku tego jednak nie dopełniła. Natomiast jak stanowi art. 51 ust. 5 pr.bud., w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. W niniejszej sprawie niezgodna z przepisami jest lokalizacja całości budynku mieszkalnego, który został wybudowany w znacznym zbliżeniu do brzegu rzeki [...] (66 m). Odległość budynku jest niezgodna z rozporządzeniem z 23 kwietnia 2008 r., które w § 4 pkt 8 zakazuje lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej
gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Budynek mieszkalny należący do Skarżącej nie mieści się w wyjątkach wskazanych w w/w przepisie rozporządzenia, gdyż jego lokalizacja w stwierdzonym miejscu nie ma wpływu na prowadzenie racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej czy rybackiej. WINB uznał, że jedynym prawidłowym rozwiązaniem w stwierdzonym stanie faktycznym, usuwającym niezgodność z przepisami, było nakazanie rozbiórki budynku wybudowanego niezgodnie z przepisami.
Na tą decyzję Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie:
- art. 51 i art. 36a pr.bud.;
- § 4 ust. 5 rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2008 r.;
- sprzeczność z zasadami trwałości decyzji ostatecznej (w stosunku do pozwolenia na budowę) oraz sprawiedliwości społecznej.
W uzasadnieniu podniosła, że nie może być uznana za istotne odstępstwo od projektu budowlanego niezgodność z rozporządzeniem z 23 kwietnia 2008 r. Ponadto zdaniem Skarżącej, organ w sposób niewyczerpujący dokonał ustaleń faktycznych w sprawie korzystając z § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2008 r. (odległość 100 m), pomijając przy tym § 4 ust. 5 tego rozporządzenia. W jej ocenie, w niniejszej sprawie mają zastosowanie regulacje z pkt 1 i 2 § 4 ust. 5 rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2008 r., które przewidują wyjątki od zakazu określonego we wskazanym wcześniej § 4 ust. 1 pkt 8. Skarżąca przedłożyła mapkę z oznaczeniem adresów sąsiadów i numerów domów usytuowanych wzdłuż drogi do C., gdzie również położony jest należący do niej dom.
Skarżąca dodatkowo wyjaśniła, że na działce, na której wybudowała dom nie było żadnych drzew, było to pole, gdyż jest to teren rolniczy. Natomiast Park doliny [...] znajduje się po drugiej stronie rzeki. W ocenie Skarżącej, możliwa była zgodna z prawem budowa domu w miejscu, w którym dom został faktycznie wybudowany. Podniosła, że organ powinien był zatem odstąpić od zasady legalizmu na rzecz sprawiedliwości społecznej i słusznego interesu strony. Skarżąca wskazała także, że budowa została przyjęta do użytkowania poprzez brak zgłoszenia sprzeciwu właściwego organu, co świadczyło o legalności zakończonej budowy.
Ponadto wyjaśniła, że sporny dom służy zaspokajaniu jej potrzeb oraz jej rodziny, a także stanowi jedyne źródło zarobku całej rodziny. Na budowę domu został zaciągnięty kredyt. W przypadku rozbiórki domu, rodzina Skarżącej nie będzie miała gdzie mieszkać.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wyjaśnił, że w decyzji o warunkach zabudowy oraz w zatwierdzonym projekcie budowlanym wyraźnie wskazano nieprzekraczalną linię zabudowy, która została przez inwestora zignorowana. Budynek powstał bowiem w innym miejscu. W tej sytuacji wyjątki od zakazu określonego w § 4 ust. 5 rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2008 r. nie mają zastosowania.
W piśmie procesowym z 21 września 2020 r. Skarżąca wniosła o zastosowanie w niniejszej sprawie obowiązujących od 19 września 2020 r. przepisów art. 37b i art. 59h pr.bud. Skarżąca wyjaśniła, że nowe przepisy wprowadzają zasadę, iż nie stwierdza się nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 5 lat. Podobnie nie stwierdza się nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli od dnia, w którym stała się ostateczna upłynęło 5 lat. Skarżąca podniosła, że pozwolenie na budowę zostało wydane [...] r. Natomiast jako datę ustalenia prawa użytkowania budynku Skarżąca wskazała [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a."
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa sądowoadministracyjna ogranicza się do oceny legalności zaskarżonej decyzji WINB z [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które zostały wydane w trybie art. 51 ust. 5 pr.bud. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Z kolei art. 51 ust. 1 pkt 3 pr.bud. stanowi, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.
W rozpoznawanej sprawie decyzją z [...] r. Skarżąca została zobowiązana do sporządzenia i przedstawienia w terminie do 31 sierpnia 2019 r.
4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany z dotychczas wykonanych robót. Skarżąca nie przedłożyła jednak wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie, jak również nie przedłożyła ich w toku postępowania odwoławczego.
Sąd stwierdził, że stan faktyczny sprawy został przez organy orzekające ustalony prawidłowo, a w sposób wyczerpujący dał temu wyraz organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, który precyzyjnie przedstawił lokalizację przedmiotowego domu, jako kwestię kluczową dla rozstrzygnięcia sprawy. Ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika jasno, że przedmiotowy dom wybudowano w znacznym zbliżeniu do brzegu rzeki [...], tj. 66 m od rzeki. Budynek został wybudowany wbrew założeniom zatwierdzonego decyzją Starosty z [...] r. projektu budowlanego i wydanej w dniu [...] r. decyzji Burmistrza o warunkach zabudowy. Wskazane dokumenty przewidywały lokalizację budynku mieszkalnego w odległości 100 m od brzegów rzeki [...]. Faktycznie zaś budynek został zlokalizowany w całości poza linią nieprzekraczalnej zabudowy, wskazaną w decyzji o warunkach zabudowy oraz w zatwierdzonym projekcie. W niniejszej sprawie doszło zatem do samowolnej zmiany zakresu objętego projektem zagospodarowania działki lub terenu, co jest istotnym odstępstwem od projektu budowlanego w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 1 pr.bud. i wymaga zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę.
Należy również podkreślić, że lokalizacja budynku w odległości mniejszej niż
100 m od brzegów rzeki [...] narusza § 4 ust. 1 pkt 8 z dnia 23 kwietnia 2008 r., który zakazuje lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że budynek mieszkalny Skarżącej nie mieści się w wyjątkach wskazanych w w/w przepisie rozporządzenia, gdyż jego lokalizacja w stwierdzonym miejscu nie ma wpływu na prowadzenie racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej czy rybackiej.
W związku z powyższym organy nadzoru budowlanego zasadnie wydały na podstawie art. 51 ust. 5 pr.bud. nakaz rozbiórki przedmiotowego domu. Organy orzekające działając na podstawie przepisów prawa zobligowane były w przypadku nieprzedłożenia projektu zamiennego do wydania jednego z nakazów określonych w art. 51 ust. 5 pr.bud. Decyzja w tym przedmiocie ma bowiem charakter związany, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia, że adresat obowiązku nie przedłożył projektu zamiennego, względnie przedłożył go, lecz ten nie spełnia wymogów przepisów prawa, organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest zastosować art. 51 ust. 5 pr.bud.
Za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia § 4 ust. 5 rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2008 r., w którym zostały wskazane wyjątki od zakazu określonego w § 4 ust. 1 pkt 8 tego rozporządzenia. Zgodnie z § 4 ust. 5 rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2008 r., zakaz, o którym mowa w ust. 1 pkt 8 § 4 nie dotyczy:
1) obszarów zwartej zabudowy miast i wsi, w granicach określonych w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin (lub w równorzędnych dokumentach planistycznych) oraz uzupełnień zabudowy mieszkaniowej i usługowej pod warunkiem wyznaczenia nieprzekraczalnej linii zabudowy od brzegów zgodnie z linią występującą na działkach przyległych;
2) siedlisk rolniczych - w zakresie uzupełnienia istniejącej zabudowy o obiekty niezbędne do prowadzenia gospodarstwa rolnego, pod warunkiem nie przekraczania dotychczasowej linii zabudowy od brzegu;
3) wyznaczanych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego terenów dostępu do wód publicznych - w zakresie niezbędnym do pełnienia funkcji plaż, kąpielisk i przystani, po uzgodnieniu z wojewodą.
Obszar, na którym został wybudowany dom Skarżącej, nie jest obszarem zwartej zabudowy miast czy wsi, jak również budynek ten nie powstał w ramach siedliska rolniczego - w zakresie uzupełnienia istniejącej zabudowy o obiekty niezbędne do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Sama Skarżąca w skardze przyznała, że na działce, na której wybudowała dom nie było żadnych drzew, było to pole, gdyż jest to teren rolniczy. Zatem wyjątki przewidziane w § 4 ust. 5 rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2008 r. nie miały w rozpatrywanej sprawie zastosowania.
Odnośnie wniosku Skarżącej, zawartego w piśmie procesowym z dnia 21 września 2020r., dotyczącego zastosowania w sprawie obowiązujących od 19 września 2020 r. przepisów art. 37b i art. 59h pr.bud., należy wyjaśnić, że przepisy te nie mogą być w rozpatrywanej sprawie zastosowane. Zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471 ze zm.), do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Skoro zatem niniejsza sprawa nie została jeszcze zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, to należy stosować przepisy pr.bud. w dotychczasowym brzmieniu. Poza tym przepisy art. 37b i art. 59h pr.bud. dotyczą decyzji o pozwoleniu na budowę i decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, tymczasem w niniejszej sprawie organy prowadziły postępowanie, które zakończyło się decyzją o nakazie rozbiórki budynku.
Sąd nie podzielił również zarzutu Skarżącej, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia zasady trwałości decyzji ostatecznej w stosunku do pozwolenia na budowę. W rozpoznawanej sprawie organy orzekały o nakazie rozbiórki budynku, nie rozstrzygały natomiast sprawy uchylenia pozwolenia na budowę.
Z kolei odnosząc się do żądania skargi o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na zasadę sprawiedliwości społecznej, Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Sąd administracyjny kontroluje działalność administracji z punktu widzenia legalności, czyli zgodności z prawem powszechnie obowiązującym. Badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Stwierdzenie zatem, że kontrolowany akt jest zgodny z prawem, powoduje, że sąd administracyjny nie jest władny go uchylić, kierując się wyłącznie zasadą sprawiedliwości społecznej.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI