II SA/Ol 217/25

II SA/Ol 217/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-08-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk
Piotr Chybicki
Tadeusz Lipiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne
Straż pożarna
Sygn. powiązane
III OSK 2340/25 - Postanowienie NSA z 2025-12-19
III OZ 295/25 - Postanowienie NSA z 2025-06-11
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1991 nr 88 poz 400
art. 43 ust. 2 pkt 4
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant sekretarz sądowy Aneta Krygielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę.
Uzasadnienie
Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w [...] (dalej jako: "organ I instancji") decyzją z dnia 30 grudnia 2024 r. z dniem 31 grudnia 2024 r. zwolnił ze służby w Państwowej Straży Pożarnej J. B. (dalej jako: "strona", "skarżący"), w trybie art. 43 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej.
W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że skarżący pełnił służbę w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w [...] od dnia 1 kwietnia 2010 r. W dniu 29 listopada 2024 r. organ ten otrzymał informację o skazaniu strony wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 14 lutego 2024 r. Natomiast pismem z dnia 3 grudnia 2024 r. Sąd Rejonowy w [...] II Wydział Karny zawiadomił Komendę Powiatową Straży Pożarnej w [...], że skarżący został skazany wyrokiem Sądu za przestępstwo umyślne i wyrok ten jest prawomocny. Sąd nie wskazał jednak, czy było to przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego. Dlatego też Komendant Powiatowy SP w [...] zwrócił się do sądu o udzielenie dodatkowych informacji. Dalej wskazano, że w dniu 13 grudnia 2024 r. Sąd Rejonowy w [...] przesłał odpis wyroku Sądu Okręgowego z dnia 23 maja 2024 r., z którego wynika, że strona została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo z art. 286 § 1 Kodeksu karnego w związku z art. 286 § 3 Kodeksu karnego, tj. ścigane z oskarżenia publicznego. Tym samym spełnione zostały przesłanki z art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej. W związku z tym niezbędne stało się wydanie decyzji o zwolnieniu ze służby. Wskazano przy tym, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności uzasadnione jest ważnym interesem służby.
Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła strona, wnosząc o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy o PSP poprzez jego błędne zastosowanie, a także naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego - art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 108 § 1 k.p.a.
W uzasadnieniu odwołania rozwinięto zarzuty dotyczące wydania przez organ pierwszej instancji zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał, zdaniem skarżącego, nie pozwalał na wysnucie wniosku, iż istnieją bezwzględne podstawy do rozwiązania stosunku służbowego skarżącego.
Po rozpatrzeniu odwołania [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej (dalej jako: "organ odwoławczy", "Komendant Wojewódzki") decyzją z dnia 7 lutego 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że dokonując oceny zasadności i zgodności z prawem decyzji organu pierwszej instancji, podkreślić należy w pierwszej kolejności, iż ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, zaś zaskarżona decyzja wynika wprost z istoty stosunku służbowego strażaka, który jest stosunkiem zatrudnienia o charakterze administracyjnoprawnym, a zatem wszystkie jego elementy, w tym prawa i obowiązki strażaka oraz jego przełożonego właściwego w sprawach osobowych (pracodawcy) uregulowane są wyczerpująco w zamkniętej pragmatyce zawodowej, jaką jest ustawa o Państwowej Straży Pożarnej wraz z aktami wykonawczymi. Decyzja w niniejszej sprawie została podjęta na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 4) ustawy o PSP. Zgodnie z tym przepisem strażaka zwalnia się ze służby w przypadku skazania go prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne. Jest to jedyna przesłanka, która musi zostać potwierdzona w ramach prowadzonego postępowania w tej sprawie. Organ bada wyłącznie formalny aspekt wydanego orzeczenia, tj. czy wydane orzeczenie jest wyrokiem skazującym osobę za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne, a także, czy przysługuje mu przymiot prawomocności. Oznacza to, że w takim przypadku zwolnienie strażaka ze służby jest obligatoryjnie, a decyzja w tej sprawie ma charakter związany w sytuacji potwierdzenia zmaterializowania się przesłanki objętej tym przepisem. Konieczność wydania decyzji o zwolnieniu strażaka pojawia się po uzyskaniu przez organ informacji, że wyrok skazujący jest prawomocny. Dysponując taką informacją, organ musiał przyjąć za udowodnione, iż strażak jest osobą prawomocnie skazaną za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wywiódł skarżący, wnosząc o uchylenie decyzji zapadłych w obydwu instancjach. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:
1) obrazę przepisów prawa materialnego, tj.: art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej poprzez jego błędne zastosowanie oraz zwolnienie ze służby stałej skarżącego w sytuacji, gdy materiał dowodowy w sprawie nie pozwalał na wysnucie wniosku, iż istnieją bezwzględne podstawy do zastosowania tego przepisu, zwłaszcza mając na uwadze, że popełniony czyn był czynem mniejszej wagi, nie miał związku ze służbą, a dotychczasowy przebieg służby skarżącego pozwala stwierdzić, że cieszy się on nieposzlakowaną opinią, jest osobą sumienną i angażującą się w swoje obowiązki, co poparte jest licznymi otrzymanymi referencjami; co więcej zaniechano przeanalizowania protokołów rozpraw i składanych w toku sprawy karnej wyjaśnień z których wynika, że poza figurowaniem na "papierze" jako właściciel działalności skarżący nie miał żadnej styczności i nie wykonywał żadnych czynności w związku ze zdarzeniem, w którym Sąd Rejonowy w [...] uznał, że doszło do oszustwa;
2) obrazę przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wszystkie okoliczności niniejszej sprawy zostały w sposób dostateczny wyjaśnione, podczas gdy organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy; skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się w sprawie i złożenia wniosków dowodowych, w konsekwencji czego nierzetelne i dowolnie oceniono zebrany materiał dowodowy, co skutkowało błędnym uznaniem przez organy obu instancji, iż skarżący spełnił ustawowe przesłanki do zwolnienia go ze służby,
b) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia niniejszej sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli,
c) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sprawie skarżącego w sposób budzący wątpliwości co do prawidłowości procedowania przez organ administracji publicznej; od momentu wszczęcia postępowania do wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby przez organ I instancji upłynął okres zaledwie 10 dni, w którym to okresie trudno uznać, aby organ mógł w rzetelny i sumienny sposób przeanalizować okoliczności sprawy i przesłanki które legły u podstaw zwolnienia ze służby; nie budzi to zaufania uczestników procesu do władzy publicznej, jak też nie pozwala uznać, że decyzja została wydana z poszanowaniem zasady bezstronności i równego traktowania, a czego nie dostrzegł organ odwoławczy,
d) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wzięcia czynnego udziału w postępowaniu i zapewnienia stronie czynnego udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie skarżącemu wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów oraz żądań; decyzja została przekazana stronie w dniu 30 grudnia 2024 roku ustnie, a następnie wręczono decyzję na piśmie z powiadomieniem o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności,
e) art. 11 k.p.a. poprzez uchybienie zasadzie przekonywania,
3) obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 108 § 1 k.p.a., przez niezasadne przyjęcie, że w niniejszej sprawie zasadnym jest nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności
z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U z 2024 r., poz. 1267).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia
z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,
a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy
co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2024 r., poz. 935 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego z 7 lutego 2025 r., którym to rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 30 grudnia 2024 r. o zwolnieniu skarżącego z dniem 31 grudnia 2024 r. ze służby w Państwowej Straży Pożarnej.
Podstawą materialnoprawną podjętego w sprawie rozstrzygnięcia jest przepis art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1443), który stanowi, że strażaka zwalnia się ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne. Posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "zwalnia się" oznacza, że w takim przypadku zwolnienie strażaka ze służby jest obligatoryjne. Decyzja w przedmiocie zwolnienia ze służby jest zatem decyzją związaną i zaistnienie przesłanki wymienionej w powyższym przepisie obliguje organ do podjęcia działania w postaci zwolnienia strażaka ze służby (M. Wieczorek [w:] Państwowa Straż Pożarna. Komentarz, red. P. Szustakiewicz, LEX/el. 2024, art. 43 oraz wyrok WSA w Białymstoku z 16 stycznia 2018 r., II SA/Bk 771/17, LEX nr 2442846). Okolicznością kluczową zatem dla wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby jest ustalenie zaistnienia przesłanki z art. 43 ust. 2 pkt 4 przywołanej wyżej ustawy.
Dodatkowo zauważyć należy, że wykładnia omawianego przepisu prowadzi do wniosku, iż zwolnienie ze służby za skazanie prawomocnym wyrokiem za wskazane w tym przepisie przestępstwo prowadzi do rozwiązania stosunku służbowego strażaka niezależnie od czasu, kiedy przestępstwo zostało popełnione. W szczególności nie ma znaczenia czy przestępstwo to popełnił przed czy w czasie służby (vide: wyrok NSA z 28 listopada 2007 r., sygn. IV SA/Po 671/07, dostępny w CBOSA).
Skarżący pełnił służbę w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w [...] od dnia 1 kwietnia 2010 r. W dniu 29 listopada 2024 r. organ ten otrzymał informację o skazaniu strony wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 14 lutego 2024 r. Pismem z dnia 3 grudnia 2024 r. Sąd Rejonowy w [...] II Wydział Karny zawiadomił Komendę Powiatową Straży Pożarnej w [...], że skarżący został skazany wyrokiem Sądu za przestępstwo umyślne i wyrok ten jest prawomocny. Sąd nie wskazał jednak, czy było to przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego. Dlatego też Komendant Powiatowy SP w [...] zwrócił się do sądu o udzielenie dodatkowych informacji. Pismem z 11 grudnia 2024 r. (akta adm. k. – 6) Sąd Rejonowy w [...] II Wydział Karny przesłał odpis wyroku Sądu Okręgowego z dnia 23 maja 2024 r., z którego wynika, że strona została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo z art. 286 § 1 Kodeksu karnego w związku z art. 286 § 3 Kodeksu karnego, tj. ścigane z oskarżenia publicznego.
Bezsprzecznie zatem ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 23 maja 2024 r., za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. To z kolei spowodowało konieczność wydania decyzji o charakterze związanym dotyczącej zwolnienia strony ze służby w Państwowej Straży Pożarnej. Nie może być zatem mowy o wskazywanym w skardze naruszeniu art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej.
Z akt sprawy wynika, że organy obydwu instancji nie uchybiły również przepisom proceduralnym i przeanalizowały wszystkie okoliczności, które były niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, tj. art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakazuje natomiast wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, interpretując powyższe przepisy, należy zauważyć, że ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wyłącznie działań niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego. Tym samym, organy nie są zobowiązane do dokonywania czynności nieistotnych dla skonkretyzowania praw i obowiązków danego podmiotu. Uwaga ta dotyczy również przepisu art. 77 § 1 k.p.a., będącego uszczegółowieniem zasady prawdy materialnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. W praktyce oznacza to konieczność zgromadzenia i analizy dokumentów, które pozwolą na wydanie rozstrzygnięcia.
Należy uznać, że zakwestionowane decyzje wydane zostały w oparciu o właściwie i wyczerpująco ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie. Dlatego nie może być mowy o naruszeniu, wskazywanych w skardze, przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 80 k.p.a. Jeszcze raz należy podkreślić, że stan faktyczny w sprawie został ustalony wyczerpująco i jest on ewidentny, rozstrzygnięcia zaś organów zawierają pełne i wyczerpujące uzasadnienia.
Nie można podzielić również zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. W dniu 20 grudnia 2024 r. doręczono stronie zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego z pouczeniem, iż może się on zapoznać z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, który sprowadzał się do korespondencji z Sądem Rejonowym w [...] oraz dołączeniu do akt odpisu prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego (akta adm. k. - 8).
Autor skargi skierowanej do Sądu powołuje szereg okoliczności (np. nieposzlakowana opinia, sumienność ), które nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Nie było również potrzeby analizowania protokołów sprawy karnej, ani możliwości ustalania jaką rolę przy popełnieniu przestępstwa odegrał skarżący.
Jedyną istotną informacją mającą znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było to, czy strażak został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, dlatego też wszczęte postępowanie można było zakończyć bez zbędnej zwłoki.
Zgodzić się należy również, że decyzji prawidłowo nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. Według tego przepisu decyzji "może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności", co za tym idzie organ w ramach tzw. uznania administracyjnego, w zależności od okoliczności sprawy, decyduje o klauzuli natychmiastowego wejścia w życie decyzji. Niewątpliwie rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany rozstrzygnięciu w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla ochrony wartości wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a. Organ słusznie wskazał, że jest to uzasadnione ważnym interesem służby, przejawiającym się m.in. w szczególnym, z punktu widzenia etyki, statusie Państwowej Straży Pożarnej i osoby Strażaka, co z kolei przekłada się wprost na określony w tym przepisie tzw. interes społeczny. Istotne jest również to, że ze względu na brzmienie art. 90 ust. 1 ustawy o PSP (uposażenie zasadnicze i dodatki do uposażenia o charakterze stałym są płatne miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługuje uposażenie) brak natychmiastowego wykonania decyzji spowodowałby konieczność wypłaty skarżącemu uposażenia za kolejny miesiąc. W zaistniałej zaś sytuacji byłoby to bezpodstawne i niezgodne z interesem publicznym. Dlatego też niezasadny jest zarzut naruszenia art. 108 § 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.