II SA/Ol 211/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi D.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu, utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów energii elektrycznej. Skarżący, osoba niepełnosprawna z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, utrzymująca się z zasiłku stałego w kwocie 1000 zł, przekraczającej kryterium dochodowe (776 zł), argumentował, że jego sytuacja zdrowotna i materialna jest bardzo trudna, a środki z zasiłku nie wystarczają na podstawowe potrzeby, w tym leki i opłaty. Organy pomocy społecznej uznały, że choć skarżący spełnia przesłanki z art. 7 ustawy o pomocy społecznej (niepełnosprawność, choroba), to nie został spełniony warunek kryterium dochodowego dla zasiłku celowego. Rozważano przyznanie specjalnego zasiłku celowego (art. 41 u.p.s.), jednak uznano, że sytuacja skarżącego nie jest "szczególnie uzasadnionym przypadkiem", wymagającym odstępstwa od kryterium dochodowego. Sąd administracyjny, kontrolując legalność decyzji, zgodził się ze stanowiskiem organów. Podkreślono, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego ma charakter uznaniowy i wymaga zaistnienia wyjątkowych, nadzwyczajnych okoliczności, których w sprawie nie stwierdzono. Sąd zaznaczył, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie musi zaspokajać wszystkich potrzeb, a organy prawidłowo oceniły, że mimo trudnej sytuacji skarżącego, nie zachodziły podstawy do przyznania dodatkowego świadczenia ponad już udzielaną pomoc. Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej i Kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdzono, że materiał dowodowy został wyczerpująco zebrany i rozpatrzony, a ocena ustaleń faktycznych przez organy nie nosi znamion dowolności. Sąd podkreślił, że kontrola sądowa decyzji uznaniowych ogranicza się do badania ich zgodności z prawem, a nie celowości czy słuszności. Wskazano, że skarżący otrzymuje już inne formy pomocy, a jego sytuacja, choć trudna, jest stabilna i nie stanowi nagłego, drastycznego zdarzenia. Sąd oddalił skargę jako niezasadną, zasądzając jednocześnie koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek" w kontekście przyznawania specjalnego zasiłku celowego, zasada subsydiarności pomocy społecznej, zakres kontroli sądowej decyzji uznaniowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji osoby niepełnosprawnej z dochodem przekraczającym kryterium, ale nie spełniającej przesłanek "szczególnie uzasadnionego przypadku". Orzeczenie opiera się na utrwalonym orzecznictwie NSA.
Zagadnienia prawne (2)
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów energii elektrycznej osobie niepełnosprawnej, której dochód przekracza kryterium dochodowe, jest zgodna z prawem, gdy sytuacja życiowa jest trudna, ale nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku"?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa jest zgodna z prawem, jeśli organy prawidłowo oceniły, że nie zaszły wyjątkowe okoliczności uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego ponad kryterium dochodowe.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy pomocy społecznej prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej. Pomimo trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej skarżącego, nie stwierdzono zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", który jest warunkiem przyznania specjalnego zasiłku celowego osobie przekraczającej kryterium dochodowe. Przyznawanie świadczeń w ramach uznania administracyjnego wymaga zaistnienia wyjątkowych okoliczności, a pomoc społeczna ma charakter subsydiarny.
Czy sąd administracyjny może przyznać świadczenie z pomocy społecznej, jeśli organy administracji odmówiły jego przyznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny kontroluje legalność decyzji administracyjnych, ale nie przyznaje uprawnień ani nie zastępuje organów administracji w rozstrzyganiu o prawach i obowiązkach strony.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny orzeka na podstawie zebranego materiału dowodowego i kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Nie przyznaje uprawnień, a jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa uchyla decyzję lub stwierdza jej nieważność. Zadaniem sądu jest sprawdzenie, czy postępowanie organu odpowiadało wymogom formalnym i czy prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego.
Przepisy (20)
Główne
u.p.s. art. 7
Ustawa o pomocy społecznej
Określa przesłanki objęcia pomocą społeczną, w tym niepełnosprawność, długotrwałą lub ciężką chorobę.
u.p.s. art. 39 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Określa przesłanki przyznania zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych.
u.p.s. art. 39 § 2
Ustawa o pomocy społecznej
Określa przesłanki przyznania zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych.
u.p.s. art. 41 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Określa możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom o dochodach przekraczających kryterium dochodowe.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi jako niezasadnej.
Pomocnicze
u.p.s. art. 2 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych.
u.p.s. art. 3 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Organy administracji publicznej powinny kierować się zasadą pomocniczości (subsydiarności).
u.p.s. art. 36
Ustawa o pomocy społecznej
Określa rodzaje świadczeń z pomocy społecznej.
Konstytucja RP art. 67 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo.
Konstytucja RP art. 67 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego dla osób bezrobotnych bez własnej winy i środków do życia.
Konstytucja RP art. 69
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo osób niepełnosprawnych do pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy i komunikacji społecznej.
Konstytucja RP art. 71 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dobro rodziny jako cel polityki społecznej i gospodarczej państwa, prawo do szczególnej pomocy dla rodzin w trudnej sytuacji.
p.p.s.a. art. 133
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądowej działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 250 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
k.p.a. art. 7
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny zebranego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy pomocy społecznej prawidłowo oceniły, że sytuacja skarżącego nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" uzasadniającego przyznanie specjalnego zasiłku celowego ponad kryterium dochodowe. • Przyznanie specjalnego zasiłku celowego ma charakter uznaniowy i wymaga zaistnienia wyjątkowych okoliczności. • Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie musi zaspokajać wszystkich potrzeb. • Sytuacja skarżącego, choć trudna, jest stabilna i nie stanowi nagłego, drastycznego zdarzenia.
Odrzucone argumenty
Sytuacja materialno-bytowa i zdrowotna skarżącego jest szczególnie trudna i wymaga przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów energii elektrycznej. • Organy nie uwzględniły w pełni aktualnego stanu zdrowia skarżącego i jego potrzeb. • Skarżący popada w długi z powodu niemożności regulowania należności.
Godne uwagi sformułowania
"szczególnie uzasadnionego przypadku" • "nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe" • "pomoc społeczna ma na celu tylko umożliwianie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych" • "nie można traktować świadczeń z pomocy społecznej jako stałych i należnych źródeł utrzymania" • "nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych" • "specjalny zasiłek celowy "może" być przyznany, a więc jego przyznanie pozostawiono uznaniu organu administracyjnego" • "nie posiada roszczenia o przyznanie zasiłku celowego" • "nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości" • "pomoc, która może zostać udzielona wnioskodawcy, a nie jego stałe źródło utrzymania czy dodatkowego dofinansowania" • "strona ma obowiązek podejmować starania we własnym zakresie, aby funkcjonować bez stałego oparcia w państwie"
Skład orzekający
Katarzyna Matczak
przewodniczący
Ewa Osipuk
sprawozdawca
Piotr Chybicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczególnie uzasadniony przypadek\" w kontekście przyznawania specjalnego zasiłku celowego, zasada subsydiarności pomocy społecznej, zakres kontroli sądowej decyzji uznaniowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby niepełnosprawnej z dochodem przekraczającym kryterium, ale nie spełniającej przesłanek "szczególnie uzasadnionego przypadku". Orzeczenie opiera się na utrwalonym orzecznictwie NSA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa pokazuje trudną sytuację osób niepełnosprawnych i ich walkę o podstawowe środki do życia, jednocześnie wyjaśniając ograniczenia systemu pomocy społecznej i zasady przyznawania świadczeń uznaniowych.
“Czy osoba niepełnosprawna z niskim dochodem zawsze dostanie pomoc na prąd? Sąd wyjaśnia granice "szczególnie uzasadnionego przypadku".”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.