II SA/Ol 204/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2023-06-27
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanabudowla ziemnanasyplegalizacjawstrzymanie robótpozwolenie na budowęnadzór budowlanyorgan administracjiskarga administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę inwestora na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych dotyczących budowli ziemnej (nasypu), uznając ją za samowolę budowlaną wymagającą pozwolenia.

Sąd administracyjny rozpatrzył skargę inwestora M. J. na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych związanych z budową budowli ziemnej (nasypu) i nałożeniu obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Inwestor twierdził, że prace polegały na rekultywacji terenu, a nie budowie wymagającej pozwolenia. Sąd, opierając się na wcześniejszych orzeczeniach NSA i opinii biegłego, uznał nasyp za odrębny obiekt budowlany wykonany w warunkach samowoli budowlanej, co uzasadniało zastosowanie procedury legalizacyjnej z Prawa budowlanego. Skarga została oddalona.

Sprawa dotyczyła skargi inwestora M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych związanych z budową budowli ziemnej (nasypu) i nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Inwestor kwestionował kwalifikację prac jako budowlanych, twierdząc, że były to czynności rekultywacyjne. Sąd administracyjny, analizując akta sprawy, odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 2019 r., który uchylił wcześniejsze orzeczenia i wskazał, że sporny nasyp stanowi odrębny obiekt budowlany wymagający pozwolenia na budowę. Sąd uznał, że ustalenia te są zgodne z opinią biegłego budowlanego, który również stwierdził, że nasyp powstał w warunkach samowoli budowlanej. Analiza zdjęć i zeznań inwestora potwierdziła, że prace polegały na usypywaniu nasypu, a nie rekultywacji. W związku z tym, sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały art. 48 Prawa budowlanego, wstrzymując roboty i nakładając obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, w tym powagi rzeczy osądzonej, zostały uznane za bezzasadne, ponieważ wcześniejsze postępowanie zostało uchylone przez NSA. Sąd oddalił skargę, potwierdzając legalność działań organów nadzoru budowlanego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, nasyp ziemny stanowi budowlę ziemną, będącą odrębnym obiektem budowlanym, który został wykonany w warunkach samowoli budowlanej i wymagał pozwolenia na budowę.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wyroku NSA oraz opinii biegłego, zgodnie z którymi konstrukcje ziemne, w tym nasypy, są zaliczane do obiektów budowlanych. Prace polegające na usypywaniu nasypu nie są pracami rekultywacyjnymi, a ich wykonanie bez pozwolenia stanowi samowolę budowlaną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.b. art. 48 § ust. 2 i 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Procedura wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedstawienia dokumentów legalizacyjnych w przypadku samowoli budowlanej.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o oddaleniu skargi.

Pomocnicze

u.p.b. art. 3 § pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budowli, w tym budowli ziemnych, które stanowią odrębne obiekty budowlane.

u.p.b. art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia robót budowlanych.

u.p.b. art. 28

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.p.b. art. 30

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka na podstawie akt sprawy.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sądowej działalności administracji publicznej.

k.p.c. art. 366

Kodeks postępowania cywilnego

Powaga rzeczy osądzonej.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nasyp ziemny stanowi budowlę ziemną w rozumieniu Prawa budowlanego. Budowa nasypu bez pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną. Wcześniejsze postępowanie zostało uchylone przez NSA, co uzasadnia ponowne wszczęcie postępowania legalizacyjnego. Prace polegające na usypywaniu nasypu nie były pracami rekultywacyjnymi.

Odrzucone argumenty

Prace polegały na rekultywacji terenu, a nie na budowie wymagającej pozwolenia. Sprawa została zakończona prawomocnym orzeczeniem umarzającym postępowanie w przedmiocie rozbiórki (zarzut powagi rzeczy osądzonej). Błędna wykładnia przepisów Prawa budowlanego dotyczących budowli ziemnych i robót budowlanych. Naruszenie przepisów KPA dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania dowodów.

Godne uwagi sformułowania

sporny nasyp spełniający w istocie rolę budowli ziemnej, na której umiejscowiono wieżę widokową, w sytuacji jaka zaistniała w tej sprawie, jest odrębnym obiektem wymagającym ustalenia legalności jego realizacji. konstrukcje ziemne są przecież zaliczane do obiektów budowlanych, co wynika z definicji budowli zawartej w art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, gdzie wymienia się również "budowle ziemne". przedmiotowy nasyp stanowi budowlę ziemną, tj. odrębny obiekt budowlany, który został wykonany w warunkach samowoli budowlanej (bez uprzedniego pozwolenia na budowę). procedura zmierzająca do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu, a dopiero niewykonanie obowiązków prowadzi do nakazania rozbiórki.

Skład orzekający

Piotr Chybicki

przewodniczący

Ewa Osipuk

członek

Bogusław Jażdżyk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących budowli ziemnych, samowoli budowlanej oraz procedury legalizacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie nasyp został wykonany bez pozwolenia na budowę, a wcześniejsze postępowanie zostało uchylone przez NSA.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i interpretacji przepisów Prawa budowlanego, co jest interesujące dla prawników zajmujących się tą dziedziną. Pokazuje również, jak ważne jest prawidłowe ustalenie charakteru prac budowlanych.

Czy nasyp na Twojej działce to samowola budowlana? Sąd wyjaśnia, kiedy prace ziemne wymagają pozwolenia.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 204/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-06-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-03-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /sprawozdawca/
Ewa Osipuk
Piotr Chybicki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2228/23 - Postanowienie NSA z 2023-11-08
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 3 pkt 3, art. 48  ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów oddala skargę.
Uzasadnienie
Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (organ I instancji, PINB) pismem z 03.03.2016 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie rozbiórki "budowli ziemnej" zlokalizowanej na działce nr geod. [...] położonej w zespole mieszkalnym [...] w gminie [...] przy ul. [...].
Decyzją z 20.04.2016 r. organ I instancji umorzył postępowanie w niniejszej sprawie. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (organ odwoławczy, WINB), po rozpatrzeniu odwołania P. M. decyzją z 07.11.2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 15.03.2017r. sygn. akt II SA/O1 17/17 oddalił skargę na decyzję organu II instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 28.05.2019r. sygn. akt II OSK 1578/17 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 15.03.2017 r. sygn. akt II SA/Ol 17/17 oraz decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 07.11.2016 r. i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20.04.2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozbiórki obiektu budowli ziemnej/nasypu.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia NSA wskazał m.in., że w tej sprawie, dotyczącej legalności wykonanej budowli ziemnej określanej jako nasyp pod realizację, na podstawie decyzji Starosty z dnia 30 października 2013 r. o pozwoleniu na budowę, wieży widokowej podstawowe znaczenie ma to, iż ww. pozwolenie na budowę nie obejmowało spornego nasypu - budowli ziemnej. NSA stwierdził, że sporny nasyp spełniający w istocie rolę budowli ziemnej, na której umiejscowiono wieżę widokową, w sytuacji jaka zaistniała w tej sprawie, jest odrębnym obiektem wymagającym ustalenia legalności jego realizacji. Zrealizowanie nasypu ziemi w określonym celu stanowi taką całość techniczno-użytkową o określonej konstrukcji i funkcji użytkowej.
Następnie postanowieniem z 06.12.2022 r. w trybie art. 48 ust. 2-3 ustawy Prawo budowlane organ I instancji:
- wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z budową budowli ziemnej zlokalizowanej na działce nr geodezyjny [...] położonej w zespole mieszkalnym [...] w gminie [...] przy ul. [...], której inwestorem jest M. J., powstałej poprzez nawiezienie znacznej ilości ziemi, pospółki i destruktu budowlanego, w wyniku czego podniesiono poziom terenu o około 5 metrów, do czasu zakończenia postępowania legalizacyjnego, prowadzonego w celu doprowadzenia przedmiotowej budowy "budowli ziemnej" do stanu zgodnego z przepisami;
- nałożył na inwestora M. J. obowiązek dostarczenia w terminie 60 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia:
1) zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1-2 a mianowicie:
a) cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, aktualnym na dzień opracowania projektu; nie dotyczy to uzgodnienia i opiniowania przeprowadzonego w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000;
b) oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia PINB uznał, że przedmiotowy nasyp stanowi budowlę ziemną, tj. odrębny obiekt budowlany, który został wykonany w warunkach samowoli budowlanej (bez uprzedniego pozwolenia na budowę), a zatem należało wdrożyć procedurę legalizacyjną określoną w art. 48 ustawy Prawo budowlane. Organ I instancji wskazał, że postanowienie w trybie art. 48 ust. 2-3 tej ustawy ma charakter formalny, wpadkowy i jest jedynie wstępnym etapem postępowania, który nie przesadza o możliwości zalegalizowania obiektu. Dlatego też w zależności od tego czy inwestor przedłoży dokumenty legalizacyjne (w tym zaświadczenie Wójta Gminy o zgodności budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego), zależeć będzie dalszy bieg postępowania (tj. czy zostanie wydana decyzja nakazująca rozbiórkę przedmiotowego obiektu, w przypadku braku złożenia kompletnych dokumentów legalizacyjnych lub ustalenie opłaty legalizacyjnej w przypadku złożenia pełnej dokumentacji legalizacyjnej).
W ocenie organu I instancji w zakresie zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego winien zająć stanowisko Wójt Gminy, jednak na stosowny wniosek inwestora.
Na postanowienie organu I instancji zażalenie złożył:
- P. M. (reprezentowany przez żonę L. M.), który wskazał m.in., że Wójt Gminy na wniosek inwestora dwukrotnie odmówił wydania zaświadczenia o zgodności budowy przedmiotowego obiektu budowlanego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, tym samym w jego ocenie PINB naruszył art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane przyjmując, że zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dopuszczają uruchomienie procedury legalizacyjnej tj. wydanie zaskarżonego postanowienia;
- M. J. (inwestor, strona, skarżący), który zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie powstania obiektu budowlanego w postaci budowli ziemnej, którego budowa wymagała pozwolenia na budowę, podczas gdy w ocenie inwestora wykonane prace polegały na rekultywacji terenu po prowadzonym wydobyciu kruszyw.
Organ odwoławczy postanowieniem z 25 stycznia 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że organ I instancji dokonał prawidłowej kwalifikacji prawnej przedmiotowego obiektu budowlanego jako budowli ziemnej - nasypu ziemnego. Ustalenia PINB są spójne zarówno w treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.05.2019 r. sygn. akt II OSK 1578/17, jak i opinią biegłego sądowego z zakresu budownictwa mgr inż. T. S. z 25.04.2022 r. przekazaną do akt sprawy przez Prokuratora Rejonowego pismem z 26.08.2022 r. Analiza zebranego materiału dowodowego potwierdza, że nawiezione masy ziemi użyto do podwyższenia gruntu przez wykonanie nasypu, a konstrukcje ziemne są przecież zaliczane do obiektów budowlanych, co wynika z definicji budowli zawartej w art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, gdzie wymienia się również "budowle ziemne". Warstwa nawiezionej ziemi jest wyraźnie widoczna w terenie (co obrazują zdjęcia z akt sprawy), ma charakter kubaturowy i jest znacznej grubości, tworząc nasyp.
W ocenie organu odwoławczego działanie PINB było właściwe, albowiem obowiązek wydania nakazu rozbiórki nie ma charakteru bezwzględnego. Kwestia zaś zgodności przedmiotowej budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego powinna wynikać ze stanowiska Wójta Gminy, wyrażonego w formie postanowienia wydanego na wniosek inwestora. Wskazano przy tym, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.05.2019r. sygn. akt II OSK 2759/17, w którym sąd dokonał interpretacji zapisu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dotyczył wieży widokowej, a nie budowli zmiennej, zatem nie może być wiążący w niniejszej sprawie.
Skargę na postanowienie organu odwoławczego wywiódł skarżący, wnosząc o umorzenie przedmiotowego postępowania, ewentualnie umorzenie przedmiotowego postępowania jako bezprzedmiotowego, gdyż nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 48 Prawa budowlanego lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono rażące naruszenie prawa, tj. art. 366 kpc poprzez wszczęcie 03.03.2016 roku i prowadzenie nadal postępowania administracyjnego w przedmiocie rozbiórki budowli ziemnej na przedmiotowej działce, gdzie sprawa ta zakończyła się prawomocnym wyrokiem WSA w Olsztynie z 15.03.2017 r. o sygn. akt II SA/Ol 17/17, który to utrzymał w mocy decyzję PINB z 20.04.2016. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozbiórki budowli ziemnej i decyzję W-M WINB w Olsztynie z 07.11.2016., która utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. To niniejsze postępowanie administracyjne jest zatem prawnie niedopuszczalne (powaga rzeczy osadzonej).
W przypadku odmiennej oceny Sądu dodatkowo zarzucono:
"1. Naruszenie prawa materialnego - art. 2.1 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wobec przyjęcia, że powstałe wzniesienie na wyrobisku górniczym na działce o nr. [...] w zespole mieszkalnym [...] jest budowlą ziemną wymagającą pozwolenia na jej budowę.
2. Błędne odczytanie wyroku NSA z 29 maja 2019 rok o sygn. akt II OSK 2759/17, który to nie uchylił wyrok WSA w Olsztynie z dnia 15.03.2017 sygn. akt II SA/Ol 17/17 i zaskarżone decyzje PINB z dnia 20.04.2016. i decyzję W-M WINB w Olsztynie z dnia 07.11.2016. utrzymujący w mocy umorzenie wszczętego 03.03.2016 roku postępowania w sprawie rozbiórki budowli ziemnej na przedmiotowej działce, tylko wyrok WSA w Olsztynie sygn. akt II SA/Ol 215/17 w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę wieży widokowej na przedmiotowej działce, przy czym wojewódzki organ nadzoru budowlanego przekłamał również, że wyrok NSA z 29 maj 2019 roku ma sygn. akt II OSK 1578 /17, i dotyczy uchylenia decyzji obu instancji w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego 03.03.2016 roku w sprawie rozbiórki budowli ziemnej ,,,jest to nieprawda.
3. Naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik spraw, tj. art. 3 pkt. 3 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że zabiegi związane z rekultywacją terenu po prowadzonym wydobyciu kruszyw w postaci przemieszczenia na przedmiotowej działce ziemi w celu przywrócenia jego pierwotnego ukształtowania stanowią roboty budowlane w rozumieniu powyższego przepisu, prowadzące do powstania budowli ziemnej, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 28 i 30 w związku z art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym uznaniu, że wykonanie rekultywacji polegających na przemieszczeniu ziemi na przedmiotowej działce wymagało uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia robót, podczas gdy prace te nie stanowiły robót budowlanych w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane, a tym samym nie mógł zaistnieć obowiązek uzyskania pozwolenia na roboty budowlane lub dokonania zgłoszenia robót, w wyniku których powstałby obiekt budowlany.
4. Naruszenie przepisów kpa mające istotny wpływ na jego wynik, tj.:
a) art. 7 kpa polegające na niepodjęciu jakichkolwiek czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego koniecznego dla prawidłowego rozstrzygnięcia, w szczególności niewykonanie jakichkolwiek mających na celu określenie rodzaju budowli ziemnej i celu w jakim została wykonana oraz jej ewentualnych parametrów określonych w obowiązujących jednostkach miary.
b) art. 77 kpa poprzez nieprzeprowadzenie jakichkolwiek dowodów koniecznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego przesądzającego o istnieniu «budowli ziemnej»".
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności
z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2022 r. poz. 2492).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia
z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,
a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy
co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2023 r. poz. 259 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego z 25 stycznia 2023 r., którym to rozstrzygnięciem utrzymano w mocy postanowienie PINB z 6 grudnia 2022 r. o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych związanych z budową budowli ziemnej zlokalizowanej na działce nr geodezyjny [...] położonej w zespole mieszkalnym [...] w gminie [...] przy ul. [...], której inwestorem jest skarżący oraz nałożeniu na inwestora obowiązku przedłożenia określonych dokumentów.
Przede wszystkim należy wskazać, że na gruncie niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 28.05.2019 r. sygn. akt II OSK 1578/17 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 15.03.2017 r. sygn. akt II SA/Ol 17/17 oraz decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 07.11.2016 r. i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 20.04.2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozbiórki obiektu budowli ziemnej/nasypu. NSA wskazał w tym wyroku m.in., że sporny nasyp spełniający w istocie rolę budowli ziemnej, na której umiejscowiono wieżę widokową, w sytuacji jaka zaistniała w tej sprawie, jest odrębnym obiektem wymagającym ustalenia legalności jego realizacji. Tym samym nasyp, określany też jako "budowla ziemna", stanowiący element, na którym usytuowano wieżę widokową, podlegał reglamentacji w oparciu o przepisy Prawa budowlanego, a więc wymagał pozwolenia na budowę. Zaznaczono, że decyzja Starosty z 30 października 2013 r. o pozwoleniu na budowę wieży widokowej, nie obejmowała spornego nasypu - budowli ziemnej.
W zaprezentowanym wyroku, którym sąd oraz organy są związane, stwierdzono zatem, że nasyp jako budowla ziemna, wymagał odrębnego pozwolenia na budowę.
Ustalenia te są zbieżne z treścią opinii biegłego z zakresu budownictwa mgr inż. T. S. (akta adm., k. - 488) sporządzoną 25 kwietnia 2022 r. na potrzeby prowadzonego postępowania karnego, a przesłaną pismem z 26 sierpnia 2022 r. przez Prokuratora Rejonowego do PINB. Biegły stwierdził w tej opinii m.in., że w jego ocenie najpierw powstała w trybie samowoli budowlanej budowla ziemna - nasyp, na którym zaprojektowano i posadowiono wieżę widokową. Drobne prace ziemne podczas realizacji legalnej początkowo budowy wieży były robotami towarzyszącymi. Prace budowlane poprzedzające budowę wieży winne zatem zostać wykonane w oparciu o odrębną decyzję administracyjną, której inwestor nie uzyskał. Biegły zaznaczył również, że Starosta decyzją z 20 grudnia 2011 r. postanowił uznać za zakończoną rekultywację terenów po eksploatacji kruszywa.
Ponadto analiza zdjęć powstałego nasypu prowadzi do wniosku, że prace z nim związane były prowadzone na przestrzeni lat i trwały do 2015 r. Na zdjęciach wyraźnie widać grubą warstwę ziemi tworzącą przedmiotowy nasyp, na którym aktualnie posadowiona jest wieża. Potwierdził to zresztą sam inwestor, podnosząc podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych 13.07. 2021 r. (akta adm., k. – 13), że część nasypu była systematycznie nasypywana od lat. Rozpoczęto je w latach 2007-2009. Jak stwierdził skarżący, nasypywanie trwało do rozpoczęcia budowy, czyli do 2015 r. Oświadczył on również, że między rokiem 2009 r. a 2015 r. dosypywał teren pod wieżę poprzez nawożenie min. żwiru i ziemi. Stwierdził, że w 2014 r. zakończył nawożenie terenu pod wieżę.
Zasadnie zatem skonkludowały organy, że nawiezione masy ziemi użyto do podwyższenia gruntu przez wykonanie nasypu, a konstrukcje ziemne są zaliczane do obiektów budowlanych, co wynika z definicji budowli zawartej w art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351), gdzie wymienia się również "budowle ziemne". W związku z tym organy prawidłowo uznały, że przedmiotowy nasyp stanowi budowlę ziemną, tj. odrębny obiekt budowlany, który został wykonany w warunkach samowoli budowlanej (bez uprzedniego pozwolenia na budowę). W takiej sytuacji organy słusznie zastosowały przepis art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego [w brzmieniu obowiązującym do 19 września 2020 r. z uwagi na art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471)], czyli wstrzymały postanowieniem wykonywanie dalszych robót budowlanych oraz nałożyły na inwestora obowiązek dostarczenia określonej dokumentacji.
Stosownie do art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane
- jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie (ust. 2);
- w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (ust. 3).
Należy zaznaczyć, że jest to procedura zmierzająca do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu, a dopiero niewykonanie obowiązków prowadzi do nakazania rozbiórki. Należy zaznaczyć, że w postanowieniu wydanym na podstawie art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane ustala się wyłącznie wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie wymaganych dokumentów. W momencie spełnienia przez stronę w wyznaczonym terminie obowiązków nałożonych w postanowieniem, organ nadzoru budowalnego wszczyna kolejne postępowanie, mające na celu sprawdzenie kompletności i prawidłowości dokumentów legalizacyjnych, które może prowadzić do wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót lub w przypadku gdy budowa została już zakończona wyłącznie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego (art. 49 Prawa budowlanego). Obie te decyzje kończą proces legalizacyjny w sposób pozytywny, czyli legalizują samowolę budowlaną (vide: wyrok NSA z 14 października 2020 r., II OSK 1565/20, dostępny w CBOSA).
Nadmienić należy, że nawet jeśli roboty budowlane zostały już zakończone, zamieszczenie w postanowieniu wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane nakazu wstrzymania robót nie jest uchybieniem mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec zaś stwierdzenia, że a priori nie można jednoznacznie wykluczyć możliwości zalegalizowania obiektu, obowiązkiem organu było sformułowanie postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, w tym nałożenie obowiązku dowiedzenia zgodności realizacji robót z ładem przestrzennym (z obowiązującym planem miejscowym lub decyzją o warunkach zabudowy), a jeśli ten aspekt zostanie wyjaśniony pozytywnie - nałożenie obowiązku przedłożenia projektu budowlanego wraz z wymaganymi opiniami i uzgodnieniami oraz oświadczeniem o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W przypadku przedłożenia takiego projektu, podlegać on będzie ocenie z punktu widzenia przepisów prawa budowlanego.
Zupełnie bezzasadny jest zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 366 kpc poprzez wszczęcie 03.03.2016 roku i prowadzenie nadal postępowania administracyjnego w przedmiocie rozbiórki budowli ziemnej, podczas gdy sprawa została zakończona wyrokiem WSA w Olsztynie z dnia 15.03.2017, o sygn. akt II SA/Ol 17/17, który to utrzymał w mocy decyzję PINB z 20.04.2016. Jak już wskazano wyrok ten został uchylony wyrokiem NSA z 28.05.2019 r. sygn. akt II OSK 1578/17. NSA uchylił również decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 07.11.2016 r. i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20.04.2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozbiórki obiektu. Dlatego też sprawa w przedmiocie wybudowania nasypu jak najbardziej zasadnie wróciła do ponownego rozpoznania przez organy nadzoru budowlanego. Zarzuty skarżącego w tym zakresie są zatem niezrozumiałe.
Z tych samych powodów nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut błędnego odczytania wyroku NSA z 29 maja 2019 rok o sygn. akt II OSK 2759/17.
Ponadto z uwagi na to, że organy zasadnie przyjęły (co wywiedzione na początku niniejszych rozważań), że sporny obiekt stanowi odrębny obiekt budowlany, za nieuzasadniony należy również uznać zarzut naruszenia art. 2 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wobec przyjęcia, że powstałe wzniesienie na wyrobisku górniczym na działce o nr. Geod. [...] w zespole mieszkalnym [...] jest budowlą ziemną wymagającą pozwolenia na jej budowę.
Nie zasługuje również na aprobatę zarzut naruszenia art. 3 pkt. 3 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że zabiegi związane z rekultywacją terenu po prowadzonym wydobyciu kruszyw w postaci przemieszczenia na przedmiotowej działce ziemi w celu przywrócenia jego pierwotnego ukształtowania stanowią roboty budowlane w rozumieniu powyższego przepisu, prowadzące do powstania budowli ziemnej, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 28 i 30 w związku z art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym uznaniu, że wykonanie rekultywacji polegających na przemieszczeniu ziemi na przedmiotowej działce wymagało uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia robót.
Niewątpliwie przeprowadzone przez inwestora prace budowlane polegające na usypaniu konstrukcji nasypu nie były pracami rekultywacyjnymi. Jak wskazał biegły w przywołanej opinii z 25 kwietnia 2022 r. Starosta decyzją z 20 grudnia 2011 r. postanowił uznać za zakończoną rekultywację terenów po eksploatacji kruszywa. Niewątpliwie zaś skarżący (co sam przyznał podczas czynności kontrolnych) prowadził aż do 2015 roku prace polegające na usypywaniu nasypu.
W ocenie Sądu nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Z akt sprawy wynika, że organy nie uchybiły przepisom proceduralnym i przeanalizowały wszystkie okoliczności, które były istotne i niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, tj. art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakazuje natomiast wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Interpretując powyższe przepisy należy zauważyć, że ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wyłącznie działań niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego. Tym samym, organy nie są zobowiązane do dokonywania czynności nieistotnych dla skonkretyzowania praw i obowiązków danego podmiotu. Uwaga ta dotyczy również przepisu art. 77 § 1 k.p.a., będącego uszczegółowieniem zasady prawdy materialnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. W praktyce oznacza to konieczność zgromadzenia i analizy dokumentów, które pozwolą na wydanie rozstrzygnięcia. Natomiast pozyskiwanie dowodów ponad ten wymóg, nie jest już obowiązkiem organów administracji publicznej.
Należy uznać, że zakwestionowane postanowienia wydane zostały w oparciu o właściwie ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie. W sprawie zebrano wystarczającą ilość materiału dowodowego i dokonano jego właściwej oceny. Dlatego nie może być mowy o naruszeniu, wskazywanych w skardze, przepisów art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI