II SA/OL 193/24

II SA/Ol 193/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk
Grzegorz Klimek
Marzenna Glabas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 4
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 189f § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Dnia 18 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi P. sp. z o.o. w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu - oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 17 października 2023 r. Zastępcę Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta Olsztyna, działając z upoważnienia Prezydenta Olsztyna (dalej jako: "organ I instancji"), nałożył na P. sp. z o.o. (dalej jako: "skarżąca", "spółka") karę pieniężną w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia organu w ustawowym terminie o zbyciu pojazdu marki Skoda o nr rej. [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako: "k.p.a.").
W odwołaniu spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, brak zebrania i rozpatrzenia w sprawie całego materiału dowodowego, w szczególności brak ustalenia daty zgłoszenia nabycia/przerejestrowania samochodu na nabywcę oraz brak rozważenia istnienia podstaw do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej;
- art. 189f § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie;
- art. 12 k.p.a w zw. z art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., polegające na rażącym naruszeniu zasady szybkości postępowania;
- art. 140n ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niezastosowanie.
W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, że organ I instancji dokonał jedynie pobieżnej analizy przepisów. Powinien wziąć pod uwagę, że spółka – pomimo uchybienia terminu – z własnej woli wykonała ciążący na niej obowiązek zawiadomienia
o nabyciu/zbyciu pojazdu. Organ I instancji powinien wyjaśnić czy czas opóźnienia
w zawiadomieniu rzeczywiście spowodował negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych. Zdaniem skarżącej doszło do znikomego naruszenia, co uzasadniało odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z 29 grudnia 2023 r.,
nr SKO.522.386.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść art. 78 ust. 2, art. 140 mb, art. 140 n ust. 1 i 4 ustawy z dnia 20 czerwca
1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm., dalej jako: "u.p.r.d."). Stwierdziło, że z przepisów tych wynika, że organ I instancji był zobligowany do wydania decyzji w sprawie nałożenia kary wobec niezawiadomienia organu w terminie 30 dni o zbyciu pojazdu. Organ miarkuje jedynie wysokość kary. Podkreślono,
że naruszenie powyższego obowiązku nie budzi wątpliwości. Uwzględniono, że spółka pozostawała w stanie niezgodności z przepisami od 3 marca 2020 r. do 1 sierpnia 2022 r. W ocenie Kolegium organ I instancji w sposób prawidłowy, określając wysokość kary, zbadał przesłanki, o których mowa w art 140n ust. 4 u.p.r.d., tj. zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy
i wymierzył karę w najniższej wysokości. Kolegium nie dopatrzyło się naruszenia przez organ I instancji art. 189f k.p.a., gdyż naruszenie, którego dopuściła się strona nie ma charakteru znikomego. Podniesiono w tym względzie, że niewywiązanie się z ciążącego na stronie obowiązku zawiadomienia organu rejestrującego pojazdy o dokonaniu czynności zbycia lub nabycia pojazdu oznacza, iż dochodzi do postępowania według własnej woli, nieliczenia się z obowiązującymi przepisami prawa. Wprowadzone przepisy mają natomiast służyć poprawie przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku ustawowego terminu zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu, co w konsekwencji ma wpłynąć na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w CEPiK. Natomiast gromadzone dane o pojazdach pozwalają na kontrolę legalności ich użytkowania i obrotu. Nie bez znaczenia jest również to, że strona postępowania jest przedsiębiorcą i jako podmiot zawodowo zajmujący się obrotem pojazdami obowiązana jest do szczególnej staranności w dziedzinie, którą się zajmuje. Co za tym idzie, jako podmiot, który zawodowo zajmuje się sprzedażą pojazdów, tym bardziej obowiązana jest znać i przestrzegać przepisy prawa, które dotyczą jej działalności. Zatem również z tego powodu trudno w przypadku strony mówić o znikomości naruszenia prawa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, powtórzyła zarzuty i argumenty podniesione
w odwołaniu. Dodatkowo zarzuciła naruszenie art. 8, art. 9, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń oraz niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania
w mocy decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącej Kolegium bezpodstawnie utrzymało w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej, w sytuacji gdy prawidłowe było jej uchylenie
i orzeczenie o odstąpieniu od wymierzenia kary, i poprzestanie na pouczeniu, zgodnie
z art. 189 § 1 pkt 1 k.p.a. Spółka zarzuciła też naruszenie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w zw. z art. 14 i 16 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości z dnia 7 lipca 2023 r. (Dz. U.
z 2023 r. poz. 1394).
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik akcentował, że organ nie ustalił daty zgłoszenia nabycia tudzież przerejestrowania przedmiotowego samochodu na nowego właściciela. Wywiódł, że zawiadomienie nabywcy samochodu pozwala na odnotowanie
w rejestrach zmiany właściciela i ma znaczenie przy ustaleniu zakresu naruszenia. Podkreślił, że spółka zaprzestała naruszenia prawa przed wszczęciem postępowania, gdyż 1 sierpnia 2022 r. złożyła do Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta Olsztyna zestawienia pojazdów marek: Volkswagen, VW samochody dostawcze, Audi oraz Skoda, zbytych
w latach 2020-2021, które zostały zarejestrowane na przedstawiciela marki pojazdu – P. sp. z o.o., lecz pozostawały w magazynie i zostały sprzedane jako pojazdy nowe. Tym samym strona z własnej woli wykonała ciążący na niej obowiązek informacji
o nabyciu/zbyciu pojazdu. Decyzja o nałożeniu kary wydana została dopiero po upływie roku od wszczęcia postępowania, co uzasadniało rozważenie odstąpienia od nałożenia kary. Zdaniem skarżącej interes publiczny nie został faktycznie naruszony.
Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach i rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Podtrzymało stanowisko i argumenty wyrażone
w zaskarżonej decyzji. Uznało za bezzasadne zarzuty skargi. Wyjaśniło, że z dniem 1 stycznia 2024 r. przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym dotyczące nakładania kar na podstawie art. 140mb ustawy, uległy zmianie. Miało to miejsce w związku
z wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw
w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U.2023, poz. 1394). Przy czym w ww. ustawie zmieniającej zawarte są także przepisy przejściowe, w tym m. in. art. 14 i 16 ustawy. Zgodnie z brzmieniem art. 14 tej ustawy w przypadku gdy pojazd został: 1) sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej, 2) sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej,
3) nabyty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - przed dniem 1 stycznia 2024 r., do spraw związanych z rejestracją oraz zawiadamianiem o zbyciu albo nabyciu pojazdu stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym. Ponadto, zgodnie z brzmieniem art. 16 ww. ustawy zmieniającej, do postępowań w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa w art. 140mb ustawy zmienianej w art. 2, wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2024 r., stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym. Zatem w niniejszej sprawie, skoro postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu wszczęte zostało jeszcze przed dniem 1 stycznia 2024 r. i nie zostało zakończone, zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym. Zauważono, że wydając zaskarżoną decyzję w dniu 29 grudnia 2023 r. Kolegium nie mogło orzekać na podstawie ww. przepisów art. 14 i 16 ustawy zmieniającej, ponieważ przepisy te wówczas jeszcze nie obowiązywały, gdyż weszły w życic z dniem 1 stycznia 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) i art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność
z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy podejmowaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego.
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszeń, które uzasadniałyby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Z akt sprawy wynika bezspornie, że spółka zbyła przedmiotowy pojazd marki Skoda 30 stycznia 2020 r. (faktura VAT - k. 1 akt administracyjnych), o czym zawiadomiła organ I instancji dopiero 1 sierpnia 2022 r. (k. 2-3 akt administracyjnych).
W dniu 11 sierpnia 2022 r. organ I instancji zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w celu wymierzenia kary za nieterminowe zawiadomienie o zbyciu pojazdu. Pouczył jednocześnie spółkę o możliwości zgłoszenia dowodów i uwag. Skarżąca takowych nie zgłosiła. Natomiast w odwołaniu zarzuciła brak ustalenia daty zgłoszenia nabycia pojazdu przez nabywcę. Jednocześnie przyznała, że w sytuacji gdy zawiadomienie złożone zostanie przez jeden z podmiotów zobowiązanych, to cel zawiadomienia może zostać osiągnięty, co jednak nie zwalnia drugiego z zobowiązanych
z obowiązku zawiadomienia i nie powoduje, że wobec niego nie mają zastosowania przepisy dotyczące kar. W związku z tym, skarżąca sama przyznaje, że okoliczność, czy kontrahent zawiadomił właściwy organ o nabyciu pojazdu, czy nie, nie wpływał na zakres jej obowiązku. Stwierdzić należy, że okoliczność prawidłowego zawiadomienia przez nabywcę mogłaby ewentualnie wpływać na zakres kary, która w warunkach niniejszej sprawy została wymierzona w najniższej możliwej wysokości. Z tego powodu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut braku ustalenia daty zgłoszenia przez nabywcę, bo pozostaje to bez wpływu na rozstrzygnięcie.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę (odpowiednio prezydenta miasta na prawach powiatu) o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Przepis ten
w podanym brzmieniu obowiązuje od samego początku obowiązywania u.p.r.d., czyli od 1997 r. z tą tylko różnicą, że zawiadomienie na początku składane było kierownikowi rejonowemu urzędu rządowej administracji ogólnej, a od 1 stycznia 1999 r. staroście. Zawiadomienie o nabyciu lub zbyciu pojazdu nie jest zatem nowym obowiązkiem. Naruszenie tego obowiązku do 1 stycznia 2020 r. stanowiło jedynie wykroczenie z art. 97 Kodeksu wykroczeń zagrożone karą grzywny do 3000 zł albo karą nagany. Na podstawie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku
w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579) dodany został do u.p.r.d., z dniem 1 stycznia 2020 r., art. 140 mb i 140n, w myśl których niezawiadomienie starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej od 200 do 1000 zł, nakładanej w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 140n ust. 7 u.p.r.d. jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w art. 140mb, wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia, w stosunku do osoby będącej osobą fizyczną stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej. Z uzasadnienia do wprowadzonej noweli (druk VIII.3495) wynika, że wprowadzone zmiany mają służyć poprawie przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia wniosku o rejestrację, wyrejestrowanie pojazdu w określonym terminie czy też ustawowego terminu zawiadomienia o nabyciu, zbyciu pojazdu czy zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym. W konsekwencji powinno to wpłynąć również na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji. W uzasadnieniu do projektu podkreślono, że zmiany ustawy - Prawo o ruchu drogowym są wynikiem zarzutów formalnych Komisji Europejskiej dotyczących uchybienia zobowiązaniom transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r.
w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, dotyczących m.in. braku sankcji
za niezarejestrowanie importowanego pojazdu oraz niewyrejestrowanie pojazdu wycofanego z eksploatacji. Komisja uznała, że Rzeczpospolita Polska nie zapewniła skutecznego stosowania art. 5 ust. 2 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE, a tym samym uchybiła obowiązkom wynikającym z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej przez brak kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia obowiązków zarejestrowania pojazdu sprowadzanego do Polski oraz niepoinformowania właściwego organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie 30 dni. Zauważono, że zaproponowana sankcja administracyjna jest niższa od obecnie obowiązującej sankcji, którą przewiduje art. 97 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2018 r. poz. 618, z późn. zm.) i która w formie kary grzywny może zostać wymierzona do wysokości 3000 złotych. Zaproponowane przepisy obniżą więc sankcję z 3000 zł do 1000 zł.
Dostrzec należy, że wspomniana dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U.UE.L.2000.269.34) zobowiązuje państwa członkowskie do podejmowania niezbędnych środków w celu zapewnienia systemu zbierania wszystkich pojazdów wycofanych z eksploatacji przez uprawnione zakłady przetwarzania (art. 5 ust. 1 i 2) dyrektywy. We wstępie dyrektywy w pkt 26 zaakcentowano, że w celu monitorowania realizacji celów, określonych w niniejszej dyrektywie, konieczne jest gromadzenie danych
o pojazdach wycofanych z eksploatacji na poziomie całej Wspólnoty. Zbiór takich danych umożliwia centralna ewidencja pojazdów, która zastąpiła wojewódzkie ewidencje pojazdów, działające uprzednio na podstawie art. 60 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. –Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 80a ust. 2 u.p.r.d. w ewidencji gromadzi się dane o pojazdach zarejestrowanych oraz ich właścicielach, w tym m.in. o zbyciu pojazdu: datę zgłoszenia zbycia pojazdu, datę zbycia pojazdu, dane nabywcy (art. 80b ust. 1 pkt 5 u.p.r.d.), a także o obowiązkowym ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu, dane techniczne o pojeździe, o dokumentach pojazdu, o demontażu pojazdu. Gromadzone dane o pojazdach pozwalają na kontrolę legalności ich użytkowania i obrotu. W praktyce wielokrotnie dochodziło do sytuacji kiedy nabywca pojazdu nie dokonywał jego przerejestrowania, pojazd był porzucany, a starostwo musiało pojazd zabezpieczyć
i dochodzić zwrotu kosztów z tym związanych. Dlatego obowiązek zawiadomienia obciąża prawidłowo jednocześnie zbywcę i nabywcę pojazdu. W zależności od okoliczności obowiązek zawiadomienia o nabyciu może dotyczyć tylko nabywcy, jeżeli pojazd nabywany jest np. w drodze spadku. Natomiast obowiązek będzie dotyczył tylko zbywcy, gdy pojazd zostanie zbyty za granicę, oddany zostanie do kasacji. W przypadku zaś obrotu pojazdami na rynku wewnętrznym wtórnym, na podstawie umów dwustronnych zarówno nabywca jak i zbywca pojazdu powinni dokonać wymaganych zawiadomień dla zapewnienia zaewidencjonowania zmiany właściciela pojazdu i identyfikacji podmiotu odpowiedzialnego za pojazd. Wykładnia systemowa i celowościowa omawianych przepisów przemawia za przyjęciem obowiązku zawiadomienia przez obie strony umowy. Zaniedbanie nabywcy będzie bowiem obciążało zbywcę, aby uchylić się od ewentualnych roszczeń związanych z pojazdem, zbywca powinien sam dochować obowiązku zawiadomienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie jest sporny obowiązek zawiadomienia o zbyciu pojazdu przez jego zbywcę (por. np. wyroki: WSA
w Szczecinie z 12 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 637/20; WSA w Łodzi z 15 grudnia 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 603/20; postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r. sygn. akt I OW 75/20, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA").
Nie budzi przy tym wątpliwości, że cel zawiadomienia może zostać już osiągnięty, gdy tylko nabywca pojazdu dokona wymaganego zawiadomienia, wykazując swoje prawo do pojazdu i okoliczności jego nabycia i jednocześnie zbycia. Jednak, jak już wskazano, nie zwalnia to zbywcy pojazdu z obowiązku przedmiotowego zawiadomienia, ale może zostać uwzględnione przy miarkowaniu kary w ramach oceny zakresu naruszenia,
o którym mowa w art. 140n ust. 4 u.p.r.d. Stosownie do tego unormowania ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Zakres naruszenia, który organy administracji publicznej obu instancji są zobowiązane uwzględnić przy ustaleniu kary administracyjnej za zaniechanie zawiadomienia nie może sprowadzać się jedynie do wyliczenia przekroczenia terminu, ale niezbędna jest ocena i wyważenie wszystkich okoliczności w jakich do naruszenia doszło, w tym podawanych przez stronę powodów zaniechania. W niniejszej sprawie skarżąca w ogóle nie usprawiedliwiała dokonania zawiadomienia z blisko dwu i półrocznym opóźnieniem. Jako podmiot trudniący się zawodowo sprzedażą samochodów, spółka powinna zapoznawać się na bieżąco
z obowiązującymi w tym zakresie przepisami i ich przestrzegać z należytą starannością.
W ocenie Sądu wymierzona skarżącej kara nie jest zbyt surowa do okoliczności wystąpienia naruszenia, gdyż orzeczona została w najniższej możliwie wysokości. Wymierzając karę w dolnej granicy organ I instancji niewątpliwie miał na względzie, że spółka z własnej woli wykonała ciążący na niej obowiązek przed wszczęciem postępowania o nałożeniu kary pieniężnej.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca bezpodstawnie zarzuciła również organom orzekającym, że nie rozważyły istnienia podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Z uzasadnienia decyzji organu I, jak i II instancji jasno wynika, że organy miały na względzie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przy orzekaniu, jednak uznały, że nie ma podstaw do jego zastosowania w realiach niniejszej sprawy. Na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Interpretując przytoczone unormowanie organy orzekające niezasadnie akcentowały, że samowola wykracza zawsze poza znikomość naruszenia. Przyjmując taki tok myślowy organów orzekających nigdy nie byłoby możliwe odstąpienie od nałożenia kary na gruncie omawianej ustawy. Natomiast w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie, wskazuje się zgodnie, że art. 189f § 1 i § 2 k.p.a. ma także zastosowanie do decyzji związanych. Podnosi się w tym względzie, że przepisy działu IVa k.p.a. miały za zadanie wypełnienie systemowej luki w standardzie ochrony praw jednostki, dostosowując system prawa administracyjno-karnego do wymogów konstytucyjnych oraz konwencyjnych. Taką lukę stanowił między innymi brak możliwości odstąpienia od wymierzenia kary (por. A. Wróbel [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2018, s. 1189 oraz wyrok NSA z 14 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 943/20, publ. w CBOSA). Dlatego obligatoryjność omawianej kary, która z założenia ma charakter represyjny i prewencyjny, a więc ma służyć zapewnieniu przestrzegania przepisów ustawy, nie może sprzeciwiać się zakwalifikowaniu rozpatrywanego naruszenia jako zasługującego na odstąpienie od ukarania. Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy. Celem art. 189f § 1 i § 2 k.p.a. jest zaś niedopuszczenie do wymierzenia kary, która byłaby rażąco nieproporcjonalna do wagi naruszenia. W wyroku z 14 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GSK 743/20, publ. w CBOSA, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że zasada proporcjonalności musi być odnoszona również do wymierzania sankcji administracyjnych, jako jednej z najbardziej dotkliwych form ingerencji organu administracji publicznej w sferę uprawnień i obowiązków podmiotu administrowanego w procesie stosowania prawa. Zastosowanie zasady proporcjonalności w odniesieniu do sankcji bezwzględnie oznaczonej (administracyjnej kary pieniężnej w określonej wysokości) wymaga rozważenia, czy wymierzenie kary pieniężnej w określonej wysokości będzie przydatne do osiągnięcia zamierzonych skutków (celów) danej regulacji oraz czy zachowana została właściwa dla demokratycznego państwa prawa proporcja między efektem wymierzonej sankcji pieniężnej a jej dolegliwością. Jeżeli odpowiedzi na te pytania nie będą pozytywne, należy uznać, że nałożenie kary nie jest niezbędne dla ochrony interesu publicznego i organ powinien odstąpić od jej nałożenia, jako niezgodnej z konstytucyjnymi standardami płynącymi z zasady proporcjonalności. Innymi słowy organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu), to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary. Stanowisko to skład orzekający podziela. W ocenie Sądu wymierzona skarżącej kara w kwocie 200 zł nie jest nieproporcjonalna, ma charakter symboliczny, chociażby w stosunku do wartości zbytego pojazdu za kwotę 82.188 zł. Zasadnie Kolegium w tym zakresie zwróciło też uwagę na cel naruszonych unormowań i zawodowy charakter działalności skarżącej. Ponieważ skarżąca nie podała przyczyn zwłoki w wykonaniu obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu, trudno doszukiwać się usprawiedliwienia dla przedmiotowego zaniechania.
Na marginesie zauważyć można, że nieprzekraczalny termin 30 dni na dokonanie zawiadomienia o zbyciu pojazdu upłynął w niniejszej sprawie zanim został ogłoszony od 20 marca 2020 r. stan epidemii, na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491). W związku z tym w rozpatrywanym przypadku nie miały zastosowania przepisy obowiązujące w czasie stanu epidemii, trwającego do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027).W szczególności do skarżącej nie ma zastosowania instytucja przywrócenia terminu, określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., wprowadzona przez art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, ze zm.). Regulacja ta obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 14 i 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r.
o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U.2023 poz. 1394). Jak słusznie zauważyło Kolegium unormowania te nie mogły mieć w ogóle zastosowania w sprawie, gdyż weszły w życie z dniem 1 stycznia 2024 r. Stanowi o tym art. 26 pkt 8 tej ustawy. A tym samym nie obowiązywały w dacia wydania zaskarżonej decyzji z dnia 29 grudnia 2023 r.
Zamierzonego skutku nie mogły odnieść zarzuty naruszenia art. 8, art. 9, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew przekonaniu skarżącej, uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom tych przepisów. Kolegium przytoczyło stan faktyczny sprawy, wskazało prawidłowo jakie przepisy miały w sprawie zastosowania, przedstawiło interpretację przepisów oraz podało motywy rozstrzygnięcia. Umożliwiło to ocenę toku myślowego organu i zasadności wyciągniętych wniosków. Okoliczność, że skarżąca nie podziela argumentacji organu nie świadczy o naruszeniu powołanych przepisów, ale o braku akceptacji dla zajętego w decyzji stanowiska.
Z podanych przyczyn Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a..
Skarga rozpatrzona została na posiedzeniu niejawny, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., na zgodny wniosek pełnomocnika skarżącej i organu.