II SA/OL 180/23

II SA/Ol 180/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-05-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk
Ewa Osipuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Inne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art.1 par.1-2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art.7, art.77 par.1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art.119 pkt 2, art.134 par.1, art.135, art.145 par.1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1692
art.2 ust.1, ust.9, ust.12, ust.15, ust.15a, ust.15b, ust.15d, ust.15g, ust.16
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadnienie
Decyzją z 2 grudnia 2022 r., wydaną z upoważnienia Burmistrza M. przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. (dalej jako: "organ pierwszej instancji"), na podstawie art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 1692 z późn.zm., dalej jako: "u.d.w."), po rozpatrzeniu wniosku z 30 września 2022 r., odmówiono Z. Z. (dalej jako: "wnioskodawca", "skarżący"), przyznania dodatku węglowego.
Organ pierwszej instancji podniósł, że na podstawie zgromadzonych w sprawie informacji, zawartych we wniosku o dodatek węglowy oraz na podstawie danych uzyskanych z rejestrów publicznych (np. baza CEEB), ustalono, że źródło ogrzewania, które jest wykorzystywane w gospodarstwie domowym przez wnioskodawcę to kocioł na drewno kawałkowe. Natomiast stosownie do art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576). Przy czym, przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pellet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.
W złożonym odwołaniu wnioskodawca podniósł, że do ogrzewania używa nie tylko drewna, ale również w okresie jesienno-zimowym wykorzystuje węgiel. Dodał, że w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła, złożonej 28 czerwca 2022 r., w rubryce B.01 poz. 02 zaznaczył "kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy)
z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy". Podał także, że jest to jego adres zamieszkania, zameldowania i prowadzenia działalności gospodarczej. Wniósł
o pozytywne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z 16 grudnia 2022 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że przepisy u.d.w. zostały zmienione ustawą z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2236), która to zmiana weszła w życie w dniu 3 listopada 2022 r. Kolegium przytoczyło treść art. 2 ust. 15g u.d.w. Podniesiono, że wnioskodawca nie złożył nowej deklaracji dotyczącej źródeł ciepła (ani "korekty"), z której wynikałoby, że rodzajem stosowanych w kotłach paliw stałych jest węgiel. W aktach sprawy znajduje się jedynie deklaracja,
z której wynika, że rodzajem stosowanych przez skarżącego w kotłach paliw stałych jest drewno kawałkowe. W ocenie organu odwoławczego, zasadnie zatem organ pierwszej instancji odmówił wnioskodawcy przyznania dodatku węglowego.
Skarżący wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem. Zakwestionował sposób rozpatrywania jego wniosku przez organy obu instancji. Podkreślił, że od lat posiada w swoim gospodarstwie domowym kocioł wodny c.o. i dwa piece kominkowe. Podał, że rocznie w okresie zimowym spala od 1 tony do 1,5 tony węgla. W związku z powyższym, wniósł o przyznanie mu wnioskowanego dodatku węglowego.
W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego. Należy również podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy wniosek taki został złożony przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę (k. 6 akt sądowych). W przepisanym terminie skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu dodatku węglowego.
Wskazać zatem należy, że stosownie do art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia
21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia
11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 3 u.d.w. przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pellet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.
W myśl art. 2 ust. ust. 9 i 12 u.d.w., wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności
w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 ust. 15 u.d.w.). Jak stanowi przepis art. 2 ust. 16 u.d.w., przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Natomiast odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji.
Zauważyć również należy, że na mocy art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z dnia
15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1967), doszło do istotnej nowelizacji przepisów u.d.w. , a mianowicie dodano w art. 2 u.d.w. ust. 15a – 15e.
W myśl art. 2 ust. 15a u.d.w., dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:
1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519);
2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:
a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140),
b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140),
c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687),
d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456);
3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
W świetle powyższych regulacji weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma mieć zatem charakter wszechstronny i nie może polegać jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków.
Podkreślić przy tym należy, że wskazany katalog źródeł i informacji, w oparciu
o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy, ma charakter otwarty. W tej sytuacji, brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie używanego w gospodarstwie domowym skarżącego rodzaju paliwa jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania nie tylko w świetle art. 2 ust. 15a i nast. u.d.w., ale także ogólnych zasad postępowania administracyjnego.
Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., organy administracji w toku postępowania tak z urzędu, jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek
w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Należy także wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą
w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych.
Jednocześnie w myśl art. 2 ust. 15d u.d.w., w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny
z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Należy zatem przyjąć, że istnienie jakichkolwiek wątpliwości skutkuje obowiązkiem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie znajduje przepis art. 2 ust. 15g u.d.w., zgodnie z którym dodatek węglowy przysługuje osobie
w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy
z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada
2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
Z powyższego wynika, że przepis art. 2 ust. 15g u.d.w. dotyczy wszystkich stanów faktycznych, w których główne źródło ogrzewania, o którym mowa w ust. 1 nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji do dnia 11 sierpnia 2022 r., bez względu na to, czy po tej dacie zostało zgłoszone lub wpisane po raz pierwszy czy też w wyniku korekty wcześniejszego wpisu lub zgłoszenia. Przesłanką jest bowiem niezgłoszenie i niewpisanie do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r. źródła ogrzewania w postaci kotła na paliwo stałe, kominka, kozy, ogrzewacza powietrza, trzonu kuchennego, piecokuchni, kuchni węglowej lub pieca kaflowego na paliwo stałe, przy jednoczesnym ustaleniu w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, że jest ono źródłem ogrzewania tego gospodarstwa.
Wskazać należy, że skarżący złożył wniosek o przyznanie dodatku węglowego
w dniu 30 września 2022 r. We wniosku wskazał, że głównym źródłem ogrzewania jego gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe. Przy czym, w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonej 28 czerwca 2022 r. skarżący zaznaczył drewno kawałkowe jak rodzaj stosowanego w kotle paliwa stałego. W złożonym odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej przyznania dodatku węglowego skarżący wyjaśnił, że w okresie jesienno-zimowym używa również węgla jako paliwa do ogrzania domu, zaś drewno i pellet drzewny przeważnie używa do dwóch pieców kominkowych. Dodał przy tym, że w deklaracji zaznaczył tylko jeden rodzaj opału, jednakże wszystkie trzy źródła ciepła są mu potrzebne i ich używa.
W ocenie Sądu, postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego
o przyznanie dodatku węglowego nie zostało prawidłowo przeprowadzone. Organy nie ustaliły bowiem istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności, opierając swoje stanowisko wyłącznie o stan ujawniony w ewidencji emisyjności budynków na dzień 28 czerwca 2022 r., bez zbadania stanu rzeczywistego, w szczególności
w zakresie rodzaju używanych przez skarżącego paliw stałych.
Należy w tym miejscu podkreślić, że przepisy art. 2 ust. 15a – 15e u.d.w. weszły w życie z dniem 20 września 2022 r. na mocy ustawy z dnia 15 września 2022 r.
o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, zaś art. 52 tej ustawy stanowi, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 50 stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Z kolei regulacje zawarte w art. 2 ust. 15f i 15g u.d.w. zostały wprowadzone
z dniem 3 listopada 2022 r. na mocy ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236), której art. 31 ust. 1 stanowi, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, prowadzonych na podstawie u.d.w., należy stosować przepisy w nowym brzmieniu. Zatem wszystkie regulacje zawarte w art. 2 ust. 15a – 15g u.d.w. obowiązywały w dacie orzekania zarówno przez organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy. Tym samym, organy miały obowiązek respektować ich treść w toku prowadzonego postępowania.
Całokształt powyższych przepisów pozwala bowiem stwierdzić, że zmierzają one do objęcia pomocą finansową w postaci dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, nakazując organom gminy wnikliwe zbadanie sytuacji faktycznej, w tym w zakresie źródeł ciepła rodzaju stosowanych paliw
w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek
o wypłatę dodatku węglowego, ale także tych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy. Przepisy u.d.w. zobowiązują bowiem organ do ustalenia, np. w drodze wywiadu środowiskowego, rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminnym jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia
9 marca 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 112/23, dostępny w CBOSA).
W tej sytuacji, odmowa przyznania skarżącemu dodatku węglowego bez pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z odwołaniem się wyłącznie do wpisów
w centralnej ewidencji emisyjności budynków, stanowi naruszenie powołanych wyżej przepisów u.d.w., mających zastosowanie w niniejszej sprawie, jak również narusza przepisy postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 oraz
art. 77 § 1 k.p.a.
Mając na względzie powyższe, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.