II SA/OL 18/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2024-04-23
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościodszkodowaniewaloryzacjagospodarka nieruchomościamidrogigminawojewodapostępowanie administracyjnesąd administracyjnyreformationis in peius

WSA w Olsztynie uchylił decyzję Wojewody dotyczącą waloryzacji odszkodowania za drogi, uznając naruszenie zakazu reformationis in peius i błędne uchylenie pierwotnej decyzji Starosty.

Gmina O. zaskarżyła decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Starosty o waloryzacji odszkodowania za drogi i ustaliła wyższą kwotę. Gmina zarzuciła naruszenie zakazu reformationis in peius (wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się) oraz brak uzasadnienia. WSA w Olsztynie uwzględnił skargę, stwierdzając naruszenie art. 139 k.p.a. przez organ odwoławczy, który nie wykazał przesłanek do wydania decyzji na niekorzyść strony. Dodatkowo, sąd zauważył, że Wojewoda błędnie uchylił pierwotną decyzję Starosty, która była ostateczna i nie podlegała zaskarżeniu w tym trybie.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy O. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego, która uchyliła decyzję Starosty L. z dnia 17 lipca 2023 r. w przedmiocie waloryzacji odszkodowania za nieruchomości stanowiące drogi. Pierwotna decyzja Starosty ustaliła waloryzację w kwocie 164.768,67 zł. Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania Gminy, uchylił decyzję Starosty i orzekł o ustaleniu zwaloryzowanej kwoty odszkodowania na 959.291 zł, co stanowiło podwyższenie kwoty waloryzacji o 39.254,33 zł w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji. Gmina O. wniosła skargę do WSA w Olsztynie, zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie art. 139 k.p.a. (zakaz reformationis in peius) poprzez wydanie decyzji na jej niekorzyść bez wykazania rażącego naruszenia prawa lub interesu społecznego, a także naruszenie art. 107 § 2 i 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie. Wojewoda w odpowiedzi wniósł o odrzucenie skargi z powodu uchybienia terminu. WSA w Olsztynie uznał skargę za zasadną. Sąd oddalił wniosek o odrzucenie skargi, stwierdzając zachowanie terminu. Sąd podzielił zarzut naruszenia art. 139 k.p.a., wskazując, że organ odwoławczy nie wykazał przesłanek do odstąpienia od zakazu reformationis in peius, a decyzja Wojewody była obiektywnie mniej korzystna dla skarżącej. Ponadto, sąd z urzędu dostrzegł, że Wojewoda błędnie uchylił decyzję Starosty z dnia 26 marca 2021 r., która była ostateczna i nie stanowiła przedmiotu odwołania. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd zasądził od Wojewody na rzecz Gminy O. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy musi szczegółowo wykazać wystąpienie tych przesłanek.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że Wojewoda wydał decyzję na niekorzyść Gminy O. (podwyższył kwotę waloryzacji odszkodowania), nie wykazując przy tym w uzasadnieniu wystąpienia przesłanek z art. 139 k.p.a. (rażące naruszenie prawa lub interesu społecznego). Brak takich rozważań stanowił naruszenie art. 139 k.p.a. z istotnym wpływem na wynik sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u.g.n. art. 132 § 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 139

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 1 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 107 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organ odwoławczy zakazu reformationis in peius (art. 139 k.p.a.) z uwagi na brak wykazania przesłanek do wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Błędne uchylenie przez organ odwoławczy ostatecznej decyzji Starosty, która nie była przedmiotem odwołania. Wadliwe uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, uniemożliwiające kontrolę rozstrzygnięcia i brak wskazania podstaw wyliczenia waloryzacji.

Odrzucone argumenty

Argument organu o uchybieniu terminu do wniesienia skargi przez Gminę O. (sąd uznał termin za zachowany).

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny niekorzyść, o której mowa w tym przepisie to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy organ nie miał żadnych podstaw prawnych do uchylania przedmiotowej decyzji z dnia 26 marca 2021 r., która jest ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym. Nie była też przedmiotem odwołania.

Skład orzekający

Ewa Osipuk

sprawozdawca

Katarzyna Matczak

przewodniczący

Tadeusz Lipiński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie zasady reformationis in peius przez organy administracji, obowiązek prawidłowego uzasadniania decyzji, zasady postępowania w sprawach waloryzacji odszkodowań, kontrola sądów administracyjnych nad decyzjami organów odwoławczych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji waloryzacji odszkodowania za nieruchomości stanowiące drogi, ale zasady proceduralne są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są zasady proceduralne, takie jak zakaz reformationis in peius, i jak błędy organów administracji mogą prowadzić do uchylenia ich decyzji, nawet jeśli pierwotne ustalenia dotyczące waloryzacji były kwestionowane.

Organ odwoławczy podwyższył odszkodowanie, ale sąd uchylił jego decyzję. Dlaczego?

Dane finansowe

WPS: 755 268 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 18/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk /sprawozdawca/
Katarzyna Matczak /przewodniczący/
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 132 ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 139
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant specjalista Marta Przewłucka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi Gminy O. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania za nieruchomość 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na rzecz skarżącej Gminy O. kwotę 12841 zł (dwanaście tysięcy osiemset czterdzieści jeden złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 17 lipca 2023 r., Starosta L. (dalej jako: "Starosta", "organ pierwszej instancji"), dokonał waloryzacji odszkodowania w kwocie 755.268 zł, ustalonego decyzją Starosty L. znak (...) z dnia 26 marca 2021 r. za nieruchomości stanowiące drogi położone na terenie gminy O., oznaczone w ewidencji gruntów i budynków w obrębie K. jako działki: (...) o pow. 0,3519ha, (...) o pow. 0,0209 ha, (...) o pow. 5,2613 ha, (...) o pow. 0,0258 ha, (...) o pow. 0,7957 ha, (...) o pow. 0,2205 ha, KW (...), które przeszły z mocy prawa na własność Miasta i Gminy O. na podstawie ostatecznych decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. zatwierdzających podziały geodezyjne nieruchomości z dnia 12 października 1998 r. nr (...) i z dnia 22 czerwca 1999 r. nr (...) o kwotę 164.768,67 zł.
W uzasadnieniu Starosta wskazał, że dnia 8 lutego 2023 r., wpłynęło pismo Agencji Mienia Wojskowego Oddział Regionalny w O. z prośbą o podjęcie wobec Gminy O. (dalej jako: "strona", "skarżąca"), działań mających na celu realizację obowiązku zapłaty w drodze przymusowej za zobowiązania wynikające z decyzji Starosty L. z dnia 26 marca 2021 r., w której ustalono odszkodowanie za nieruchomości stanowiące drogi położne na terenie gminy O., powiat L., które przeszły z mocy prawa na własność Miasta i Gminy O. na podstawie ostatecznych decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O., zatwierdzających podziały geodezyjne nieruchomości w łącznej kwocie 755.268 zł, płatne jednorazowo na rzecz Agencji Mienia Wojskowego Oddział Terenowy w O. Decyzja z dnia 26 marca 2021 r. stała się ostateczna w dniu 9 czerwca 2021 r. Ponadto Agencja Mienia Wojskowego wniosła o dokonanie waloryzacji odszkodowania, zgodnie z art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz pismem z dnia 15 marca 2023 r. poinformowała o częściowej spłacie zobowiązania w wysokości 300.000 zł.
Starosta wystosował dnia 4 kwietnia 2023 r. upomnienie w sprawie częściowego niewykonania obowiązku zapłaty w kwocie 455.268 zł.
W dniu 22 maja 2023 r., wpłynęło pismo Agencji Mienia Wojskowego o dokonanej przez gminę O. wpłacie w wysokości 586.548,36 zł.
Zgodnie z decyzją z dnia 26 marca 2021 r., zapłata odszkodowania powinna nastąpić w ciągu 14 dniu od uprawomocnienia się decyzji, tj. do 23 czerwca 2021 r. Wskazano, że w niniejszym postępowaniu należało dokonać waloryzacji przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Częściowe uiszczenie opłaty w kwocie 300.000 zł miało miejsce 6 marca 2023 r., tym samym do tej daty miała miejsce pierwsza waloryzacja odszkodowania, która wyniosła 152.370,20 zł. Druga waloryzacja, wobec wpłaty kwoty 455.268 zł na konto Agencji Mienia Wojskowego w dniu 2 maja 2023 r., dała kwotę w wysokości 12.398,47 zł. Reasumując, łącznie waloryzacja odszkodowania opiewa na kwotę 164.768,67 zł.
Agencja Mienia Wojskowego nie wyraziła zgody na odstąpienie od waloryzacji odszkodowania za nieruchomości stanowiące drogi położone na terenie gminy O.
Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji złożyła strona, zarzucając zaskarżonej decyzji mające istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia naruszenie prawa procesowego w postaci przepisu art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", polegające na zaniechaniu podania podstaw faktycznych i prawnych wyliczenia ustalonej przez organ waloryzacji, w szczególności poprzez zaniechanie jakiegokolwiek wskazania, jakie wskaźniki wzrostu cen konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego zostały wykorzystane do wyliczeń przez organ pierwszej instancji, a także poprzez zaniechanie uzasadnienia wyboru konkretnego wskaźnika i pominięcie tym samym innych wskaźników. Ma to o tyle duże znaczenie, że publikowane są wskaźniki obejmujące różne okresy i odnoszące się do różnych okresów, co doprowadziło do sytuacji, w której jakakolwiek merytoryczna polemika z treścią zaskarżonej decyzji jest wręcz bezprzedmiotowa, gdyż w zasadzie brakuje istoty argumentacji, na której oparł się organ pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu.
Mając na uwadze przedstawiony zarzut, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 9 listopada 2023 r., Wojewoda Warmińsko-Mazurski (dalej jako: "organ odwoławczy"), uchylił decyzję Starosty L. z dnia 26 marca 2021 r. nr (...) i orzekł ustalić w wysokości 959.291 zł zwaloryzowaną kwotę odszkodowania ustalonego decyzją Starosty L. z dnia 26 marca 2021 r., nr (...) za nieruchomość stanowiącą drogę położoną w obrębie K., gm. O., ozn. jako działki o nr (...) o pow. 0,3519 ha, (...) o pow. 0,0209 ha, (...) o pow. 5,2613 ha, (...) o pow. 0,0258 ha, (...) o pow. 0,7957 ha, (...) o pow. 0,2205 ha KW (...), która przeszła z mocy prawa na własność Miasta i Gminy O. na podstawie ostatecznych decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. zatwierdzających podziały geodezyjne nieruchomości z 12 października 1998 r. nr (...) i z dnia 22 czerwca 1999 r. nr (...).
Organ odwoławczy wskazał, że kluczowym przepisem dla rozpoznania przedmiotowej sprawy jest art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Waloryzacja oznacza urealnienie już ustalonego odszkodowania.
Z uwagi na fakt, że Starosta dokonał waloryzacji przedmiotowego odszkodowania przy uwzględnieniu błędnych wskaźników cen towarów i usług, w niniejszej sprawie zaszła – zdaniem Wojewody – konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istoty przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Uzyskana w wyniku przeprowadzonej waloryzacji kwota wynosi łącznie 959.291 zł (755.268 zł - wysokość odszkodowania ustalonego decyzją Starosty L. z 26 marca 2021 r. nr (...) plus 204.023 zł – kwota waloryzacji ww. odszkodowania), co powinno stanowić przedmiot rozstrzygnięcia.
Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosła Gmina O., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci:
1) mające istotne znaczenie dla treści rozstrzygnięcia naruszenie prawa procesowego w postaci przepisu art. 139 k.p.a., poprzez wydanie przez organ odwoławczy decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, pomimo, że decyzja organu pierwszej instancji nie narusza rażąco prawa (w sposób umożliwiający zwiększenie kwoty odszkodowania), ani też nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem interesu społecznego, co doprowadziło do wydania decyzji rażąco sprzecznej z przepisem art. 139 k.p.a. w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
2) mające istotne znaczenie dla treści zaskarżonego rozstrzygnięcia naruszenie prawa procesowego w postaci przepisu art. 107 § 2 pkt 6 w zw. z § 3, poprzez całkowite pominięcie uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji w zakresie istnienia rzekomych przesłanek mogących potencjalnie uzasadnić wydanie decyzji odwoławczej na niekorzyść strony odwołującej się, co doprowadziło do wadliwości wydanej decyzji w stopniu uniemożliwiającym merytoryczne ustosunkowanie się do treści rozstrzygnięcia;
3) mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia naruszenie prawa procesowego w postaci przepisu art. 107 § 3 k.p.a., polegające na zaniechaniu podania podstaw faktycznych i prawnych do wyliczenia ustalonej przez organ waloryzacji, w szczególności poprzez zaniechanie jakiegokolwiek wskazania, jakie wskaźniki wzrostu cen konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego zostały wykorzystane do wyliczeń przez organ pierwszej instancji, a także poprzez zaniechanie uzasadnienia wyboru konkretnego wskaźnika i pominięcie tym samym innych wskaźników, co ma o tyle duże znaczenie, że publikowane są wskaźniki obejmujące różne okresy i odnoszące się do różnych okresów, co doprowadziło do sytuacji, w której jakakolwiek merytoryczna polemika z treścią zaskarżonej decyzji jest wręcz bezprzedmiotowa, gdyż w zasadzie brakuje istoty argumentacji, na której się oparł organ pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu, co w oczywisty wręcz sposób narusza prawa strony do ochrony swoich praw.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania celem dalszego prowadzenia postępowania i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że postępowanie w sprawie waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją Starosty L. z 26 marca 2021 r. zostało zainicjowane wnioskiem Agencji Mienia Wojskowego Oddział Regionalny w O. z 22 maja 2023 r. Organ pierwszej instancji orzekł w decyzji z 17 lipca 2023 r. o waloryzacji odszkodowania o 164 768,67 zł. Decyzja została zaskarżona jedynie przez Gminę. Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda wydał decyzję uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i orzekającą jednocześnie w wysokości 959 291 zł zwaloryzowaną kwotę przedmiotowego odszkodowania. Kwota waloryzacji została więc podniesiona przez organ odwoławczy o kwotę 39 254,33 zł.
Z takim orzeczeniem nie sposób się zgodzić, co w pełni uzasadnia – zdaniem skarżącej – złożenie skargi. W przepisie art. 139 k.p.a. znajduje się zasada zakazu reformationis in peius w postępowaniu administracyjnym. Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Skarżący wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym niekorzyść w rozumieniu art. 139 k.p.a. "to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy". Zakaz ten ogranicza kompetencję organu drugiej instancji do wydania decyzji administracyjnej, a tym samym, do zastosowania określonej normy prawa materialnego. Zakaz z art. 139 k.p.a. wiąże organ odwoławczy, który zamierza podjąć rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i 4, nie odnosi się zaś do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
W doktrynie i orzecznictwie sądowym dominuje przekonanie, że zakres pojęcia rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 139 k.p.a. jest szerszy niż analogicznego terminu użytego w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. dla oznaczenia przesłanki kwalifikującej do usunięcia decyzji z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Obejmuje on różnego rodzaju wadliwości, zarówno samej decyzji, jak i postępowania poprzedzającego jej wydanie, wyliczone w przepisach o wznowieniu postępowania administracyjnego i stwierdzeniu nieważności decyzji.
Tezę o istnieniu związku pomiędzy "rażącym naruszeniem interesu społecznego" a naruszeniem prawa zaaprobowano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., skarżący zauważył, że uzasadnienie jest integralną częścią decyzji. Funkcją uzasadnienia jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Zadaniem uzasadnienia jest przekonanie strony o prawidłowości rozstrzygnięcia. Uzasadnienie jest wadliwe nie tylko wtedy, gdy nie zawiera wszystkich wymaganych elementów, ale także wtedy, gdy mimo formalnej poprawności, jego treść nie pozwala na skontrolowanie poprawności rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym czyni w stopniu istotnie wątpliwym poprawność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie. Jeśli w sprawie występują sprzeczne interesy stron, obowiązkiem organów administracji i sądu jest przeprowadzenie analizy tych interesów i stwierdzenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, jakie to względy (zarówno prawne jak i społeczne) zostały przy podejmowaniu rozstrzygnięcia wzięte pod uwagę, dlaczego pewne argumenty zostały przedłożone nad inne i w jaki sposób interesy strony, dla której rozstrzygnięcie jest negatywne, zostały wzięte pod uwagę. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji. Skoro przyjęte przez organ przesłanki faktyczne lub prawne, jak również ocena dowodów, budzą zastrzeżenia strony, w uzasadnieniu decyzji winno zostać zawarte rozstrzygnięcie odnośnie tych wątpliwości.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że skarżący podnosi, iż zapoznał się z decyzją w dniu 9 listopada 2023 r. Z daty nadania korespondencji kierowanej do organu wynika, że skarga została przekazana 11 grudnia 2023 r., czyli z naruszeniem terminu wynikającego z przepisów.
Organ wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (DZ.U. z 2023 r. poz. 344 z późn. zm.), dalej jako "u.g.n.". W niniejszej sprawie Agencja Mienia Wojskowego Oddział Regionalny w O. zwróciła się do Starosty o waloryzację odszkodowania ustalonego decyzją Starosty z 26 marca 2021 r. W ocenie Wojewody, zebrany materiał dowodowy sprawy pozwalał stwierdzić, że decyzja organu pierwszej instancji jest słuszna. Niemniej jednak, z uwagi na fakt, że Starosta dokonał waloryzacji odszkodowania przy uwzględnieniu błędnych wskaźników cen towarów i usług, w niniejszej sprawie zaszła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istoty przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem dokonywanej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny następuje bowiem tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), powoływanej dalej również jako p.p.s.a., naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Jednocześnie, dokonując kontroli legalności podjętych przez organ administracji rozstrzygnięć, sąd administracyjny, stosownie do art. 134 tej ustawy, nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd kontrola - według wskazanych powyżej zasad - wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku organu o odrzucenie skargi i wskazać za skarżącym, że trzydziesty dzień od zapoznania się z decyzją upływał w dniu 9 grudnia 2023 r. który to dzień był sobotą. Zgodnie z przepisem art. 83 § 2 p.p.s.a., termin do wniesienia skargi upływał więc w dniu 11 grudnia 2023 r., który to termin został zachowany.
Należy podzielić w przedmiotowej sprawie zarzut skarżącego o naruszeniu przez organ odwoławczy zakazu reformationis in peius.
Zgodnie z art. 139 k.p.a. - organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
Podkreślić przy tym należy, że orzeczeniem na niekorzyść odwołującej się strony będzie każde rozstrzygnięcie, które pogarsza sytuację odwołującego się w stosunku do tej, jaką miał przed wniesieniem odwołania. "Niekorzyść", o której mowa w tym przepisie to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. W przedmiotowej zaś sprawie niewątpliwie doszło do pogorszenia sytuacji prawnej skarżącej.
Zestawienie osnowy obu zapadłych decyzji prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest mniej korzystne dla skarżącej, niż decyzja pierwszej instancji. Kwota waloryzacji została bowiem ustalona na kwotę wyższą o 39 254,33 zł.
Tym samym, organ zobowiązany był uzasadnić, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
Art. 139 k.p.a. dopuszcza odstępstwa od zakazu reformationis in peius, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Odstępstwa te mają charakter wyjątków od generalnej zasady niepogarszania sytuacji prawnej strony odwołującej się i jako takie nie podlegają wykładni rozszerzającej. Powinny mieć zatem zastosowanie w sytuacjach wyjątkowych. Rozstrzygając sprawę na niekorzyść strony odwołującej się organ odwoławczy zobowiązany jest szczegółowo wykazać w uzasadnieniu swojej decyzji, że w sprawie wystąpił stan, o którym mowa w art. 139 k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji brak jednak jakichkolwiek rozważań w zakresie stwierdzenia rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego. Tym samym, odstępstwa od zakazu reformationis in peius pozostały nieuzasadnione. Naruszenie art. 139 k.p.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ pozwoliło organowi ukształtować orzeczenie reformatoryjne w określony sposób, niekorzystny dla skarżącej.
Powyższe stanowi wystarczający powód uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Sąd nie jest związany zarzutami i granicami skargi i rozpoznając skargę, z urzędu dostrzegł, że w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził: "po rozpatrzeniu odwołania Gminy O. reprezentowanej przez adw. K. P. od decyzji Starosty L. z 17 lipca 2023 r., nr (...) orzekającej o waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją Starosty L. z 26 marca 2021 r., nr (...)", a tymczasem rozstrzygnął w ten sposób, że uchylił "decyzję Starosty L. z 26 marca 2021 r., nr (...)...".
Organ nie miał żadnych podstaw prawnych do uchylania przedmiotowej decyzji z 26 marca 2021 r., która jest ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym. Nie była też przedmiotem odwołania.
W trybie art. 132 ust. 3 u.g.n. dokonuje się waloryzacji odszkodowania ustalonego taką decyzją. Waloryzacja oznacza jedynie przerachowanie wysokości odszkodowania i ma na celu uaktualnienie wysokości tego świadczenia ze względu na upływ czasu, jaki nastąpił między jego ustaleniem, a datą faktycznej wypłaty.
Działanie organu pozostaje więc w tym zakresie niezgodne z prawem.
W związku z powyższym, zaskarżana decyzja podlega uchyleniu na mocy art. 145
§ 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie
art. 200 i 205 § 2 tej ustawy oraz § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI