II SA/OL 178/23

II SA/Ol 178/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /sprawozdawca/
Marzenna Glabas
Piotr Chybicki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 574
art. 77 ust. 4 i ust. 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...], nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności dyplomu oddala skargę.
Uzasadnienie
Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że M. S. (dalej jako: "strona", "skarżący"), reprezentowany przez adwokata, 15 listopada 2022 r. złożył do Rektora Uniwersytetu wniosek zatytułowany: "Wniosek o stwierdzenie nieważności dyplomu ukończenia studiów pierwszego stopnia" i wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie nadania tytułu zawodowego licencjata i stwierdzenie nieważności dyplomu ukończenia studiów pierwszego stopnia przez P. S.. Wnioskujący powołał się na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. w zw. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i art. 77 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W uzasadnieniu wnioskujący wskazał, że P. S. jest absolwentką Uniwersytetu A (Wydział Geoinżynieria Kierunek Turystyka i Rekreacja). Podniósł, że P. S. w 2021 r. obroniła pracę licencjacką pt.: "Atrakcyjność i funkcja turystyczna miasta i gminy [...]". Zaznaczył, że to on jest autorem tej pracy. Jednocześnie wskazał, że P. S. dopuściła się czynu zabronionego z art. 115 § 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Rektor Uniwersytetu (dalej jako: "Rektor", "organ") postanowieniem z 30 listopada 2022 r. odmówił wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący nie jest stroną postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem o nadaniu P. S. tytułu zawodowego licencjata i nie ma interesu prawnego i legitymacji do żądania wszczęcia postępowania wznowieniowego. Ponadto organ wskazał, że skarżący nie zachował miesięcznego terminu do wniesienia podania o wznowienie.
Następnie skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 § 4 k.p.a., poprzez uznanie, że nie ma on statusu strony w niniejszym postępowaniu, mimo że w sposób niebudzący wątpliwości wykazał, że to on jest autorem pracy pt. "Atrakcyjność i funkcja turystyczna miasta i gminy [...]". Ponadto zarzucił naruszenie art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 156 k.p.a., poprzez pominięcie, że wniosek w niniejszej sprawie dotyczył stwierdzenia nieważności dyplomu ukończenia studiów pierwszego stopnia. Jednocześnie wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 64 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych, w sytuacji gdy organ miał wątpliwości, jakiego postępowania dotyczy wniosek. W oparciu o wskazane zarzuty wniósł o uchylenie postanowienia Rektora i "stwierdzenie nieważności dyplomu wobec licencjata P. S.". W uzasadnieniu wnioskodawca szerzej przedstawił swoją argumentację i podkreślił, że to on jest rzeczywistym autorem pracy licencjackiej wskazanej osoby. Podniósł przy tym, że w orzecznictwie i doktrynie nie budzi wątpliwości, że rzeczywisty autor utworu, który splagiatowano ma status strony. Jednocześnie powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 listopada 2020 r. sygn. akt. II SA/Wa 773/20. Poza tym podkreślił, że do wniosku o stwierdzenie nieważności dyplomu ukończenia studiów załączył dowody, które nie pozostawiają złudzeń co do rzeczywistego autora pracy.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z 3 stycznia 2023 r. Rektor uchylił własne postanowienie z 30 listopada 2022 r. i odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności dyplomu P. S. W uzasadnieniu podniósł, że skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego. Nie jest on zatem stroną - w rozumieniu art. 28 k.p.a. - postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem o nadaniu P. S. tytułu zawodowego licencjata. Po jego stronie brak jest interesu prawnego. Nie wykazał on bowiem legitymacji do żądania wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Załączone zaś do wniosku z 18 października 2022 r. wiadomości e-mail oraz cd w żadnej mierze nie dowodzą, że jest autorem utworu "Atrakcyjność i funkcja turystyczna miasta i gminy [...]".
Istotny pozostaje przy tym fakt, że postanowieniem z 12 września 2022 r. Komenda Miejska Policji umorzyła dochodzenie w sprawie zaistniałego nie później niż w dniu 8 lipca 2021 r. w [...], poprzez siec Internet, wprowadzenia w błąd władz Uniwersytetu A co do autorstwa pracy dyplomowej o tytule "Atrakcyjność i funkcja turystyczna miasta i gminy [...]", tj. o przestępstwo z art. 115 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o Prawie autorskim i prawach pokrewnych - wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego - art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. Przedmiotowe postanowienie zostało zatwierdzone przez Prokurator Prokuratury Rejonowej w dniu 13 września 2022 r.
Tym samym w ocenie organu nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że skarżący jest autorem pracy "Atrakcyjność i funkcja turystyczna miasta i gminy [...]". Wbrew twierdzeniom wniosku, przypisanie sobie przez P. S. autorstwa cudzego utworu nie zostało udowodnione.
Skargę na postanowienie Rektora wywiódł skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
- naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie niezbędnym do ustalenia, czy skarżący wykazał interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności dyplomu P. S., tj. zmierzających do wykazania, że autorem pracy licencjackiej stanowiącej podstawę dyplomu P. S. nie jest ona, lecz skarżący, w szczególności brak przeprowadzenia i samodzielnego rozważenia przez organ dowodów zgłoszonych we wniosku o stwierdzenie nieważności dyplomu takich jak zeznania skarżącego, czy też korespondencja skarżącego z P. S., z której treści wynikają oświadczenia wymienionej m.in. potwierdzające autorstwo skarżącego pracy licencjackiej stanowiącej podstawę jej dyplomu i brak przeprowadzenia z urzędu dowodu z jej zeznań w trybie art. 86 k.p.a. z rygorami, o których mowa w art. 83 k.p.a., w celu weryfikacji zgodności jej oświadczeń co do autorstwa pracy licencjackiej zawartej w korespondencji ze skarżącym z rzeczywistym stanem rzeczy,
- naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 77 ust. 5 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym i w zw. z m.in. art. 16 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, w związku z przepisami, których naruszenie zarzucono w pkt. I, przez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący nie wykazał interesu prawnego zapewniającego mu status strony w sprawie, bez uprzedniego przeprowadzenia dowodów, w tym zaoferowanych przez skarżącego, niezbędnych do wykazania m.in. iż autorem pracy licencjackiej stanowiącej podstawę dyplomu P. S. jest skarżący, który to fakt byłby równoznaczny z posiadaniem przez skarżącego interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności dyplomu wyżej wymienionej,
- naruszenie art. 80 k.p.a. przez błędną ocenę, że sam fakt wydania na podstawie art. 17 § 1 pkt. 1 k.p.k. postanowienia o umorzeniu dochodzenia w sprawie o czyn z art. 115 ustawy o Prawie autorskim i prawach pokrewnych dotyczącej rzekomego wprowadzenia w błąd uczelni przez P. S., co do autorstwa pracy licencjackiej o tytule "Atrakcyjność i funkcja turystyczna miasta i gminy [...]", pozwala na przyjęcie, że skarżący nie jest autorem tej pracy, podczas gdy postanowienie o umorzeniu tego dochodzenia nie zawiera uzasadnienia, nieznane są zatem jego motywy, zaś samo postanowienie o umorzeniu dochodzenia na podstawie art. 17 § 1 pkt. 1 k.p.k. bez uzasadnienia pozwala jedynie na przyjęcie, że organ prowadzący dochodzenie nie miał dostatecznych danych, aby ustalić, iż popełniono czyn wyczerpujący znamiona przestępstwa (przedmiotowe i/lub podmiotowe), co logicznie jednak nie wyklucza stwierdzenia, że P. S. nie jest autorką wskazanej pracy licencjackiej a jej autorem jest skarżący, co było możliwe do ustalenia na podstawie innych dowodów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności
z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2022 r. poz. 2325).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia
z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,
a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy
co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.; dalej jak: p.p.s.a.). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Rektora, który uchylił własne postanowienie o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie nadania tytułu zawodowego licencjata i odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności dyplomu P. S.. Skarżący składając wniosek wszczynający postępowanie w tej sprawie podniósł, że P. S. w 2021 r. obroniła pracę licencjacką pt.: "Atrakcyjność i funkcja turystyczna miasta i gminy [...]", której on jest autorem. W związku z dokonanym – w ocenie skarżącego – plagiatem, złożył on do Rektora Uniwersytetu wniosek z 18 października 2022 r. "o stwierdzenie nieważności dyplomu ukończenia studiów pierwszego stopnia" i zwrócił się o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie nadania tytułu zawodowego licencjata i stwierdzenie nieważności dyplomu ukończenia studiów pierwszego stopnia przez P. S..
Przede wszystkim należy wskazać, że zgodnie z art. 77 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 ze zm., dalej jako: ustawa o szkolnictwie wyższym) w przypadku zaistnienia przyczyn:
1) wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie nadania tytułu zawodowego - organem właściwym do wznowienia postępowania jest rektor;
2) stwierdzenia nieważności dyplomu - organem właściwym do stwierdzenia nieważności jest rektor.
Natomiast stosownie do art. 77 ust. 5 ustawy o szkolnictwie wyższym w przypadku gdy w pracy dyplomowej stanowiącej podstawę nadania tytułu zawodowego osoba ubiegająca się o ten tytuł przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego, rektor, w drodze decyzji administracyjnej, stwierdza nieważność dyplomu.
Z kolei według art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2509 ze zm.) kto przywłaszcza sobie autorstwo albo wprowadza w błąd co do autorstwa całości lub części cudzego utworu albo artystycznego wykonania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.
W ocenie Sądu organ – prawidłowo procedując w oparciu o wskazane przepisy - zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie nieważności dyplomu P. S.. Trzeba przede wszystkim mieć na uwadze, że znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy postanowieniem z 12 września 2022 r. Komenda Miejska Policji umorzyła dochodzenie w sprawie zaistniałego nie później niż w dniu 8 lipca 2021 r. w [...], poprzez siec Internet, wprowadzenia w błąd władz Uniwersytetu co do autorstwa pracy dyplomowej o tytule "Atrakcyjność i funkcja turystyczna miasta i gminy [...]", tj. o przestępstwo z art. 115 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o Prawie autorskim i prawach pokrewnych - wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego - art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. Postanowienie to zostało zatwierdzone przez Prokurator Prokuratury Rejonowej 13 września 2022 r. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do stwierdzenia, że przedmiotowa praca, na którą wskazuje skarżący, jest plagiatem. Skarżący również nie wykazał, że wspomniana praca dyplomowa jest plagiatem jego pracy. Nie podał on tytułu swojej pracy, funkcjonującej w obrocie prawnym czy też naukowym, która miałaby stanowić wzorzec dla przedmiotowej pracy dyplomowej. Organ nie był w stanie zatem porównać zakwestionowanej pracy z jakimkolwiek innym utworem skarżącego, bo ten takiego nie podał. Trudno byłoby zatem organowi dokonać jakiejkolwiek oceny w zakresie ewentualnego plagiatu. Podkreślić należy jeszcze raz, że skarżący nie skonkretyzował swojego (ani też innego) żadnego istniejącego w obrocie prawnym utworu, w odniesieniu do którego miało dojść do plagiatu. Tym samym organ prawidłowo przyjął, że nie wykazał on swojego interesu prawnego w sprawie. Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 77 ust. 5 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym i w zw. z m.in. art. 16 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Oceny tej nie zmienia okoliczność, że "kupowanie prac przygotowanych przez inne osoby i przypisanie sobie następnie własnego autorstwa jest przywłaszczeniem autorstwa lub wprowadzeniem w błąd co do autorstwa cudzego utworu, a więc plagiatem. Nie ma znaczenia w tym przypadku zgoda dysponenta dobra, a więc faktycznego autora pracy. Zgoda taka na wykorzystanie utworu jako własnego jest prawnie nieskuteczna" (por. Z. Ćwiąkalski [w:] Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, wyd. V, Barta Janusz (red.), Markiewicz Ryszard (red.), Opublikowano: LEX 2011). Rektor bowiem nie jest organem śledczym, który byłby upoważniony do prowadzenia postępowania w tym kierunku. Nie ma on takich kompetencji ani też narzędzi, które pozwoliłyby mu na zebranie dowodów w takiej sprawie i prowadzenie śledztwa. Jak już zaś wspomniano właściwe w tym zakresie organy wypowiedziały się, umarzając dochodzenie w sprawie domniemanego plagiatu. Niezasadne są zatem zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 80 k.p.a.
Skarżący musi mieć świadomość, że właściwym trybem dochodzenia praw autorskich jest droga karna i cywilna, a nie administracyjna. Powołany zaś przez skarżącego wyrok WSA w Warszawie z 5 listopada 2020 r. II SA/Wa 773/20 nie jest adekwatny do przedmiotowej sprawy, ponieważ stan faktyczny na podstawie którego orzekał WSA w Warszawie zasadniczo różnił się od stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie. Sąd oczywiście nie neguje stwierdzenia zawartego w przywołanym wyroku, że delikt plagiatu stanowi dodatkową przesłankę stwierdzenia nieważności dyplomu ukończenia studiów. Jednakże w tamtej sprawie konkretnie wskazano pracę magisterską w odniesieniu, do której miało dojść do plagiatu, którym z kolei miała być zakwestionowana praca licencjacka. W przedmiotowej sprawie zaś taka sytuacja nie zaistniała. W takich okolicznościach i wobec jednoznacznego postanowienia organów śledczych (umorzenie dochodzenia) organ nie miał możliwości badania, czy sporna praca stanowi plagiat, skoro nawet nie wskazano konkretnego, będącego w obrocie prawnym utworu, który byłby chroniony prawem autorskim. Organ nie miał zatem nawet możliwości porównania zakwestionowanej pracy z jakimkolwiek innym utworem a jak już wspomniano nie dysponuje on kompetencjami śledczymi, żeby wyjaśnić i prawidłowo ustalić okoliczności powstania spornej pracy licencjackiej.
Należy uznać, że zakwestionowane postanowienie wydane zostało w oparciu o właściwie ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie. W sprawie zebrano wystarczającą ilość materiału dowodowego i dokonano jego właściwej oceny. Nie może być zatem mowy o naruszeniu przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a. Po wyjaśnieniu zaś okoliczności sprawy zgodnie z kompetencjami organu i wobec dostępnych dowodów, prawidłowo stwierdzono brak przesłanek do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności rzeczonego dyplomu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi.