II SA/OL 176/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2005-05-10
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
opłaty środowiskoweprawo ochrony środowiskapozwolenie wodnoprawneodroczenie płatnościterminowość realizacjiinwestycje gminnemodernizacja oczyszczalniharmonogram pracdecyzja administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę gminy na decyzję odmawiającą odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej za wprowadzanie ścieków bez pozwolenia, uznając, że gmina nie realizowała terminowo inwestycji modernizującej oczyszczalnię.

Gmina Miejska G. zaskarżyła decyzję odmawiającą odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej za wprowadzanie ścieków bez pozwolenia wodnoprawnego. Podstawą odmowy było nieterminowe realizowanie przez gminę inwestycji modernizującej oczyszczalnię ścieków, co było warunkiem odroczenia terminu płatności. Gmina argumentowała, że przesunięcia w harmonogramie wynikały z trudności finansowych i nie zagrażały terminowi zakończenia inwestycji. Sąd uznał, że kluczowe jest terminowe realizowanie poszczególnych etapów przedsięwzięcia zgodnie z harmonogramem, a nie tylko terminowe zakończenie całej inwestycji.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy Miejskiej G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Marszałka Województwa o odmowie odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej za wprowadzanie ścieków do wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w IV kwartale 2003 r. Gmina wnioskowała o odroczenie terminu płatności, powołując się na realizację inwestycji modernizującej oczyszczalnię ścieków. Kluczowym warunkiem odroczenia, zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska, było terminowe realizowanie przedsięwzięcia, które ma usunąć przyczyny ponoszenia opłat podwyższonych. Organy administracji uznały, że gmina nie spełniła tego warunku, ponieważ harmonogram realizacji inwestycji uległ przesunięciom, a prace budowlano-technologiczne nie zostały przeprowadzone zgodnie z pierwotnymi terminami. Gmina argumentowała, że przesunięcia wynikały z problemów finansowych i nie zagrażały terminowi zakończenia całej inwestycji, a harmonogram należy traktować jako całość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę, podkreślając, że ustawa wymaga terminowej realizacji poszczególnych etapów przedsięwzięcia zgodnie z przedłożonym harmonogramem, a nie tylko terminowego zakończenia całej inwestycji. Sąd uznał, że interpretacja przepisu o "terminowym realizowaniu przedsięwzięcia" nie może być rozszerzająca i wymaga ścisłego przestrzegania harmonogramu etapów, co jest warunkiem wydania decyzji związanej, a nie uznaniowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, nieterminowa realizacja poszczególnych etapów przedsięwzięcia zgodnie z harmonogramem jest podstawą do odmowy odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej.

Uzasadnienie

Ustawa Prawo ochrony środowiska wymaga terminowej realizacji przedsięwzięcia, co należy rozumieć jako terminowe realizowanie poszczególnych etapów zgodnie z harmonogramem, a nie tylko terminowe zakończenie całej inwestycji. Odroczenie jest wyjątkiem i wymaga ścisłego przestrzegania warunków, w tym harmonogramu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.o.ś. art. 317 § 1

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Terminowe realizowanie przedsięwzięcia oznacza terminowe realizowanie poszczególnych etapów zgodnie z harmonogramem.

u.p.o.ś. art. 318 § 1

Ustawa Prawo ochrony środowiska

u.p.o.ś. art. 318 § 3

Ustawa Prawo ochrony środowiska

u.p.o.ś. art. 318 § 6

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Decyzja o odmowie odroczenia terminu płatności ma charakter decyzji związanej.

Pomocnicze

u.p.o.ś. art. 273 § 1

Ustawa Prawo ochrony środowiska

u.p.o.ś. art. 276 § 1

Ustawa Prawo ochrony środowiska

u.p.o.ś. art. 285 § 2

Ustawa Prawo ochrony środowiska

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieterminowa realizacja poszczególnych etapów przedsięwzięcia modernizującego oczyszczalnię ścieków stanowi podstawę do odmowy odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej. Interpretacja przepisu o "terminowym realizowaniu przedsięwzięcia" wymaga ścisłego przestrzegania harmonogramu etapów, a nie tylko terminowego zakończenia całej inwestycji. Wymóg przedłożenia harmonogramu z etapami służy eliminacji uznaniowości organu i wymaga porównania faktycznego postępu prac z harmonogramem.

Odrzucone argumenty

Przesunięcia w harmonogramie realizacji inwestycji wynikające z trudności finansowych nie powinny stanowić podstawy do odmowy odroczenia, jeśli inwestycja zostanie zakończona w terminie. Harmonogram prac należy traktować jako całość, a nie analizować poszczególne etapy. Organ I instancji, odraczając opłatę za poprzednie kwartały, nie wszczął procedury z art. 320 ust. 2, co może świadczyć o braku przekonania co do nieterminowości realizacji.

Godne uwagi sformułowania

bezwzględną przesłanką warunkującą możliwość odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska jest wystąpienie ze stosownym wnioskiem [...] oraz realizowanie terminowo przedsięwzięcia przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska nie przewidują możliwości zmiany określonego w decyzji harmonogramu realizacji przedsięwzięcia podstawą odroczenia opłat z tytułu korzystania ze środowiska jest "terminowe realizowanie przedsięwzięcia", a nie [...] "terminowe zrealizowanie przedsięwzięcia" odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej [...] stanowi wyjątek od generalnego, powszechnego ponoszenia wskazanych opłat, a zatem [...] nie może być interpretowane w sposób rozszerzający.

Skład orzekający

Katarzyna Matczak

sprawozdawca

Alicja Jaszczak-Sikora

członek

Marzenna Glabas

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogu \"terminowego realizowania przedsięwzięcia\" jako warunku odroczenia opłat środowiskowych, w kontekście konieczności przestrzegania harmonogramu etapów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów Prawa ochrony środowiska dotyczących odroczenia opłat podwyższonych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa ochrony środowiska – możliwości odroczenia opłat za korzystanie ze środowiska. Interpretacja kluczowego pojęcia "terminowego realizowania przedsięwzięcia" jest istotna dla podmiotów zobowiązanych do ponoszenia takich opłat.

Czy opóźnienie w jednym etapie budowy oczyszczalni może pozbawić gminę odroczenia opłaty środowiskowej?

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 176/05 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2005-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A. Katarzyna Matczak /sprawozdawca/
Alicja Jaszczak-Sikora
Marzenna Glabas /przewodniczący/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
. WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Alicja Jaszczak- Sikora Asesor WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2005 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej za wprowadzanie ścieków do wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w IV kwartale 2003 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 19 lutego 2004r. Nr "[...]" Marszałek Województwa, po rozpatrzeniu wniosku Burmistrza Miasta G. z dnia 27 stycznia 2004r., działając na podstawie art. 318 ust.6 w zw. z art. 316 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627, ze zm), odmówił odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej w wysokości 3.536,91zł za wprowadzanie ścieków do wód bez pozwolenia wodnoprawnego w IV kwartale 2004r. do dnia 30 września 2004r.
W uzasadnieniu wskazano, iż bezwzględną przesłanką warunkującą możliwość odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska jest wystąpienie ze stosownym wnioskiem przez stronę zobowiązaną do jej ponoszenia oraz realizowanie terminowo przedsięwzięcia, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia opłat podwyższonych w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku -art. 317 ust. l ustawy Prawo ochrony środowiska. Z dołączonego do wniosku harmonogramu wynika, że Gmina Miejska G. realizuje inwestycję polegającą na przebudowie istniejącej oczyszczalni ścieków w celu poprawienia parametrów odprowadzanych ścieków. W I półroczu 2003r. przewidziano przeprowadzenie procedury przetargowej na wykonanie inwestycji, zaś następnie w okresie od lipca do grudnia 2003r. zaplanowano podpisanie umowy z wykonawcą oraz przeprowadzenie prac budowlano-technologicznych. W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 10 lutego 2004r. wykazano natomiast, iż wymienione prace nie zostały zrealizowane zgodnie z terminami podanymi w harmonogramie. W piśmie z dnia 11 lutego 2004r. będącym uzupełnieniem wniosku podano natomiast, iż została opracowana już dokumentacja techniczna, otrzymano pozwolenie na budowę oraz ogłoszono przetarg na wykonawstwo inwestycji. Wprawdzie przeprowadzenie procedury przetargowej zaplanowano pierwotnie w okresie czerwiec - lipiec 2003r., lecz przyczyną przesunięcia były komplikacje wynikające z konieczności zabezpieczenia pełnego sfinansowania inwestycji. Wskazano, iż przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska nie przewidują możliwości zmiany określonego w decyzji harmonogramu realizacji przedsięwzięcia, ze wskazaniem etapów nie dłuższych niż 6 miesięczne. Zatem Gmina G. winna we własnym interesie uwzględnić wszelkie okoliczności związane z realizacją przedsięwzięcia mogące spowodować ewentualne przesunięcia i uwzględnić je w sporządzanym pierwotnie harmonogramie prac.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył Burmistrz Miasta G. W uzasadnieniu odwołania podkreślono, że jedyną przyczyną niespełnienia warunków odroczenia terminu płatności podwyższonej opłaty z tytułu korzystania ze środowiska były zmiany zaistniałe w harmonogramie realizacji przedsięwzięcia prowadzonego przez gminę. Przyznano, iż wprawdzie harmonogram realizacji kilku etapów przedsięwzięcia uległ pewnym przesunięciom, lecz powodem tego stanu rzeczy była trudna sytuacja finansowa gminy i problemy z zabezpieczeniem finansowym inwestycji. Podano, iż w momencie zapewnienia najkorzystniejszego dla gminy system finansowania inwestycji - w ramach dotacji z programu SAPARD uzyskano niemal 75% jej sfinansowania zamiast planowanej pożyczki z WFOŚiGW w O. - odmówiono gminie dalszego odroczenia terminu płatności za kolejne kwartały opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska, co jest w ocenie odwołującej głęboko krzywdzące. Wyjaśniono, iż wprawdzie odwołujący się mógł wcześniej poinformować organ o zmianach w harmonogramie realizacji inwestycji lecz z uwagi na brak pisemnego potwierdzenia przyznania dotacji, w oparciu o który to dokument można było przystąpić do procedury przetargowej i wyboru wykonawcy inwestycji nie można było ustalić ostatecznej wersji harmonogramu prac. Powyższe okoliczności wpłynęły na przesunięcie w czasie pewnych etapów realizacji inwestycji lecz podkreślono, że końcowy termin zakończenia modernizacji oczyszczalni potwierdzony osiągnięciem efektu ekologicznego nie jest zagrożony. Potwierdzono, że przepisy ustawy prawo ochrony środowiska zawierają regulacje, których celem jest zdyscyplinowanie podmiotów korzystających ze środowiska do zrealizowania przedsięwzięć, których wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia opłat podwyższonych lub kar i w sytuacji, gdy inwestycja nie jest realizowana w terminie podmiot korzystający z odroczenia ponosi konsekwencje wynikające z art. 320 ust. l ustawy. W przepisie tym dopuszczono jednak uznaniowość dla podjęcia przez organ stosownych działań, zatem w ocenie odwołującego ustawodawca przewidział możliwość pewnych komplikacji w realizacji przedsięwzięcia, które w uzasadnionych sytuacjach nie są karane koniecznością poniesienia opłat. Warunkiem niezbędnym do wymierzenia obowiązku uiszczenia opłat jest niewątpliwie fakt niezrealizowania inwestycji w terminie, a w przypadku odwołującego się taki fakt nie zaistnieje.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją Nr "[...]" z dnia 19 stycznia 2005r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż jednym z koniecznych warunków do odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej jest terminowa realizacja inwestycji, która ma usunąć przyczyny ponoszonych opłat w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku - art. 317 ust. l i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. Wniosek o odroczenie terminu płatności musi spełniać enumeratywnie wskazane elementy, przy czym stosownie do art. 318 ust. l, 3 i 6 wymienionej ustawy organ w drodze decyzji odmawia odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej, jeżeli nie spełnione są warunki odroczenia. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż z analizy akt niniejszej sprawy wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż inwestycja polegająca na modernizacji oczyszczalni ścieków nie jest realizowana terminowo. Wskazano, iż decyzją z dnia 5 września 2003r. Starosta B. zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na rozbudowę oczyszczalni ścieków na działce nr 145/1 przy ul. O. w G., zaś w dniu 22 stycznia 2004r. Gmina G. ogłosiła przetarg na wykonawstwo inwestycji mimo, że w pierwotnym harmonogramie zapisano, iż roboty budowlano - technologiczne zostaną przeprowadzone w okresie lipiec - grudzień 2003r. Wobec zebranych w sprawie materiałów i wyjaśnień wnioskodawcy wynika, że modernizacja oczyszczalni ścieków przez Gminę nie była realizowana terminowo. Okoliczności opóźnienia w realizacji poszczególnych etapów inwestycji nie kwestionuje sam odwołujący się, a jedynie inaczej ocenia skutki takiego opóźnienia.
Podniesiono, iż zgodnie z prawidłami języka polskiego użyte w art. 317 ust. l ustawy Prawo ochrony środowiska pojęcie "realizuje" dotyczy czasu teraźniejszego, natomiast pojęcie "zapewni" dotyczy czasu przyszłego co oznacza, że przesłanki upoważniające do odroczenia terminu płatności podwyższonej opłaty obejmują tylko te przypadku, gdy przedsięwzięcie jest realizowane w trakcie składania lub rozpatrywania wniosku, nie dotyczy zaś przypadków gdy przedsięwzięcie zostało już zrealizowane. Wyjaśniono, że inna jest przesłanka uzasadniająca odroczenie terminu płatności podwyższonej opłaty jako związanej z terminowym realizowaniem przedsięwzięcia, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia tych opłat, a zupełnie inna skutkująca zmniejszeniem względnie umorzeniem odroczonych opłat, jako odnosząca się jedynie do terminowego, czyli w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku, zrealizowania przedsięwzięcia będącego podstawą odroczenia terminu płatności podwyższonej opłaty.
Poza tym wyjaśniono, że przepis art. 320 ust. l i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, na który powołała się strona, dotyczy innej sytuacji prawnej, gdyż dotyczy postępowania po zrealizowaniu przedsięwzięcia. Przepis ten reguluje dwie sytuacje prawne, przewidując określone działania organu (zastosowanie sankcji) po zrealizowaniu przedsięwzięcia w sposób nieterminowy (ust. ł) lub nieterminowej jego realizacji i upoważniając organ do działań jeszcze przed zakończeniem przedsięwzięcia (ust. 2), przy czym żadna z wymienionych sytuacji nie miała miejsca w realiach rozpatrywanej sprawy.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze Gmina Miejska G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Powtórzono argumenty odwołania, iż poza sporem pozostaje kwestia przesunięcia realizacji kilku etapów przedsięwzięcia, jednakże w ocenie skarżącej harmonogram prac należy traktować jako całość, którego datami granicznymi jest rozpoczęcie przedsięwzięcia i jego zakończenie. Powołano się na realia, w jakich funkcjonują samorządy, gdzie czasami nie sposób jest przewidzieć przeszkód mogących wpłynąć na pierwotnie przyjęty harmonogram. Nie budzi jednak wątpliwości skarżącego fakt, że przekroczenie daty zakończenia przedsięwzięcia skutkuje sankcjami w postaci decyzji nakazującej uiszczenie odroczonych opłat. Skarżący wyraził pogląd, że stwierdzenie, iż przedsięwzięcie jest realizowane nieterminowo może być uzasadnione tylko w sytuacji, gdy:
- przedsięwzięcie nie zostało rozpoczęte w terminie,
- przedsięwzięcie jest realizowane, lecz opóźnienia w realizacji poszczególnych etapów harmonogramu nie dają szansy na zakończenie przedsięwzięcia w terminie,
- zakończono realizację przedsięwzięcia po planowanym terminie. Kontrola pracowników organu I instancji w dniu 10 lutego 2004r. wykazała wprawdzie zmiany w stosunku do pierwotnego harmonogramu etapów realizacji przedsięwzięcia i zobowiązała do złożenia stosownych wyjaśnień lecz mimo złożenia takich wyjaśnień organ odmówił odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej za IV kwartał 2003r. Kontrola powyższa nie stwierdziła jednakże aby przedsięwzięcie nie mogło być zakończone w terminie. Dodatkowo argumentowano, iż organ I instancji zezwolił stronie skarżącej na odroczenie terminu opłaty podwyższonej za pierwsze trzy kwartały 2003r. do dnia 30 września 2004r., w związku z czym miał prawo wobec zaistniałej sytuacji skorzystać z sankcji przewidzianej w art. 320 ust. 2 ustawy prawo ochrony środowiska. Skoro taka decyzja nie została jednak wydana to może to świadczyć o niepełnym przekonaniu odnośnie nieterminowości realizacji przedsięwzięcia. Podniesiono, iż strona skarżąca wskazywała na brak zagrożenia dla zakończenia realizacji przedsięwzięcia w zakładanym terminie, czyli do 30 września 2004r. i termin ten został dotrzymany.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Kolegium dodatkowo wyjaśniło, iż podstawą odroczenia opłat z tytułu korzystania ze środowiska jest "terminowe realizowanie przedsięwzięcia", a nie jak to wywodzi strona skarżąca "terminowe zrealizowanie przedsięwzięcia", gdyż terminowe zrealizowanie przedsięwzięcia jest przesłanką do zastosowania art. 319 ust. 1-3 ustawy Prawo ochrony środowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone akty administracyjne pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm). Wzruszenie decyzji może nastąpić w razie, gdy kontrola wykaże, że narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kwestię ponoszenia opłat związanych z korzystaniem ze środowiska reguluje ustawa z dnia 21 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 627 ze zm.). Zgodnie z art. 273 ust. l opłata za korzystanie ze środowiska ponoszona jest m.in. za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi. Natomiast podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska (art. 276 ust. l ustawy). W myśl art. 285 ust. 2 ustawy podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału. Ustawodawca przewidział w Dziale IV ustawy możliwość odroczenia opłaty podwyższonej. I tak art. 317 ust. l ustawy stanowi, że termin płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej odracza się na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do ich uiszczenia, jeżeli realizuje on terminowo przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat albo kar w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku. Przy czym odroczenie może objąć opłaty najwyżej w części, w jakiej przewyższa ona kwotę opłaty, jaką ponosiłby podmiot korzystający ze środowiska w przypadku, gdyby posiadał pozwolenie albo inną wymaganą decyzję. Termin płatności może być odroczony wyłącznie na okres niezbędny do zrealizowania przedsięwzięcia, o którym mowa wyżej. Podmiot starający się o odroczenie terminu płatności opłaty ma obowiązek złożyć wniosek do właściwego organu przed upływem terminu, w którym opłaty winny być uiszczone. Wniosek taki z kolei winien zawierać: wskazanie wysokości opłaty lub kary, o której odroczenie terminu płatności występuje strona, opis realizowanego przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 317 ust. l oraz harmonogram realizacji przedsięwzięcia ze wskazaniem etapów nie dłuższych niż 6 miesięcy (art. 318 ust. l i 3 ustawy). Właściwy organ może odmówić odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej w drodze decyzji jedynie wówczas, gdy wnioskodawca nie spełni warunków do odroczenia przewidzianych ustawą.
W sprawie niniejszej jak wynika z akt postępowania administracyjnego, wniosek o odroczenie terminu płatności do dnia 30 września 2004r. opłaty podwyższonej za Mcwartał
2004r. został złożony do organu I instancji w dniu 28 stycznia 2004r. Z pisma Gminy wynikało, że uzasadnienie dla niniejszego wniosku zostało przedstawione wraz z pozostałymi ustawowymi danymi przy wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej za I kwartał 2003r. Dodatkowe informacje przekazane zostały natomiast przez stronę skarżącą w wyjaśnieniach złożonych w dniu 11 lutego 2004r.
Z przedstawionych zatem materiałów w sprawie, na które powołała się strona skarżąca wynika, że przedłożyła ona co najmniej dwa różne harmonogramy etapów prac związanych z podjętym przedsięwzięciem polegającym na modernizacji oczyszczalni ścieków w G. W pierwotnym harmonogramie tych prac - protokół kontroli z dnia 10 lutego 2004r. wynikało, iż proces budowlany zostanie zakończony z grudniem 2003r., natomiast okres styczeń - czerwiec 2004r. to okres przewidziany dla rozruchu technologicznego oczyszczalni oraz uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Ten też harmonogram stanowił podstawę do podjętych przez organ I instancji decyzji o odroczeniu terminu płatności opłaty podwyższonej za I, II i III kwartał 2003r. do 30 września 2004r. Z kolejnego harmonogramu prac w ramach realizacji tej samej inwestycji przedstawionego przy piśmie z dnia 11 lutego 2004r. wynikało już, że proces budowlany nie został jeszcze rozpoczęty z początkiem 2004r., gdyż w styczniu nastąpiło dopiero ogłoszenie o przetargu na wykonawstwo inwestycji, zaś w okresie od lutego do marca 2004r. miała nastąpić procedura przetargowa dotycząca wyłonienia wykonawcy robót, w kwietniu przewidziano natomiast podpisanie umowy z wykonawcą.
Właściwie zatem organy orzekające w sprawie ustaliły i okoliczności tej nie kwestionuje strona skarżąca, iż pierwotny harmonogram realizacji przedsięwzięcia ze wskazaniem etapów nie dłuższych niż 6 miesięcy ulegał przesunięciom, z uwagi na pojawiające się w toku inwestycji problemy. Prawidłowo też organ odwoławczy uznał w momencie podejmowania rozstrzygnięcia w tej sprawie, że przedsięwzięcie Gminy nie było realizowane terminowo w oparciu o pierwotnie przedłożony organowi I instancji harmonogram jego realizacji.
Wobec twierdzenia strony skarżącej, iż nie może stanowić podstawy do odmowy odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska okoliczność przesunięć w ramach poszczególnych etapów realizacji przedsięwzięcia przedstawionego w harmonogramie tych prac, istotnego znaczenia nabiera wyjaśnienie treści normy prawnej określonej w art. 318 ust. 6 w zw. z art. 317 ust. l ustawy Prawo ochrony środowiska. Z literalnego brzmienia pierwszego z wymienionych przepisów wynika, że podstawą do odmowy odroczenia terminu płatności opłaty jest tylko przypadek, gdy nie są spełnione warunki odroczenia określone ustawą. Ustawodawca posłużył się zatem przy konstrukcji tej normy prawa negacją i odesłaniem do przepisu określającego warunki odroczenia tej opłaty. Bezwzględnym warunkiem do odroczenia opłaty podwyższonej jest złożenie wniosku pochodzącego od podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do ich uiszczenia, jeżeli realizuje on terminowo przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat albo kar w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku. W ustawie Prawo ochrony środowiska brak jest definicji pojęcia "realizuje on terminowo przedsięwzięcie" a od jego wyjaśnienia uzależnione jest ustalenie w niniejszej sprawie ustalenie, czy inwestor ubiegając się o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej realizuje terminowo przedsięwzięcie mające na celu usunięcie przyczyn ponoszenia tych opłat. Dokonując wykładni tego pojęcia należy jednak mieć na uwadze okoliczność, iż odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej lub kary stanowi wyjątek od generalnego, powszechnego ponoszenia wskazanych opłat, a zatem stosownie do ugruntowanego już w zakresie stosowania wszelkich ulg, zwolnień, czy odroczeń stanowiska sądownictwa administracyjnego oraz przedstawicieli nauki nie może być interpretowane w sposób rozszerzający.
Skarżący domaga się aby uznać, iż ustawodawca posługując się określeniem terminowo realizuje przedsięwzięcie miał na uwadze nie terminowe realizowanie poszczególnych etapów przedsięwzięcia lecz sytuację, gdy nie rozpoczęto przedsięwzięcia w terminie wskazanym w harmonogramie, gdy realizacja poszczególnych etapów przedsięwzięcia znajduje się w takim stanie, że nie ma możliwości aby przedsięwzięcie zostało zakończone w terminie, bądź też gdy nastąpiła realizacja przedsięwzięcia po planowanym terminie jej zakończenia wskazanym w harmonogramie. Na brak słuszności tak wybiórczo rozumianego sformułowania "terminowo realizuje przedsięwzięcie" wskazują następujące okoliczności.
Po pierwsze przepis art. 317 ust. l ustawy Prawo ochrony środowiska zobowiązuje organ do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej, która podejmowana jest nie w ramach uznania administracyjnego lecz ma charakter decyzji związanej co oznacza, iż w razie spełnienia określonej dyspozycji normy prawnej organ zobligowany jest wydać decyzję o określonej treści. Przy takim charakterze decyzji o odroczeniu terminu płatności opłaty podwyższonej - a przez zapis art. 318 ust.6 tej ustawy ten sam charakter posiada decyzja w przedmiocie odmowy odroczenia terminu płatności - przy sugerowanym przez stronę skarżącą rozumieniu pojęcia terminowo realizuje przedsięwzięcie organ zobowiązany byłby do dokonywania samodzielnych ustaleń [bez jakichkolwiek wskazówek ze strony powołanej wyżej normy prawnej w oparciu o jakie materiały i dowody stwierdzić], czy realizacja przedsięwzięcia na określonym etapie przy braku zgodności jej realizacji z przedłożonym harmonogramem prac ma szansę na jej zakończenie we wskazanym wcześniej terminie, czy też w żadnym razie nie ma możliwości ukończenia jej w tym terminie. W tym zakresie organ zmuszony byłby do dokonywania ustaleń w ramach uznania administracyjnego, co nie byłoby do pogodzenia z związanym charakterem decyzji podejmowanej w sprawie odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej.
Kolejnym argumentem nie pozwalający na proponowaną interpretację powołanego przepisu art. 317 ust. l wymienionej ustawy jest konieczność przedłożenia we wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej jako niezbędnego elementu m.in. harmonogramu realizacji przedsięwzięcia ze wskazaniem etapów nie dłuższych niż 6 miesięcy. Uwzględniając racjonalność ustawodawcy wymóg ten służył określonym celom mobilizującym podmioty realizujące przedsięwzięcie do planowego i terminowego działania w celu skorzystania z ulgi w trakcie realizacji przedsięwzięcia. Przyjmując natomiast, że w przypadku wystąpienia o odroczenie mają znaczenie jedynie daty graniczne wymienionego harmonogramu tj. data początkowa i końcowa należałoby uznać, ze wymóg przedłożenia harmonogramu ze wskazaniem poszczególnych etapów prac jest nieracjonalnym działaniem prawodawcy.
Sąd dokonując oceny treści art. 317 ust. l w zw. z art. 318 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska jest przekonany o racjonalności ustawodawcy, który mając właśnie na celu wyeliminowanie wszelkiej uznaniowości przy stosowaniu normy art. 317 ust. l ustawy nałożył na podmioty korzystające ze środowiska, które przystąpiły do realizacji przedsięwzięcia mającego na celu usunięcie przyczyn ponoszenia opłat podwyższonych, obowiązek przedstawienia przy wniosku harmonogramu realizacji przedsięwzięcia ze wskazaniem etapów nie dłuższych niż 6 miesięcy, aby organ rozpatrujący wniosek o odroczenie terminu płatności tych opłat nie był zobowiązany dokonywać żadnej oceny, czy przedsięwzięcie realizowane jest terminowo czy też nie. Aktualna konstrukcja wskazanych przepisów pozwala jedynie na proste zestawienie zrealizowanych, do momentu złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności, prac związanych z przedsięwzięciem z przedłożonym mu harmonogramem realizacji tego przedsięwzięcia.
W tym miejscu wyjaśnić pozostaje także, że nie do zaakceptowania jest stanowisko strony skarżącej, aby każdorazowo przy składaniu kolejnego wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej weryfikować harmonogram realizacji przedsięwzięcia z uwagi na zaistniałe przeszkody, które zdaniem Gminy nie były przez nią zawinione. Ustawa w tym zakresie nie dopuszcza żadnych weryfikacji, gdyż w przeciwnym przypadku zapis o terminowym realizowaniu przedsięwzięcia jako warunku do skorzystania z odroczenia byłby zapisem zbędnym.
Z tych względów skarżąca Gmina w chwili składania wniosku nie spełniała kryteriów określonych powołaną ustawą do udzielenia jej odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej do 30 września 2004r. Odroczenia tego bowiem strona domagała się na podstawie harmonogramu realizacji inwestycji, z którego wynika, że przesunięciu uległy poszczególne jej etapy w stosunku do pierwotnie wskazanego harmonogramu. Terminowość realizacji przedsięwzięcia winna być natomiast oceniana właśnie na podstawie złożonego przez stronę wniosku zawierającego opis realizowanego przedsięwzięcia oraz załączonego harmonogramu. Naruszenie terminów realizacji, co w niniejszej sprawie miało miejsce powoduje negatywne skutki dla wnioskodawcy.
Na marginesie wyjaśnić należy jedynie, że słusznie wskazywał organ odwoławczy, iż przepis art. 320 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska dotyczy innej sytuacji prawnej niż będąca przedmiotem jego rozstrzygnięcia. W przepisie tym faktycznie ustawodawca dopuścił podejmowanie decyzji przez właściwy organ w ramach uznania administracyjnego. Nie może być jednak wątpliwości, że taka uznaniowość nie może być w drodze analogi stosowana do normy art. 317 ust. l ustawy w zw. z art. 318 ust. 6 powołanej ustawy, gdyż w przepisach tych nie dopuszczono w żadnym wypadku podejmowania decyzji w ramach uznania administracyjnego.
Także bez znaczenia dla tej sprawy jest podnoszony argument, iż w przypadku strony skarżącej organ I instancji wobec wydania decyzji o odroczeniu terminu płatności opłaty podwyższonej za I, II i III kwartał 2003r. mógł wszcząć procedurę przewidzianą w art. 320 ust. 2 ustawy, a skoro tego nie uczynił to należy uznać, że nie był przekonany czy przedsięwzięcie nie jest realizowane zgodnie z harmonogramem, gdyż okoliczność powyższa nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Przedmiotem tego postępowania nie jest bowiem sprawdzenie w ramach postępowania prowadzonego po wydaniu decyzji o odroczeniu terminu płatności opłaty podwyższonej, czy przedsięwzięcie realizowane jest terminowo.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W tym stanie rzeczy skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI