II SA/Ol 171/05

II SA/Ol 171/05 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2005-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A. Beata Jezielska
Adam Matuszak
Alicja Jaszczak-Sikora /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Alicja Jaszczak-Sikora (Spr.) Adam Matuszak Beata Jezielska Protokolant apl. adw. Marta Sobolewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2005 r. sprawy ze skarg B. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich: I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" Nr "[...]"; II. stwierdza nieważność decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" Nr "[...]"; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku; IV. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100,- zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Uzasadnienie:
W dniu 29 maja 2003 r. B. S. wystąpił do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem zawierającym prośbę o nie pozbawianie go uprawnień kombatanta z uwagi na to, że legitymuje się innymi tytułami działalności kombatanckiej, aniżeli te, z tytułu których uzyskał dotychczasowe uprawnienia.
W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że od lutego 1940 r. był członkiem Polskiego Związku Powstańczego, który później został przekształcony w Armię Krajową. W kwietniu 1940 r. został wywieziony na przymusowe roboty do T., skąd w październiku, w miarę zbliżania się frontu, został ewakuowany do G. Po zakończeniu wojny wnioskodawca ze względu na brak zatrudnienia i niemożność powrotu do S. wstąpił do Milicji Obywatelskiej w G. W tym okresie na terenie powiatu g. brał czynny udział w walkach z bandami gestapowskimi, ukrywającymi się w lasach.
Decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]" Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 1-4 i 22 ust. l ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, póz. 371 z późn. zm) odmówił przyznania B. S. uprawnień kombatanckich z wnioskowanych tytułów.
Decyzja powyższa wynikała z braku udokumentowania przez stronę okoliczności służby w podziemnej organizacji wojskowej. Ponadto, jak wynikało z uzasadnienia decyzji, deportacja do pracy przymusowej nie jest represją w rozumieniu Ustawy o kombatantach i jako taka nie może stanowić podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich z tej ustawy wynikających. Również okoliczność pracy w jednostkach Milicji Obywatelskiej nie stanowi tytułu przewidzianego przepisami powołanej ustawy.
W związku z powyższą decyzja, B. S. zwrócił się w dniu 13 lutego 2004 r. do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]" Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy poprzednią decyzję z dnia "[...]" o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.
Pomimo uznania, iż podnoszona przez zainteresowanego okoliczność deportacji do pracy przymusowej w III Rzeszy jest represją w rozumieniu Ustawy o kombatantach, organ odwoławczy w kwestii dochodzenia uprawnień z tego tytułu przyjął, iż reguluje je ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osobom osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. z 1996 r., Nr 87, póz. 395 ze zm.). W ocenie organu odwoławczego, pozostałe argumenty nie uzasadniały uznania, iż B. S. prowadził podczas wojny działalność kombatancką. Zainteresowany nie udowodnił bowiem okoliczności przynależności do PZP. Załączone do sprawy oświadczenia świadków nie potwierdziły tej okoliczności, jak również nie wynika ona z analizy akt osobowych B. S. zgromadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej. Ponadto, zarówno wykonywanie obowiązków funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej i zwalczanie w ramach służby band gestapowskich nie stanowią tytułu przyznania uprawnień kombatanckich, co potwierdza Uchwała 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2000 r.(sygn. akt OPS 5/00, ONSA 2001/1/3) stanowiąca, iż Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służba państwową w rozumieniu art. l ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach.
Zainteresowany nie dostarczył także rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji, który to obowiązek wynika z art. 22 ust. l Ustawy o kombatantach.
W dniu 14 lutego 2005 r. B. S. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.
W uzasadnieniu podał, iż nie zgadza się z decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Jego zdaniem, akta IPN opierają się głównie na jego życiorysach i oświadczeniach świadków, pisanych w okresie prześladowań przez Władzę Ludową, kiedy nie należało wyjawiać prawdy.
Dodatkowo podniósł, że w okresie wojny PZP, jako tajna organizacja wojskowa, nie wydawała żadnych zaświadczeń, natomiast o jego przysiędze wiedział jedynie komendant i bracia skarżącego, którzy już nie żyją. Podał też, że w wyniku walk z bandami gestapowskimi odniósł rany i przebył okres hospitalizacji, na co ma zaświadczenie lekarskie. Obecnie jest inwalidą I grupy.
Decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]" Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych , na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. u. Nr 153, póz. 1270), uchylił własną decyzję z dnia "[...]"stycznia 2005 r. i z dnia "[...]"stycznia 2004 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich B. S. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Decyzja ta znalazła uzasadnienie w fakcie wcześniejszego nabycia przez B. S. uprawnień kombatanckich na mocy decyzji Z W ZBoWiD w S. z dnia "[...]"maja 1980 r. z tytułu "utrwalania władzy ludowej".
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów uznał ponadto, iż wniosek strony o potwierdzenie służby w PZP i AK powinien być rozpatrzony w jednym postępowaniu weryfikacyjnym w trybie art. 25 ust.2 i 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, póz. 37).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że brak było podstaw do uwzględnienia, zawartego w odpowiedzi na skargę, wniosku Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o umorzenie postępowania.
W sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 161 § l pkt 3 ustawy dnia 30 sierpnia 200 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, póz. 1270, ze zmianami) - zwanej w dalszym ciągu p.p.s.a.
W myśl tego przepisu Sąd umarza postępowanie, jeśli stało się ono bezprzedmiotowe.
W przypadku zastosowania przez organ administracji publicznej art. 54 § 3 p.p.s.a. o bezprzedmiotowości postępowania możemy mówić tylko w razie uchylenia
zaskarżonej decyzji i orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy. W toku postępowania samokontrolnego nie może zostać wydana decyzja uchylająca zaskarżoną decyzję i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Uprawnienia autokontrole organu administracji w postępowaniu sądowoadmistracyjnym nie obejmują kasacji zaskarżonego orzeczenia poprzez uchylenie zapadłego wcześniej rozstrzygnięcia z jednoczesnym przekazaniem sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia., bowiem rozwiązanie takie nie jest " uwzględnieniem skargi", o którym mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a.
Z tego względu Sąd, kierując się normą art. 135 p.p.s.a. oraz art. 145§ l pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów z dnia "[...]"marca 2005 r.
W braku podstaw do umorzenia postępowania zaszła potrzeba dokonania kontroli legalności decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów z dnia "[...]"stycznia 2004 r., to znaczy oceny, czy podczas wydawania decyzji organ nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdził, iż postępowaniu prowadzonemu przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów można przypisać takie uchybienia. Organ ten dostrzegł je już po wniesieniu skargi na decyzję z dnia "[...]"stycznia 2005 r. , lecz nie usunął ich w sposób przewidziany prawem. Jak już bowiem wskazano przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. zezwala jedynie na uwzględnienie skargi w całości , to znaczy uchylnie własnej decyzji ( i ewentualnie decyzji organu pierwszej instancji) oraz orzeczenie co do istoty sprawy.
Otóż organ rozpatrujący sprawę pominął , iż wniosek złożony przez B. S w dniu nie mógł być potraktowany jako wniosek o przyznanie skarżącemu uprawnień kombatanta. Wszak kombatantem był on uznany już wcześniej na mocy decyzji byłego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie jako uczestnik walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 15.06.1945 r. do 1.10.1945 r. i z akt sprawy administracyjnej nie wynika aby był ich pozbawiony .
Z akt sprawy administracyjnej można wnioskować, że skarżący zachował nabyte uprawnienia na mocy art. 25 ust. l ustawy z dnia z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, póz. 950 ze zm.) - zwanej dalej ustawą.
W przypadku złożenia wniosku przez osobę legitymującą się statusem kombatanta, zawierającym prośbę o nie pozbawianie jej uprawnień, z uwagi na posiadanie innych tytułów działalności kombatanckiej , należało w pierwszej kolejności ustalić , czy zaszły ustawowe przesłanki do pozbawienia wnioskodawcy uprawnień.
W razie stwierdzenia, że zachodzą ku temu podstawy, należało przeprowadzić postępowanie wyjaśniające celem ustalenia, czy zachodzą przesłanki określone ustawą w art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie .
Nie przesądzając sprawy wiarygodności faktów wskazanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dnia "[...]"stycznia 2004 r. , a później w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a także prawnego znaczenia podniesionych okoliczności dla kwestii uprawnień kombatanckich z tytułów określonych w ustawie, nie można wykluczyć, że mogą one wyczerpywać dyspozycję art. l ust. 2 lub art. 2 ustawy. Będzie to jednak możliwe dopiero w wypadku zbadania i potwierdzenia przedstawianych przez wnioskodawcę faktów.
W demokratycznym państwie prawa każdy ma prawo do niewadliwie prowadzonego postępowania administracyjnego z zachowaniem zasad określonych w art. 7 k.p.a. i art. 77 § l k.p.a.
Organ winien więc dokładnie i wszechstronnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych Jeśli zajdzie potrzeba także po przesłuchaniu strony, czego domagał się wnioskodawca.
Z powyższych względów, ponieważ organ orzekający naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia "[...]"stycznia 2004 r. , na mocy art. 145 § l pkt l "c" p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III sentencji wyroku Sąd oparł na przepisie art. 152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.