II SA/Ol 165/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił sprzeciw od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając zasadność zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.
Skarżący wnieśli sprzeciw od decyzji WINB, która uchyliła decyzję organu I instancji i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia w przedmiocie wykonania robót budowlanych związanych ze zmianą sposobu użytkowania lokalu na pralnię chemiczną. Sąd uznał, że WINB prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji był niewystarczający do wydania rozstrzygnięcia zgodnie z wytycznymi NSA, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Sprawa dotyczyła sprzeciwu M. M. i A. M. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (organu I instancji) i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przedmiotem postępowania była zmiana sposobu użytkowania lokalu usługowego na pralnię chemiczną, która budziła wątpliwości skarżących ze względu na immisje i naruszenie konstrukcji budynku. Po wieloletnim postępowaniu, które obejmowało szereg decyzji i wyroków sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA), WINB wydał decyzję kasatoryjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Sąd uznał, że WINB prawidłowo zastosował ten przepis, ponieważ materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji był niewystarczający do wydania rozstrzygnięcia zgodnie z wytycznymi NSA z wyroku z dnia 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 345/19. Wytyczne te dotyczyły m.in. konieczności zbadania prawa inwestorów do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz analizy wpływu pralni na warunki techniczno-użytkowe budynku i interesy osób trzecich. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy nie mógł samodzielnie uzupełnić materiału dowodowego w zakresie wymaganym przez NSA, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W związku z tym, oddalono sprzeciw skarżących.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, WINB miał podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji był niewystarczający do wydania rozstrzygnięcia zgodnie z wytycznymi NSA, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Uzasadnienie
WINB był związany wytycznymi NSA z wyroku sygn. akt II OSK 345/19, które wymagały zbadania prawa inwestorów do dysponowania nieruchomością oraz analizy wpływu pralni na budynek i jego mieszkańców. Organ I instancji nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego w tym zakresie, a uzupełnienie go przez organ odwoławczy w trybie art. 136 k.p.a. było niemożliwe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
p.p.s.a. art. 151a § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie w sprawie sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej.
Pomocnicze
Pb art. 51 § ust. 1 pkt 1
Prawo budowlane
Dotyczy nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego.
Pb art. 51 § ust. 1 pkt 2
Prawo budowlane
Dotyczy legalizacji robót budowlanych wykonanych bez wymaganego pozwolenia.
Pb art. 71 § ust. 1 pkt 2
Prawo budowlane
Dotyczy zmiany sposobu użytkowania lokalu.
p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy.
u.p.z.p.
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Argumenty
Skuteczne argumenty
WINB prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. z uwagi na niewystarczający materiał dowodowy i konieczność wyjaśnienia istotnych okoliczności zgodnie z wytycznymi NSA. Organ I instancji nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego, w tym nie zbadał prawa inwestorów do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz wpływu pralni na budynek i jego mieszkańców.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżących dotyczące naruszenia art. 8, 9, 11, 12 i 80 k.p.a. przez WINB w decyzji kasatoryjnej. Zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie roboty budowlane ingerujące w jej części wspólne (...) jako czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu – wymagają udzielenia zgody na ich wykonanie przez współwłaścicieli spełnienie przez inwestora omawianego wymogu jest warunkiem doprowadzenia przebudowy i zmiany sposobu użytkowania lokalu do stanu zgodnego z prawem organ powinien mieć na uwadze, że postępowanie naprawcze prowadzone jest w związku ze zmianą sposobu użytkowania lokalu usługowego, a nie tylko jego przebudową doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem powinno uwzględniać wymogi, jakie musiałby spełnić inwestor ubiegając się o pozwolenie na wykonanie robót budowlanych służących zmianie sposobu użytkowania lokalu niezbędne było dokonanie szczegółowych ustaleń dotyczących danych technicznych lokalu i jego wykorzystania na pralnię chemiczną pod względem wpływu na inne lokale w zakresie emisji zanieczyszczeń, pary wodnej oraz hałasu i emisji drgań organ powinien też sprawdzić szczelność przegród (stropu), pod kątem oddziaływania pralni chemicznej na użytkowanie lokalu sąsiedniego i całego budynku realizacja przez organ zasady szybkości postępowania nie może odbywać się kosztem zasady prawdy obiektywnej
Skład orzekający
Janina Kosowska
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. w sprawach budowlanych, konieczność badania prawa do dysponowania nieruchomością, analiza immisji i wpływu zmian sposobu użytkowania lokali na konstrukcję budynku i interesy osób trzecich."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wieloletniego postępowania naprawczego w sprawie zmiany sposobu użytkowania lokalu, z uwzględnieniem specyfiki prawa budowlanego i k.p.a.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje długotrwały spór sąsiedzki i proceduralne zawiłości związane z nielegalną zmianą sposobu użytkowania lokalu, ilustrując jak ważne jest dokładne badanie stanu faktycznego i prawnego przez organy administracji.
“Sąsiedzka wojna o pralnię chemiczną: Jak długo trwa walka o spokój i bezpieczeństwo?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ol 165/20 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2020-03-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-03-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Janina Kosowska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono sprzeciw od decyzji Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 256 art. 138 par. 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Janina Kosowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2020 r. sprzeciwu M. M. i A. M. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych oddala sprzeciw. Uzasadnienie W dniu 6 marca 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynął sprzeciw M. M. i A. M. (dalej zwanych "skarżącymi") na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej zwanego "WINB") z [...], mocą której uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej zwanego "organem I instancji") z [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych i przekazano sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Sprzeciw ten został przekazany Sądowi przez WINB wraz z aktami sprawy. Jak wynika zaś z tych akt, na skutek interwencji skarżących organ I instancji w 2013 r. wszczął postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania lokalu usługowego znajdującego się w budynku przy ul. [...] w O., usytuowanego poniżej lokalu mieszkalnego stanowiącego ich własność, polegającej na urządzeniu pralni chemicznej w pomieszczeniu po sklepie rybnym. Zmiana ta została zgłoszona właściwemu organowi administracji, który nie zgłosił sprzeciwu. Decyzją z [...] organ I instancji, powołując art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), nałożył na M. A. (dalej zwaną "inwestorką") obowiązek wykonania robót budowlanych sprowadzających się do dokonania zmian w wentylacji mechanicznej i grawitacyjnej funkcjonujących w lokalu, którego dotyczy sprawa, w tym wyprowadzenia wyrzutni powietrza usuwanego z pralni ponad poziom okapu budynku. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji podał, że inwestorka w 2003 r. zmieniła sposób użytkowania lokalu usługowego bez wymaganego pozwolenia. Ocenił, że z wykonanej na wezwanie organu oceny technicznej wynika, że lokal odpowiada warunkom technicznym za wyjątkiem wentylacji mechanicznej i grawitacyjnej, co do których, w oparciu o tę ocenę, nałożył obowiązek wykonania określonych w decyzji robót budowlanych. Wskazana decyzja była drugim z kolei rozstrzygnięciem organu I instancji wydanym w tej sprawie, gdyż poprzednia decyzja tego organu, jak również utrzymująca ją w mocy decyzja WINB zostały uchylone wyrokiem tutejszego Sądu z 20 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 319/14 m.in. z powodu niewyjaśnienia zakresu samowolnie wykonanych robót budowlanych. Także od decyzji organu I instancji z [...] zostało wniesione odwołanie przez skarżących, po rozpoznaniu którego, decyzją z [...] WINB uchylił wskazaną decyzję organu I instancji w całości oraz orzekł co do istoty sprawy nakazując inwestorce demontaż wentylacji mechanicznej w pomieszczeniach pralni. Decyzja WINB z [...] została jednak uchylona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") z 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 2262/16, którym uchylono także wyrok tutejszego Sądu z 17 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Ol 1084/15 oddalający skargę na tą decyzję. Po ponownym rozpoznaniu odwołania skarżących, decyzją z [...] WINB uchylił decyzję organu I instancji w całości oraz orzekł co do istoty nakazując inwestorce oraz drugiemu z właścicieli lokalu pralni (dalej zwanym "inwestorami"): 1/ wykonanie, w określonym terminie konkretnych robót dotyczących wentylacji lokalu pralni 2/ uzyskanie zgody konserwatora zabytków dotyczącej możliwości wykonania nakazanych robót; 3/ wykonanie tych robót pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia zawodowe; 4/ poinformowanie o wykonaniu przedmiotowych obowiązków organ I instancji. Wyrokiem z 6 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 606/18 tutejszy Sąd uchylił opisaną powyżej decyzję WINB z [...], a skargi kasacyjne wniesione od tego wyroku przez inwestorów i WINB zostały następnie oddalone przez NSA wyrokiem z 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 345/19. W uzasadnieniu tego wyroku NSA podzielił ocenę tutejszego Sądu, że organ nadzoru budowlanego w prowadzonym postępowaniu naprawczym miał obowiązek zbadania, czy inwestorzy posiadają prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie robót budowlanych związanych z samowolną zmianą sposoby użytkowania przedmiotowego lokalu. Za prawidłowe uznał także wskazania tutejszego Sądu, że w przypadku współwłasności nieruchomości, roboty budowlane ingerujące w jej części wspólne (np. dach, strop, fasada, ściany nośne, piony wodne, kanalizacyjne, wentylacyjne, inne elementy obiektu służące wspólnemu użytkowaniu mieszkańców) – jako czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu – wymagają udzielenia zgody na ich wykonanie przez współwłaścicieli w sposób zgodny z prawną formą zarządu nieruchomości. Uznał, że spełnienie przez inwestora omawianego wymogu jest warunkiem doprowadzenia przebudowy i zmiany sposobu użytkowania lokalu do stanu zgodnego z prawem, a zatem jego niespełnienie prowadzić powinno do zastosowania nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. Za trafną NSA uznał także ocenę tutejszego Sądu, że immisje związane z funkcjonowaniem pralni, w tym kwestia oddziaływania niebezpiecznych środków chemicznych nie mogła być pomijana przez organ nadzoru w zakresie w jakim ma to związek z nieodpowiednim stanem technicznym przedmiotowego lokalu. Zdaniem NSA, organ powinien mieć na uwadze, że postępowanie naprawcze prowadzone jest w związku ze zmianą sposobu użytkowania lokalu usługowego, a nie tylko jego przebudową. Sąd ten wywiódł więc, że doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem powinno uwzględniać wymogi, jakie musiałby spełnić inwestor ubiegając się o pozwolenie na wykonanie robót budowlanych służących zmianie sposobu użytkowania lokalu. Stwierdził, że niewątpliwie w sprawie wymagana była rzetelna analiza wpływu funkcjonowania pralni na warunki techniczno – użytkowe budynku, zwłaszcza w kontekście skutków dla ochrony interesów osób trzecich przed uciążliwościami w sferze warunków zdrowotnych, higieniczno – sanitarnych oraz użytkowych. Przyjął, że w niniejszej sprawie niezbędne było dokonanie szczegółowych ustaleń dotyczących danych technicznych lokalu i jego wykorzystania na pralnię chemiczną pod względem wpływu na inne lokale w zakresie emisji zanieczyszczeń, pary wodnej oraz hałasu i emisji drgań. Uznał, że analizując wyposażenie lokalu, umożliwiające jego prawidłowe użytkowanie (instalacje wodociągowe, kanalizacyjne, grzewcze, wentylacyjne, elektryczne, ochrony przeciwpożarowej), organ powinien też sprawdzić szczelność przegród (stropu), pod kątem oddziaływania pralni chemicznej na użytkowanie lokalu sąsiedniego i całego budynku. Jako słuszne NSA uznał także twierdzenie tutejszego Sądu, że w zaskarżonej decyzji WINB nie dokonał kompleksowej oceny wszystkich okoliczności warunkujących rozstrzygniecie niniejszej sprawy. Za konieczne NSA uznał w szczególności ponowne zbadanie możliwości zgodnego z prawem wykonania wentylacji, zapewniającego sprawność jej działania, przyjmując przy tym, że zawężenie działań naprawczych do wentylacji mechanicznej i grawitacyjnej nie pozwalało uznać oceny WINB jako spełniającej wymogi wynikające z wytycznych zawartych w dotychczasowych wyrokach sądów administracyjnych wydanych w tej sprawie. Ocenił więc za tutejszym Sądem, że że dla wszechstronnego wyjaśnienia spornych zagadnień wskazane było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych pochodzących ze spraw karnych i cywilnych, w których stwierdzono m.in. przedostawanie się szkodliwych substancji z pralni chemicznej do sąsiedniego mieszkania przez nieszczelną konstrukcję stropu oraz urządzenie wentylacyjne, niekorzystne ich oddziaływanie na elementy konstrukcyjne budynku, jak też wskazano na oddziaływania w postaci drgań, wibracji i hałasu, co nie zostało uwzględnione przez organ nadzoru budowlanego. W dniu 3 lutego 2020 r. do WINB wpłynęło pismo skarżących wskazujące na brak ich zgody na zmianę sposobu użytkowania spornego lokalu. Natomiast inwestorzy przedłożyli WINB zgodę właścicieli pozostałych lokali w budynku na wykonanie działań naprawczych oraz kopię wniosku skierowanego do sądu powszechnego o wydanie zgody zastępczej na czynności i/lub roboty niezbędne do doprowadzenia w częściach wspólnych budynku, do stanu zgodnego z prawem. Opisaną na wstępie decyzją z [...] WINB, powołując art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., zwanej dalej "k.p.a."), uchylił decyzję organu I instancji z [...] i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia WINB ocenił, że w świetle wytycznych zawartych w wyroku NSA z 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 345/19, uzyskanie przez inwestorów zgody zastępczej sądu (na czynności i/lub roboty niezbędne do doprowadzenia w częściach wspólnych budynku do stanu zgodnego z prawem), będzie poza zgodą właścicieli pozostałych lokali w budynku oraz tytułem własności inwestorów do lokalu pralni, świadczyło o posiadanym przez nich prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zdaniem WINB, okoliczności te determinują bieg sprawy, albowiem 1/ w przypadku posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (także w częściach wspólnych budynku), w celu prawidłowego wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nakładającej obowiązki wykonania przez inwestorów czynności i/lub robót niezbędnych do doprowadzenia lokalu pralni do stanu zgodnego z prawem, niezbędne będzie przeprowadzenie obszernego postępowania dowodowego szczegółowo wskazanego w uzasadnieniu wyroku NSA z 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 345/19; 2/ natomiast w przypadku braku zgody w powołanym zakresie, należałoby nakazać doprowadzenie do stanu poprzedniego - orzeczenie tego rodzaju będzie jednak wymagało dokładnego ustalenia stanu poprzedniego lokalu pralni oraz wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (które dotychczas nie było analizowane przez organ I instancji). W ocenie WINB, zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania rozstrzygnięcia zgodnie z zaleceniami NSA, zawartymi w wyroku z 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 345/19 i brak jest możliwości uzupełnienia tego materiału jedynie w niewielkiej części w trybie art. 136 k.p.a. WINB wskazał bowiem, że organ I instancji nie dokonywał ustaleń w zakresie wskazanym przez NSA w tym wyroku, m.in. nie badał prawa inwestorów do dysponowania nieruchomością (w częściach wspólnych) na cele budowlane, nie analizował kwestii szczelności stropu, immisji związanych z funkcjonowaniem pralni (zanieczyszczeń, pary wodnej, hałasu i drgań), nie odnosił się szczegółowo do opinii biegłych ze spraw cywilnych i karnych (m.in. z zakresu budownictwa i wentylacji oraz opinii toksykologicznych). Dodał, że organ I instancji nie prowadził także postępowania w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, o czym świadczy brak analizy sprawy pod względem konieczności doprowadzenia lokalu pralni do stanu poprzedniego. W tych okolicznościach WINB stwierdził, że zaskarżona decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie zebrania i oceny materiału dowodowego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wywiódł bowiem, że niezależnie od tego, czy inwestorzy uzyskają zgodę zastępczą sądu, co wiązałoby się z koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznym zakresie mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (niemal od nowa), czy też w przypadku braku takiej zgody, z koniecznością wydania rozstrzygnięcia na innej podstawie prawnej, WINB nie będzie mógł jako pierwszy orzekać wobec nowo zebranego w znacznej części materiału dowodowego, ani w oparciu o nową podstawę prawną (zamiast czynności legalizacyjnych jako pierwszy orzekać o doprowadzeniu lokalu pralni do stanu poprzedniego). Następnie WINB zobowiązał organ I instancji, aby przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zweryfikował, czy inwestorzy posiadają (także w częściach wspólnych) prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Sformułował także wytyczne dla organu I instancji z uwzględnieniem zarówno sytuacji, gdy inwestorzy wykażą się takim prawem, jak również wówczas, gdy takiego prawa nie wykażą. W pierwszym przypadku wytyczne WINB powielają zalecenia NSA zawarte w uzasadnieniu wyroku z 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 345/19, w drugim zaś wskazują na konieczność przeprowadzenia postępowania w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, zmierzającego do nakazania inwestorom doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego (wobec braku możliwości legalizacji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). W sprzeciwie od powyższej decyzji WINB, wniesionym do tutejszego Sądu, skarżący zarzucili naruszenie art. 8, 9, 11, 12 i art. 80 k.p.a. W oparciu o te zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji kasatoryjnej WINB, obciążenie tego organu kosztami sądowymi i nałożenie grzywny za przewlekłe prowadzenie postępowań trwających od 2012 r. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący przytoczyli poglądy prezentowane w orzecznictwie sądowym na temat możliwości wydawania przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Wskazali, że na przestrzeni lat 2012-2020 organ ustalił bezprawność funkcjonowania spornej pralni, samowolne wykonanie robót budowlanych przez właścicieli tej pralni, jak również szkodliwe immisje z lokalu pralni do mieszkania skarżących. Ocenili, że organ ma zebrany potrzebny materiał dowodowy, jedynie nie wyraża przez lata gotowości do praworządnego zakończenia postępowania. Podkreślili, że inwestorzy, wobec braku zgody skarżących, nie posiadają prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wyrazili przy tym przypuszczenie, że inwestorzy takiego prawa mieć nie będą, gdyż żaden sąd nie nakaże rodzinie bać się do końca życia o zdrowie i życie własnych dzieci na rzecz zalegalizowania toksycznej i uciążliwej pralni chemiczno-wodnej pod ich mieszkaniem ani nie nakaże na rzecz osób, które od lat degenerują budynek ciężkimi maszynami i samowolnymi robotami ingerującymi w konstrukcję budynku, na jego dalsze oszpecanie rurami ponad dach. W odpowiedzi na sprzeciw WINB wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Sprzeciw nie jest zasadny. Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. W świetle zaś art. 3 § 2a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.); dalej jako p.p.s.a., kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Jednak w tego rodzaju sprawach sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.). Uwzględnienie sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej następuje w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1. p.p.s.a.). Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie, w której przedmiotem kontroli Sądu jest zaskarżona w drodze sprzeciwu skarżących decyzja WINB z [...], mocą której uchylono decyzję organu I instancji z [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych i przekazano sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że WINB, wydając zaskarżoną w drodze sprzeciwu decyzję, związany był oceną prawną i wytycznymi zawartymi we wszystkich wydanych dotychczas w tej sprawie prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych, a w szczególności tymi zawartymi w wyroku NSA z 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 345/19, w którym dokonano swoistego uporządkowania stwierdzonych przez sądy braków w materiale dowodowym zebranym przez organy nadzoru budowlanego. Także Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zobowiązany był do oceny działania WINB z uwzględnieniem oceny prawnej i wytycznych zawartych w wyroku NSA z 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 345/19. Stosownie bowiem do art. 153 p.p.s.a. "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". We wskazanym powyżej wyroku NSA za konieczne uznał zbadanie, czy inwestorzy posiadają prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie robót budowlanych związanych ze zmianą sposobu użytkowania przedmiotowego lokalu. Uznał także, że w przypadku współwłasności nieruchomości, a z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie, roboty budowlane ingerujące w jej części wspólne (np. dach, strop, fasada, ściany nośne, piony wodne, kanalizacyjne, wentylacyjne, inne elementy obiektu służące wspólnemu użytkowaniu mieszkańców) – jako czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu – wymagają udzielenia zgody na ich wykonanie przez współwłaścicieli w sposób zgodny z prawną formą zarządu nieruchomości. Stwierdził, że spełnienie przez inwestorów omawianego wymogu jest warunkiem doprowadzenia przebudowy i zmiany sposobu użytkowania lokalu do stanu zgodnego z prawem, a zatem jego niespełnienie prowadzić powinno do zastosowania nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. W świetle tej oceny prawnej NSA i wobec wystąpienia przez inwestorów do sądu powszechnego o wydanie zgody zastępczej na czynności i/lub roboty niezbędne do doprowadzenia w częściach wspólnych budynku do stanu zgodnego z prawem, za prawidłowe uznać należy stanowisko WINB co do konieczności weryfikacji (po zakończeniu postępowania sądowego), czy inwestorzy posiadają (także w częściach wspólnych) prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Od wyniku badania w tym obszarze uzależnione są bowiem dalsze czynności, jakie należy podjąć w sprawie, a także dobór podstawy prawnej działania organu nadzoru budowlanego, to jest: art. 51 ust. 1 pkt 1 – przewidującego wydanie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego lub art. 51 ust. 1 pkt 2 – umożliwiającego legalizację robót budowlanych wykonanych bez wymaganego pozwolenia. Trafne jest przy tym stanowisko WINB, że bez względu na wynik postępowania sądowego dotyczącego wyrażenia zgody zastępczej, przeprowadzenie w niniejszej sprawie każdego z postępowań opisanych w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego, będzie wymagało podjęcia wielu czynności dowodowych, które znacznie wykraczają poza zakres uzupełniającego postępowania dowodowego, które może przeprowadzić organ odwoławczy w trybie art. 136 k.p.a. W przypadku bowiem uzyskania przez inwestorów prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (także w częściach wspólnych budynku), w celu prawidłowego wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nakładającej obowiązki wykonania przez inwestorów czynności i/lub robót niezbędnych do doprowadzenia lokalu pralni do stanu zgodnego z prawem, niezbędne będzie przeprowadzenie obszernego postępowania dowodowego szczegółowo wskazanego w uzasadnieniu wyroku NSA z 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 345/19. Natomiast w przypadku braku zgody w powołanym zakresie, należałoby nakazać doprowadzenie do stanu poprzedniego, jednak rozstrzygnięcie tego rodzaju będzie wymagało dokładnego ustalenia stanu poprzedniego lokalu pralni oraz wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Zgodzić się należy także z WINB, że zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy, pomimo dwukrotnego prowadzenia przez WINB uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie wskazanym w poprzednich orzeczeniach sądów administracyjnych, jest niewystarczający do wydania rozstrzygnięcia zgodnie z wytycznymi NSA zawartymi w wyroku NSA z 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 345/19. Organ I instancji nie dokonywał bowiem ustaleń w zakresie wskazanym przez NSA w tym wyroku, m.in. nie badał prawa inwestorów do dysponowania nieruchomością (w częściach wspólnych) na cele budowlane, nie analizował kwestii szczelności stropu, immisji związanych z funkcjonowaniem pralni (zanieczyszczeń, pary wodnej, hałasu i drgań), nie odnosił się szczegółowo do opinii biegłych ze spraw cywilnych i karnych (m.in. z zakresu budownictwa i wentylacji oraz opinii toksykologicznych). Organ I instancji nie prowadził także postępowania w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, o czym świadczy brak analizy sprawy pod względem konieczności doprowadzenia lokalu pralni do stanu poprzedniego. W tych okolicznościach prawidłowa jest ocena WINB, że decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie zebrania i oceny materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wobec zatem wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a., WINB uprawniony był do wydania kontrolowanej decyzji kasatoryjnej. W decyzji tej, zgodnie z tym przepisem, WINB zawarł także stosowne wytyczne dla organu I instancji, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wytyczne te są zgodne z tymi, które zawarł NSA w wyroku z 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 345/19. Skoro zaskarżona w drodze sprzeciwu decyzja WINB uwzględnia ocenę prawną zawartą w wyroku NSA z 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 345/19 i podjęta została w celu zrealizowania wytycznych zawartych w tym wyroku, to organowi temu nie sposób skutecznie zarzucić naruszenia podanych w sprzeciwie przepisów art. 8, 9, 11, 12 i art. 80 k.p.a. Zastosowanie się przez organ administracji publicznej do wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego i podjęcie w ich wyniku działań zmierzających do rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy nie może być bowiem postrzegane jako przewlekłe prowadzenie postępowania, nawet wówczas, gdy postępowanie prowadzone jest, tak jak w tej sprawie, kilka lat. Realizacja przez organ zasady szybkości postępowania nie może odbywać się kosztem zasady prawdy obiektywnej, która zobowiązuje organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI