II SA/Ol 156/05

II SA/Ol 156/05 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2005-05-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Adam Matuszak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2005 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę.
Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, póz. 950 z późn. zm.), orzekł o pozbawieniu A. K. uprawnień kombatanckich.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]", nr "[...]", wywodząc
w uzasadnieniu, że skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Stwierdził, że podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności dotyczące udziału w walkach z UPA oraz zaświadczenie wydane przez WKU w G. z dnia 17 sierpnia 2000 r., wobec nie potwierdzenia przez Centralne Archiwum Wojskowe, nie mają wpływu na wynik sprawy.
Wyrokiem z dnia 11 października 2001 r., sygn. akt V SA 253/01 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę A. K., uchylił powyższą decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, że organ nie dostrzegł i nie ocenił zaświadczenia z WKU w G. z dnia 17 sierpnia 2000 r. Ocenę, że dokument ten pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, dokonaną bez przeprowadzenia w tym względzie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, Sąd uznał za sprzeczną z zasadą prawdy materialnej i zasadą swobodnej oceny dowodów.
W wykonaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do Wojskowej Komisji Uzupełnień w G. o nadesłanie kopii dokumentów, na podstawie których wystawiono przedmiotowe zaświadczenie, do Instytutu Pamięci Narodowej w W o podanie z jakimi formacjami podziemia walczyły jednostki, w których służył A. K., tj. "[...]" pułk KB W (od 7 października 1949 r. do 3 stycznia 1951 r.) i "[...]" pułk KB W (od 3 stycznia 1951 r. do 22 kwietnia 1952 r.) oraz do Centralnego Archiwum Wojskowego w W.
Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ponownie utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]", nr "[...]", stwierdzając w uzasadnieniu, że nie uzyskano dowodów potwierdzających udział skarżącego w walkach z UPA.
Postanowieniem z dnia "[...]", nr "[...]" Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wznowił postępowanie zakończone własną decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" i poprzedzającą ją decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", wskazując, że stronie nie umożliwiono czynnego udziału w postępowaniu. Natomiast decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" odmówił uchylenia decyzji z dnia "[...]". W uzasadnieniu stwierdził, że zapewniono stronie prawo czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, naprawiając w ten sposób wadliwość proceduralną, i ocenił, że uchybienie to pozostało bez wpływu na zasadność rozstrzygnięcia.
Po rozpoznaniu wniosku A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób l Represjonowanych decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]", nr "[...]".
W uzasadnieniu stwierdził, że strona znała treść pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia "[...]", gdyż zostało jej przekazane do wiadomości przez IPN. Stanowiło ono podstawę wydania decyzji, ponieważ definitywnie rozstrzygało kwestię udziału formacji, w których skarżący pełnił służbę, w walkach z UPA. Stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że w wyniku wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja utrzymująca w mocy decyzję z dnia "[...]", Nr "[...]". Wykaz CAW z 1995 r. oraz pismo IPN z dnia 20 listopada 2002 r. dają podstawę do uznania, że skarżący w ramach służby w KB W nie brał udziału w walkach z UPA ani Wehrewolfem. Zaświadczenie z dnia 17 sierpnia 2000 r. zostało wydane na podstawie karty ewidencyjnej, która nie zawiera żadnych informacji odnośnie walk z UPA. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że skarżący pełnił zasadniczą służbę wojskową po dniu 30 czerwca 1947 r. i nie brał udziału w walkach z UPA oraz Wehrewolfem, a więc nie może zachować uprawnień kombatanckich, stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach.
W złożonej skardze A. K. zarzuca, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pomija zaświadczenie WKU w G. z dnia 17 sierpnia 2000 r., wydane na podstawie pisma CAW w W. nr "[...]" z dnia "[...]". Podaje, że był dowódcą drużyny i pamięta rozkazy wzywające do likwidacji band UPA. Stwierdza, że pismo IPN z dnia "[...]" nie wnosi do sprawy nic, co stanowiłoby podstawę odebrania uprawnień kombatanckich.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.) sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji administracyjnej. Skarżący nie podniósł żadnych argumentów wskazujących na naruszenie prawa materialnego bądź procedury administracyjnej.
W rozpatrywanej sprawie, przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja odmawiająca uchylenia decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania, regulowanego przepisami art. 145 i nast. Kpa.
Wyjaśnić należy, że wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej, zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, dotknięte było jedną z wad, wymienionych w art. 145 § l Kpa lub w przypadku, określonym w art. 145a § l Kpa. Nie zawsze jednak stwierdzenie istnienia wymienionych w tych przepisach wad prawnych prowadzi do uchylenia decyzji ostatecznej. Zgodnie bowiem z art. 146 § 2 Kpa, nie uchyla się decyzji w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
W niniejszej sprawie niesporne jest, że skarżący nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich. Tym samym, bezsporne jest również, że spełniona została przesłanka z art. 145 § l pkt 4 Kpa, stanowiąca podstawę prawną wznowienia
przedmiotowego postępowania i ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej.
Wskazać jednak należy, że w trybie wznowienia postępowania, organ rozpoznający sprawę na nowo, ograniczony jest granicami, jakie zakreśla podstawa wznowienia postępowania. W niniejszej zaś sprawie podstawę tę stanowiła okoliczność braku udziału skarżącego w postępowaniu. Wskazana wada postępowania, zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej, nie stanowi sama w sobie podstawy jej uchylenia. Organ administracji słusznie zatem uznał, że pomimo jej wystąpienia, brak było podstaw do uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich w trybie nadzwyczajnym postępowania administracyjnego.
Ustawodawca w art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, póz. 371 ze zm.) przewidział możliwość utraty praw nabytych przez osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. l ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.
Skarżącego przyjęto w szeregi ZBoWiD-u i przyznano uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 25 listopada 1949 r. do 18 lutego 1950 r. (orzeczenie ZBoWiD w S. z dnia "[...]" 1987 r.).
W toku postępowania weryfikacyjnego, prowadzonego przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, skarżący wskazał na swój udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii jako okoliczność uzasadniającą przy znanie wnioskowanych uprawnień. Istnienia tego faktu dowodzi z treści zaświadczenia z dnia 17 sierpnia 2000 r. wydanego przez Wojskową Komisję Uzupełnień w G. W dokumencie tym stwierdzono, że skarżący pełnił czynną służbę wojskową od dnia 5 października 1949 r. do dnia 22 kwietnia 1952 r. i brał udział w walkach z bandami UPA w okresie od 25 listopada 1949 r. do 18 lutego 1950 r. Jednocześnie z pisma z dnia 12 lipca 2002 r. Wojskowej Komisji Uzupełnień w G. wynika, że zaświadczenie to wydano wyłącznie na podstawie karty ewidencyjnej. W karcie tej znajduje się natomiast adnotacja o bezpośrednim udziale skarżącego tylko w walkach "z bandami w okresie od 25 listopada 1949 r. do 18 lutego 1950 r. w składzie grup operacyjnych wydzielonych z "[...]" pułku KB W".
Należy zauważyć, że z dokumentów zebranych w sprawie wynika bezspornie i nie jest również kwestionowane przez skarżącego, że służbę wojskową pełnił on w "[...]" pułku KB W w okresie od 7 października 1949 r. do 3 stycznia 1951 r., natomiast dopiero w okresie od 3 stycznia 1951 r. do 22 kwietnia 1952 r. w "[...]" pułku KB W. Zatem treść adnotacji nie odpowiada zapisom w karcie ewidencyjnej.
Ponadto Instytut Pamięci Narodowej w W. pismem z dnia, nr, poinformował Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że formacje Korpusu Bezpieczeństwa Publicznego, w których służył skarżący w latach 1949-1952, brały udział w walkach zbrojnych z organizacjami "Wolność i Niezawisłość", Armią Krajową, Narodowymi Siłami Zbrojnymi oraz z bandami o charakterze rabunkowym.
Powyższe potwierdza także wykaz jednostek, które w latach powojennych zwalczały ugrupowania zbrojnego podziemia (załącznik do pisma Centralnego wyjątkową zasługę dla Ojczyzny. Wynika z tego oczywisty wniosek, że szczególne przywileje nie powinny być przyznane osobom, które nie spełniają przesłanek ustawy. Podkreślenia wymaga też, że odmowa przyznania uprawnień kombatanckich nie jest oznaką dyskryminacji, lecz odmową przyznania szczególnych przywilejów.
Zatem nie każde pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim stanowi podstawę do nabycia uprawnień przewidzianych we wskazanej ustawie. Chodzi bowiem jedynie o uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu, (art. l ust. 2 pkt 6 ustawy). Definicja kombatanta i działalności równorzędnej z działalnością kombatancką, zawarta w art. l ust. 2 i art. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r., nie obejmuje natomiast uczestnictwa w walkach z bandami o charakterze rabunkowym, nie stanowi także represji w rozumieniu art. 4 powołanej ustawy i jako taka nie daje uprawnień kombatanckich.
Nie można podzielić stanowiska prezentowanego w skardze, iż Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził brak podstaw do pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich z uwagi na treść zaświadczenia wydanego przez WKU w G. Sąd wskazał jedynie na konieczność weryfikacji tego dowodu, czego organ administracji w prowadzonym uprzednio postępowaniu nie zrobił. Zawarte w wyroku NSA zalecenia organ zrealizował występując ponownie do Wojskowej Komisji Uzupełnień w G. oraz do Instytutu Pamięci Narodowej w W. i Centralnego Archiwum Wojskowego w W.
Nie jest też zasadny zarzut pominięcia zaświadczenia WKU w G. jako dowodu w sprawie. W ocenie Sądu, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wziął pod uwagę i ocenił cały zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, w tym przedmiotowe zaświadczenie, stwierdzając, że bezpodstawnie potwierdzono w nim udział skarżącego w walkach z UPA. Za przesądzające o braku podstaw do przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich organ uznał pismo Instytutu Pamięci Narodowej w W. z dnia "[...]" oraz wykaz Centralnego Archiwum Wojskowego w W. z 1995 r. Okoliczność, iż nie podzielił on przekonania skarżącego o zgodności z prawdą wyłącznie przedłożonego przez niego dokumentu, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
Analizując postępowanie organu zakończone zaskarżoną decyzją uznać należy, że przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zasadnie zostało wznowione postępowanie zakończone decyzją z dnia "[...]", nr "[...]". W toku tego postępowania skarżący został poinformowany o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Słusznie też organ odmówił, na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 Kpa, uchylenia własnej decyzji z dnia "[...]", o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W wyniku wznowienia postępowania mogła zapaść bowiem wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Na marginesie należy wskazać, że organ błędnie powołał w i postanowieniu o wznowieniu postępowania także decyzję z dnia "[...]", nr "[...]", jednakże uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności skarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).