II SA/Ol 155/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2025-04-24
NSAbudowlaneŚredniawsa
wznowienie postępowaniapozwolenie na budowęKodeks postępowania administracyjnegofałszywy dowódterminorgan administracjisąd administracyjnypostanowienieskarga

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie Wojewody utrzymujące w mocy odmowę wznowienia postępowania budowlanego, uznając brak dowodu na fałszywość dokumentów i uchybienie terminu do złożenia wniosku.

Skarżąca domagała się wznowienia postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę, powołując się na fałszywość dowodów. Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wznowienia, wskazując na brak prawomocnego orzeczenia stwierdzającego fałszerstwo oraz uchybienie miesięcznego terminu do złożenia wniosku. Sąd administracyjny uznał, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wymaga przedłożenia dowodu w postaci orzeczenia sądu stwierdzającego fałszerstwo, a strona nie wykazała, kiedy dowiedziała się o tej okoliczności, co skutkowało uchybieniem terminu.

Sprawa dotyczyła skargi M. T. na postanowienie Wojewody Warmińsko-Mazurskiego, które utrzymało w mocy postanowienie Starosty odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na budowę z 2014 roku. Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania, opierając się na przesłance z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. że dowody, na których oparto decyzję, okazały się fałszywe, wskazując na niezgodność projektu budowlanego ze stanem faktycznym dotyczącym usytuowania budynku. Organ pierwszej instancji wezwał do przedłożenia dowodu w postaci orzeczenia stwierdzającego fałszerstwo, a po jego braku odmówił wznowienia. Wojewoda utrzymał to postanowienie w mocy, podkreślając, że wznowienie postępowania na tej podstawie wymaga prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego fałszerstwo, a strona nie przedłożyła takiego dowodu. Ponadto, Wojewoda wskazał na uchybienie miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a., w tym brak dokładnego ustalenia stanu faktycznego, błędne ustalenie daty dowiedzenia się o okolicznościach uzasadniających wznowienie oraz uchybienie terminowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę. Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania jest środkiem nadzwyczajnym i wymaga spełnienia ściśle określonych warunków. Stwierdził, że brak jest dowodu w postaci prawomocnego orzeczenia stwierdzającego fałszerstwo dowodu, a strona nie wykazała, kiedy dowiedziała się o tej okoliczności, co skutkowało uchybieniem terminu do złożenia wniosku. Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zastosowały przepisy prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wymaga przedłożenia przez stronę dowodu w postaci orzeczenia sądu lub innego właściwego organu stwierdzającego fałszerstwo dowodu.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest możliwe dopiero po stwierdzeniu orzeczeniem sądu sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa, a strona musi przedłożyć taki dowód organowi. Wyjątki przewidziane w art. 145 § 2 i 3 k.p.a. nie miały zastosowania w tej sprawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (22)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1, par.2 i par.3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 148 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145b

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 84 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.k. art. 271 § 1

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak prawomocnego orzeczenia stwierdzającego fałszywość dowodu jako podstawy wznowienia postępowania. Uchybienie przez stronę miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Strona nie wykazała, kiedy dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 7, 8, 77, 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego ustalenia stanu faktycznego i nierozpatrzenie materiału dowodowego. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony o możliwości wypowiedzenia się. Zarzut naruszenia art. 75 § 1 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Zarzut naruszenia art. 148 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony po terminie. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że nie zaszła przesłanka wznowienia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych wznowienie postępowania możliwe jest dopiero po stwierdzeniu orzeczeniem sądu sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa strona, która domaga się wznowienia postępowania na tych podstawach musi zatem przedstawić organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego te okoliczności uchybienie terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania ma ten skutek, że postępowanie to nie może być wznowione

Skład orzekający

Ewa Osipuk

przewodniczący

Grzegorz Klimek

sprawozdawca

Piotr Chybicki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., w szczególności wymogu posiadania prawomocnego orzeczenia stwierdzającego fałszerstwo dowodu oraz znaczenia zachowania terminu do złożenia wniosku."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której strona domaga się wznowienia postępowania budowlanego, powołując się na fałszywość dowodów. Kluczowe jest posiadanie dowodu w postaci prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowe wymogi formalne przy ubieganiu się o wznowienie postępowania administracyjnego, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego. Brak prawomocnego orzeczenia i uchybienie terminowi to częste pułapki proceduralne.

Wznowienie postępowania budowlanego: kluczowy dowód i termin, którego nie można przegapić.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 155/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk /przewodniczący/
Grzegorz Klimek /sprawozdawca/
Piotr Chybicki
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art.7, art.8 par.1, art.16, art.77 par.1, art.80, art.107 par.3, art.145 par.1 pkt 1, par.2 i par.3, art.148 par.1, art.149 par.3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Dnia 24 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę - oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2024 r. Wojewoda Warmińsko-Mazurski (Wojewoda), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia M. T. (skarżąca, strona) wniesionego na postanowienie Starosty N. (Starosta, organ pierwszej instancji) z dnia 8 października 2024 r. orzekające o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty N. z 16 maja 2014 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu H. i M. S. pozwolenia na budowę - przebudowę z rozbudową budynku z przeznaczeniem na budynek mieszkalny jednorodzinny na działce nr (...) w miejscowości W., obręb J., gm. N.
– utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Zakwestionowane postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:
Postanowienie Starosty z 8 października 2024 r. wydane zostało w wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku z 17 maja 2024 r., wniesionego przez pełnomocnika strony o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Starosty N. z 16 maja 2014 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej H. i M. S. pozwolenia na budowę - przebudowę z rozbudową budynku z przeznaczeniem na budynek mieszkalny jednorodzinny na działce nr (...) w miejscowości W., obręb J., gm. N.
Rozpatrując ponownie wniosek skarżącej z 17 maja 2024 r. o wznowienie postępowania, oparty na przesłance wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., Starosta wezwał wnioskującą o przedłożenie dowodu w postaci orzeczenia o stwierdzeniu fałszywości wskazanego dowodu. W odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik strony wniosła o zawieszenie postępowania. Starosta odmówił zawieszenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego własną decyzją z 16 maja 2014 r. Natomiast kolejnym postanowieniem odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 16 maja 2014 r. o pozwoleniu na budowę wskazując, że w sprawie nie zaistniała przesłanka wznowieniowa.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik strony zarzuciła mu naruszenie art. 7 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 w zw. z art. 84 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 148 § 1 k.p.a. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Staroście celem: wznowienia postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji tego organu z 16 maja 2014 r. oraz uchylenia w/w decyzji z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Ponadto wniosła o zawieszenie niniejszego postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie decyzji zależą od uprzedniego rozstrzygnięcia w sprawie o czyn z art. 271 § 1 k.k.
W uzasadnieniu postanowienia z 13 grudnia 2024 r. Wojewoda podniósł, że wniosek o wznowienie postępowania został oparty na przesłance wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. W uzasadnieniu wniosku podniesione zostało, że kwestionowana decyzja została wydana w oparciu o projekt budowlany sporządzony w sierpniu 2013 r., który zawiera informacje niezgodne ze stanem faktycznym. Niezgodność dotyczyła usytuowania budynku na działce nr (...) w miejscowości W., w stosunku do granicy z działką nr (...). W ocenie wnioskującej ekspertyza i mapa do celów projektowych zawierają informacje fałszywe. W piśmie z 9 września 2024 r. skierowanym do Starosty N. pełnomocnik strony zawarła informację, że obecnie Komenda Powiatowa Policji w N. prowadzi pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w N. postępowanie przygotowawcze w sprawie o czyn z art. 271 § 1 k.k. Odnośnie okoliczności określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się również, że wznowienie postępowania w oparciu o powyższą podstawę możliwe jest wyłącznie wówczas gdy w sprawie łącznie wystąpią następujące przesłanki:
w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej wystąpił fałszywy dowód,
sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu,
fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy.
Jednak w przypadku tej przesłanki strona, która domaga się wznowienia postępowania, musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego, że dokument był sfałszowany. W orzecznictwie jednoznaczne jest stanowisko, że ustalenie okoliczności, że dowody, na których oparto kwestionowane rozstrzygnięcie zostały sfałszowane, nie należy do właściwości organu rozpatrującego wniosek o wznowienie postępowania. Organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania nie może bowiem wchodzić w kompetencje przewidziane dla innego organu, ryzykując dodatkowo dokonanie odmiennej oceny od oceny przeprowadzonej przez powołane do tego sądy i organy.
W rozpatrywanej sprawie nie jest sporne, że decyzja Starosty z 16 maja 2014 r. posiada walor ostateczności. Wojewoda podziela również stanowisko Starosty, że skarżącej przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym powyższą decyzją o pozwoleniu na budowę. Dysponuje ona prawem własności do działki nr (...) obręb J. Ponadto organ odwoławczy z urzędu posiada wiedzą, że z wniosku M. T. toczyło się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty N. z 16 maja 2014 r., w którym wydane zostały decyzje: Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z 25 lipca 2023 r. i Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 25 października 2023 r. Natomiast wniosek z 17 maja 2024 r. o wznowienie postępowania, oparty na art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., nie zawierał dowodu w postaci prawomocnego orzeczenia sądowego lub innego właściwego organu stwierdzającego sfałszowanie dowodu. Wniosek w tym zakresie nie został również uzupełniony, pomimo jednoznacznego wezwania przez Starostę (wezwanie z dnia 3 września 2024 r.). Starosta również prawidłowo ocenił, że w sprawie nie znalazł zastosowania wyjątek z art. 145 § 2 k.p.a., chociażby ze względu na brak zaistnienia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Zatem Starosta prawidłowo ustalił, że przesłanka wskazana we wniosku o wznowienie postępowania jeszcze nie zaistniała. Nie jest nią bowiem okoliczność, że Komenda Powiatowa Policji w N. prowadzi pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w N. postępowanie przygotowawcze w sprawie o czyn z art. 271 § 1 k.k. W związku z powyższym nie biegnie jeszcze termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty N. z 16 maja 2014 r. z uwagi na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Dopiero w sytuacji gdy sąd lub inny właściwy organ orzekną o fałszywości dowodu, na podstawie którego ustalone zostały okoliczności faktyczne istotne w sprawie o pozwolenie na budowę objętej kwestionowaną decyzją Starosty, przed stronami tego postępowania otworzy się możliwość wniesienia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a po stronie właściwego organu powstanie obowiązek wznowienia takiego postępowania z urzędu.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania stanowi jedynie konsekwencje stwierdzenia przesłanek formalnych uruchomienia tego trybu nadzwyczajnego. Przed wznowieniem postępowania organ nie prowadzi dodatkowego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia ewentualnych wad decyzji głównej. Również nie przeprowadza dowodów w kierunku udokumentowania czy zaistniała przesłanka wskazana we wniosku o wznowienie postępowania. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Starostę art. 10 § 1 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechne jest stanowisko, że naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. oceniać należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnej wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca.
W skardze wywiedzionej do Sądu na powyższe postanowienie Wojewody pełnomocnik skarżącej zarzucił mu naruszenie:
art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także brak podjęcia z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do:
- błędnego ustalenia, że o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania wnioskodawczyni dowiedziała się w 2022 r. podczas gdy w niniejszej sprawie wnioskodawczyni udowodniła, że o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania dowiedziała się w dniu 24 kwietnia 2024 r.,
- błędnego ustalenia, że w niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie dochowała miesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty z 16 maja 2014 r., podczas gdy wnioskodawczyni o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania dowiedziała się w dniu 24 kwietnia 2024 r., a podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w dniu 17 maja 2024 r., z zachowaniem miesięcznego terminu,
- błędnego ustalenia, że wnioskodawczyni nie uzupełniła wniosku o wznowienie postępowania w wyznaczonym siedmiodniowym terminie, podczas gdy pełnomocnik wnioskodawczyni odebrał wezwanie do uzupełnienia wniosku w dniu 13 czerwca 2024 r., zaś pismo zawierające uzupełnienie braków zostało nadane w dniu 19 czerwca 2024 r. w placówce pocztowej, zatem braki zostały uzupełnione w terminie.
art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niepoinformowanie wnioskodawczyni o możliwości wypowiedzenia się do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, co miało wpływ na wydanie zaskarżonego postanowienia, bowiem wnioskodawczyni została pozbawiona możliwości zajęcia stanowiska w sprawie,
art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia wszystkich dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i w związku z tym nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, zawnioskowanego w piśmie wnioskodawczyni z dnia 18 czerwca 2024 r., podczas gdy organ jest obowiązany dopuścić wszystkie dowody, zatem również dowód z opinii biegłego; ponadto jednoznaczne rozstrzygnięcie kwestii odległości budynku położonego na dz. nr ew. (...) obręb J. m. W. gm. N. od granicy z działką nr ew. (...) wymaga wiadomości specjalnych,
art. 148 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że podanie o wznowienie postępowania zostało złożone po upływie terminu jednego miesiąca od dnia, w którym wnioskodawczym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, podczas gdy wniosek o wznowienie postępowania z 17 maja 2024 r. został złożony w miesięcznym terminie przewidzianym powyższym przepisem,
art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zaszła przesłanka wznowienia postępowania, podczas gdy taka przesłanka zaistniała i wznowienie postępowania jest konieczne.
Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz postanowienia Starosty i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji celem wznowienia postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji z 16 maja 2014 r. oraz uchylenie w/w postanowienia oraz postanowienia Starosty z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 – p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).
Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego aktu w oparciu o wskazane kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli Sądu w tej sprawie było postanowienie Wojewody utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją tego organu z 16 maja 2014 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę - przebudowę z rozbudową budynku z przeznaczeniem na budynek mieszkalny jednorodzinny.
Na wstępie podkreślić należy, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych. Ta instytucja procesowa stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, w sytuacji gdy postępowanie, w którym zapadło weryfikowane rozstrzygnięcie, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., art. 145a § 1 k.p.a. i art. 145b § 1 k.p.a. Tryb ten stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 k.p.a. i z tego powodu, może być stosowany tylko w przypadkach ściśle określonych w ustawie i po spełnieniu opisanych tam warunków (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 sierpnia 2012 r., VII SA/Wa 198/12, CBOSA).
Zaznaczyć również trzeba, że we wstępnej fazie regulującej stwierdzenie dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną organ bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przesłanek z art. 145 lub art. 145a k.p.a., czy w świetle twierdzeń w nim zawartych został on złożony przez podmiot uznający się za stronę postępowania i czy został zachowany termin z art. 148 k.p.a. Dopiero spełnienie tego wymogu skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, które w kolejnej - drugiej fazie - stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). Wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania oznacza więc, że organ zmierza do merytorycznego rozpoznania sprawy, która może zakończyć się wyłącznie jednym z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 i 2 k.p.a. (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 16 maja 2018 r., sygn. II SA/Gd 51/18, CBOSA), to jest uchyleniem lub odmową uchylenia decyzji dotychczasowej. Jeżeli natomiast z podania wynika, że żądający wznowienia nie powołał żadnej z podstaw określonych w art. 145 § 1 k.p.a., 145 a k.p.a. lub art. 145b k.p.a., czy uchybił terminowi do złożenia żądania (art. 148 § 1 i 2 k.p.a.), organ postanowieniem odmawia wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.).
W rozpatrywanej sprawie jako przesłankę wznowienia postępowania skarżąca wskazała na przepis zawarty w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. to jest: dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe upatrując sfałszowania projektu budowlanego sporządzonego w sierpniu 2013 r., który to projekt zawiera informacje niezgodne ze stanem faktycznym.
Wyjaśnić zatem należy, że co do wymienionej przesłanki jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że - co do zasady - wznowienie postępowania możliwe jest dopiero po stwierdzeniu orzeczeniem sądu sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa. Strona, która domaga się wznowienia postępowania na tych podstawach musi zatem przedstawić organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego te okoliczności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA 1123/99, LEX nr 55743). Przed wydaniem takiego orzeczenia wznowienie jest możliwe tylko wówczas: gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste i jednocześnie wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 k.p.a.), a także gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn wynikających z przepisów prawa np. przedawnienie ścigania i orzekania, amnestia, abolicja czy ograniczenia wynikające z immunitetu (art. 145 § 3 k.p.a.). W wyroku z 16 października 2024 r. (sygn. II OSK 2835/21, CBOSA) NSA wskazał, że warunkiem skutecznego żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest przedłożenie przez stronę dowodu w postaci orzeczenia sądowego lub innego właściwego organu stwierdzającego fałszerstwo dowodu. Dzieje się tak, gdyż konstrukcja prawna przesłanek wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. jest w znacznej części identyczna. Przestępstwo co do zasady powinno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i w tym zakresie jest to wymóg analogiczny jak w przypadku stwierdzenia fałszu dowodu (dokumentu). Zatem strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy lub że decyzję wydano w wyniku przestępstwa, musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego tę okoliczność.
Nie może być kwestionowane, że w niniejszej sprawie takich prawomocnych orzeczeń skarżąca nie przedłożyła. Natomiast odpowiadając na wezwanie organu z 3 września 2024 r. (pismo z 9 września 2024 r.) pełnomocnik skarżącej wniósł o zawieszenie postępowania, gdyż rozpatrzenie sprawy zależy od rozstrzygnięcia w sprawie o czyn z art. 271 § 1 k.k. oraz o zwrócenie się do Komendy Powiatowej Policji w N. oraz Prokuratury Rejonowej w N. celem potwierdzenia, że postępowanie jest w toku i kiedy ulegnie zakończeniu. W sprawie nie zachodziły również podstawy odstąpienia od powyższego wymogu określone w art. 145 § 2 i 3 k.p.a., zatem już tylko z tej przyczyny wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania zakończonego decyzją z 16 maja 2014 r. było prawidłowe.
Ponadto - wbrew zarzutom skargi - skarżąca nie zachowała terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., a więc jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W tym miejscu zaznaczenia wymaga, że niezależnie od podania przyczyn mogących stanowić podstawę do wznowienia postępowania, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego określają również inne wymogi formalne niezbędne do skutecznego złożenia podania z żądaniem wznowienia postępowania. Stosownie do art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w I instancji w terminie i jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Dopiero pozytywne ustalenia w zakresie dochowania powyższego terminu upoważniają organ do badania spełnienia przesłanki wznowieniowej i orzekania co do istoty sprawy. To strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) powzięła wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Wr 1038/97; publ. LEX nr 43046). Zachowanie tego terminu jest jednak również badane przez organ, nie jest on bowiem zwolniony od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 463/11; publ. LEX nr 1145113). Uchybienie terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania ma ten skutek, że postępowanie to nie może być wznowione. Okoliczność ta, zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a., skutkuje obowiązkiem wydania przez organ postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Przystąpienie do rozpoznawania sprawy wznowieniowej w przypadku niedotrzymania przez wnioskodawcę ww. ustawowego terminu do złożenia wniosku i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty jest dotknięte wadą kwalifikowaną (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) wobec rażącego naruszenia przepisu art. 148 § 1 k.p.a., przewidującego, że tylko wniosek złożony w terminie należy uznać za dopuszczalny. W przypadku wszczęcia postępowania wznowieniowego pomimo niedochowania przez wnioskodawcę ww. terminu, organ winien postępowanie to umorzyć (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 374/11; publ. LEX nr 1219146).
W niniejszej sprawie rozpatrywanie powyższego wniosku zakończone zostało na etapie wstępnym, kiedy organ odmówił wznowienia tego postępowania. Takie rozstrzygnięcie uzasadnione było brakiem spełnienia obligatoryjnego warunku do wznowienia postępowania, związanego z zachowaniem terminu do wniesienia podania w tej sprawie. Jako przesłanka wznowieniowa we wniosku wskazana została okoliczność określona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Okolicznością pozwalającą na ustalenie zachowania terminu do wznowienia postępowania na podstawie tej przesłanki jest stwierdzenie sfałszowania dowodu prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Zatem w odniesieniu do przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 1 ustalenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania ściśle powiązane jest z datą dowiedzenia się przez stronę wnioskującą o orzeczeniu sądu lub innego organu o sfałszowaniu dowodu, co w rozpatrywanej sprawie jeszcze nie nastąpiło. Przesłanka ta odnosi się do fałszywości dowodu, którą musi stwierdzić sąd lub właściwy organ, nie zaś do nieprawidłowości czy wad dowodu. Obowiązek przedłożenia organowi dowodu w postaci orzeczenia sądu, że dokument był sfałszowany ciąży na stronie, która domaga się wznowienia postępowania.
W rozpatrywanej sprawie wniosek o wznowienie postępowania z 17 maja 2024 r. pomimo, że oparty był na art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. nie zawierał dowodu w postaci prawomocnego orzeczenia sądowego lub innego właściwego organu stwierdzającego sfałszowanie dowodu. W tym zakresie nie został on również uzupełniony na żądanie Starosty N. (wezwanie z 3 września 2024 r.). Dlatego uzasadniona była odmowa wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty N. z dnia 16 maja 2014 r.
Wbrew zarzutom skargi, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy ani też, aby nie były w toku postępowania respektowane zasady rzetelnej procedury zawarte w art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny i pozwalał na rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z zasadą swobodnej oceny, wyrażonej w art. 80 k.p.a. Dokonanej przez organy orzekającej w sprawie ocenie poczynionych ustaleń faktycznych nie można przypisać dowolności, gdyż jest ona zgodna z zasadami logiki, doświadczenia życiowego i obowiązującymi przepisami. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odpowiada też dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., gdyż wyjaśniono w nim jakie okoliczności faktyczne i prawne organ uwzględnił przy rozstrzygnięciu.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI