II SA/Ol 154/20

II SA/Ol 154/20 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2020-07-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk /sprawozdawca/
Piotr Chybicki /przewodniczący/
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III OSK 3709/21 - Wyrok NSA z 2022-11-15
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1668
art. 86 ust.1 pkt 4 oraz art. 91 ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Sentencja
Dnia 21 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant starszy referent Małgorzata Gaida po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2020 roku sprawy ze skargi T. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania stypendium rektora oddala skargę.
Uzasadnienie
T. P. (dalej również jako: "strona", "skarżący"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Rektora "[...]" z dnia "[...]"
w przedmiocie przyznania stypendium Rektora.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika następujący stan faktyczny:
W dniu 8 października 2019 r., skarżący złożył wniosek o przyznanie stypendium rektora w roku akademickim 2019/2020 na kierunku "[...]" z tytułu wyróżniających wyników w nauce oraz osiągnięć naukowych.
Decyzją z dnia "[...]" Rektor "[...]" (dalej jako: "Rektor"), działając na podstawie art. 86 ust.1 pkt 4 oraz art. 91 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
(Dz. U. z 2020 r. poz. 85 z późn. zm.), dalej jako: "P.sz.w." oraz § 12-15 Regulaminu świadczeń dla studentów stanowiącego załącznik do Zarządzenia Nr "[...]" Rektora "[...]" (dalej jako: "Regulamin"), nie przyznał skarżącemu stypendium Rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2019/2020.
W uzasadnieniu powołano przepisy prawa oraz postanowienia Regulaminu dotyczące przyznawania stypendium rektora oraz podniesiono, że liczba punktów uzyskana przez skarżącego na liście rankingowej wyniosła 3,052, obliczona wg wzoru wskazanego w § 12 ust. 15 jest niższa od najniższej liczby punktów uprawniającej do stypendium na kierunku prawo, rok piąty, studia stacjonarne wynosi 3,36.
Strona złożyła do Rektora wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że wniosek został rozpatrzony nieprawidłowo, niezgodnie z Regulaminem świadczeń dla studentów UWM, a w konsekwencji decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Podniósł, że przy tworzeniu listy rankingowej Rektor uwzględnił studentów, którzy złożyli wnioski po upływie wskazanego w regulaminie terminu, tj. po
10 października 2019 r. Zdaniem skarżącego, zakwalifikowanie takich wniosków miało bezpośredni wpływ na rozpoznanie wniosku i w konsekwencji nieprzyznanie stypendium skarżącemu. W ocenie Skarżącego, termin na składanie wniosków stypendialnych nigdy nie został przedłużony, ponieważ informacji, która zamieszczona została w systemie USOS nie można traktować jako zmiany terminu składania wniosków, gdyż termin jest wskazany i uregulowany w Regulaminie.
Decyzją z dnia "[...]" Rektor utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]" w sprawie nieprzyznania stypendium Rektora w roku akademickim 2019/2020.
W uzasadnieniu decyzji Rektor wyjaśnił, oceniając powtórnie wniosek uwzględniono wykazaną przez studenta oraz zweryfikowaną pr5zez pracownika dziekanatu średnią ocen za dwa ostatnie semestry studiów oraz przedstawione osiągnięcia naukowe i osiągnięcia artystyczne. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy ocenia wniosku o przyznanie stypendium Rektora nie zmieniła się.
Studentowi wyjaśniono szczegółowo, co wynika wprost z postanowień Regulaminu, że jedynym kryterium branym pod uwagę przy ubieganiu się o przyznanie stypendium Rektora są wyróżniające wyniki w nauce (rozumiane jako średnia arytmetyczna ocen nie niższa niż 4,00) i indywidualne osiągnięcia studenta za ubiegły rok akademicki.
Rektor wskazał, że zgodnie z § 18 Regulaminu w sprawach nieuregulowanych Regulaminem dotyczących m.in. stypendium Rektora, decyzje podejmuje Rektor. Do takich spraw Rektor zaliczył - niezależne od Uniwersytetu - problemy techniczne, które uniemożliwiły Studentom wypełnianie wniosków stypendialnych w systemie USOS
w terminie od 1 października. Dlatego też Rektor, w porozumieniu z przedstawicielami Rady Uczelnianej Samorządu Studenckiego, ustalił wydłużenie terminu do składania wniosków stypendialnych do dnia 18 października 2019 r. Rektor podniósł, że student nie wykazał, na jakiej podstawie ustalił, że studenci, którzy złożyli wnioski po upływie terminu wskazanego w Regulaminie, nie złożyliby ich, gdyby termin nie został przedłużony. Zdaniem organu, zmiana terminu do złożenia wniosków o stypendium nie zwiększyła szans studentów, którzy złożyli wnioski w terminie.
Na powyższą decyzję skargę do tut. Sądu wniosła strona, domagając się uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Rektora
i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Zaskarżonej decyzji zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 95 ust. 1 P.sz.w. oraz § 2 ust. 2, § 4 ust. 13, § 12 ust. 7, 14, 15 i § 18 ust. 2 Regulaminu, polegające na przyjęciu niewłaściwego terminu do składania wniosków o stypendium rektora, a tym samym uwzględnieniu na liście rankingowej wniosków studentów złożonych po przekroczeniu wskazanego w przepisach terminu. Skarżący zarzucił też naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie spawy, polegające na dokonaniu ustaleń wbrew regułom wynikającym z art. 138 w zw. z art. 6, 7, i 57 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.) - dalej jako: "k.p.a.", poprzez utrzymanie w mocy decyzji Rektora, podczas, gdy decyzja ta powinna zostać uchylona i przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi ze względów szczegółowo wskazanych w wniosku
o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w uzasadnieniu skargi.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Rektor przy tworzeniu listy rankingowej, uwzględnił studentów, którzy złożyli wnioski po upływie wskazanego w Regulaminie terminu, tj. po dniu 10 października 2019 r., co zdaniem Skarżącego spowodowało, że na liście rankingowej obok studentów, którzy złożyli wnioski w terminie, zapewne znajdowały się osoby, których wnioski zgodnie z Regulaminem nie mogły być zakwalifikowane do merytorycznego rozpoznania, gdyż zostały wniesione już po terminie. Zdaniem skarżącego, zakwalifikowanie takich wniosków miało bezpośredni wpływ na rozpoznanie jego wniosku i w konsekwencji nieprzyznanie stypendium.
W ocenie skarżącego, działanie Rektora rażąco naruszyło podstawową zasadę występującą w postępowaniu administracyjnym, zasadę legalności i praworządności. Rektor niezasadnie wskazał, jakoby podjęcie rzekomej decyzji o przedłużeniu terminu składania wniosków stypendialnych miało oparcie i uzasadnienie w przepisie § 18
ust. 2. Regulaminu. Podkreślił, że termin składania wniosków jest wskazany wyraźnie
w treści Regulaminu, jest więc uregulowany.
W ocenie skarżącego, termin na składanie wniosków stypendialnych nigdy nie został przedłużony. Informacji umieszonej w systemie USOS, że "termin składania wniosków stypendialnych został wydłużony do 18 października" nie można traktować jako zmiany terminu składania wniosków, gdyż jedynym sposobem na zmianę terminu składania wniosków jest zmiana treści Regulaminu świadczeń dla studentów UWM, poprzez zarządzenie Rektora. Regulamin świadczeń dla studentów UWM w dotychczasowym brzmieniu, nie przewiduje możliwości przedłużenia terminu na składanie wniosków
o przyznanie stypendium Rektora. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wprost zobowiązuje studentów do wnioskowania o to świadczenie, a złożenie wniosków po terminie pozbawia ich tej pomocy. To w gestii studenta jest pamiętanie o upływie terminu składania wniosków.
Dodatkowo skarżący wskazał, że powoływanie się Rektora na problemy techniczne
z obsługą systemu USOS i niemożliwość składania przez studentów wniosków
o stypendium Rektora w terminie od 1 października jest mało zasadne, ponieważ termin początkowy składania wniosków nie jest nigdzie uregulowany w Regulaminie, a poza tym studenci, którzy są zdecydowani, że będą ubiegać się o stypendium Rektora już od dłuższego czasu gromadzą dokumenty potwierdzające osiągnięcia i doskonale wiedzą, kiedy upływa termin na składanie takich wniosków. Pomimo przyczyn technicznych, to już od 4 października 2019 r. była możliwość wypełniania wniosków w systemie.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z przedstawioną argumentacją. Wskazał, że termin składania wniosków został wydłużony jednorazowo w sposób przyjętej komunikacji ze studentami. Z przepisów art. 23 ust. 1 P.sz.w. wynika kompetencja Rektora do podejmowania decyzji we wszystkich sprawach uczelni niezastrzeżonych do kompetencji senatu lub innego organu uczelni. Wydłużenie terminu na składanie wniosków w żaden sposób nie wpłynęło na merytoryczne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając, w świetle powołanych wyżej kryteriów, legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca są zgodna z prawem.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 P.sz.w., student może ubiegać się o stypendium rektora. Wysokość tego stypendium, szczegółowe kryteria i tryb jego przyznawania,
a także sposób wypłacania stypendium określa regulamin świadczeń dla studentów
(art. 95 ust. 1 P.sz.w.), który ustala rektor w porozumieniu z samorządem studenckim (art. 95 ust. 2 P.sz.w. ). Przy czym, przyznanie stypendium oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (art. 86 ust. 2 P.sz.w.), co zobowiązuje organ do zachowania wymogów określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Wyjaśnić należy, że decyzja w przedmiocie przyznania stypendium dla najlepszego studenta ma charakter uznaniowy. W judykaturze przyjmuje się, że
w przypadku tego rodzaju decyzji, kontrola Sądu dotyczy procesu jej wydania,
tj. zachowania przez organ wymogów proceduralnych, ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu oraz oceny faktów z punktu widzenia obowiązujących przepisów. Przy czym, dotyczy to wszelkiego rodzaju przepisów, w tym także Regulaminu. Kontrola Sądu dotyczy tej części decyzji, która jest powiązana
z określonymi i ostrymi kryteriami prawnymi. Nie obejmuje natomiast rozstrzygnięcia
w tym zakresie, w jakim wiąże się ono z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (celowości, słuszności czy racjonalności)
w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Sąd administracyjny jest jednak uprawniony do badania, czy organy w konkretnej sprawie nie przekroczyły granic uznania, tzn. czy ich decyzja nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza tym samym do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa, dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił swoje rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności.
W niniejszej sprawie wskazać należy, że Regulamin świadczeń dla studentów został zawarty w załączniku do zarządzenia Rektora
z dnia "[...]". Zgodnie z § 4 ust. 13 Regulaminu, student ubiegający się
o przyznanie stypendium rektora składa we właściwym dziekanacie wniosek w formie papierowej wraz z wymaganymi dokumentami do 10 października - w semestrze zimowym. Zgodnie zaś z § 12 ust. 14 Regulaminu, najlepszych studentów danego kierunku, roku i formy studiów ustala się na podstawie listy rankingowej, którą sporządza się, biorąc pod uwagę liczbę punktów uzyskanych przez studenta, obliczonych wg wzoru, o którym mowa w § 12 ust. 15 Regulaminu. Z kolei ilość punktów za poszczególne osiągnięcia studenta określają tabele zawarte w § 15 Regulaminu.
W myśl § 18 ust. 2. Regulaminu, w sprawach nieuregulowanych niniejszym Regulaminem, a dotyczących świadczeń decyzje podejmuje Rektor.
Jak wynika z odpowiedzi na skargę, ze względu na opóźnienie administratorów systemu USOS z dostosowaniem systemu do wymogów nowej znowelizowanej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz początkowo wadliwie działającym systemie spowodowało, że w roku akademickim 2019/2020 Uniwersytet udostępnił studentom możliwość wypełniania wniosków stypendialnych w dłuższym terminie, aniżeli wskazany w Regulaminie. Decyzję tę podjął Rektor w porozumieniu z przedstawicielami Rady Uczelnianej Samorządu Studenckiego.
Wskazać należy, że Regulamin określa termin składania wniosków, natomiast kwestia zmiany terminu naboru wniosków nie jest już uregulowana. Brak jest również procedury zmiany Regulaminu w tym zakresie. Rektor nie mógł dokonać zmian Regulaminu i w związku z tym podjął decyzję o jednorazowym wydłużeniu terminu składania wniosków z przyczyn niezależnych od samej Uczelni. Termin ten został wydłużony jednorazowo. W ocenie organu, podstawę takiego działania Rektora stanowi § 18 ust. 2 regulaminu, zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych niniejszym Regulaminem, a dotyczących świadczeń wskazanych w § 1 ust. 2 pkt 1-4 decyzje podejmuje Rektor. Ale nawet gdyby przyjąć stanowisko skarżącego, że postanowienia
§ 18 ust. 2 nie dawały Rektorowi prawa do zmiany określonego w § 4 ust. 13 pkt 2 lit. a Regulaminu terminu na składanie wniosków o przyznanie stypendium, to podstawą taką jest art. 23 ust. 2 ustawy P.sz.w. Zgodnie z tym przepisem - do zadań rektora należą sprawy dotyczące uczelni, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni.
Jak wynika z akt sprawy sytuacja opóźnienia i błędnego działania systemu informatycznego do obsługi wniosków stypendialnych była sytuacją nadzwyczajną, która wymagała szybkiego działania.
W ocenie Sądu, takie działanie organu w żaden sposób nie wpłynęło na uprawnienie skarżącego. Skarżący nie wykazał, jak wydłużony termin wpłynął na podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Fakt, że skarżący wskazuje, iż gdyby przyjąć na liście rankingowej tylko tych studentów, którzy tak jak skarżący złożyli wnioski w terminie regulaminowym, to lista wyglądałaby zupełnie inaczej, nie oznacza, że doszło do naruszenia prawa. Skarżący podnosi zdarzenie przyszłe i niepewne.
Termin złożenia wniosku o przyznanie stypendium nie był kryterium oceny, a wyłącznie osiągnięcia w nauce za poprzedni rok były punktowane w przypadku przyznawania stypendium Rektora.
W myśl § 12 ust. 1 Regulaminu stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał w poprzednim roku studiów wyróżniające wyniki w nauce, rozumiane jako średnia arytmetyczna ocen nie niższa niż 4,00 lub osiągnięcia naukowe, lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym, zaliczył semestr/rok zgodnie z programem studiów w terminach sesji egzaminacyjnych i poprawkowych (zimowej poprawkowej w semestrze zimowym
i jesiennej poprawkowej w semestrze letnim), określanych dla danego roku akademickiego w ramowej organizacji roku akademickiego na studiach stacjonarnych
i niestacjonarnych, stanowiącej załącznik do decyzji Rektora. Zgodnie § 12 ust. 4 Regulaminu, stypendium otrzymuje do 10% najlepszych studentów każdego kierunku studiów wybieranych na danym roku i formie studiów (studia stacjonarne
i niestacjonarne).
Najlepszych studentów danego kierunku i formy studiów, zgodnie z § 12
ust. 14-15 Regulaminu, ustala się na podstawie listy rankingowej studentów którzy złożyli wnioski, sporządzonej na podstawie liczby punktów uzyskanych przez studenta, obliczonych według wzoru: Liczba punktów = 0,4xA + 0,2xB + 0,2xC +0,2xD, gdzie: A- oznacza liczbę punktów za średnią ocen, B-oznacza sumę punktów za osiągnięcia naukowe, C-oznacza sumę punktów za osiągnięcia artystyczne, D-oznacza sumę punktów za osiągnięcia sportowe.
Zgodnie z § 12 ust. 7 Regulaminu, student ubiegający się o przyznanie stypendium rektora składa we właściwym dziekanacie wniosek z obliczoną średnią arytmetyczną ocen za dwa ostatnie semestry wraz z wykazem ocen za dwa ostatnie semestry studiów lub wykazem osiągnięć naukowych, artystycznych, sportowych, obliczoną liczbą punktów oraz dokumentację potwierdzającą osiągnięcia naukowe, artystyczne i sportowe, w terminach wskazanych w § 4 ust. 13 pkt 2) ww. Regulaminu.
W niniejszej sprawie średnia arytmetyczna ocen skarżącego za dwa ostatnie semestry studiów wyniosła 4,63 pkt - zgodnie z § 14 ust. 1 Regulaminu. Ponadto, zakwalifikowano wskazane przez skarżącego osiągnięcie naukowe i artystyczne. Liczba punktów obliczona wg wzoru wskazanego w § 14 ust. 15 Regulaminu, wskazująca miejsce strony na liście rankingowej to 3,052. Natomiast liczba punktów na liście rankingowej uprawniająca do stypendium rektora na piątym roku studiów jednolitych magisterskich, studia stacjonarne, wynosi 3,36.
Reasumując, w ocenie Sądu organ dokonał prawidłowej analizy sytuacji skarżącego i wyjaśnił, dlaczego w sprawie nie zachodzi przypadek uprawniający skarżącego do przyznania stypendium Rektora dla najlepszych studentów.
Za wystarczające Sąd uznał zawarte w kontrolowanej decyzji wyjaśnienia dotyczące zasadności podjętego rozstrzygnięcia. W świetle powyższego, zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Określone wskazanymi przepisami prawa wymogi do przyznania omawianego stypendium należy traktować jako warunek umożliwiający w ogóle ubieganie się o tego rodzaju świadczenie, a nie jako gwarancję jego otrzymania. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że organ dopuścił się w tej sprawie naruszenia powołanych w skardze przepisów.
W tym stanie rzeczy, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.