II SA/Ol 151/23

II SA/Ol 151/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-04-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk /przewodniczący/
Grzegorz Klimek /sprawozdawca/
Marzenna Glabas
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 699
art. 3 ust. 1 pkt 6 i 19, art. 26 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie usunięcia odpadów oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 24 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: k.p.a.), w związku z art. art. 26 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r., poz. 699, dalej: ustawa), po rozpatrzeniu odwołania M. K. (skarżący), działającego przez pełnomocnika, od decyzji Wójta Gminy (organ I instancji) z dnia 1 kwietnia 2020 r. nakazującej posiadaczowi odpadów, tj. M. K., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...], usunięcie zgromadzonych na nieruchomościach oznaczonych geodezyjnie jako działki nr [...] (dawniej numer dz. o nr ew. [...], stanowiące własność J. K., a od 4 września 2017 r. na podstawie umowy dzierżawy dzierżawiona przez M. K.) położonych w miejscowości M., Gmina G., odpadów o kodzie 19 12 12 (inne odpady /w tym zmieszane substancje i przedmioty/ z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11), poprzez ich przetransportowanie - przez uprawniony podmiot - do miejsca przeznaczonego na składowanie lub magazynowanie tych odpadów, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa - w nieprzekraczalnym terminie do 90 dni, licząc od dnia kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna, oraz powiadomienie w formie pisemnej tut. organu o wykonaniu nałożonego obowiązku wraz z przekazaniem pisemnego potwierdzenia wypełnienia nałożonego obowiązku stosownymi dokumentami - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Zakwestionowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Pismem z dnia 17 września 2018 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (WIOŚ) poinformował Wójta Gminy, iż w dniach 3-26 lipca 2018 r. inspektorzy Inspektoratu przeprowadzili kontrolę interwencyjną w firmie [...], w miejscu prowadzenia działalności - tj. na działce nr [...] w m. M., gm. G. (z kontroli sporządzono protokół Nr [...]). W jej trakcie stwierdzono "magazynowanie 8 pryzm odpadów o kodzie 19 12 12 (pozostałości z sortowania odpadów komunalnych) na powierzchni terenu w miejscu nie przeznaczonym na ten cel, tj. bez decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania oraz zakopanie odpadów o ww. kodzie na powierzchni ok. 0,5 ha. Miejsce występowania odpadów jest zlokalizowane na terenie byłego wyrobiska kruszywa naturalnego przylegającego do nieczynnej kopalni kruszywa w M. Odpady zgromadzone w pryzmach na powierzchni terenu zostały usunięte w trakcie trwania kontroli. Odpady zakopane w ziemi w momencie zakończenia kontroli nadal tam się znajdowały. W trakcie kontroli sprawę zakopania odpadów inspektorzy WIOŚ zgłosili funkcjonariuszom Posterunku Policji, którzy przekazali sprawę do Komendy Powiatowej Policji. Przedstawiciele KPP podjęli czynności związane prowadzeniem postępowania w przedmiotowej sprawie".
Skarżący pismem z dnia 18 września 2018 r. poinformował organ I instancji, że dowiedział się o "wizji" WIOŚ. Podał, że na terenie jego nieruchomości doszło do wtargnięcia, i porzucenia nielegalnie, przez nieznany mu podmiot, odpadów z nieznanego mu źródła.
Pismem z dnia 27 września 2018 r. organ I instancji zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji, czy w przedmiotowej sprawie został ustalony sprawca. Komendant pismem z dnia 4 października 2018 r. poinformował, że w toku prowadzonego śledztwa nie ustalono osoby odpowiedzialnej za nielegalne składowanie odpadów.
Pismem z dnia 6 maja 2019 r. Prokuratura Okręgowa poinformowała, że w dniu 27 lipca 2018 r. wszczęto śledztwo w sprawie zaistniałego w bliżej nieustalonym okresie, nie później niż 4 lipca 2018 r. w miejscowości M., gm. G., składowania wbrew przepisom odpadów w sposób mogący spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi oraz spowodować zniszczenia w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach; tj. o czyn z art. 183 § 1 k.k. W piśmie tym ponadto podano, że zawiadomienie w tej sprawie złożył w dniu 18 lipca 2018 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska. Wskazano, że w sprawie tej przesłuchano ustalonych świadków, dokonano oględzin miejsca przestępstwa, załączono dokumentację z Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Z załączonej do akt opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska wynika min., że w przedmiotowej kopalni żwiru zakopano na powierzchni łącznej 3536 m2 kw., łączną ilość odpadów szacowaną na 5677 m3. Składowanie przedmiotowych odpadów spowodowało istotne obniżenie jakości ziemi.
W dniu 9 grudnia 2019 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej złożył wniosek do organu I instancji o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie nakazania M. K. usunięcia odpadów zgromadzonych na nieruchomości z terenu żwirowni na działce nr ew. [...] w M. gm. G., stanowiącej własność J. K., od 4 września 2017 r. dzierżawionej przez M. K.
W następstwie powyższego, organ zawiadomieniem z dnia 17 grudnia 2019 r. poinformował o wszczęciu postępowania administracyjnego, a następnie w dniu 1 kwietnia 2020 r. wydał decyzję. W treści uzasadnienia decyzji organ wskazał na przytoczony wyżej stan faktyczny sprawy, podał także, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy posiadaczem odpadów jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów: domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Artykuł 26 ust. 1 ustawy stanowi, że posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, zaś zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy z zastrzeżeniem art. 26a w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1 wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami.
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącego zarzucił jej naruszenie:
- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie do czasu rozpoznania przez Sąd Rejonowy II Wydział Karny sprawy o sygn. akt II K 1567/19 pomimo, że kwestia ewentualnej odpowiedzialności odwołującego za przestępstwo z art. 183 § 1 k.k. jest istotna dla wydania decyzji zobowiązującej go do usunięcia odpadów z działek gruntu o nr ewidencyjnych [...] z uwagi na kwestionowanie przez M. K. faktu posiadania przez niego tych odpadów, co ma istotny wpływ dla domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i nieprzeprowadzenie żadnego postępowania dowodowego, a w konsekwencji oparcie się w niniejszej sprawie wyłącznie na wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej o wszczęcie postępowania administracyjnego;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.c. poprzez dokonanie oceny okoliczności sprawy w oparciu o materiał zgromadzony poza przedmiotowym postępowaniem, niepochodzący od organu I instancji i w związku z tym niemożliwy do zweryfikowania pod kątem prawidłowości i prawdziwości jego zebrania i treści;
- niewzięcie pod uwagę faktu, że M. K. nie przyznał się do winy w toku postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym II Wydział Karny pod sygn. akt II K 1567/19, a zgłoszone tam wnioski dowodowe, w tym z przesłuchania świadków, mają zgodnie z zakreśloną tezą prowadzić do wykazania, że odwołujący nie był posiadaczem odpadów zgromadzonych na nieruchomości stanowiących działki gruntu o nr ewidencyjnych [...];
- art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 26 ust. 2 ustawy poprzez uznanie, że odwołujący jest posiadaczem odpadów.
Wskazując na powyższe wniósł o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania Sądu Rejonowego II Wydział Karny, sygn. akt IIK 1567/19, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie lub, w przypadku uznania przez organ odwoławczy, że zachodzi taka konieczność, przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wydruku treści protokołu rozprawy Sądu Rejonowego II Wydział Karny z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II K 1567/19, na okoliczność charakteru odpadów będących przedmiotem postępowania.
Postanowieniem z dnia 11 maja 2020 r. Kolegium zawiesiło postępowanie z odwołania M. K. od decyzji Wójta Gminy z dnia 1 kwietnia 2020 r. jednocześnie zobowiązując go do bezzwłocznego poinformowania o zakończeniu postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym II Wydział Karny pod sygn. akt II K 1567/19 oraz do doręczenia stosownego dokumentu potwierdzającego zakończenie tego postępowania.
W dniu 28 lipca 2022 r. pełnomocnik skarżącego poinformował, że postępowanie się zakończyło. Przesłał także wyrok Sądu Rejonowego II Wydział Karny z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt II K 1567/19.
Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2022 r. Kolegium podjęło zawieszone postępowanie.
W motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia z 24 czerwca 2022 r. Kolegium wskazało, że w sprawie nie ulega wątpliwości, że postępowanie organu I instancji było prowadzone w oparciu o art. 26 ustawy. Przepis art. 26 ust. 1 ustawy jednoznacznie stanowi, że posiadacz odpadów jest obowiązany do ich niezwłocznego usunięcia z miejsca, które jest nieprzeznaczone do ich składowania lub magazynowania. Z kolei przepis art. 26 ust. 2 stanowi, że jeżeli to nie nastąpi właściwy organ I instancji w drodze decyzji nakazuje posiadaczowi odpadów ich usunięcie z takiego miejsca, które jest nieprzeznaczone do ich składowania lub magazynowania z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami. Dalej podniosło, że z akt sprawy wynika bezspornie, iż M. K. prowadzi działalność gospodarczą – [...]. W aktach sprawy znajduje się także umowa dzierżawy gruntów pomiędzy J. K. a M. K. zawarta w dniu 4 września 2017 r. - na okres 3 lat - dotycząca wydzierżawienia działki nr [...] w M., gm. G. Powyższe przesądza o tym, że choć M. K. nie jest właścicielem nieruchomości, to na podstawie umowy dzierżawy jest władającym nią i na tym terenie prowadzi działalność gospodarczą. lstotnym dla podjęcia rozstrzygnięcia jest także wyrok Sądu Rejonowego II Wydział Karny z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt II K 1567/19, uznający M. K. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu polegającego na tym, iż w bliżej nieustalonym okresie czasu w 2018 r., nie później niż do dnia 4 lipca 2018 r. w miejscowości M., gm. G., działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru wbrew przepisom składował odpady w ilości około 5.677 m2 na terenie byłej żwirowni, na dzierżawionej działce o nr ewidencyjnym [...] w taki sposób, że spowodował istotnie obniżenie jakości ziemi i jej powierzchni. W ocenie Kolegium kwestia winy M. K. w zakresie składowania odpadów jest w związku z wyżej wskazanym wyrokiem bezsporna. Wskazało również, że zgodnie z art. 365 § 1 ustawy Kodeks postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Nie można więc uznać, iż posiadaczem odpadów zgromadzonych na nieruchomościach oznaczonych geodezyjnie jako działki nr [...] (dawniej numer dz. o nr ew. [...]) położonych w miejscowości M., Gmina G. jest ktoś inny niż M. K. Kolegium wskazało, że wobec wydanego przez Sąd wyroku argumenty podniesione przez pełnomocnika skarżącego w odwołaniu należało uznać za nieuzasadnione.
W skardze wywiedzionej do Sądu na decyzję Kolegium z 24 czerwca 2022 r. pełnomocnik skarżącego zarzucił jej naruszenie:
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, a w konsekwencji oparcie się w niniejszej sprawie w znacznej mierze na dokumentach pochodzących z akt sprawy karnej prowadzonej przez Sąd Rejonowy,
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.c. poprzez dokonanie oceny okoliczności sprawy w oparciu o materiał zgromadzony poza przedmiotowym postępowaniem, niepochodzący od organu I instancji i w związku z tym niemożliwy do zweryfikowania pod kątem prawidłowości i prawdziwości jego zebrania i treści oraz bezpodstawne uznanie odpadów będących przedmiotem postępowania za podlegające usunięciu, podczas gdy mają one charakter podsitowy i są biodegradowalne,
- art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 26 ust. 2 ustawy poprzez uznanie, że odwołujący jest posiadaczem odpadów będących przedmiotem niniejszego postępowania i zobowiązanie go do ich usunięcia, podczas gdy pomimo domniemania wynikającego z treści art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy, wobec okoliczności sprawy, odwołujący nie może być uznany za posiadacza odpadów.
W uzasadnieniu wskazał, że wydając zaskarżoną decyzję (i powielając błędy organu I instancji) Kolegium w toku postępowania nie zweryfikowało i nie przeprowadziło żadnego postępowania dowodowego. Oparło się, zresztą podobnie jak organ I instancji, niemal wyłącznie na dokumentach pochodzących ze sprawy karnej. Zaniechano przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, oględzin nieruchomości czy wysłuchania M. K. W związku z powyższym należało zakwestionować zarówno ustalenie, że to skarżący, jako posiadacz nieruchomości jest właścicielem odpadów, jak również ich charakter. W ocenie skarżącego, popartą oceną inspektorów przesłuchanych w toku postępowania karnego, odpady znalezione na gruncie w M. mają charakter przesiewowy. Nadto, są biodegradowalne. Organ odwoławczy w ślad za organem I instancji nie tylko nie uzasadnił swojej oceny przedmiotowych odpadów oraz twierdzeń co do wysokiej kaloryczności i emisji do środowiska na skutek wymywania z nich różnego rodzaju substancji, ale również nie dokonał ich oględzin, ani badania. Niewykorzystanie wszystkich środków dowodowych doprowadziło w konsekwencji do wydania orzeczenia niezgodnego ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami prawa. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.) w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.
Przedmiotem skargi jest ocena zgodności z prawem decyzji Kolegium utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie usunięcia zgromadzonych odpadów. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej, Sąd doszedł do przekonania o tym, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt. 6 ustawy, odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Zastosowanie w sprawie miał art. 26 ustawy. Zgodnie z tym przepisem posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (ust. 1). Według ust. 2 tego przepisu, w przypadku nieusunięcia odpadów wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (...). Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy, posiadaczem odpadów jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
Przepis ten wprowadza zatem domniemanie prawne, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Nie definiuje przy tym kim jest władający powierzchnią ziemi. Skoro jednak, zgodnie z art. 1 ustawy określa ona środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi zapobiegające i zmniejszające negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi wynikający z wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi oraz ograniczające ogólne skutki użytkowania zasobów i poprawiające efektywność takiego użytkowania, dlatego też w tym zakresie należy odwołać się do definicji zawartej w art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2022 r., poz. 2556) i stwierdzić, że władającym powierzchnią ziemi jest właściciel nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający. Z akt sprawy wynika, że skarżący jest dzierżawcą (od 4 września 2017 r. na podstawie umowy dzierżawy) działek nr [...] (dawniej numer dz. o nr ew. [...]), stanowiących własność J. K., położonych w miejscowości M., Gmina G. Wobec tego nie ulega wątpliwości, że jest "władającym powierzchnią ziemi", a więc jest też posiadaczem odpadów. Bez wprowadzonego domniemania realizacja celów ustawy stałaby się utrudniona, a nawet niemożliwa. Jak podkreślono zaś w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2020 r. (sygn. akt II OSK 803/18, CBOSA) zasadniczym celem art. 26 ustawy jest skuteczne i szybkie usuwanie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Odpady zalegające w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania stanowią zagrożenie dla środowiska oraz zdrowia i życia ludzi.
Obalenie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy może nastąpić tylko poprzez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II OSK 330/12, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA). Ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy spoczywa przy tym na władającym powierzchnią ziemi, którym w niniejszej sprawie jest skarżący. Władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Nie jest przy tym wystarczające wskazanie jedynie wytwórcy odpadów, lecz konieczne jest wykazanie przez władającego powierzchnią ziemi, że wytwórca odpadów wytworzone przez siebie odpady złożył na nieruchomości władającego nielegalnie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 26 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Po 1007/19, CBOSA). Tak więc obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Wprowadzenie domniemania prawnego nie zwalnia organów z podejmowania wszelkich czynności zmierzających do ustalenia faktycznego posiadacza odpadów, niemniej organy orzekające w tego rodzaju sprawach nie są zobowiązane do prowadzenia we własnym zakresie dochodzenia mającego na celu ustalenie podmiotu będącego posiadaczem odpadów, jeśli domniemany z mocy art. 3 ust.1 pkt 19 ustawy nie przedstawi wiarygodnych dowodów w tym zakresie.
W niniejszej sprawie zasadniczą rolę odgrywa wyrok Sądu Rejonowego II Wydział Karny z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt II K 1567/19. Powyższym wyrokiem Sąd uznał M. K. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu polegającego na tym, iż w bliżej nieustalonym okresie czasu w 2018 r., nie później niż do dnia 4 lipca 2018 r. w miejscowości M., gm. G., działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru wbrew przepisom składował odpady w ilości około 5.677 metrów kwadratowych na terenie byłej żwirowni, na dzierżawionej działce o nr ewidencyjnym [...] w taki sposób, że spowodował istotnie obniżenie jakości ziemi i jej powierzchni i za to z mocy 183 § 1 kk w związku z art. 12 § 1 k.k. opierając wymiar kary o art. 183 § 1 k.k. skazał go na karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności.
Prawomocnym wyrokiem z 30 listopada 2020 r., sygn. akt VII Ka 632/20, Sąd Okręgowy VII Wydział Karny Odwoławczy utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego II Wydział Karny z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt II K 1567/19.
Zgodnie z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Pod pojęciem "ustalenia prawomocnego wyroku" w rozumieniu art. 11 p.p.s.a. rozumieć należy ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego, dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, miejsca i czasu jego popełnienia. Sąd administracyjny pozbawiony jest możliwości dokonywania jakichkolwiek ustaleń odnoszących się do sfery faktów dowodowych istotnych dla stwierdzenia popełnienia przestępstwa (v: wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FSK 914/12, CBOSA). Okoliczności (fakty) potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu karnego należy uznać za udowodnione w postępowaniu administracyjnym. Ustalenia co do faktów zawarte w sentencji prawomocnego wyroku sądu nie są przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie. Ustalenia te są wiążące dla organu administracji publicznej i nie podlegają weryfikacji w odróżnieniu od innych faktów w postępowaniu administracyjnym (v: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 58/07, CBOSA).
Jak wskazano m.in. w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 912/16 (CBOSA), "związanie sądu administracyjnego skazującym i prawomocnym wyrokiem karnym odnosi się tylko do faktu popełnienia przestępstwa, a więc sfery ustaleń faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej. Związanie to zostało wprowadzone, aby uniknąć sytuacji, w których na podstawie tych samych stanów faktycznych zapadałyby różne orzeczenia w postępowaniu karnym i sądowoadministracyjnym. Rozwiązanie to eliminuje potrzebę prowadzenia podwójnego postępowania dowodowego dla ustalenia tych samych faktów w różnych postępowaniach sądowych i w postępowaniu administracyjnym. Istota zasady wyrażonej w przepisie art. 11 p.p.s.a., sprowadza się do zakazu dokonywania przez sąd administracyjny tych samych ustaleń, których dokonał sąd karny, co do popełnienia przestępstwa. Oczywiście związanie to znajdzie sens jedynie w sytuacji, gdy ustalenia wyroku karnego będą dotyczyć okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia postępowania przed organami administracji publicznej, a następnie postępowania sądowoadministracyjnego".
W niniejszej sprawie niewątpliwie związek taki zachodzi, a ustalenia wyroku karnego dotyczą okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia postępowania przed organami administracji publicznej, a następnie postępowania sądowoadministracyjnego. Skoro bowiem sąd w prawomocnym orzeczeniu, które wiąże sąd administracyjny orzekł, że skarżący, nie później niż do dnia 4 lipca 2018 r. w miejscowości M., gm. G., składował odpady na terenie byłej żwirowni w taki sposób, że spowodował istotnie obniżenie jakości ziemi i jej powierzchni, to przede wszystkim nie można więc uznać, iż posiadaczem odpadów zgromadzonych na nieruchomościach oznaczonych geodezyjnie jako działki nr [...] (dawniej numer dz. o nr ew. [...]) położonych w miejscowości M., Gmina G. jest ktoś inny niż M. K. W świetle powyższego wyroku nie ulega również wątpliwości, że skarżący gromadził odpady, przy czym bez znaczenia jest czy są to odpady biodegradowalne czy też podsitowe (z opinii biegłego z zakresu mykologii wynika, że są to odpady o kodzie 19 12 12) skoro ich gromadzenie spowodowało istotnie obniżenie jakości ziemi i jej powierzchni, a skarżący nie legitymował się decyzjami zezwalającymi na zbieranie czy też przetwarzanie odpadów.
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie Kolegium, w oparciu o przedłożony wyrok, prawidłowo przyjęło zakres koniecznego postępowania wyjaśniającego. Wyrok skazujący jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 k.p.a. Natomiast pełnomocnik skarżącego, przedkładając wyrok skazujący, potwierdził prawomocne skazanie za opisane w wyroku czyny i jednocześnie nie przedstawił żadnych dowodów podważających te ustalenia.
W rozpoznawanej sprawie, wbrew zarzutom skargi, w toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę, organy obu instancji dokonały prawidłowych i jednoznacznych ustaleń faktycznych, które znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Ustalenia te były niezbędne i wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Orzekające organy procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy ustawy o odpadach. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a., a także odpowiada wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w stanie prawnym i faktycznym niniejszej sprawy miał zastosowanie przepis art. 26 ust. 2 ustawy. Wobec wskazanych okoliczności, w ocenie Sądu zarzuty skargi w tym zakresie pozostają bez wpływu na treść kontrolowanych decyzji. Spełnione zatem zostały przesłanki do wydania decyzji przewidzianej w art. 26 ustawy, zobowiązującej skarżącego do usunięcia odpadów.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W związku z tym, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlega oddaleniu