II SA/Ol 143/22

II SA/Ol 143/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Alicja Jaszczak-Sikora
Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/
Marzenna Glabas
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 13 ust. 1, art. 37 ust.1 pkt.1 i ust. 2 pkt.1, art. 106 ust.3, ust. 9
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Dnia 14 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora sędzia WSA Marzenna Glabas Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2022 roku sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie radcy prawnemu M. L. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek VAT tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., działająca z upoważnienia Burmistrza Miasta O., (dalej: "organ pomocy społecznej", "organ I instancji") decyzją z 24 maja 2020 r. na wniosek Ł. K. (dalej: "Skarżący") przyznała: 1) prawo do zasiłku stałego na okresy:
- od 1 sierpnia 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r. w wysokości 410 zł,
- od 1 września 2020 r. do 30 września 2020 r. w wysokości 600,50 zł,
- od 1 października 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w wysokości 350,50 zł,
- od 1 stycznia 2021r. do 28 stycznia 2021 r. w wysokości 316,58 zł,
- od 9 kwietnia 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. w wysokości 473 zł,
- od 1 maja 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w wysokości 645 zł
oraz 2) odmówiła przyznania prawa do zasiłku stałego na okres od 12 maja 2019 r. do 31 lipca 2020 r.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Skarżący wystąpił 11 sierpnia 2020 r. z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego. Postępowanie w sprawie zostało zawieszone do dnia rozpatrzenia odwołania Skarżącego od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 17 kwietnia 2019 r. Wyrokiem z 10 grudnia 2020r. sygn. akt IV U 299/19 Sąd Rejonowy w Elblągu zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 17 kwietnia 2019 r. w ten sposób, że zaliczył Skarżącego do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym do dnia 31 grudnia 2021 r., stwierdzając, że ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od [...] r., a wobec Skarżącego istnieją wskazania dotyczące odpowiedniego zatrudnienia na stanowisku przystosowanym. Postanowieniem z 14 maja 2021 r. podjęto zawieszone postępowanie. W toku postępowania Zakład Karny w I. pismem z 12 lutego 2021 r. poinformował organ, że Skarżący odbywa karę pozbawienia wolności od [...] 2021 r. do [...] 2021 r. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności, organ wydał decyzję przyznającą zasiłek stały we wskazanych powyżej okresach.
Od tej decyzji Skarżący wniósł odwołanie, domagając się jej zmiany i przyznania prawa do zasiłku stałego za okres od 13 maja 2019 r. do 31 lipca 2020 r. Wyjaśnił, że wniosek o przyznanie zasiłku stałego złożył w dniu 12 maja 2019 r. Organ pomocy społecznej, ustosunkowując się do odwołania, wyjaśnił, że Skarżący w powołanym okresie nie składał wniosku o przyznanie zasiłku stałego.
Decyzją z 15 listopada 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygniecie organu I instancji. W motywach uzasadnienia Kolegium w pierwszej kolejności odniosło się do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Zwrócono uwagę, że Skarżący wystąpił do organu 11 sierpnia 2020 r. o przyznanie zasiłku stałego (data wniosku została ustalona przez Kolegium na podstawie danych znajdujących się w aktach Kolegium Rep.1585/PS/20 i Rep. 1788/PS/20). Postępowanie w sprawie zostało zawieszone do dnia rozpatrzenia odwołania Skarżącego od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 17 kwietnia 2019 r. Wyrokiem z 10 grudnia 2020 r. sygn. akt IV U 299/19 Sąd Rejonowy w Elblągu zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 17 kwietnia 2019 r. w ten sposób, że zaliczył Skarżącego do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym do 31 grudnia 2021 r. stwierdzając, że ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od [...] r., a wobec Skarżącego istnieją wskazania dotyczące odpowiedniego zatrudnienia na stanowisku przystosowanym. Wyrok ten organ I instancji otrzymał 19 kwietnia 2021 r. i postanowieniem z 14 maja 2021 r. podjął zawieszone postępowanie. Następnie Zakład Karny w I. pismem z 12 lutego 2021 r. poinformował, że Skarżący odbywa karę pozbawienia wolności od [...] 2021 r. do [...] 2021 r. Kolegium wskazało, że Skarżący wnioskiem z 2 kwietnia 2021 r. wystąpił o wypłatę zaległego zasiłku stałego za okres od [...] 2019 r. do dnia [...] 2021 r. W uzasadnieniu wniosku powołał się na wyrok z 10 grudnia 2020 r. sygn. akt IV U 299/19 Sądu Rejonowego w Elblągu, którym zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 17 kwietnia 2019 r. oraz okoliczność, że zasiłek powinien zostać mu przyznany od [...] 2019 r., to jest od dnia opuszczenia Zakładu Karnego w I. do [...] 2021 r., to jest do dnia kolejnego pozbawienia wolności. Podniósł, że we wskazanym okresie nie osiągał żadnych dochodów.
Kolegium zwróciło uwagę, że organ pomocy społecznej ustalił, że Skarżący w lipcu 2020 r. osiągnął dochód w wysokości 300 zł, od sierpnia 2020 r. w wysokości 350,50 zł, a od kwietnia 2021 r. nie posiada dochodu.
W kontekście powyższych ustaleń Kolegium stwierdziło, że w myśl art. 37 ust.1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.) dalej: "u.p.s." zasiłek stały przysługuje: pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej w wysokości - w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 645 zł miesięcznie. Za dochód (zgodnie z art. 8 u..p.s.) uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu wlicza się kwoty zasiłku okresowego pobieranego w trakcie zawieszenia postępowania zgodnie z art. 106 ust. 9 u.p.s. Natomiast zgodnie z art. 13 ust. 1 u.p.s. osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z wyjątkiem osób odbywających karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego.
Kolegium zaznaczyło, że w niniejszej sprawie okolicznością bezsporną było spełnienie przez Skarżącego kryteriów przyznania żądanej przez niego pomocy w formie zasiłku stałego. Sporna pozostaje jedynie data nabycia uprawnień do tej formy pomocy. Mając na uwadze powyższe organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. Jeżeli orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostanie dostarczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 7.
W ocenie Kolegium z przywołanych przepisów wynika, że w sytuacji gdy nie zachodzi ciągłość niepełnosprawności, o dacie, od której przysługuje zasiłek stały decyduje data złożenia wniosku. W aktach sprawy, przedłożonych przez organ I instancji, brak jest natomiast wniosku z dnia 12 maja 2019 r. który miał złożyć Skarżący, brak jest też jakiejkolwiek wzmianki o złożeniu takiego wniosku w piśmie Skarżącego z 2 kwietnia 2021r. Kolegium zwróciło również uwagę, że Skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób, aby składał wniosek o przyznanie zasiłku stałego 12 maja 2019 r. Nadto ustalono, że Skarżący w okresie od 1 lutego 2017 r. do 11 sierpnia 2020 r. nie składał wniosku o przyznanie zasiłku stałego.
Kolegium wyjaśniło, że wniosek Skarżącego z 11 sierpnia 2020 r. o przyznanie zasiłku stałego z uwagi na przerwę w pobieraniu zasiłku stałego, niezawinioną przez organ, winien być rozpoznany na zasadach ogólnych, z uwzględnieniem okresu wypłaty świadczenia przewidzianego w art. 106 ust. 3 u.p.s. Skoro wniosek o ustalenie prawa do zasiłku stałego został złożony w dniu 11 sierpnia 2020 r. to od tego miesiąca winno zostać ustalone wnioskowane świadczenie.
Pismem z 31 grudnia 2021 r. Ł.K. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę, w której wywiódł, że organ I instancji powinien już 12 maja 2019 r. zawiesić postępowanie dotyczące przyznania mu zasiłku stałego. Wskazał następnie, że wniosek o przyznanie zasiłku stałego złożył pierwszy raz "12 bądź 13 maja 2019 roku". Dokument w opinii Skarżącego został przez organ zgubiony. Podtrzymał, wyrażone już w odwołaniu stanowisko, że prawo do zasiłku stałego winno mu przysługiwać od 12 maja 2019 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Organ powtórzył przy tym, że w aktach sprawy brak jest wniosku Skarżącego z 12 maja 2019 r., jest te jakichkolwiek wzmianek o złożeniu takiego wniosku w piśmie Skarżącego z 2 kwietnia 2021 r.
Ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik pismem procesowym z 25 sierpnia 2022 r. uzupełnił stanowisko Skarżącego zarzucając Kolegium:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 106 ust. 3 u.p.s. poprzez jego błędne zastosowanie i w efekcie nieprzyznanie zasiłku stałego w okresie 12 maja 2019 r. - 31 lipca 2020 r. w sytuacji, gdy Skarżący 12 maja 2019 r. złożył wniosek o przyznanie prawa do zasiłku stałego, a jednocześnie ciągłość niepełnosprawności Skarżącego została zachowana,
- naruszenie przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 37 ust.1 pkt. 1 u.p.s. poprzez jego błędne zastosowanie, w efekcie zmniejszenie zasiłku stałego przyznanego w okresach 1 września 2020 r. - 31 grudnia 2020 r, 1 stycznia 2021- 28 stycznia 2021 r. mimo, że Skarżący nie osiągnął żadnych dochodów w ww. okresach.
- błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że w okresach 1 września 2020 r. - 31 grudnia 2020 r. oraz 1 stycznia 2021 - 28 stycznia 2021 r. Skarżący osiągnął jakikolwiek dochód, co z kolei doprowadziło do przyznania Skarżącemu zasiłku stałego w zaniżonej wysokości we wskazanych okresach.
W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że 12 maja 2019 r. Skarżący wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z wnioskiem o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej - zasiłku stałego, który został potraktowany przez ww. organ jako wniosek o przyznanie zasiłku okresowego, bowiem na tej podstawie wydano decyzję z 4 czerwca 2019 r. Fakt wydania decyzji świadczy o wpływie stosownego pisma, bowiem zarówno zasiłek okresowy, jak i stały przyznaje się na wniosek zainteresowanej strony. Pomimo tego organ stoi na stanowisku, że w aktach brak jest wniosku Ł.K., w którym Skarżący wnosił o przyznanie mu zasiłku stałego. Pełnomocnik wskazał również, że przepis art. 106 ust. 3 u.p.s. dotyczy sytuacji, kiedy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek. W szczególności przepis ten nie ma zastosowania, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. ) dalej jako: "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
Materialnoprawną podstawą podjętych przez organy administracji rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Ustawa ta przewiduje m.in. udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków stałych. Tego rodzaju zasiłek, w myśl art. 37 ust. 1 u.p.s. przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Z regulacji tej wynikają zatem przesłanki, które muszą być spełnione łącznie aby osoba pełnoletnia samotnie gospodarująca (a taką jest Skarżący) uzyskała omawiane świadczenie, które - co istotne - nie jest przyznawane w ramach uznania administracyjnego, jak ma to miejsce w przypadku większości świadczeń z pomocy społecznej. Po pierwsze zatem, wnioskodawca musi być osobą niezdolną do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolną do pracy. Po drugie, jego dochód musi być niższy od ustalonego ustawą kryterium dochodowego.
W niniejszej sprawie istota sporu nie dotyczy spełnienia tych przesłanek przez Skarżącego, lecz sprowadza się do kwestii, od jakiej daty świadczenie powinno być przyznane. Rozstrzygniecie organu administracji zakwestionowane zostało również w zakresie wysokości zasiłku stałego przyznanego w okresach 1 września 2020 r. – 31 grudnia 2020 r., 1 stycznia 2021 r. ‒ 28 stycznia 2021 r.
W pierwszej kolejności odnieść należy się do kwestii najdalej idącej tj. sposobu ustalenia daty od jakiej świadczenie winno być przyznane Skarżącemu. W tym kontekście wskazać należy na brzmienie art. 106 ust. 3 u.p.s. zgodnie z którym świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został zgłoszony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją – z zastrzeżeniem ust. 7-11 (...).
Przepis ten otrzymał powołane wyżej brzmienie z dniem 1 stycznia 2017 r. na mocy ustawy z dnia 2 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 2016). Dodany wyżej wymienioną ustawą ust. 7 do 11 art. 106 ustawy otrzymał następujące brzmienie:
"7. W przypadku złożenia przez osobę, która nie posiada orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wniosku o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją oraz potwierdzeniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia uzależnionego od niezdolności do pracy albo wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wszczyna się postępowanie o ustalenie uprawnienia do zasiłku stałego, a następnie po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego:
1) w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - postępowanie zawiesza się do dnia dostarczenia orzeczenia;
2) w przypadku niespełnienia któregokolwiek z warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 lub 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - odmawia się przyznania zasiłku stałego.
8. Na okres zawieszenia postępowania przyznaje się z urzędu zasiłek okresowy w wysokości i na zasadach określonych w art. 38.
9. Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 7. Do ustalenia kwoty zasiłku stałego za okres pobierania zasiłku okresowego w trakcie zawieszenia postępowania art. 37 ust. 6 nie stosuje się.
10. Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone po upływie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym dostarczono orzeczenie. Do ustalenia kwoty zasiłku stałego za miesiąc, w którym dostarczono orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, nie stosuje się art. 37 ust. 6 w przypadku pobierania zasiłku okresowego w trakcie zawieszenia postępowania.
11. W przypadku niedostarczenia orzeczenia, o którym mowa w ust. 7, w terminie 3 lat od dnia zawieszenia postępowania lub powzięcia informacji o wydaniu orzeczenia zawieszone postępowanie podejmuje się z urzędu."
Z powyższej regulacji wynika zatem, że osoba, która spełnia niektóre warunki z art. 37 (ust. 1 i 4 u.p.s.), a nie posiada orzeczenia o całkowitej niepełnosprawności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ma możliwość złożenia wniosku o przyznanie świadczenia – zasiłku stałego, który może zostać przyznany od daty złożenia wniosku, o ile dostarczy orzeczenie o niepełnosprawności w terminie 60 dni od daty jego wydania. Złożenie wniosku po upływie 60 dni powoduje, że zasiłek zostaje przyznany od daty wydania orzeczenia. Sytuacja taka miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Organy przyjęły bowiem, że Skarżący przedłożył wyrok Sądu Rejonowego w Elblągu z 10 grudnia 2020 r. sygn. akt IV U 299/19 w terminie określonym w art. 106 ust. 9 u.p.s. Okoliczność ta nie była sporna na żadnym etapie postępowania. Z tego względu przyznany został zasiłek stały od dnia 1 sierpnia 2020 r. tj., począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego.
Brak jest podstaw do uznania, że wniosek Skarżącego został złożony wcześniej niż to wynika z akt sprawy wraz z pismem z 11 sierpnia 2020 r. Skarżący twierdzi, że uczynił to pismem z 12 maja 2019 r, które mylnie zostało potraktowane przez organ jako wniosek o przyznanie zasiłku okresowego. Jednak Skarżący nie kwestionował w żaden sposób decyzji organu I instancji z 4 czerwca 2019 r. o przyznaniu mu świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego od 13 maja 2019 r. do 31 lipca 2019 r. Skoro bowiem decyzja z 4 czerwca 2019 r. o przyznaniu zasiłku okresowego była jaskrawo sprzeczna z wnioskiem Skarżącego – dotyczyła bowiem innego niż oczekiwane świadczenia – to zupełnie niezrozumiała pozostaje bierność i w efekcie brak odwołania od tego rozstrzygnięcia oraz jego akceptacja. Powyższe zachowanie podważa wiarygodność twierdzeń Skarżącego, że pismem z 12 maja 2019 r. wystąpił on o przyznanie właśnie zasiłku stałego. Również redakcja i brzmienie wniosku z dnia 11 sierpnia 2020 r. świadczą o tym, że Skarżący traktował go w chwili złożenia jako pierwsze żądanie dotyczące ustalenia prawa do zasiłku stałego. W piśmie tym w żaden sposób nie sygnalizowano, że jest to powtórny wniosek o przyznanie zasiłku stałego. Skarżący wskazał wprost: "zwracam się z wnioskiem do M.O.P.S. w O. o przyznanie mi zasiłku stałego (...)". Kolegium słusznie zatem podzieliło stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym datą złożenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego był dzień 11 sierpnia 2020 r. W rozpoznawanej sprawie brak było jakichkolwiek wiarygodnych i weryfikowalnych dowodów pozwalających na przyjęcie innej wcześniejszej niż 11 sierpnia 2020 r. daty złożenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego.
Pełnomocnik skarżącego uznał nadto, że organy w sposób błędny stosowały art. 106 ust. 3 u.p.s., bowiem ten dotyczy sytuacji, kiedy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie. Jak wywodził pełnomocnik "przepis ten nie ma natomiast zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek. W szczególności przepis ten nie ma zastosowania, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności." Jak podał dalej pełnomocnik "Skarżący w przeszłości utrzymywał się z przyznanego zasiłku stałego w okresie 1 grudnia 2011 r. ‒ 17 grudnia 2015 r. Należy zatem przyjąć, że przesłanka niepełnosprawności Skarżącego w stopniu umiarkowanym była spełniona w sposób ciągły, co najmniej od [...] r., zaś wniosek z 12 maja 2019 r. jest kolejnym wnioskiem o przyznanie świadczenia."
Przedstawione wyżej stanowisko Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie wniosek Skarżącego o przyznanie zasiłku stałego słusznie potraktowany został jako składany po raz pierwszy, a nie jako jego kontynuacja. W przyznaniu i wypłacie Skarżącemu świadczeń w postaci, tak zasiłku stałego jak i okresowego zachodziły bowiem przerwy niezawinione przez organ pomocy społecznej. W toku postepowania ustalono bowiem, że Skarżący (k. 18 akt administracyjnych sygn. REP/42/PS/22) posiadał prawo do zasiłku stałego:
- od 1 grudnia 2011 r. do 17 grudnia 2015 r., od [...] 2015 r. odbywał zaś karę pozbawienia wolności, co zgodnie z art. 13 ust. 1 u.p.s. stanowiło negatywną przesłankę dla uprawnienia do świadczeń pomocy społecznej, w tym zasiłku stałego;
- od 1 listopada 2016 r. do 31 stycznia 2017 r. zasiłek stały nie przysługiwał Skarżącemu, a świadczenie uznane zostało za nienależnie pobrane z uwagi na zatajenie dochodu;
- od 1 sierpnia 2020 r. Skarżący miał ustalone prawo do zasiłku okresowego na czas zawieszenia postępowania o ustalenie zasiłku stałego. Prawo to zostało uchylone [...] 2021 r. w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności.
Wskazane powyżej okoliczności – okresy utraty uprawnień do zasiłku okresowego i stałego – wykluczają możliwość uznania, że świadczenie przyznane z wniosku Skarżącego z 11 sierpnia 2020 r. mogło być zakwalifikowane jako kontynuacja wcześniejszych świadczeń. Nie zachodziła bowiem w realiach rozpoznawanej sprawy ich ciągłość. Okolicznością wystarczająca dla uznania naruszenia ciągłości prawa do świadczenia, była jego utrata [...] 2021 r. w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Nadto jak wynika z akt sprawy złożenie wniosku o zasiłek okresowy w dniu 12 maja 2019 r. miało miejsce w związku z trudnościami w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego. Zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 u.p.s. osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z wyjątkiem osób odbywających karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. Tym samym pobyt w zakładzie karnym, nie ograniczał się do faktycznego wstrzymania wypłaty świadczenia. Okoliczność ta stanowiła – zgodnie z literalną wykładnią art. 13 ust. 1 u.p.s. – przesłankę utraty prawa do świadczenia z pomocy społecznej.
W kontekście wpływu utraty świadczenia z pomocy społecznej związanego z pobytem w zakładzie karnym w świetle art. 106 ust. 3 u.p.s. wypowiedział się WSA w Szczecinie w wyroku z 26 września 2019 r. (sygn. akt II SA/Sz 491/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazano, że "Okoliczność ta (pobyt w zakładzie karnym) ma istotne znaczenie dla wyniku sprawy. W zaistniałej sytuacji, zdaniem Sądu, nie zachodzi przesłanka kontynuacji pobierania świadczenia. (...) Z uwagi na przerwę w pobieraniu zasiłku stałego, niezawinioną przez organ, winien być rozpoznany na zasadach ogólnych, z uwzględnieniem okresu wypłaty świadczenia przewidzianego w art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej."
W odniesieniu do zarzutu zaniżenia wysokości świadczenia w okresach 1 września 2020 r. – 31 grudnia 2020 r., 1 stycznia 2021 r. ‒ 28 stycznia 2021 r. Sąd podzielił i przyjął za własne stanowisko organu, zgodnie z którym do dochodu osoby wlicza się kwoty zasiłku okresowego pobieranego w trakcie zawieszenia postępowania, zgodnie z treścią art. 106 ust. 9 u.p.s. Stosownie do art. 106 ust. 9 zd. drugie u.p.s. do ustalenia kwoty zasiłku stałego za okres pobierania zasiłku okresowego w trakcie zawieszenia postępowania art. 37 ust. 6 nie stosuje się. Tym samym nie ma zastosowania przepis art. 37 ust. 7 u.p.s., zgodnie z którym przy ustalaniu uprawnienia oraz wysokości zasiłku stałego do dochodu nie wlicza się kwoty zasiłku okresowego. Nie budzi wątpliwości Sądu okoliczność, że regulacja art. 106 ust. 9 u.p.s. stanowi lex specialis w stosunku do reguły ogólnej wyrażonej w art. 37 ust. 7 tej ustawy. W konsekwencji kwoty zasiłku stałego ustalone przez organ I instancji zostały naliczone prawidłowo, bowiem pomniejszono kwotę zasiłku stałego o wysokość otrzymywanego w tych okresach zasiłku okresowego.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
O kosztach wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a., § 4 ust. 1 i 2 oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 68).