IV SA/Po 213/22

IV SA/Po 213/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /sprawozdawca/
Maria Grzymisławska-Cybulska /przewodniczący/
Monika Świerczak
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 478
art. 93 ust. 2 pkt 1, art. 86 ust. 1 pkt 1-4, art. 87
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.
Sentencja
[...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Sędziowie WSA Monika Świerczak WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w P. z dnia 31 stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Uniwersytetu [...] w P. na rzecz skarżącej E. W. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 09 lipca 2021 r. E. W. (zwana dalej także "Wnioskodawczynią" lub "Skarżącą") zwróciła się o przyznanie jej stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania w innym obiekcie na rok akademicki 2021/2022.
Na odwrocie wniosku odnotowano, że Wydziałowa Komisja Stypendialna po rozpatrzeniu wniosku przyznaje stypendium od miesiąca X/21 na rok akademicki 2021/22 tylko na m-c X/2021 r. w formie stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości [...] zł. Powyższe zostało oznaczone datą i miejscem wydania: P., 29 października 2021r. i podpisane przez Prodziekana ds. Studentów. Wnioskodawczyni została poinformowana o załatwieniu jej wniosku w wewnętrznym uniwersyteckim systemie operacyjnym "Wirtualny Dziekanat" w dniu 17 listopada 2021 r. W systemie tym odnotowano także, iż stypendium nie przysługuje – przekroczenie okresu 6 lat (art. 93 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym i nauce).
Pismem z dnia 30 listopada 2021 r. E. W. wniosła do Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w P. o uchylenie decyzji z dnia 17 listopada 2021r. o wstrzymaniu wypłaty stypendium socjalnego oraz dopłaty do kwatery. Zarzuciła naruszenie art. 93 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez nieuprawnione przyjęcie, że niemożliwe stało się przyznanie stypendium z uwagi na przekroczenie przez E. W. okresu 6 lat od chwili podjęcia po raz pierwszy studiów.
W uzasadnieniu odwołania podniosła, przywołując orzecznictwo sądowoadministracyjne, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" nie jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statutu studenta". Zaznaczyła, że stypendium socjalne nie przysługiwało Skarżącej w roku akademickim 2013/2014. Podniosła, że w istocie stypendia są przyznawana na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres 9 miesięcy w toku (od października do czerwca), co oznacza, że student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez okres 3 miesięcy. Toteż, nie można uznać, zdaniem Skarżącej, że prawo do świadczeń przysługuje studentowi przez cały rok kalendarzowy, a okres ten brany jest pod uwagę (błędnie) przy ustaleniu 6-letniego maksymalnego okresu, w jakim świadczenie przysługuje.
Decyzją nr [...] z dnia 31 stycznia 2022 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] w P. (zwana dalej także "Organem") orzekła, że E. W. nr [...] studentka 3 semestru studiów stacjonarnych drugiego stopnia na kierunku [...] nie otrzymuje stypendium socjalnego w roku akademickim 2021/22. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 86 i art. 91 – 94 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 85, z późn. zm.), w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256) oraz na podstawie § 22 - § 27 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] w P. stanowiącego załącznik do Zarządzenia Rektora nr [...] z dnia 01 października 2019 r.
W uzasadnieniu Organ wyjaśnił, że E. W. nie spełnia warunków otrzymania pomocy materialnej, określonych w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz Regulaminie świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] w P., ponieważ upłynął jej okres przysługiwania świadczeń.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt. 1 ustawy "świadczenia [...] przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat." Natomiast widoczny w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on okres studiów E. W. przedstawia się następująco:
- Uniwersytet [...] w P., Ekonomia: od 16.09.2013 do 03.04.2014 r.;
- Uniwersytet [...] w P., Ekonomia: od 11.09.2014 do 27.04.2015 r.;
- Uniwersytet [...] w P., Ekonomia: od 24.09.2015 do 05.04.2017 r.;
- Uniwersytet [...] w P., Ekonomia: od 1.10.2017 do 10.04.2020 r.;
- Uniwersytet [...] w P., Finanse i rachunkowość: od 1.10.2020 do nadal.
Jak ocenił Organ, do dnia 01 października 2021 r. łączny okres studiowania E. W. przekroczył 72 miesiące.
Przywołując interpretację Ministerstwa Edukacji i Nauki dotyczącą art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce (dostępną na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji i Nauki), Organ uznał, że nie może być przyznane stypendium dla osób niepełnosprawnych ani żadna inna forma pomocy materialnej, z uwagi na to, że środki publiczne pochodzące z budżetu państwa muszą być wydatkowane zgodnie z przeznaczeniem.
Pismem z dnia 08 marca 2022 r. E. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w P. nr [...] z dnia 31 stycznia 2022 r. o odmowie przyznania stypendium socjalnego, zaskarżając ją w całości i żądając "uchylenia decyzji, dokonanie wyrównania nieotrzymanych świadczeń (stypendium socjalnego ...) od listopada" oraz zasądzenia od Organu zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu Skarżąca potwierdziła, że jej łączny okres studiowania przekroczył 72 miesiące. Skarżąca nie zgodziła się jednak z otrzymaną decyzją, ponieważ jej zdaniem na gruncie Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce pojęcie "przysługiwania świadczenia" nie jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statusu studenta". Zdaniem Skarżącej, pojęcie "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczeń, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. Toteż, nie można podzielić poglądu, że dla biegu okresu, w którym można otrzymać stypendium, nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. Sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia dla uzyskania danego stypendium. Stypendium to "przysługuje" konkretnej osobie dopiero po spełnieniu określonych warunków, do których zalicza się posiadanie statusu studenta, wyrażenie woli ubiegania się o pomoc oraz spełnienie dodatkowych wymagań przewidzianych dla świadczeń danej kategorii. Jak wskazała Skarżąca, prawdą jest, że w ubiegłych latach otrzymywała ona stypendium socjalne, jednak jak podkreślono, nie przysługiwało ono Skarżącej przez cały okres 72 miesięcy.
Nadto, Skarżąca zwróciła uwagę, że zgodnie z art. 92 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres 9 miesięcy w roku (od października do czerwca). W roku akademickim student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez okres 3 miesięcy (od lipca do września). W konsekwencji nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy, a okres ten brany jest pod uwagę przy ustalaniu 6-letniego maksymalnego okresu, w jakim świadczenie przysługuje.
Skarżąca podała także, że z uwagi na swój stan zdrowia kilkukrotnie zaprzestawała i wznawiała studia.
W odpowiedzi na skargę z dnia 04 kwietnia 2022 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] w P. wniosła o oddalenie skargi w całości.
W uzasadnieniu Organ wyjaśnił ponownie, że Skarżącej odmówiono przyznania stypendium socjalnego w roku akademickim 2021/2022 z uwagi na fakt, iż upłynął okres przysługiwania świadczeń określony w art. 93 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Zdaniem Organu, oznacza to łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesiące), w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Okres ten odpowiada maksymalnemu czasowi trwania studiów stacjonarnych łącznie pierwszego i drugiego stopnia albo jednolitych studiów magisterskich (art. 65 ustawy), a więc w tym zakresie system jest spójny. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera.
Organ podniósł, że w praktyce w systemie teleinformatycznym istnieje jedynie informacja o okresach studiowania danego studenta - system sam generuje informacje kiedy okres 72 miesięcy został przekroczony i w ten sposób uczelnie mogą określić sumaryczny okres kształcenia wyższego danego studenta (kiedy student zmienia uczelnie wyższe). Toteż, zdaniem organu, okres 6-letni przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy, co następuje z chwilą ślubowania, ponieważ w praktyce nie istnieje inna możliwość weryfikacji upływu 6 lat.
Organ zaznaczył, że Skarżąca prezentuje jedynie wykładnię językową, którą uznać należy za wadliwą, bowiem jest niewystarczająca i pozbawiona wykładni systemowej, a w konsekwencji stoi w sprzeczności z systemem pobierania świadczeń w szkolnictwie wyższym z powodów wskazanych poniżej. Zdaniem Organu, ustawodawca określił obowiązujący wszystkich studentów jednakowy okres przysługiwania świadczeń w ramach studiów (6 lat), umożliwiający ukończenie studiów ze wsparciem z budżetu państwa w regulaminowym czasie (np. studia jednolite magisterskie trwają 5 lat, student ma prawo do rocznego urlopu dziekańskiego, a więc łącznie 6 lat). Każdy student dysponuje potencjalną możliwością korzystania ze świadczeń przez ten sam okres, zaś realizacja tego uprawnienia w sposób oczywisty jest uwarunkowana indywidualnie i uzależniona od spełniania kryteriów otrzymania stypendiów i zapomogi, decyzji studenta co do wyboru kierunku studiów i sposobu realizacji procesu kształcenia. Nie każdy student będzie zatem korzystał z tego uprawnienia przez taki sam okres, w szczególności jest to uzależnione od indywidualnej sytuacji i potrzeb studenta. Sprzyja to, zdaniem Organu, racjonalnemu planowaniu przez studentów ścieżki kształcenia z uwzględnieniem 6-letniego okresu przysługiwania prawa do świadczeń. Organ zwrócił uwagę, że prawo do świadczeń ściśle związane z okresem studiowania na kierunku studiów ma także funkcję dyscyplinującą do terminowej realizacji toku studiów.
Organ podniósł, że zaprezentowane stanowisko uwzględnia także wykładnię historyczną, bowiem omawiana regulacja jest rozwinięciem obowiązującej w poprzednim stanie prawnym zasady określonej w art. 184 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.). W myśl bowiem ówcześnie obowiązujących przepisów studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuował naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługiwały świadczenia, chyba że kontynuował on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres 3 lat. Ograniczenie czasowe uprawnienia do świadczeń w ramach studiów dotyczyło, podobnie jak obecny 6-ietni okres, wszystkich studentów, niezależnie od czasu trwania studiowanego kierunku, jednakże funkcjonowało ono wyłącznie na studiach kontynuowanych w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra po ukończeniu studiów pierwszego stopnia. Zdaniem Organu, rozwiązanie to, poprzez brak czasowego limitu prawa do świadczeń na studiach pierwszego stopnia oraz jednolitych studiach magisterskich, umożliwiało nieograniczone studiowanie ze wsparciem z budżetu państwa na kolejnych kierunkach studiów bez ich ukończenia, co niejednokrotnie prowadziło do nadużywania przez studentów prawa do otrzymywania świadczeń.
Odnosząc się do zaprezentowanego przez Skarżącą stanowiska w sprawie, Organ podniósł, że stoi ono w sprzeczności z celem systemu świadczeń dla studentów oraz pozostałymi regulacjami art. 93 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, a także możliwości jego praktycznego zastosowania, np. w zakresie zapomogi, która jest świadczeniem jednorazowym, zatem nie sposób określić upływu 6-letniego okresu przysługiwania zapomogi w oderwaniu od okresu studiów. Przyjmując wykładnię prezentowaną przez Skarżącą, student mógłby uczynić ze stypendiów swoje centrum utrzymania finansowego, rozpoczynając rok rocznie studia i ich nie kończyć, a następnie w kolejnym roku podejmować nowe studia i znów ich nie kończyć, aż upłynie mu 6 lat pobierania świadczeń i nie zdobywając przy tym tytułu.
Organ zauważył także, że w praktyce okres uprawnienia do danego świadczenia byłby niekiedy trudny do zweryfikowania przez organy przyznające świadczenie - student przenoszący się z innej uczelni rozpoczyna na nowej uczelni z pustą kartoteką, a nowa uczelnia nie ma wiadomości odnośnie pobierania świadczeń studenta na poprzedniej uczelni (brak takiej informacji, o czym wspomniano wyżej). Ponadto, należy zauważyć, że interpretacja utożsamiająca przysługiwanie świadczenia z jego otrzymywaniem jest niemożliwa do zastosowania w odniesieniu do zapomogi, która jest świadczeniem jednorazowym. Nie sposób bowiem według tej interpretacji określić daty początkowej i daty końcowej upływu 6-letniego okresu przysługiwania zapomogi (niepowiązanego z okresem studiów), skoro nie jest ona przyznawana na konkretny okres, lecz jednorazowo.
Powołując się na argumentację świadczącą o wadliwości wykładni prezentowanej przez Skarżącą, Organ wskazał na nowelizację przywołanych przepisów z dniem 18 grudnia 2021 roku. Otóż zgodnie z aktualnym, nowym brzmieniem przepisów art. 93 ust. 4, ust. 5, ust. 6 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. W tym kontekście Organ zaznaczył, że ustawodawca nie wyeliminował z przepisów odnoszących się do okresu trwania prawa pobierania świadczeń przez studenta zwrotu "przysługują świadczenia" i nadal mogą one budzić wątpliwości interpretacyjne. Natomiast, w dalszych przepisach doprecyzowano co się wlicza do takiego okresu. Gdyby przyjąć wykładnię prezentowaną przez Skarżącą nowe brzmienie przepisów nie miałoby sensu - zgodnie z takim stanowiskiem student miałby prawo pobierania świadczeń przez okres np. 9 miesięcy (przy studiach pierwszego stopnia), przy czym te 9 miesięcy rozumiano by jako faktycznie pobieranie świadczeń, a tym samym do tego okresu wliczałoby się wszystkie rozpoczęte semestry na studiach - i to w których pobierałby świadczenia. Wykładnia językowa, którą posiłkuje się Skarżąca tworzyłaby w powyższych okolicznościach sytuację bez wyjścia i wzajemnie sprzeczną, nie wspominając o spójności przepisów.
Reasumując, zdaniem Organu, wykładnia przepisów prezentowana przez Skarżącą jest niepełna i niewyczerpująca, a także oderwana od wykładni historycznej, systemowej i funkcjonalnej. Uznać należy, iż pogląd, zgodnie z którym okres 6 lat przysługiwania świadczenia byłby tożsamy z okresem 6 lat faktycznego pobierania świadczenia przez studenta, jest wadliwy.
Zarządzeniem Sędziego sprawozdawcy z 04 lipca 2022r. Odwoławcza Komisja Stypendialna została wezwana do uzupełnienia akt administracyjnych sprawy poprzez nadesłanie:
a. oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii "decyzji z dnia 17 listopada 2021 r. o wstrzymaniu wypłaty stypendium socjalnego oraz dopłaty do kwatery", która przywołana została przez Skarżącą w treści jej odwołania z dnia 30 listopada 2021 r. do Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w P. ;
b. zwrotnego potwierdzenia odbioru przez Skarżącą decyzji Prodziekana ds. Studiów z dnia 29 października 2021 r. o przyznaniu "stypendium od miesiąca X/21 na rok akademicki 2021/22 tylko na m-c X/2021 r. stypendium socjalne w zwiększonej wysokości [...] zł";
c. pełnej informacji o przydzielonych świadczeniach na rzecz Skarżącej E. W. przez Uniwersytet [...] w P. uwidocznionej w systemie "Wirtualny Dziekanat". Przy czym wskazano w wezwaniu, że w przekazanych aktach administracyjnych zawarto wydruk z "Wirtualnego Dziekanatu" uwidaczniający wyłącznie złożone wnioski, pomijając dalszą część informacji zawartych w "Wirtualnym Dziekanacie" o przydzielonych świadczeniach (k. [...] akt sąd.).
Po ponownym wezwaniu do wykonania powyższego zarządzenia, Uniwersytet [...] w P. w odpowiedzi z 16 sierpnia 2022r. w zakresie informacji o przydzielonych świadczeniach na rzecz skarżącej E. W. przedłożył wydruki oraz skany uwidocznione w systemie "Wirtualny Dziekanat". Jednocześnie poinformował, że nie może przesłać oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii decyzji z dnia 17 listopada 2021 r. "o wstrzymaniu wypłaty stypendium socjalnego oraz dopłaty do kwatery" oraz zwrotnego poświadczenia odbioru przez Skarżącą decyzji z dnia 29 października 2021 r. "o przyznaniu stypendium od miesiąca X/21 na rok akademicki 2021/2022 tylko na m-c X/2021 r.", ponieważ nie jesteśmy w posiadaniu takich dokumentów. W/w decyzje nie zostały wydane, wstrzymanie wypłaty stypendium nastąpiło w wyniku czynności materialno-technicznej, o czym poinformowano Skarżącą w systemie "Wirtualny Dziekanat" w dniu 17 listopada 2021 r. (k. [...] akt sąd.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna i zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 18 lipca 2022 r., na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (k. 33 akt sąd.). Strony zostały o tym poinformowane oraz umożliwiono im złożenie dodatkowych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być podnoszone na rozprawie (k. 35, 38, 40, 46 akt sąd.).
Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że w zasadzie sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., zwanej dalej – "P.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 P.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w P. z 31 stycznia 2022r. stwierdzająca, że Pani E. W. nr albumu [...] studentka 3 semestru studiów stacjonarnych drugiego stopnia na kierunku [...] "nie otrzymuje" stypendium socjalnego w roku akademickim 2021/22.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 478, zwanej dalej "u.s.w.n.", w brzmieniu przed 18 grudnia 2021r.), a także przepisy wewnętrzne Uniwersytetu [...] w P. w postaci Załącznika do Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniewrsytetu z dnia 1 października 2020r. stanowiącego Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] w P..
W pierwszej kolejności przywołać należy treść przepisu art. 86 ust. 1 u.s.w.n., zgodnie z którym student może ubiegać się o: stypendium socjalne; stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogę, stypendium rektora, stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1- 4 oraz odmowa jego przyznania następuje w drodze decyzji (ust. 2 u.s.w.n.). Na wniosek samorządu studenckiego świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, są przyznawane przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną. Większość członków komisji stanowią studenci. Decyzję podpisuje przewodniczący komisji albo upoważniony przez niego wiceprzewodniczący komisji (ust. 3 u.s.w.n.). Oznacza to, że zarówno przyznanie, jak i odmowa przyznania świadczenia odbywa się w formie decyzji administracyjnej. Do decyzji podejmowanych przez właściwe organy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie K.p.a. oznacza konieczność stosowania przez organ procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony.
Zgodnie z art. 104 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (§ 2).
Decyzja zawiera: 1) oznaczenie organu administracji publicznej; 2) datę wydania; 3) oznaczenie strony lub stron; 4) powołanie podstawy prawnej; 5) rozstrzygnięcie; 6) uzasadnienie faktyczne i prawne; 7) pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania; 8) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji; 9) (...) (art. 107 § 1 K.p.a.). Dalej uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3). Można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony; nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania (§ 4). Organ może odstąpić od uzasadnienia decyzji również w przypadkach, w których z dotychczasowych przepisów ustawowych wynikała możliwość zaniechania lub ograniczenia uzasadnienia ze względu na interes bezpieczeństwa Państwa lub porządek publiczny (§ 5). Decyzję doręcza się stronom na piśmie (art. 109 § 1 K.p.a.).
Odpowiednie regulacje zawarte zostały także w Regulaminie świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] z 1 października 2020r. (Załącznik do Zarządzenia Rektora nr [...]). Przyznanie świadczeń, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa ich przyznania następuje w drodze decyzji administracyjnej (§ 2 ust. 4 Regulaminu). Decyzje dotyczące świadczeń, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 1-4, są wydawane i doręczane w formie elektronicznej. Decyzje te podpisuje podpisem elektronicznym przewodniczący komisji. Student otrzymuje decyzję na swoje konto w Wirtualnym Dziekanacie (§ 29 ust. 1 Regulaminu). Do postępowania w sprawie przyznania świadczeń stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżeniu decyzji do sądu administracyjnego (§ 31 Regulaminu).
Także w przywołanej przez Uniwersytet w zaskarżonej decyzji z 31 stycznia 2022r. interpretacji przepisów Ministerstwa Edukacji i Nauki z 20 września 2019 r. w zakresie świadczeń dla studentów od 1 października 2021 r. wyraźnie odniesiono się do rozstrzygnięć dotyczących świadczeń pomocy materialnej (pkt 9). Jednoznacznie wskazano, że przyznanie świadczenia oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. Decyzję uczelnia doręcza studentowi na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, jest możliwe, jeżeli student spełni jeden wymienionych warunków. Decyzja wydana w formie dokumentu elektronicznego zawiera kwalifikowany podpis elektroniczny. Składniki decyzji określa art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności decyzja zawiera pouczenie o przysługujących od tej decyzji środkach odwoławczych. Decyzja odmowna wymaga uzasadnienia.
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy, mając na uwadze przedłożone akta administracyjne sprawy oraz ich uzupełnienie w aktach sądowych na wezwanie Sądu, przyjąć należy, że w istocie organ I instancji – Wydziałowa Komisja Stypendialna Uniwwersytetu [...] w związku z wnioskiem E. W. z 09 lipca 2021r. o przyznanie stypendium socjalnego zwiększonego na rok akademicki 2021/2022r nie wydała decyzji załatwiającej ten wniosek. W aktach sprawy znajduje się powyższy wniosek, na odwrocie którego wprawdzie wskazano, że Wydziałowa Komisja Stypendialna przyznaje stypendium socjalne zwiększone w wysokości [...] zł tylko za miesiąc październik 2021r. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę stanowi to odzwierciedlenie wniosków jakie zostały poczynione na posiedzeniu Komisji w dniu 29 października 2021r., stanowiące wytyczne co do rozstrzygnięcia sprawy, jakie powinno zostać zawarte w odrębnie sporządzonej i doręczonej decyzji. W świetle art. 86 ust. 2 u.s.w.n. oraz art. 107 § 1 K.p.a. nie można takiej formie załatwienia wniosku z 09 lipca 2021r. przypisać postaci decyzji. Nie zawiera bowiem oznaczenia strony, powołania podstawy prawnej, uzasadnienia faktycznego i prawnego, pouczenia o trybie i środkach odwołania oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach tego zrzeczenia. W szczególności brak pełnego rozstrzygnięcia i uzasadnienia co do odmowy przyznania stypendium za pozostały okres, skoro wnioskodawczyni wnosiła o stypendium za cały rok akademicki 2021/22. Rozstrzygnięcie w sprawie nie zostało zatem wydane i doręczone w formie elektronicznej. Skarżąca nie otrzymała bowiem na swoje konto w zintegrowanym systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on (art. 342 i nast. u.s.w.n.), zwanym w sprawie "Wirtualnym Dziekanatem" jakiejkolwiek decyzji podpisanej podpisem elektronicznym i złączonej w formie dokumentu elektronicznego w tym systemie. Nie doręczono wnioskodawczyni rozstrzygnięcia w sprawie w sposób przewidziany powyżej wskazanymi przepisami prawa jak i Regulaminu. Z przedłożonych przez organ do akt sprawy zrzutów z powyższego systemu wynika tylko tyle, że w zakładce stypendia odnotowano złożenie wniosku do Wydziału WE na rok 2021/22, przyznano wypłatę dopłaty do kwatery od 01.10.2021 do 31.10.2021 w wysokości [...] zł oraz stypendium socjalne za ten sam okres w wysokości [...] zł.
Podkreślić przy tym należy, że sam organ potwierdził w piśmie procesowym z 16 sierpnia 2022r., że decyzję z 29 października 2021r., ani z 17 listopada 2022r. nie zostały wydane. Natomiast adnotacja w systemie z 17 listopada 2021r. stanowiła czynność materialno-techniczną wstrzymania wypłaty stypendium socjalnego zwiększonego.
W tym stanie rzeczy, wskazać należy, że w świetle przywołanych powyżej przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce oraz Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązkiem Wydziałowej Komisji Stypendialnej było wydanie odrębnego aktu w formie decyzji administracyjnej załatwiającej wniosek, jak na to wskazuje przepis art. 104 § 1 K.p.a. w zw. z art. 86 ust. 2 u.s.w.n. Decyzja dla swojej prawidłowości winna zawierać wszystkie niezbędne i wymagane prawem elementy, w tym w szczególności oznaczenie organu administracji publicznej wydającego decyzję, datę wydania decyzji zgodną z data posiedzenia Komisji, oznaczenie strony do której jest skierowana, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne z przywołaniem faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, w szczególności w części odmawiającej przyznanie zwiększonego stypendium, stosowne pouczenie i podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji.
Ubocznie Sąd zauważa, że taka decyzja elektroniczna została wydana w drugiej sprawie E. W. (IV SA/Po [...]) dotyczącej odmowy przyznania stypendium Rektora Uniwersytetu w roku akademickim 2021/2022, gdzie po wezwaniu Sądu organ I instancji ostatecznie przedłożył decyzję z 10 listopada 2021r. załatwiającą wniosek o przyznanie stypendium Rektora za wyróżniające wyniki w nauce wraz z potwierdzeniem jej podpisania, umieszczenia w formie elektronicznej w systemie "Wirtualny Dziekanat" i odebrania decyzji w systemie eHMS, gdyż studentka wyraziła zgodę na otrzymywanie decyzji drogą elektroniczną.
Skoro w niniejszej sprawie nie została wydana decyzja organu I instancji, to niedopuszczalne było odwołanie E. W. od takiej nieistniejącej decyzji. Organowi odwoławczemu umknęło, że w istocie odwołanie wniesione 30 listopada 2021r. zawierało żądanie uchylenia decyzji, a właściwie czynności materialno-technicznej wstrzymania wypłaty stypendium socjalnego, a nie od decyzji załatwiającej jej wniosek z 09 lipca 2021r., bo takiej organ ten nie wydał i jej nie doręczył. Możliwość wniesienia odwołania od takiej czynności materialno-technicznej powinna być poddana odrębnej ocenie organu odwoławczego, czemu nie dał wyrazu w zaskarżonej decyzji z 31 stycznia 2022r. Rolą Sądu, z uwagi na brak jakichkolwiek rozważań w tym zakresie Odwoławczej Komisji Stypendialnej nie jest rozpoznawanie sprawy w tym aspekcie.
Zagadnienie dopuszczalności odwołania należy rozpatrywać w kontekście wymagań stawianych odwołaniu przez przepisy K.p.a. lub przepisy szczególne. Jak stanowi art. 127 § 1 K.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 1 i 2 K.p.a.).
W orzecznictwie ugruntował się pogląd, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych (por. m.in. wyrok NSA z 10 marca 2009 r., II OSK 316/08, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). W pierwszej grupie wymienić można brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego lub wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych. Do podmiotowych przyczyn niedopuszczalności odwołania zalicza się wniesienie środka zaskarżenia przez osobę niemającą do tego legitymacji, bądź przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych (por. m.in. wyrok NSA z 11 grudnia 2007 r., II OSK 1661/06, CBOSA).
W kontrolowanej sprawie zaistniała przyczyna niedopuszczalności odwołania w postaci braku przedmiotu zaskarżenia. Jak wyżej wskazano, odwołanie nie zostało bowiem wniesione od decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 § 1 i 2 K.p.a. Aby można było akt organu administracji publicznej zakwalifikować jako decyzję administracyjną, powinien zawierać elementy wymienione w art. 107 K.p.a., do czego nie doszło w niniejszej sprawie, jak wskazano powyżej.
W tym stanie sprawy organ odwoławczy winien był stwierdzić niedopuszczalność odwołania. Skoro tego nie uczynił i rozpoznał merytorycznie odwołanie, naruszył w niniejszej sprawie przepis art. 127 § 2 K.p.a. w zw. z art. 134 K.p.a., co stanowi o naruszeniu przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji, jak Sąd orzekł w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a.
W ocenie Sądu powyższe uchybienia stanowią zasadniczą podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego.
Nadto, Sąd zauważa, że decyzja organu odwoławczego została sporządzona niestarannie. W podstawie prawnej decyzji przywołano postanowienia § 22 - § 27 Regulaminu świadczeń dla studentów UPP, podczas gdy przepisy te dotyczą pomocy materialnej w zakresie stypendium Rektora. W uzasadnieniu decyzji organ skonstatował, że wnioskodawczyni nie może być przyznane stypendium dla osób niepełnosprawnych, podczas gdy wnosiła ona o stypendium socjalne zwiększone.
W tym stanie sprawy po ponownym rozpoznaniu sprawy Wydziałowa Komisja Stypendialna wyda decyzję załatwiającą sprawę z wniosku z 09 lipca 2021r. zgodnie z art. 104 § 1 K.p.a. i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. w zw. z art. 86 ust. 2 u.s.w.n. oraz doręczy ją skarżącej w sposób przewidziany przepisami, w tym szczególnymi wynikającymi z u.s.w.n. oraz Regulaminu świadczeń dla studentów otwierając tym samym wnioskodawczyni ewentualną możliwość skutecznego złożenia odwołania do Odwoławczej Komisji Stypendialnej, gdy nie będzie zadowolona z treści rozstrzygnięcia. Wydziałowa Komisja uwzględni przy tym poniżej wskazane stanowisko Sądu w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Odnosząc się do zasadniczej kwestii będącej przedmiotem sporu w niniejszej sprawie, Sąd wskazuje, że nie podziela stanowiska Odwoławczej Komisji Stypendialnej, zwłaszcza że jest ono niekonsekwentne. W niniejszej sprawie Skarżąca wnioskowała o przyznanie stypendium socjalnego zwiększonego na rok akademicki 2021/2022.
Sąd podziela stanowiska orzecznictwa sądowoadministacyjnego wskazujące, że użyte przez ustawodawcę w art. 87 ust. 1 u.s.w.n. sformułowanie "może otrzymać" wskazuje jednoznacznie, że decyzja o przyznaniu stypendium ma charakter uznaniowy. Komisja Stypendialna jako podmiot administracji publicznej ma więc swobodę w wydaniu tejże decyzji. Kontrola sądu administracyjnego w tego rodzaju sprawach, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest ograniczona. Sprowadza się do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie wyjaśnione zostały istotne w sprawie okoliczności, a zatem czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a. w zw. z art. 48 u.s.w.n. oraz czy w sposób wszechstronny rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, a następnie dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego świadczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 lipca 2020 roku, sygn. akt II SA/Ol 107/20, dostępne CBOSA).
Istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest jej uzasadnienie. Powinno ono także zgodnie z art. 11 K.p.a. w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Strona może, bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.: "uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa". Uzasadnienie jest niezbędnym elementem decyzji administracyjnej i stanowi integralną jej część. Zdaniem Sądu uzasadnienie decyzji Odwoławczej Komisji zdecydowanie nie czyniło zadość wskazanemu przepisowi. Było one lakoniczne i nie odnosiło się do indywidualnej sytuacji wnioskodawczyni. Uzasadnieniem "nie otrzymania" stypendium socjalnego w roku akademickim 2021/2022 było jedynie przytoczenie części przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. bez dalszego wyjaśnienia przyjętego stanowiska w niniejszej sprawie. Wskazano okres studiów wnioskodawczyni wynikający z systemu POL-on i skonstatowano, że do dnia 1 października 2021r. łączny okres studiowania przekroczył 72 miesiące. Na poparcie swojego stanowiska Komisja przytoczyła informację ze strony internetowej Ministrostwa Edukacji i Nauki, by ostatecznie wskazać, że studentce nie może być przyznane stypendium dla osób niepełnosprawnych, ani żadna inna forma pomocy materialnej. Tym samym naruszono też przepisy postępowania, a konkretnie art. 107 § 3 k.p.a.
Zgodnie z ust. 3 art. 86 u.s.w.n. na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1 – 4, są przyznawane przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną powołaną z mocy prawa, a nie z upoważnienia rektora. Komisje stypendialne są tworem szczególnym – ich istnienie jest fakultatywne, a w ich składzie dominują przedstawiciele beneficjentów pomocy materialnej, czyli studenci, którzy delegowani są do komisji przez właściwy organ samorządu. Komisje stypendialne należy zaliczyć w poczet kolegialnych organów działających w uczelni oraz przyznać im status organów administracji publicznej (H. Izdebski, J.M. Zieliński [w] Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, wyd. II, art. 86, publ. LEX/el 2021; A. Mrozowska [w:] Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, red. J. Woźnicki, Warszawa 2019, art. 86).
Zgodnie z art. 87 ust. 1 u.s.w.n. stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Rektor w porozumieniu z samorządem studenckim ustala wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne. W szczególnie uzasadnionych przypadkach student może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości (ust. 3).
Zgodnie z art. 93 ust. 2 u.s.w.n. (brzmieniu przed 18 grudnia 2021r.) świadczenia: stypendium socjalne, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogę, stypendium rektora, stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną - przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.
Sporną kwestią jest to jak liczyć 6-letni okres "przysługiwania świadczenia".
Skarżąca zarówno w odwołaniu, jak i w skardze do Sądu wskazuje na wykładnię wskazanego przepisu, zgodnie z którą 6-letniego okresu pobierania świadczeń nie można wiązać z samym posiadaniem statusu studenta. Przyznała, że pobierała stypendium w poprzednich latach, ale nie przysługiwało ono przez cały okres 72 miesięcy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela ten pogląd, który ugruntował się również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Znaczenie ma fakt, czy student występuje o konkretne świadczenia i je pobiera. Aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej przysługiwało studentowi musi on posiadać status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przyznania wnioskowanego świadczenia. Zatem 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. Nie jest zatem właściwe przypisywanie tego samego znaczenia pojęciu "przysługiwania świadczenia" z ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie". Wynika to także z uzasadnienia rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (str. 28), w którym wskazano iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendium i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". 6-letni okres powiązano więc bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej (zob. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2021 roku, sygn. akt III OSK 4082/21 i powołane tam orzecznictwo oraz z dnia 7 lipca 2021 roku, sygn. akt III OSK 3596/21, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 lipca 2020 roku, sygn. akt II SA/Ol 107/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 czerwca 2021 roku, sygn. akt II SA/Bk 218/21; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lutego 2021 roku, sygn. akt II SA/Po 773/20; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 czerwca 2020 roku, sygn. akt II SA/Go 155/20, CBOSA).
Natomiast, w niniejszej sprawie Odwoławcza Komisja stanęła na stanowisku, że doszło do przekroczenia 6-letniego okresu o jakim mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. umożliwiającego pobieranie wnioskowanego świadczenia odnosząc ten okres do okresu studiowania, a nie pobierania stypendium socjalnego. Do dnia 1 października 2021r. łączny okres studiowania Skarżącej przekroczył 72 miesiące.
Zdaniem organu w niniejszej sprawie z uwagi na regulację art. 92 u.s.w.n., skoro wnioskodawczyni była studentką przez okres 72 miesięcy, bez względu na okres pobierania stypendium, nie przysługuje jej stypendium socjalne. Stwierdzenie to jest jednak niekonsekwentne w zestawieniu z okolicznością wynikającą z akt sprawy przedłożonych przez Organ, z których wynika, że wnioskodawczyni przyznano stypendium na miesiąc październik 2021r. (k. [...] akt sąd. wyciąg z "Wirtualnego Dziekanatu").
Przywołać należy w tym miejscu stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 lipca 2020 roku (sygn. akt II SA/Ol 107/20, CBOSA), które Sąd w niniejszej sprawie podziela, że zgodnie z art. 92 ust. 1 u.s.w.n. stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy w roku. Rok akademicki trwa pięć szóstych roku kalendarzowego, student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez jedną szóstą roku. W konsekwencji nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy. W każdym roku maksymalny upływ okresu to 10 miesięcy. Ustawodawca nie posłużył się pojęciem roku akademickiego, tylko kalendarzowego, co należy uznać za zabieg świadomy.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lipca 2021 roku (sygn. akt III OSK 3596/21, CBOSA), wskazał, że okres 6 lat wskazany w przepisie art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. należy liczyć od momentu uzyskania świadczenia w postaci stypendium, a skoro jest to świadczenie okresowe, wypłacane co miesiąc, to okres 6 lat upłynie po 72 miesiącach otrzymywania stypendium. Nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje przez cały rok kalendarzowy.
Tym samym, Komisja Wydziałowa ponownie rozpoznając sprawę ustali okres rzeczywistego pobierania przez Skarżącą stypendium socjalnego oraz ponownie rozważy, czy Skarżąca wypełnia okres 72 miesięcy jego pobierania.
Przywołać w tym miejscu należy poprzednio obowiązującą ustawę z dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2017 roku, poz. 2183, dalej "p.s.w.").
Trzeba mieć na uwadze, że świadczenia o jakich mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 u.s.w.n., a więc przyznawane na podstawie przepisów aktualnie obowiązującej ustawy, przysługujące przez okres nie dłuższy niż 6 lat, wynikają z nowej regulacji nie mającej miejsca w poprzednio obowiązującym Prawie o szkolnictwie wyższym z 2005r. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę nie ma podstaw do wliczania do tego okresu przysługiwania lub okresów możliwości uzyskania świadczeń, na podstawie przepisów uprzednio obowiązującego Prawa o szkolnictwie wyższym z 2005 roku. Obecnie obowiązująca ustawa weszła w tym zakresie w życie z dniem 1 października 2019 roku. Również zasady prokonstytucyjnej wykładni przepisów ustawy oraz wiążącej się z tym konieczności odrzucania wyników wykładni sprzecznych z normami konstytucyjnymi prowadzą do wniosku, iż do okresu o jakim mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. zaliczać należy jedynie okresy przysługiwania studentowi świadczeń w nim wskazanych, które nastąpiły już po wejściu w życie tego przepisu, to jest po 1 października 2019 r. Z taką wykładnią art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.n. nie koliduje brzmienie art. 270 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, albowiem przepis ten reguluje jedynie zagadnienia trybu ubiegania się o pomoc materialną, zakwaterowanie i wyżywienie w okresie pomiędzy wejściem w życie u.s.w.n. jako całości i wejściem w życie art. 86-95 tej samej ustawy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dni 17 lutego 2021 roku, sygn. akt II SA/Po 773/20, CBOSA). Zaliczenie okresów pobierania stypendiów przyzwanych na podstawie Prawa o szkolnictwie wyższym z 2005 roku do okresu, od upływu którego uzależniona jest utrata prawa do świadczeń przyznawanych na gruncie ustawy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce z 2018 roku, prowadziłoby do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz, albowiem zdarzenia zaistniałe w całości pod rządami uprzednio obowiązującej ustawy przesądzałyby o bieżącym prawie do świadczeń na podstawie obecnie obowiązujących przepisów (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 marca 2021 roku, sygn. akt II SA/Ol 216/21, CBOSA).
Podsumowując, Odwoławcza Komisja Stypendialna niesłusznie przyjęła przekroczenie 72 miesięcy studiowania jako podstawę "nie otrzymania" stypendium socjalnego.
Organ Odwoławczy argumentując swoje stanowisko odniósł się także do nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 03 grudnia 2021r. (Dz.U. z 2021r., poz. 2232) wskazując, że ustawodawca nie wyeliminował zwrotu "przysługują świadczenia", i nadal mogą one budzić wątpliwości interpretacyjne, ale w dalszych przepisach doprecyzował co wlicza się do takiego okresu. W ocenie Sądu, zabieg ustawodawcy wskazuje, że były istotne wątpliwości, jak należy liczyć okres przysługiwania świadczeń i z przepisu wcale nie wynikało utożsamienie okresu studiowania z okresem przysługiwania świadczeń. Dlatego właśnie znowelizowano art. 93 u.s.w.n. doprecyzowując na ile to możliwe, jak należy liczyć okres przysługiwania świadczenia.
Przy czym Sąd zauważa, że w ustawie z 03 grudnia 2021r. zawarto także przepis przejściowy (art. 16) z którego wynika, że do przyznania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 – 4 i art. 359 ust. 1 w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym. Oznacza to, że Komisja ponownie rozpoznając sprawę uwzględni powyższe rozważania Sądu i ustali okres pobierania świadczenia przez skarżącą i jeżeli nie przekracza on 72 miesięcy to, przy spełnieniu pozostałych warunków przyznania stypendium socjalnego określi możliwość przyznania tego stypendium za okres I semestru roku akademickiego 2021/2022.
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią stanowisko wyrażone w niniejszym uzasadnieniu wyroku, a organ I instancji – uwzględniając powyższą wykładnię prawa materialnego oraz postępowania – wyda decyzję w sprawie z wniosku E. W. z 09 lipca 2021r. o przyznanie stypendium socjalnego zwiększonego na rok akademicka 2021/2022.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na koszty postępowania składa się wpis od skargi, określony na podstawie § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynoszący 200 zł.