II SA/Ol 14/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2023-05-18
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo administracyjneprawo o ruchu drogowymkara pieniężnaterminprzywrócenie terminuCOVID-19stan epidemiizawiadomienie o zbyciu pojazduWSApostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił karę pieniężną za opóźnione zawiadomienie o zbyciu pojazdu, wskazując na konieczność zastosowania przepisów o przywróceniu terminu w okresie stanu epidemii.

Skarżący został ukarany karą pieniężną za przekroczenie 180-dniowego terminu na zawiadomienie starosty o zbyciu pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organów obu instancji, stwierdzając, że organy pominęły instytucję przywrócenia terminu wprowadzoną w art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19. Sąd podkreślił, że w okresie stanu epidemii organy powinny zawiadomić stronę o uchybieniu terminu i wyznaczyć jej 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, czego nie uczyniono.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na D.D. za niezawiadomienie starosty o zbyciu pojazdu w terminie 180 dni, który upłynął 25 lutego 2021 r. Skarżący złożył zawiadomienie dopiero 23 marca 2022 r., co skutkowało nałożeniem kary 1000 zł. Organy administracji, w tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymały decyzję w mocy, uznając, że przekroczenie terminu jest obiektywnym faktem, a brak wiedzy czy okoliczności pandemiczne nie usprawiedliwiają opóźnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił jednak zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Sąd wskazał, że organy pominęły kluczowy przepis art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, który wprowadzał szczególną procedurę przywracania terminów w okresie stanu epidemii (trwającego od 20 marca 2020 r. do 16 maja 2022 r.). Zgodnie z tym przepisem, organ powinien był zawiadomić stronę o uchybieniu terminu i wyznaczyć jej 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Niewykonanie tego obowiązku stanowiło pozbawienie skarżącego możliwości skorzystania z tej instytucji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że przepis ten miał zastosowanie również do terminów materialnych, takich jak termin zawiadomienia o zbyciu pojazdu, a jego celem było zabezpieczenie interesów obywateli w trudnym okresie pandemii. W związku z tym, organ pierwszej instancji będzie musiał ponownie rozpatrzyć sprawę, stosując się do procedury określonej w ustawie COVID-19.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, instytucja przywrócenia terminu z art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 ma zastosowanie do materialnych terminów prawa administracyjnego, w tym terminu zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie stanu epidemii, ma szerokie zastosowanie do regulacji prawa administracyjnego, w tym prawa materialnego. Celem ustawodawcy było objęcie tym przepisem wszystkich sytuacji, w których obywatel mógł ponieść negatywne konsekwencje nieterminowego dopełnienia obowiązków z powodu pandemii. Niezachowanie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. jest terminem zawitym, z którym ustawa wiąże ujemne skutki, a zatem podlega on procedurze przywrócenia terminu przewidzianej w ustawie COVID-19.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

ustawa COVID-19 art. 15 zzzzzn2 § ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

W okresie stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, w przypadku uchybienia terminom przewidzianym przepisami prawa administracyjnego, organ administracji publicznej ma obowiązek zawiadomić stronę o uchybieniu terminu i wyznaczyć jej 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

p.r.d. art. 78 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 20 marca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu.

p.r.d. art. 140mb § pkt 2

Ustawa z dnia 20 marca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.

Pomocnicze

ustawa COVID-19 art. 15 zzzzzn2 § ust. 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

ustawa COVID-19 art. 15 zzzzzn2 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, stosownie do art. 58 § 2 k.p.a.

p.r.d. art. 140n § ust. 4

Ustawa z dnia 20 marca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189f § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej odstępuje od nałożenia kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma.

k.p.a. art. 58 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję administracyjną w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w postępowaniu, mających wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty, jeżeli uzna, że zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd zasądza od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości określonej w wyroku.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych.

u.s.p. art. 34 § ust. 1

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw art. 4

o.p.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Do kary pieniężnej w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji pominęły obowiązek zastosowania procedury przywrócenia terminu wynikającej z art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, co pozbawiło skarżącego możliwości skorzystania z tej instytucji.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów administracji o obiektywnym charakterze przekroczenia terminu i braku okoliczności usprawiedliwiających opóźnienie, bez uwzględnienia specyfiki okresu pandemii i przepisów ją regulujących.

Godne uwagi sformułowania

Organy całkowicie jednak pominęły instytucję przywrócenia terminu, jaka wprowadzona została przepisem art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19. Intencją ustawodawcy było objęcie zakresem art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 wszystkich przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazany w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. termin do zawiadomienia organu o nabyciu/zbyciu pojazdu ma charakter materialny. Skoro w rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji nie zastosował przepisu art.15zzzzzn2 ustawy COVID-19 i nie wyznaczył stronie 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, to należało stwierdzić, że doszło do pozbawienia skarżącego możliwości skorzystania z zagwarantowanej w tym przepisie instytucji przywrócenia terminu.

Skład orzekający

Ewa Osipuk

przewodniczący

Grzegorz Klimek

sprawozdawca

Bogusław Jażdżyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przywrócenia terminów w postępowaniu administracyjnym w okresie stanu epidemii COVID-19, zwłaszcza w kontekście prawa o ruchu drogowym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu obowiązywania stanu epidemii i przepisów z nim związanych. Może mieć mniejsze zastosowanie po odwołaniu stanu epidemii, choć zasady wykładni celowościowej i funkcjonalnej mogą być nadal pomocne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak przepisy nadzwyczajne (związane z pandemią) mogą wpływać na standardowe procedury administracyjne i chronić obywateli przed negatywnymi konsekwencjami sytuacji kryzysowej. Jest to przykład ważnej interpretacji prawa w kontekście społecznym.

Pandemia usprawiedliwia spóźnienie? WSA: Organy musiały dać szansę na przywrócenie terminu!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 14/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-05-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk
Ewa Osipuk /przewodniczący/
Grzegorz Klimek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 15 zzzzzn2 ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od organu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu na rzecz skarżącego D. D. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 14 października 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 – k.p.a.) w związku z art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2, art. 140n ust. 4 ustawy z dnia 20 marca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450 – p.r.d.), po rozpatrzeniu odwołania D.D. od decyzji Starosty Elbląskiego, z upoważnienia którego działał podinspektor w Wydziale Komunikacji i Transportu (organ pierwszej instancji), z dnia 31 marca 2022 r. w sprawie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 1000 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w terminie nieprzekraczającym 180 dni o zbyciu pojazdu marki [...] - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy:
Decyzją z dnia 31 marca 2022 r. organ pierwszej instancji nałożył na D.D. (skarżący, strona) karę pieniężną w wysokości 1000 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu [...]. Podstawę prawną decyzji stanowiły: art. 78 ust. 2 pkt 1 oraz art. 140n ust. 1, ust. 2a i ust. 4 p.r.d. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że skarżący w dniu 23 marca 2022 r. złożył zawiadomienie o sprzedaży w dniu 29 sierpnia 2020 r. pojazdu marki [...]. Właściciel pojazdu przekroczył 180 dniowy termin (który upływał w dniu 25 lutego 2021 r.) na zawiadomienie organu o zbyciu pojazdu. Zawiadomieniem z dnia 9 marca 2022 r. Starosta Elbląski wszczął z urzędu postępowanie wobec D.D. w przedmiocie naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w terminie nieprzekraczającym 180 dni. Organ stwierdził, że okres naruszenia obowiązku wyniósł 391 dni, tj. od dnia 26 lutego 2021 r. do dnia 23 marca 2022 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Starosta Elbląski w dniu 1 września 2021 r. zarządzeniem nr 10/2021, na podstawie § 34 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2020 r., poz. 920 ze zm.), art. 140mb oraz art. 140n ust. 4 w związku z art. 71 ust. 7 oraz art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. i art 31 i, art. 31 ia ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm. – ustawa COVID-19), ustalił zasady wymierzania kar pieniężnych za naruszenie obowiązku rejestracji pojazdu lub obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu mając na uwadze: - zakres naruszenia - czyli czas jaki upłynął od daty, od której należało zgłosić fakt zbycia lub nabycia pojazdu zarejestrowanego: do 30 dni: 200 zł, 31-60 dni: 300 zł, 61-90 dni: 400 zł, 91-120 dni: 500 zł, 121-180 dni: 600 zł, 181-270 dni: 700 zł, 271-360 dni: 800 zł, powyżej 360 dni: 1000 zł; - powtarzalność naruszenia - jeśli właściciel pojazdu dopuścił się trzeciego naruszenia i więcej wówczas powyższe stawki mnoży się przez 2; - korzyści finansowe - dotyczące wyłącznie właściciela pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który w wymaganym terminie nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i zbywa pojazd po upływie tego terminu bez rejestracji pojazdu. Badając powtarzalność naruszenia organ ustalił, że naruszenie jest pierwszym, jakiego dopuścił się skarżący.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że naruszenie obowiązku zawiadomienia Starosty o zbyciu pojazdu wynikało z niewiedzy. Naruszenie to miało miejsce pierwszy raz i nie przysporzyło żadnych korzyści majątkowych. Nadto podniósł, że wysokość nałożonej kary jest niewspółmierna w stosunku do kwoty otrzymanej ze sprzedaży auta (500 zł).
W uzasadnieniu własnej decyzji z 14 października 2022 r. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Zaznaczyło, że art. 31 i ust. 1 ustawy COVID-19 w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia 31 grudnia 2020 r. wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. oraz, że art. 140mb tej ustawy, stosuje się z uwzględnieniem terminu 180 dni. Ponadto na mocy art. 4 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579) wprowadzono zmianę do ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez ustanowienie kary za niewykonanie obowiązku poinformowania starosty o zbyciu pojazdu. W świetle art. 140mb pkt 2 ustawy, kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Natomiast art. 140n ust. 1 i ust. 2a p.r.d. przewiduje, że kara ta jest nakładana w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez starostę. Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 p.r.d.). Do przedmiotowej kary pieniężnej w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 140n ust. 6). Starosta Elbląski w swoim Zarządzeniu nr 10/2021 ustalił szczegółowe zasady wymierzania kar pieniężnych za naruszenie obowiązku rejestracji pojazdu lub obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu mając na uwadze zakres naruszenia - czyli czas jaki upłynął od daty, od której należało zgłosić fakt zbycia lub nabycia pojazdu zarejestrowanego. Kolegium podniosło, że jak wynika z ustaleń organu pierwszej instancji w dniu 23 marca 2022 r. D.D. złożył zawiadomienie o zbyciu w dniu 29 sierpnia 2020 r. pojazdu [...]. A zatem w dniu 25 lutego 2021 r. upływał termin na zgłoszenie faktu zbycia pojazdu. Stąd opóźnienie wyniosło 391 dni. Termin, w którym należy zawiadomić starostę o nabyciu/zbyciu pojazdu jest terminem wynikającym wprost z przepisu rangi ustawowej. Nałożenie kary pieniężnej za jego przekroczenie jest konsekwencją wyłącznie stwierdzenia obiektywnego faktu jego niedotrzymania. Kara pieniężna przewidziana w przepisie art. 140mb p.r.d. za naruszenie obowiązku zawiadomienia jest determinowana tylko owym opóźnieniem. Sam zakres (liczba dni) opóźnienia nie ma znaczenia dla zaistnienia podstawy ukarania. Ustawa nie przewiduje w tym zakresie katalogu wyjątków, czy przesłanek, które mogłyby usprawiedliwiać opóźnienie. Właściciel pojazdu pomimo zarządzonego na terytorium całego kraju stanu epidemii miał możliwość zawiadomienia starosty o jego zbyciu/nabyciu, a tym samym wyłączenia karalności za uchybienie terminowi. W konsekwencji nawet brak wiedzy o obowiązku zawiadomienia o nabyciu/zbyciu pojazdu, czy o terminie na dokonanie tej czynności, jak również brak świadomości konsekwencji niedopełnienia tego obowiązku w terminie ustawowym nie mogą stanowić okoliczności usprawiedliwiających opóźnienie. Ponadto, organ badał też sprawę pod kątem zastosowania przepisu art. 189f k.p.a. Stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka znikomej wagi naruszenia prawa, a zatem nie jest zasadne zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. skutkujące obligatoryjnym odstąpieniem od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniem na pouczeniu.
W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję Kolegium skarżący podniósł, że organ nie odniósł się do podniesionego zarzutu niewłaściwego policzenia dni opóźnienia w kontekście nałożenia kary. Z uwagi na to, iż Starosta mógł wymierzyć karę niższą z uwagi na powzięcie informacji o naruszeniu dużo wcześniej niż dzień wszczęcia postępowania i wydania decyzji. Organ odnosząc się do nie zastosowania przepisu art. 189f k.p.a. nie wskazał powodu niespełnienia przesłanki znikomego naruszenia prawa tylko wskazał, iż takiej przesłanki nie ma. Ponadto organy nie wskazały jakie poważne negatywne skutki dóbr chronionych prawnie, naruszenie wywołało lub mogło wywołać, tym samym nie odnosząc się do zarzutu. Kolegium nie odniosło się również do wysokości nałożonej kary, której wysokość jest niewspółmierna do kwoty otrzymanej w związku ze sprzedażą auta osobowego, Zaznaczył, że naruszenie wynikało z niewiedzy a okolicznością łagodzącą jest fakt, że było to pierwsze naruszenie oraz brak uzyskania korzyści finansowych ze sprzedaży samochodu. Dodał, że jego sytuacja materialna uległa w ostatnim czasie pogorszeniu. Z uwagi na rosnące koszty utrzymania nie jest w stanie pokryć kosztów nałożonej kary.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 359 - p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z wnioskiem wystąpiło Kolegium.
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w postępowaniu, mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 p.p.s.a.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na skarżącego nałożona została kara administracyjna na podstawie art. 140mb pkt 2 p.r.d. Przepis ten przewiduje, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Przywołany tam przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. stanowi z kolei, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu.
W realiach kontrolowanej sprawy zarzucono skarżącemu przekroczenie terminu ustanowionego w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Organy całkowicie jednak pominęły instytucję przywrócenia terminu, jaka wprowadzona została przepisem art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19.
Zgodnie z art. 15zzzzzn² ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 cytowanego przepisu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu.
Powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020, poz. 491 ze zm.) i trwał do dnia 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Regulacja ta znajduje przy tym zastosowanie także w razie uchybienia terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Przewidziany tam termin stanowi bowiem termin zawity, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej z art. 140mb pkt 2 p.r.d.
W wyroku z 20 stycznia 2023 r. (sygn. II GSK 821/22, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny, kierując się wykładnią celowościową i funkcjonalną wskazał, że przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, wprowadzający szczególny tryb przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii, ma zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, a zatem także do przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Intencją ustawodawcy było objęcie zakresem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 wszystkich przepisów, w tym również prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. Od przewidzianego w tym przepisie obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczenia stronie 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie, nie przewidziano żadnych wyjątków.
W przepisie art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 ustawodawca odwołuje się do stwierdzenia uchybienia terminu przewidzianego "przepisami prawa administracyjnego", co wskazuje na to, że chodzi o wszystkie przepisy wchodzące w skład tej dziedziny prawa. W sześciu punktach zostały wymienione dokładnie, o jakiego rodzaju terminy chodzi (np. terminy zawite, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, terminy do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, terminy przedawnienia). Zauważyć należy, że cechą wspólną tych terminów jest to, że są to terminy, których upływ powoduje, że strona traci prawo żądania ukształtowania jej sytuacji prawnej poprzez podjęcie przez organ określonego rozstrzygnięcia. Jednocześnie w ust. 2 i w ust. 3 art. 15 zzzzzn2 ustawodawca wprost dopuścił możliwość złożenia wniosku o ich przywrócenie odwołując się przy tym do art. 58 § 2 k.p.a., a więc do konstrukcji prawa procesowego dotyczącej wyłącznie terminów procesowych.
Analiza treści tego przepisu niewątpliwie wskazuje, że z woli ustawodawcy w okresie stanu epidemii dopuszczalne stało się przywrócenie terminów materialnych, których zgodnie z obowiązującym systemem prawa nie można przywrócić i których upływ oznacza utratę roszczenia, czy ochrony prawnej.
Ustawodawca ze względu na szczególne okoliczności związane z pandemią zabezpieczył interesy stron w postępowaniu administracyjnym w ten sposób, że przewidział możliwość przywrócenia tych terminów, których upływ w normalnych okolicznościach powodowałby obowiązek nałożenia na stronę kary pieniężnej. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których uzależniona jest m.in. ochrona prawna przed organem administracji publicznej, organ taki w okresie epidemii powinien zastosować się do treści art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia strony o przekroczeniu terminu i wyznaczeniu terminu trzydziestu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Nie oznacza to jednak, że już sam stan epidemii zobowiązywał organ do przywrócenia terminu w każdym przypadku stwierdzenia jego uchybienia. Omawiany przepis nie wskazuje też, aby intencją ustawodawcy było automatyczne przeniesienie na organ ciężaru inicjatywy dowodowej związanej z przywróceniem uchybionego terminu. Chociaż ustawodawca wprost nie wskazał w ww. przepisie, to przyjąć trzeba, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID-19, powinno być prowadzone przez organ w trybie art. 58 i nast. k.p.a. z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15 zzzzzn2 jedynie w zakresie terminu do złożenia wniosku o przewrócenie terminu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazany w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. termin do zawiadomienia organu o nabyciu/zbyciu pojazdu ma charakter materialny. Niezachowanie terminu do zawiadomienia organu o nabyciu/zbyciu pojazdu w świetle p.r.d. wywołuje ujemny skutek dla strony, którym jest obowiązek wszczęcia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w zakreślonym przez ustawę terminie o nabyciu pojazdu ( art. 140mb pkt 2 p.r.d.).
Organ stwierdzając uchybienie przez skarżącego terminu - z uwagi na zgłoszenie o zbyciu pojazdu, które miało miejsce 23 marca 2022 r. - powinien był w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ podjęte.
Skoro w rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji nie zastosował przepisu art.15zzzzzn2 ustawy COVID-19 i nie wyznaczył stronie 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, to należało stwierdzić, że doszło do pozbawienia skarżącego możliwości skorzystania z zagwarantowanej w tym przepisie instytucji przywrócenia terminu, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem ewentualne przywrócenie terminu spowoduje, że skarżącemu nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.
Zatem w pierwszej kolejności organ pierwszej instancji winien będzie zawiadomić skarżącego w trybie art. 15zzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy COVID-19 o uchybieniu terminu i wyznaczyć stronie 30 – dniowym termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Od złożenia takiego wniosku i wyniku jego rozpoznania zależy tok dalszego procedowania. Dopiero po przyjęciu, że skarżący naruszył termin do zgłoszenia staroście zawiadomienia o nabyciu pojazdu, a więc po przyjęciu, że skarżący w ogóle powinien ponosić odpowiedzialność na podstawie art. 140mb pkt 2 p.r.d. organ zobowiązany będzie do rozważenia zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. Zastosowanie art. 189f § 1 k.p.a. organ rozważy dopiero po stwierdzeniu przesłanek do nałożenia kary administracyjnej wynikającej z art. 140mb pkt 2 p.r.d.
Z przyczyn powyżej wskazanych Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości stanowiącej równowartość uiszczonego wpisu sądowego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI