II SA/Ol 12/24

II SA/Ol 12/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-04-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-01-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Marzenna Glabas /sprawozdawca/
Piotr Chybicki
Tadeusz Lipiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1029
art. 59 ust. 1 pkt 1-2, art. 62a ust. 1-2, art. 63 ust. 1, art. 64 ust. 1, art. 71 ust. 2 pkt 1-2, art. 72 ust. 1, art. 74 ust. 1, art. 81, art. 84 ust. 1-2, art. 85 ust. 1-2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 2401 ust. 1, art. 240 ust. 3 pkt 15
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Dz.U. 2021 poz 195
art. 1, art. 4 ust. 4 pkt 1
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Protokolant specjalista Marta Przewłucka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2024 r. sprawy ze skarg: A. M., G. M. i N. Fundacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oddala skargi.
Uzasadnienie
Decyzją z 30 marca 2023 r., znak TI.6220.17.2022, wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Burmistrz (dalej jako: "Burmistrz", "organ I instancji") stwierdził brak konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na przebudowie budynku na dz. nr [...] na zakład produkcji betonu i jednocześnie określił warunki i wymagania oraz nałożył obowiązek wykonania następujących działań:
1. silosy cementu wyposażyć w wysokosprawne urządzenia filtracyjne w postaci filtrów tkaninowych, gwarantujących stężenie pyłu za filtrem na poziomie nie przekraczającym 20 mg/m3;
2. w celu ograniczenia emisji zanieczyszczeń pyłowych z terenu instalacji należy:
a) stosować zraszanie wodą magazynowanych kruszyw, szczególnie podczas prac załadunkowych i rozładunkowych w okresach znaczącej suszy,
b) wyodrębnić części funkcyjne placu (główne trasy przejazdu, miejsca manewrowe) oraz prowadzić systematycznie usuwanie z nich nadmiaru pyłu,
c) na potrzeby instalacji dostarczać kruszywa w stanie płukanym,
d) dokonać nasadzenia roślin zimozielonych na południowej granicy terenu;
3. wykonać ekran akustyczny wzdłuż południowej granicy działki inwestycyjnej, na wysokości zabudowy mieszkaniowej na działkach o numerach ew. [...], o następujących parametrach:
a) wysokość min. 4,0 m n.p.t.,
b) długość min. 80 m
c) powierzchnia od strony źródła – pochłaniająca;
4. ograniczyć działalność i transport na terenie zakładu do pory dnia, tj. godzin 6:00-22:00;
5. prace związane z realizacją przedsięwzięcia prowadzić w sposób niezagrażający środowisku gruntowo-wodnemu, m.in. poprzez użycie wyłącznie sprawnego sprzętu w dobrym stanie technicznym; każdorazowo przed uruchomieniem maszyn
i urządzeń sprawdzać ich stan pod kątem szczelności układów paliwowych
i hydraulicznych;
6. w czasie budowy teren zakładu znakować odpowiednimi znakami informacyjnymi
i zakazującymi wstępu osób trzecich;
7. obsługę maszyn i urządzeń zlecić do wykonywania tylko uprawnionym w tym zakresie pracownikom, posiadającym niezbędne uprawnienia, kwalifikację, wiedzę
i doświadczenie;
8. przeszkolić pracowników w zakresie odpowiedniego postępowania w sytuacjach zaistnienia zagrożeń dla środowiska i w zakresie przeciwdziałania tym zagrożeniom oraz w zakresie BHP;
9. samochody tankować wyłącznie na stacjach paliw; maszyny i sprzęt tankować na utwardzonym i zabezpieczonym terenie/gruncie, w miejscu wyposażonym
w materiały sorpcyjne, w jak najdalszej odległości od gruntów otwartych biologicznie czynnych;
10. wymianę oleju, naprawy i przeglądy techniczne sprzętu przeprowadzać w specjalnie do tego celu przystosowanych lub specjalistycznych stacjach obsługi;
11. na okres przerw w pracy wszystkie maszyny i urządzenia ruchowe ustawiać
w zabezpieczonym miejscu;
12. teren zakładu wyposażyć w materiały sorpcyjne oraz specjalne maty z sorbentem, zabezpieczające podłoże i umożliwiające szybkie usunięcie ewentualnych wycieków paliw;
13. w sytuacjach awaryjnych, tj. np. wyciek paliwa, podjąć natychmiastowe działania
w celu usunięcia awarii oraz usunięcia zanieczyszczonego gruntu;
14. w przypadku powstania zagrożenia środowiska naturalnego powiadomić organ samorządu terytorialnego o jego wystąpieniu, a następnie podjąć niezwłocznie stosowne działania w celu usunięcia skutków awarii;
15. zakład wyposażyć w niezbędną ilość szczelnych pojemników do gromadzenia odpadów, odpady magazynować w sposób selektywny, a następnie sukcesywnie przekazywać do odbioru podmiotom posiadającym stosowne zezwolenia w zakresie gospodarowania odpadami;
16. odpady niebezpieczne, zanieczyszczony grunt oraz zużyte materiały sorpcyjne przechowywać (w jaki najkrótszym czasie) na utwardzonym podłożu w odpowiednio oznakowanych, zamkniętych pojemnikach i bez zbędnej zwłoki przekazywać podmiotom uprawnionym do transportu, rekultywacji lub unieszkodliwiania tego typu odpadów;
17. na każdym z etapów przedsięwzięcia stosować materiały i surowce gwarantujące dotrzymanie wymogów najlepszej dostępnej techniki oraz posiadające stosowne certyfikaty i zezwolenia;
18. roboty związane z budową zbiornika retencyjnego czy zasieków na kruszywo prowadzić bez odwodnienia wykopów;
19. w celu skutecznego odzysku wód opadowych wykorzystywanych do produkcji
i zmniejszenia zapotrzebowania na wodę wykorzystywaną z wodociągu miejskiego, wyremontować i uszczelnić powierzchnie utwardzone zakładu;
20. wodę do celów socjalno-bytowych wykorzystywać z istniejącego przyłącza do miejskiej sieci wodociągowej;
21. uzyskać pozwolenie wodnoprawe na pobór wody w celach technologicznych;
22. prowadzić oszczędne, racjonalne i uzasadnione zużycie wody na wszystkich etapach przedsięwzięcia wraz z monitoringiem skali zużycia i rejestrem zużywanej wody;
23. w celu odprowadzenia ścieków socjalno-bytowych do miejskiej sieci kanalizacyjnej korzystać z istniejących na terenie zakładu pomieszczeń socjalnych i sanitariatów;
24. prowadzić bieżącą, systematyczną kontrolę funkcjonowania instalacji wykorzystywanej do recyrkulacji wody, pozwalającej na odbiór deszczówki
i wykorzystanie jej do produkcji, pod kątem obserwacji, monitorowania
i ewentualnego zabezpieczenia przed spływem tych wód na tereny sąsiednie niebędące w użytkowaniu przedsiębiorstwa i grunty biologicznie czynne;
25. utrzymywać obiekty zakładu we właściwym stanie technicznym oraz przeprowadzać "na czas" konieczne remonty i naprawy;
26. ewentualny etap likwidacji przeprowadzić w sposób jak najmniej uciążliwy dla środowiska, ze szczególnym uwzględnieniem ograniczenia negatywnych oddziaływań i zabezpieczeniem go przed skażeniem, zachowując sposób postępowania zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, najlepszą dostępną techniką oraz zasadami dobrej praktyki, higieny i porządku;
27. w przypadku całkowitej likwidacji zakładu wykonać inwentaryzację obiektów podlegających likwidacji, opracować szczegółowy harmonogram prac likwidacyjnych z uwzględnieniem postępowania z powstającymi odpadami, przeprowadzić badania stopnia ewentualnego zanieczyszczenia gleby na terenie likwidowanego obiektu,
a w przypadku stwierdzenia zanieczyszczenia pochodzącego z eksploatacji – podjąć działania rekultywacyjne.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wydając przedmiotową decyzję oparł się na opiniach Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej jako: "RDOŚ") i Dyrektora Zarządu Zlewni uznając, że uzasadniają one w sposób obszerny i szczegółowy brak konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla wnioskowanego przedsięwzięcia. Z kolei opinia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej jako: "PPIS") w sposób wyczerpujący nie uzasadnia zagrożeń ze strony planowanego przedsięwzięcia dla zbiornika wód podziemnych GZWP 214 oraz dla zdrowia ludzi zamieszkujących w pobliżu wnioskowanej inwestycji. Podkreślił, że Dyrektor Zarządu Zlewni wyraził stanowisko, że nie przewiduje się bezpośredniego wpływu na stan jakościowy i ilościowy wód powierzchniowych, a rozwiązania techniczne przedstawione w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia (dalej jako: "KIP") pozwolą zabezpieczyć środowisko wodne przed emisją substancji ropopochodnych do wód podziemnych. Ponadto teren przedsięwzięcia zlokalizowany jest w granicy jednolitej części wód podziemnych, której stan chemiczny i ilościowy określono jako dobry, a osiągnięcie celów środowiskowych uznano za niezagrożone.
W dalszej części uzasadnienia organ I instancji wyjaśnił, że na terenie planowanego przedsięwzięcia aktualnie prowadzona jest produkcja betonu z wykorzystaniem mieszalnika – łyżki mieszającej zakładanej na ładowarkę. Na działce o powierzchni 0,9628 ha zlokalizowane są obiekty budowlane o łącznej powierzchni zabudowy 1920 m2, w tym hala produkcyjno-magazynowa – będąca miejscem planowanego przedsięwzięcia – obiekt drukarni, narzędziownia, budynek socjalno-biurowy, garaż i budynki gospodarcze. Pomiędzy budynkami znajduje się utwardzony plac manewrowy, a działka stanowi teren całkowicie zmieniony antropogenicznie. Podano, że planowane przedsięwzięcie będzie polegać na przebudowie budynku na zakład produkcji betonu poprzez zainstalowanie
w istniejącej hali nowoczesnego mieszalnika do betonu z przenośnikami kruszyw
i cementu. Poza halą zostaną wykonane silosy na cement, zasieki na kruszywa oraz zbiornik do odzysku wody z mycia instalacji i odbiornik deszczówki z terenu zakładu. Węzeł betoniarski będzie więc składał się z następujących urządzeń i instalacji: 3 zamkniętych silosów na cement o wysokości 12 m n.p.t., hermetycznego mieszalnika z mieszarką, boksów do magazynowania kruszyw i piasku, systemu podajników taśmowych
i ślimakowych, kosza zsypowego, systemu komputerowego obsługującego instalację
i sterującego dozowaniem surowców i prowadzeniem procesu mieszania oraz instalacji wodnej.
Inwestycja będzie realizowana w części w istniejącym budynku hali,
a przeprowadzone prace budowlane nie zmienią podstawowych parametrów budynku,
tj. kubatury, powierzchni zabudowy, zabudowy (podwyższenie dachu jedynie w miejscu instalacji mieszalnika), długości i liczby kondygnacji. Ściany w podwyższonej części hali zostaną wyciszone płytami izolującymi środowisko przed nadmierną emisją hałasu. Podano, że prace związane z przebudową hali będą prowadzone w sposób jak najmniej uciążliwy dla najbliższych mieszkańców, a w celu zminimalizowania oddziaływań planowane jest wykonywanie prac budowlanych tylko w porze dnia, ograniczając jednoczesność pracy maszyn. Przewiduje się, że zasięg uciążliwości powodowanych
w fazie realizacji inwestycji ograniczy się do najbliższego otoczenia, a emisja substancji zanieczyszczających będzie miała charakter krótkoterminowy i ustanie wraz
z zakończeniem prac budowlanych. Ze względu na realizację przedsięwzięcia
w istniejącym obiekcie nie planuje się prac mogących znacząco oddziaływać na środowisko gruntowo-wodne.
Organ I instancji podał, że funkcjonowanie przedsięwzięcia będzie wiązać się
z emisją zanieczyszczeń do powietrza (głównie pyłów) pochodzącą ze źródeł emisji niezorganizowanej oraz zorganizowanej. Emisja niezorganizowana będzie towarzyszyła procesom manipulowania kruszywami, a w celu jej ograniczenia planowane jest m.in. zraszanie wodą pochodzącą z odzysku, stosowanie murów oporowych, utwardzenie placu
i dróg o największym natężeniu ruchu, systematyczne czyszczenie miejsc o nasilonym ruchu, dostawy kruszyw płukanych oraz dodatkowe nasadzenia roślin zimozielonych na południowej granicy terenu. Emisja zorganizowana związana będzie z przeładunkiem cementu, który będzie pneumatycznie rozładowywany do silosów. Każdy z silosów wyposażony będzie w otwór odprowadzający nadmiar powietrza, który wyposażony będzie w filtr tkaninowy o sprawności ok. 98%. System filtracyjny gwarantować będzie stężenie pyłu za filtrem na poziomie nie przekraczającym 20mg/m3. W KIP przeprowadzono obliczenia wielkości emisji zanieczyszczeń pyłowych, zgodnie z metodyką referencyjną określoną w Załączniku Nr 3 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 16 poz. 87), z których wynika, że prognozowana emisja zanieczyszczeń nie spowoduje przekroczeń obowiązujących norm czystości powietrza na terenach sąsiednich.
Ponadto funkcjonowanie przedsięwzięcia będzie powodowało emisję hałasu do środowiska. Przeprowadzone w KIP obliczenia dotyczące poziomu hałasu wykazały możliwość występowania przekroczeń dopuszczalnego poziomu hałasu w porze dnia na terenach objętych ochroną akustyczną, zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji od strony południowej – terenach zabudowy mieszkaniowe na działkach
o nr ewidencyjnych [...]. Wobec tego zaplanowano budowę ekranu akustycznego wzdłuż południowej granicy nieruchomości o wysokości 4 m n.p.t. i długości 80 m. Ponowne obliczenia z uwzględnieniem ww. ekranu wykazały, że wielkość emisji hałasu z terenu zakładu nie spowoduje przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r., poz. 112).
Ostatecznie Burmistrz wskazał, że woda do produkcji będzie pobierana
z recyrkulacji i ewentualnie uzupełniana z sieci wodociągowej i opisał sposób gospodarowania odpadami. Podał, że planowane przedsięwzięcie nie będzie miało znaczącego wpływu na lokalny klimat, nie wpłynie negatywnie na walory krajobrazowe,
a w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia brak jest obiektów i działalności mogących być źródeł oddziaływań podobnych, prowadzących do kumulowania się w czasie eksploatacji, a oddziaływania będą miały zasięg lokalny i nie spowodują istotnych zmian
w środowisku. Przedsięwzięcie nie jest zlokalizowane na obszarach chronionych, a w jego obrębie nie stwierdzono obszarów o szczególnych walorach historycznych, kulturowych czy archeologicznych; nie występują również obszary, na których standardy jakości środowiska zostały przekroczone lub istnieje prawdopodobieństwo ich przekroczenia. Mając na uwadze powyższe Burmistrz skonstatował, że nie stwierdzono, iż dla planowanego przedsięwzięcia istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
Od ww. decyzji w przepisanym terminie odwołali się A. i G. M. (dalej jako: "skarżący"), zarzucając organowi, że decyzja została podjęta "w oderwaniu od zasad współżycia społecznego", wbrew procedurom i przepisom prawa, tj. art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. c ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1029, ze zm., aktualnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1094 ze. zm., dalej jako: "u.u.i.o.ś.") oraz art. 7, 7b, 8 § 1, 9, 14 § 1a, 75 § 1, 75 § 1 i § 2, 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., aktualnie Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "k.p.a.").
Skarżący w uzasadnieniu odwołania zarzucili, że ogłoszenie o wszczęciu postępowania nie zostało dokonane w trybie ustawowym, co spowodowało, że nie wiedzieli, że są stronami w postępowaniu. Ponadto, w ich ocenie, organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, nie dokonał własnej oceny przedłożonych przez inwestora dowodów, nie dokonał wizji lokalnej na terenie inwestycji, a inwestycja w aktach przedstawiana jako planowana w rzeczywistości już nielegalnie istnieje. Wskazali, że organ nie posiłkował się pomocą zewnętrznych ekspertów i nie zainteresował się dowodami przedstawionymi przez skarżących, dotyczących istniejącego w sąsiedztwie rowu melioracyjnego, brak jest również zaświadczenia Burmistrza o zgodności planowanego ekranu akustycznego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Dodatkowo organ I instancji nie współpracował w sprawie z Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "PINB"), który prowadzi postępowanie legalizacyjne samowoli budowlanej dokonanej przez inwestora. Ostatecznie wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przeprowadzenie i dopuszczenie dowodu z opinii zewnętrznych ekspertów odnośnie do wpływu hałasu, zapylenia i ekranu przeciwdźwiękowego na ograniczenie ich prawa do korzystania z własnej nieruchomości oraz z akt postępowania legalizacyjnego prowadzonego przez PINB.
Odwołanie od ww. decyzji wniosła również Fundacja A (dalej jako: "Fundacja"), zarzucając decyzji organu I instancji naruszenie art. 7, 77 i 107 k.p.a poprzez niedostateczne wyjaśnienie w treści decyzji przyczyn uznania stanowiska PPIS za bezzasadne i stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a także brak wszechstronnego zgromadzenia i rozważenia materiału dowodowego.
W uzasadnieniu odwołania Fundacja podniosła, że organ w sposób pobieżny przeanalizował KIP i nie dostrzegł istniejących w niej braków lub nieścisłości. Zarzuciła, że opinie RDOŚ oraz Wód Polskich opierają się "głównie lub wyłącznie" na KIP, która jest dokumentem prywatnym inwestorów, dla którego nie opracowano kontrinformacji – analizy niezależnych od inwestora ekspertów. Zanegowała szereg "twierdzeń inwestora" zawartych w karcie informacyjnej oraz zarzuciła, że odniesienie się do stanowiska PPIS przez organ zawiera się w jednym akapicie, w którym Burmistrz stwierdził arbitralnie i bez poparcia rozważaniami, że opinia tego organu nie uzasadnia w sposób wyczerpujący zagrożeń ze strony planowanego przedsięwzięcia, nie wskazując jednocześnie dlaczego uzasadnienie organu opiniującego jest niewystarczające.
Decyzją z 17 października 2023 r., znak SKO.60.30.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy w całości.
W uzasadnieniu Kolegium opisało stan faktyczny i powołało przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. Wyjaśniło, że z akt sprawy wynika, iż planowana inwestycja będzie polegać na przebudowie budynku na zakład produkcji betonu oraz wykonaniu instalacji do naziemnego magazynowania substancji/mieszanin. Przebudowa ta ma polegać na zainstalowaniu w istniejącej hali produkcyjno-magazynowej nowoczesnego mieszalnika betonu z przenośnikami do kruszywa i cementu. Poza halą wykonane zostaną silosy na cement, zasieki na kruszywa oraz zbiornik odzysku wody z mycia instalacji
i odbiornik deszczówki z terenu zakładu. Planowany węzeł betoniarski będzie składał się
z następujących urządzeń i instalacji:
1. 3 zamkniętych zbiorników (silosów) na cement (2 o pojemności 60 Mg oraz jeden
o pojemności 80 Mg) o wysokości 12 m nad poziomem terenu;
2. hermetycznego mieszalnika z mieszanką, pozwalającego na przerób maksymalnie 14 850 m3 betonu na rok (pojemność mieszalnika do 1 m3);
3. boksów do magazynowania kruszyw i piasku (docelowa zdolność składowania
i wymiany kruszywa ma wynieść ok. 14 850 Mg/rok oraz 11 580 Mg/rok piasku;
4. systemu podajników taśmowych i ślimakowych;
5. kosza zsypowego;
6. systemu komputerowego obsługującego instalację oraz stresującego dozowaniem surowców i prowadzeniem procesu mieszania;
7. instalacji wodnej.
Ponadto inwestor planuje również budowę sieci kanalizacyjnej deszczowej, zbierającej wody deszczowe do wydzielonego, betonowego zbiornika, do którego zostaną doprowadzone wody z mycia mieszalnika i pomp.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy opisał teren, na którym będzie realizowana inwestycja. Wyjaśnił, że wnioskodawca przewiduje, że planowana instalacja będzie pracować w godzinach od 7.00 do 17.00. Przedsięwzięcie ma zostać zrealizowane w istniejącym już budynku, jednak planowane roboty budowlane nie zmienią podstawowych parametrów budynku, tj. jego kubatury, powierzchni zabudowy, długości
i liczby kondygnacji. Nieznacznie zostanie zwiększona wysokość budynku w miejscu instalacji mieszalnika, a ściany w podwyższonej części hali zostaną wyciszone płytami izolującymi przed nadmierną emisją hałasu. Wewnątrz budynku wykonane zostanie zagłębienie na potrzeby kosza zsypowego mieszarki, wydzielone zostanie także dodatkowe pomieszczenie sterowni.
Kolegium przedstawiło w jaki sposób inwestor planuje obniżyć poziomy emisji spalin, hałasu oraz pyłu. Wskazało, że w związku z realizacją przedsięwzięcia nie będą prowadzone prace mogące w znaczący sposób oddziaływać na środowisko gruntowo-wodne, bowiem prace ziemne będą prowadzone w niewielkim zakresie – wyłącznie przy budowie zbiornika retencyjnego oraz zasieków na kruszywa, a w ich trakcie używany będzie sprawny technicznie sprzęt. Powtórzyło za organem I instancji, że funkcjonowanie przedsięwzięcia będzie natomiast wiązać się z emisją zanieczyszczeń do powietrza (głównie pyłów). Emisja niezorganizowana będzie towarzyszyła procesom manipulowania kruszywami, a w celu jej ograniczenia planowane jest m.in. zraszanie wodą pochodzącą
z odzysku, stosowanie murów oporowych, utwardzenie placu i dróg o największym natężeniu ruchu, systematyczne czyszczenie miejsc o nasilonym ruchu, dostawy kruszyw płukanych oraz dodatkowe nasadzenia roślin zimozielonych na południowej granicy terenu. Emisja zorganizowana związana będzie z przeładunkiem cementu i będzie dotyczyła pyłu cementowego, jednak system filtracyjny planowany w inwestycji ma gwarantować stężenie pyłu za filtrem na poziomie nieprzekraczającym 20 mg/m3. Wyjaśniło, że prognoza oddziaływania inwestycji na stan jakości powietrza była przeprowadzona przy pomocy referencyjnej metodyki modelowania poziomów substancji w powietrzu, zgodnej
z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2010 r., Nr 16 poz. 87).
Z prognozy tej wynika, że przy najbliższych budynkach mieszkalnych oraz na granicy terenu przedsięwzięcia wartości stężeń są niższe od najwyższych dopuszczalnych przepisami prawa stężeń. Odnośnie do emisji hałasu podało, że w ramach realizacji przedsięwzięcia zaplanowano budowę ekranu akustycznego wzdłuż południowej granicy działki nr [...]. Obliczenia uwzględniające ww. ekran nie wykazały przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu w związku z funkcjonowaniem planowanego przedsięwzięcia.
Kolegium podało, że materiał dowodowy w sprawie – tj. karta informacyjna oraz jej uzupełnienia i wyrażone przez organy współdziałające opinie – jest kompletny i może stanowić podstawę do dokonania ustaleń mających znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Podając numery stron karty informacyjnej wskazało, że KIP wraz
z jej uzupełnieniami spełnia wymogi określone w art. 62a ustawy i zawarte w niej zostały dane dotyczące: 1. Rodzaju, cech, skali i usytuowania przedsięwzięcia; 2. Powierzchni zajmowanej nieruchomości, a także obiektu budowlanego oraz o dotychczasowym sposobie ich wykorzystania i pokryciu nieruchomości szatą roślinną; 3. Rodzaju technologii; 4. Ewentualnych wariantach przedsięwzięcia; 5. Przewidywanej ilości wykorzystywanej wody, surowców, materiałów, paliw oraz energii; 6. Rodzajach
i przewidywanej ilości wprowadzanych do środowiska substancji lub energii przy stosowaniu rozwiązań chroniących środowisko; 7. Możliwym transgranicznym oddziaływaniu na środowisko; 8. Obszarach podlegających ochronie na podstawie ustawy o ochronie przyrody oraz korytarzach ekologicznych, znajdujących się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia; 9. Przedsięwzięciach realizowanych
i zrealizowanych, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia (w zakresie,
w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem); 10. Ryzyku wystąpienia poważnej awarii lub katastrofy naturalnej
i budowlanej; 11. Przewidywanych ilościach i rodzajach wytwarzanych odpadów oraz ich wpływie na środowisko. Dodatkowo informacje zawarte w KIP zostały uzupełnione danymi, zawartymi w załącznikach do niej, w tym m.in. danymi i wynikami emisji hałasu do środowiska i danymi i wynikami komputerowego modelowania rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń.
Organ odwoławczy zaakceptował stanowiska wyrażone w opinii RDOŚ i Dyrektora Zarządu Zlewni, podnosząc, że opinie te są spójne, logiczne, kompletne oraz znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Ww. organy współdziałające kompleksowo odniosły się do zebranego materiału dowodowego i szczegółowo uzasadniły wyrażone przez siebie stanowisko. Z kolei opinia PPIS jest lakoniczna, w jej treści organ nie odnosi się do materiału dowodowego, a w szczególności do KIP wraz z jej uzupełnieniami. Skoro natomiast organ ten uznał, że informacje zawarte w tym dokumencie są nieprawidłowe, to winien uzasadnić swoje stanowisko w tym zakresie i wskazać, z jakich powodów dane i wyliczenia uznaje za niewiarygodne.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań nie jest decyzją wydawaną w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przesłanki odmowy wydania przedmiotowej decyzji mogą polegać wyłącznie na: niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2 ustawy); odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust. 1 u.u.i.o.ś.); braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym proponowanym wariancie,
w sytuacji, gdy organ skorzysta z możliwości określonej w art. 81 ust. 1 ustawy; wykazaniu znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 32 ustawy o ochronie przyrody (art. 81 ust. 2 u.u.i.o.ś.); jeżeli
z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie to wpływa negatywnie na możliwość celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 i art. 61 ustawy Prawo wodne, o ile nie zostaną spełnione warunki, o których mowa w art. 68 pkt 1, 3 i 4 tej ustawy (art. 81 ust. 3 u.u.i.o.ś.). Natomiast jeżeli żadna z tych okoliczności nie zachodzi, to organ ma obowiązek określić środowiskowe uwarunkowania przedsięwzięcia. Podkreśliło również, że organ I instancji zbadał wszystkie skutki środowiskowe planowanej inwestycji i uznał, że informacje zawarte w KIP są wystarczające, aby przewidzieć wszystkie środowiskowe skutki przedsięwzięcia
i nie jest konieczne nakładanie na inwestora uwarunkowań określonych w art. 82 ust. 1 ustawy. Zgodnie zaś z art. 84 u.u.i.o.ś. w przypadku, gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W takim przypadku organ nie ma też obowiązku zapewniania udziału społeczeństwa w toczącym się postępowaniu (art. 79 ust. 1 u.u.i.o.ś.).
Ostatecznie Kolegium wskazało, że w jego ocenie decyzja organu I instancji spełnia wymagania określone w art. 85 ust. 2 pkt 2 u.u.i.o.ś.; spełnia bowiem nie tylko wszystkie wymogi określone przepisami k.p.a., ale zawiera również informacje o uwarunkowaniach,
o których mowa w art. 63 ust. 1 u.u.i.o.ś.. Organ I instancji prawidłowo odniósł się do kryteriów wymienionych w tym przepisie, co jest podstawowym aspektem wydawanej decyzji. Słusznie organ uznał, że cechy charakterystyczne przedsięwzięcia nie rodzą obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i zawarł
w uzasadnieniu swojej decyzji informacje, mające umożliwić stwierdzenie, że rozstrzygnięcie zostało podjęte na podstawie należytego rozpoznania zgromadzonego
w sprawie materiału dowodowego. Kolegium dodało również, że KIP wraz z jej uzupełnieniami należy uznać za dowód wiarygodny, a ustalenia zawarte w tym dokumencie nie zostały zakwestionowane przez organy współdziałające – nawet przez PPIS w opinii sanitarnej stwierdzającej potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie przedstawił jakichkolwiek merytorycznych zarzutów
w stosunku do tego dokumentu. Ponadto w toku postępowania żadna ze stron nie przedstawiła dowodu o równorzędnej mocy, który pozwoliłby zakwestionować dane zawarte w przedmiotowej karcie informacyjnej. Z tego względu, w ocenie organu odwoławczego, ustaleń zawartych w KIP nie można skutecznie podważyć, wobec czego zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy.
W skardze wywiedzionej do tutejszego Sądu na ww. decyzję skarżący zarzucili, że decyzja Kolegium – podobnie jak decyzja Burmistrza – została podjęta w oderwaniu od zasad współżycia społecznego, wbrew obowiązującym procedurom i wbrew następującym przepisom prawa:
- art. 3 ust. 1 paragraf 11c ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;
- art. 7, art. 7b, art. 8 § 1, art. 9, art. 14 § 1a, art. 35, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i § 2, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
W uzasadnieniu zarzutów skarżący w istocie powielili argumentację przedstawioną
w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podnieśli, że ogłoszenie o wszczęciu postępowania było nieprawidłowe, przez co nie wiedzieli oni, że są stronami postępowania. Zarzucili, że organ nie przeprowadził w sprawie postępowania wyjaśniającego i nie dokonał własnej oceny przedłożonych przez inwestora dowodów; nie posiłkował się pomocą zewnętrznych ekspertów, nie współpracował z PINB i nie wyraził żadnego zainteresowania dowodami przedstawianymi przez skarżących, dotyczącymi istniejącego w bezpośrednim sąsiedztwie rowu melioracyjnego. Podali, że planowana jest budowa ekranu akustycznego bez zaświadczenia Burmistrza o zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ostatecznie podkreślili, że Kolegium z nieuzasadnionym opóźnieniem jednostronnie uznało stanowisko inwestora, ignorując zdanie skarżących, a zaskarżona decyzja została opracowana metodą "kopiuj-wklej" z KIP i kilku ustaw.
Skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z opinii zewnętrznych ekspertów odnośnie do wpływu potencjalnego hałasu, zapylenia i ekranu przeciwdźwiękowego na ograniczenie ich prawa do korzystania z własnej posesji oraz potencjalnego wpływu węzła betoniarskiego na rów melioracyjny i rzekę W., do której odprowadzana jest woda
z rowu oraz dowodu z akt postępowania legalizacyjnego prowadzonego przez PINB.
Skargę na decyzję Kolegium wniosła również Fundacja – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – zarzucając organowi naruszenie przepisów art. 64 ust. 1 pkt 2 u.u.i.o.ś. w zw. z art. 7, 77 i 107 k.p.a. poprzez zaakceptowanie niedostatecznego wyjaśnienia w treści decyzji wydanej przez Burmistrza oraz niewyjaśnienie w treści własnej decyzji przyczyn uznania stanowiska PPIS o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, brak wszechstronnego zgromadzenia i rozważenia materiału dowodowego. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi odwoławczemu oraz
o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Fundacja wyjaśniła, że w jej ocenie organy obydwu instancji arbitralnie, bez poparcia tego stosownymi rozważaniami i w sposób pobieżny odniosły się do stanowiska PPIS, stwierdzając jedynie, iż jest ono lakoniczne. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji można wyinterpretować, że skoro opinia organu uzgadniającego jest zwięzła, to zdejmuje z organu rozpoznającego sprawę konieczność dalszego procedowania, bo organ uzgadniający w swojej opinii zawarł "za mało treści", co jest nie do zaakceptowania.
Zarzuciła, że Kolegium pominęło istnienie w obszarze planowanej inwestycji głównego zbiornika wód podziemnych D., oznaczonego w Ewidencji Głównych Zbiorników Wód Podziemnych numerem 214. Dla zbiornika tego została opracowana dokumentacja hydrogeologiczna, która wskazuje, że w rejonie N. obserwuje się brak izolacji. Dokumentacja ta zawiera propozycje zakazów, nakazów i ograniczeń w sposobie użytkowania gruntów na wyznaczonym obszarze ochronnym GGZWP nr 214, m.in. poprzez zakaz lokalizowania przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko bez wcześniejszego przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, zakaz lokalizowania składowisk odpadów komunalnych, czy zakaz budowy nowych przydomowych oczyszczalni ścieków. Ponadto z opracowania Państwowego Instytutu Geologicznego Państwowego Instytutu Badawczego "Informator PSH Główne zbiorniki wód poziemnych w Polsce" wynika, że w obrębie Gminy N. występują tereny bardzo podatne na zanieczyszczenie. Podnoszone przez Fundację wątpliwości są uzasadnione również faktem, że w N. doszło już do skażenia wód z ww. zbiornika podziemnego, a substancje, które skaziły ujęcie były obecne w wodzie przez 6 lat. Z tego względu to właśnie opinia PPIS, jako organu, który wydaje opinie pod kątem możliwego oddziaływania na zdrowie ludzi powinna być szczególnie wzięta pod uwagę, bez względu na jej zwięzłość. Ostatecznie w skardze wskazała, że zdziwienie Fundacji budzi niekonsekwencja organu I instancji, który w odniesieniu do tego samego inwestora, ale w innej lokalizacji i w sytuacji budowy wytwórni betonu, zdecydował o konieczności sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko, co wynika z obwieszczenia z dnia 30 sierpnia 2023 r., znak TI.622.10.2023.
W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną.
Postanowieniem z 5 marca 2024 r. sąd zarządził połączenie sprawy o sygn. akt II SA/Ol 12/24 ze skargi A. M. i G. M. i sprawy o sygn. akt II SA/Ol 13/24 ze skargi Fundacji A do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzenie sprawy pod sygn. akt II SA/Ol 12/24.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie skarżąca
i Fundacja poparły skargi, zaś pełnomocnik organu wniósł o oddaleniu obu skarg. Dodatkowo wyjaśnił, że zapis w decyzji o braku planu jest pomyłką redakcyjną, ponieważ dla terenu inwestycji plan obowiązuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zasada legalności, wyrażona w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U z 2022 r. poz. 2492, ze zm.) obliguje sądy administracyjne do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Przeprowadzona przez tutejszy Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa. Tym samym, skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Rozpatrując sprawę w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji planowanego przedsięwzięcia należy mieć na uwadze specyfikę wydawanego rozstrzygnięcia, które nie ma charakteru uznaniowego. Treść decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest uzależniona od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Przy czym – jak słusznie wskazało Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – w art. 81 u.u.i.o.ś. ustawodawca szczegółowo określił katalog okoliczności uzasadniających odmowę określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia. Oznacza to,
że odmowa określenia środowiskowych uwarunkowań uzależniona jest od stwierdzenia, że zaistniały konkretne, określone prawem przesłanki, w tym m.in. wynikające z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko: brak możliwości realizacji przedsięwzięcia w wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody czy też przedsięwzięcie wpływa negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych,
o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne. W rozpoznawanej sprawie organy administracyjne prawidłowo uznały, że przesłanki takie nie wystąpiły.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 u.u.i.o.ś. przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest wymagane w przypadku przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Natomiast w myśl art. 59 ust. 1 pkt 2 u.u.i.o.ś. przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest wymagane w przypadku przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, gdy obowiązek powyższy został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 u.u.i.o.ś. Organ administracji prowadzący postępowanie jest zatem zobowiązany do ustalenia, czy w sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia przy uwzględnieniu stanowiska organów opiniujących, gdyż art. 64 ust. 1 u.u.i.o.ś. obliguje organ do zasięgnięcia opinii m.in. regionalnego dyrektora ochrony środowiska i organu właściwego do wydania oceny wodnoprawnej, o której mowa w przepisach ustawy - Prawo wodne. Ustawodawca uznał, że ze względu na charakter zamierzenia sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko ze szczegółową analizą bezwzględnie wymagają przedsięwzięcia kwalifikowane jako zawsze znacząco oddziaływujące na środowisko. Zwolnił natomiast z tego bezwzględnego obowiązku inwestycje, których oddziaływanie uznano za potencjalne (art. 73 ust. 1 i art. 74 ust. 1 pkt 1 i 2 u.u.i.o.ś.).
Wyjaśnić również należy, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wydawana jest na wniosek inwestora, który przedstawia założenia planowanego przedsięwzięcia. Rolą organów orzekających i współdziałających w tym postępowaniu jest weryfikacja tych założeń pod względem ochrony środowiska. Celem przedmiotowego postępowania jest bowiem zapobieżenie degradacji zasobów naturalnych i występowania emisji i innych uciążliwości, w tym na zdrowie i życie ludzkie. Wydając decyzję stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, organ analizuje potencjalną możliwość oddziaływania inwestycji na środowisko na podstawie karty informacyjnej przedsięwzięcia.
Nie ulega wątpliwości, że planowane przedsięwzięcie stanowi inwestycję, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy oraz w § 3 ust. 1 pkt 37 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1839, ze zm.). W takiej sytuacji przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest wymagane, gdy obowiązek taki, jak już wskazano, został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 u.u.i.o.ś. Stosownie do tego przepisu, obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie kryteria szczegółowo wymienione w tym przepisie, przy czym art. 64 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 u.u.i.o.ś. obliguje ten organ do uprzedniego zasięgnięcia opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska, państwowego powiatowego inspektora sanitarnego oraz organu właściwego do wydania oceny wodnoprawnej, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 20 lipca
2017 r. - Prawo wodne.
W przedmiotowym postępowaniu wymagane opinie zostały sporządzone przez RDOŚ oraz Dyrektora Zarządu Zlewni. Obydwa te organy stwierdziły, że nie istnieje potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia przebudowy zakładu produkcji betonu. Postanowieniem
z 12 sierpnia 2022 r. (k. 85-91 akt administracyjnych) RDOŚ – po przeanalizowaniu KIP, uzyskaniu dodatkowych wyjaśnień i uzupełnieniu KIP przez inwestora oraz uwzględnieniu warunków określonych w art. 63 ust. 1 u.u.i.o.ś., w szczególności rodzaju, charakteru, usytuowania i skali możliwego oddziaływania przedsięwzięcia – wyraził opinię o braku potrzeby przeprowadzenia ww. oceny. Jednocześnie wskazał na konieczność podjęcia określonych w sentencji postanowienia działań dotyczących etapu realizacji
i eksploatacji przedsięwzięcia. W opinii z 12 sierpnia 2022 r. (k. 102-105 administracyjnych) Dyrektor PGWWP Zarządu Zlewni również nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania ww. przedsięwzięcia na środowisko, wskazując jednak na konieczność uwzględnienia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach określonych w tym piśmie warunków i wymagań. Stwierdził wprost, że planowane przedsięwzięcie nie zagraża osiągnieciu celów środowiskowych, w tym będzie odbywało się w sposób zapewniający nienaruszalność przepisów prawnych dotyczących ochrony wód, określonych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza W. Dodać należy, że nie są to twierdzenia gołosłowne, ponieważ organ I instancji
w punktach 5, 12-13, 18-24 decyzji nałożył na inwestora obowiązki dotyczące korzystania
z wód i ich ochrony.
Odnosząc się natomiast do opinii PPIS, stwierdzającej obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko ww. przedsięwzięcia, to wskazać należy, że organ administracyjny prowadzący postępowanie nie jest związany stanowiskiem organów opiniujących. Kwestia ta wielokrotnie była przedmiotem oceny zarówno w doktrynie, jak i judykaturze. Opiniowanie jest najsłabszą formą współdziałania organów administracyjnych, a opinia wyrażona przez organ współdziałający nie ma charakteru wiążącego dla organu prowadzącego postępowanie (por. K. Gruszecki, Komentarz do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wyd. IV 2023, LEX/el. oraz wyrok NSA z 2 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2738/17 czy wyrok NSA z 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2507/14 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej jako: "CBOSA"). Opinie wyspecjalizowanych organów, o których mowa w art. 64 u.u.i.o.ś. mają więc charakter pomocniczy, a ich zadaniem jest ułatwienie właściwemu organowi podjęcia rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 63 ust. 1 u.u.i.o.ś., tj. stwierdzenie obowiązku lub braku obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Natomiast to do organu prowadzącego postępowanie należy ostateczna ocena, czy dla danego przedsięwzięcia należy przeprowadzić ocenę jego oddziaływania na środowisko. Organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach może zatem wydać decyzję stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko nawet przy negatywnej opinii jednego z organów opiniujących, tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Uznać należy, że skoro organ I instancji zaaprobował stanowisko organów opiniujących – RDOŚ i Dyrektora Zarządu Zlewni, a także nie znalazł powodów do zakwestionowania ustaleń zawartych w KIP, to powielając stanowisko organów, których zdaniem nie ma potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko, w treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dokonał ich oceny zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co jest równoznaczne z nieuwzględnieniem przeciwnego stanowiska co do obowiązku sporządzenia raportu wyrażonego przez PPIS. Jest to o tyle istotne, że opinia PPIS dotyczy głównie warunków hydrogeologicznych. Problematyka ochrony wód jest uregulowana w wielu aktach prawnych, jednak podstawowe założenia ochrony wód zawierają przede wszystkim ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 54) i ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1478 ze zm.). Pozostałe regulacje prawne mają wobec nich charakter uzupełniający i sektorowy (por. J. Rotko, Ochrona wód przed zanieczyszczeniem w świetle przepisów nowych ustaw, Ochrona Środowiska, Prawo i Polityka 2001, nr 4, s. 2 oraz K. Wesołowska, Regulacje prawne w zakresie jakości wód przeznaczonych do spożycia [w:] Wybrane problemy prawa wodnego, red. B. Rakoczy, Warszawa 2013). Szerokie kompetencje Wód Polskich określa art. 240 Prawa wodnego. Stosownie do art. 240 ust. 1 Prawa wodnego, Wody Polskie wykonują zadania określone w przepisach ustawy, w tym dotyczące ochrony wód. Zgodnie zaś z art. 240 ust. 3 pkt 15 Prawa wodnego, regionalne zarządy gospodarki wodnej wykonują̨ następujące zadania Wód Polskich: realizują i współdziałają w realizacji działań służących prowadzeniu zrównoważonego gospodarowania wodami, w tym osiągnieciu celów, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz w art. 61, w regionach wodnych. W swojej opinii Dyrektor Zarządu Zlewni, jako organ wyspecjalizowany, wprost wskazał, że "nie przewiduje się bezpośredniego wpływu przedsięwzięcia na stan jakościowy i ilościowy wód powierzchniowych. Uznać należy, iż rozwiązania techniczne przedstawione w KIP pozwolą zabezpieczyć środowisko wodne przed emisją substancji ropopochodnych do wód podziemnych. [...] planowane zamierzenie inwestycyjne nie będzie stwarzać zagrożeń dla osiągnięcia celów środowiskowych jednolitych części wód, w tym będzie odbywało się w sposób zapewniający nienaruszalność przepisów prawnych dotyczących ochrony wód, określonych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza W." (k. 101-102 akt administracyjnych). Z kolei kompetencje PPIS określa przepis art. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 416). W jego myśl Państwowa Inspekcja Sanitarna jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami:
1) higieny środowiska,
2) higieny pracy w zakładach pracy,
3) higieny radiacyjnej,
4) higieny procesów nauczania i wychowania,
5) higieny wypoczynku i rekreacji,
6) zdrowotnymi żywności, żywienia i produktów kosmetycznych,
7) higieniczno-sanitarnymi, jakie powinien spełniać personel medyczny, sprzęt oraz pomieszczenia, w których są udzielane świadczenia zdrowotne
- w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości
i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych. Z kolei zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne
i zdrowotne, w szczególności dotyczących higieny środowiska, a zwłaszcza wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, powietrza w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, gleby, wód i innych elementów środowiska w zakresie ustalonym w odrębnych przepisach. Wobec tego stwierdzić należy, że inspektor sanitarny jest odpowiedzialny za nadzór nad jakością wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, a więc w węższym zakresie aniżeli Wody Polskie. Zgodzić się należy również z twierdzeniem organu odwoławczego, że opinia PPIS jest lakoniczna i w istocie nie wynika z niej jakie zarzuty organ stawia planowanemu przedsięwzięciu oraz jakie ustalenia KIP podważa. Z opinii Dyrektora Zarządu Zlewni oraz opinii RDOŚ wynika, które argumenty organy wzięły pod uwagę i jak planowane przedsięwzięcie wpłynie w ocenie tych organów na środowisko.
W myśl art. 84 ust. 1 i 1a u.u.i.o.ś., w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Decyzja wydawana jest po uzyskaniu ww. opinii. Ponadto w decyzji tej właściwy organ może określić warunki lub wymagania,
o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b lub c, lub nałożyć obowiązek działań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b lub c., tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Natomiast zgodnie z art. 84 ust. 2 u.u.i.o.ś., charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ponadto decyzja
o środowiskowych uwarunkowaniach, stosownie do treści art. 85 ust. 1 i 2 u.u.i.o.ś., wymaga uzasadnienia, które niezależnie od wymagań wynikających z przepisów k.p.a.,
w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, powinno zawierać informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1 u.u.i.o.ś., uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Wymóg ten umożliwia dokonanie oceny,
co do prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia (por. wyrok WSA
w Białymstoku z 24 września 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 482/19, CBOSA).
Mając na uwadze powyższe wymogi stawiane decyzji środowiskowej, Sąd podziela stanowisko wyrażone przez Kolegium, co do trafności rozstrzygnięcia organu
I instancji, którym wydano decyzję środowiskową stwierdzającą brak potrzeby oceny oddziaływania na środowisko wnioskowanego przedsięwzięcia oraz nakładającą na inwestora określone obowiązki na etapie realizacji i eksploatacji tegoż przedsięwzięcia. Rozstrzygnięcie takie znajduje swoje podstawy w zgromadzonych dowodach, w tym przede wszystkim w KIP oraz w opiniach wyspecjalizowanych organów, tzn. RDOŚ
i Dyrektora Zarządu Zlewni. Wyjaśnić należy skarżącym i Fundacji, że karta informacyjna przedsięwzięcia jest dokumentem mającym szczególne znaczenie w postępowaniu dotyczącym uwarunkowań środowiskowych. Zgodnie z przepisem art. 62a ust. 1 u.u.i.o.ś. karta informacyjna przedsięwzięcia powinna zawierać podstawowe informacje o planowanym przedsięwzięciu, umożliwiające analizę kryteriów, o których mowa w art. 63 ust. 1, lub określenie zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zgodnie z art. 69, a które w odniesieniu do planowanego przedsięwzięcia szczegółowo omówione zostały w uzasadnieniu decyzji Kolegium. Kartę informacyjną przedsięwzięcia podpisuje autor, a w przypadku gdy jej wykonawcą jest zespół autorów - kierujący tym zespołem, wraz z podaniem imienia i nazwiska oraz daty sporządzenia karty informacyjnej przedsięwzięcia (art. 62a ust. 2 u.u.i.o.ś.). Załączona do wniosku z 30 maja 2022 r. KIP oraz jej uzupełnienia zawierają wszystkie wymagane elementy, a skarżący nie podważyli skutecznie danych zawartych w tym dokumencie, poprzestając na gołosłownych twierdzeniach odnośnie do oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na ich nieruchomość.
Podkreślenia wymaga, że chociaż KIP stanowi dokument prywatny, który podlega swobodnej ocenie organu, to jednak jej szczegółowa i specjalistyczna treść oraz fakt, że stanowi ona punkt wyjścia do ustaleń faktycznych organów w zakresie cech i parametrów planowanego przedsięwzięcia, nadają jej szczególne znaczenie, jako źródłu ustaleń faktycznych. W orzecznictwie wskazuje się, że dokumentowi temu przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego przedsięwzięcia. Podważenie ustaleń zawartych w KIP może nastąpić jedynie, co do zasady, przez przedstawienie nowej analizy uwarunkowań środowiskowych (sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą, jak autor karty informacyjnej przedsięwzięcia), z której wynikałyby wnioski pozostające w sprzeczności do tych zawartych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia. Weryfikacja wiarygodności i mocy dowodowej powyższego dokumentu wymaga zatem przeprowadzenia co najmniej porównywalnych pod względem fachowości i specjalistycznej analizy dowodów,
np. dowodu z ekspertyzy specjalistycznej, która w sposób udokumentowany wykazywałaby m.in. wady lub błędne założenia lub ustalenia karty informacyjnej przedsięwzięcia
(zob. wyrok NSA z 13 grudnia 2023 r., sygn. akt III OSK 978/22, LEX nr 3653232; wyrok NSA z 27 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 2352/21 czy wyrok NSA z 14 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 875/20, CBOSA). Jeżeli zatem strona zmierza do podważenia wiarygodności lub mocy dowodowej karty informacyjnej w zakresie podstawowych informacji o planowanym przedsięwzięciu, to jej obowiązkiem jest przedłożenie odpowiednich dowodów, które zmierzają do podważenia konkretnych i istotnych elementów karty informacyjnej, o których mowa w art. 62a ust. 1 u.u.i.o.ś. (por. wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1944/11, CBOSA). Uregulowana w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakazuje bowiem organom prowadzącym postępowanie zebranie z urzędu lub na wniosek stron całego materiału dowodowego i jego rozpatrzenie. Podkreślenie przez ustawodawcę, że zebranie materiału dowodowego sprawy następuje zarówno z urzędu, jak i na wniosek strony, zwraca jednak uwagę na obowiązek stron postępowania do współdziałania z organem administracji w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Jest to szczególnie istotne, gdy jedna ze stron kwestionuje dowód złożony przez innego uczestnika postępowania. Judykatura stoi na stanowisku, które tutejszy Sąd podziela, że na stronie postępowania ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, z których wywodzi ona korzystne dla siebie skutki prawne (zob. np. wyrok NSA z 29 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1452/20 czy wyrok NSA
z 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 713/16, CBOSA).
Nie sposób więc uwzględnić zarzutu skarżących, że organy oparły się wyłącznie na KIP i nie przeprowadzały dowodów "z opinii zewnętrznych ekspertów", skoro organy orzekające nie miały zastrzeżeń do merytorycznej strony przedłożonej karty informacyjnej, a żaden z uczestników postępowania nie przedłożył opinii odmiennej, podważającej ustalenia zawarte w tej karcie.
W doktrynie podkreśla się również, że karta informacyjna przedsięwzięcia to dokument, który opisuje planowaną inwestycję oraz to, jak ona będzie oddziaływać na środowisko. To na podstawie karty organ ocenia, czy konieczne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko. Konsekwencją stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko jest więc konieczność sporządzenia raportu. Natomiast jeżeli organ nie stwierdzi konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, to wydaje decyzję środowiskową na podstawie KIP (zob. P. Wach [w:] P. Wach, D. Kałuża, M. Płoszka, R. Robaszewska, Decyzje środowiskowe, Warszawa 2015, LEX/el.), tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżących, iż inwestycja już funkcjonuje,
a węzeł betoniarski jest już nielegalnie wybudowany, to wskazać trzeba, że ustawa nie wyklucza wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w stosunku do inwestycji rozpoczętych w warunkach samowoli budowlanej czy już zrealizowanych. Nie stoi to
w sprzeczności z tezą, że decyzję wydaje się̨ dla planowanych przedsięwzięć przed uzyskaniem decyzji wymienionych w art. 72 ust. 1 u.u.i.o.ś. Wynika to z art. 72 ust. 1 pkt 1 u.u.i.o.ś., zgodnie z którym wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem nie tylko decyzji o pozwoleniu na budowę czy decyzji
o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego, ale także decyzji
o zatwierdzeniu projektu budowlanego i decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, wydawanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (zob. A. Wilk-Ilewicz, Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia według wymogów prawa Unii Europejskiej, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2015, nr 4, s. 61). Co więcej, sam wniosek inwestora dotyczy przebudowy zakładu produkcji betonu, z samej już nazwy planowanego przedsięwzięcia wynika więc, że zakład produkcji betonu na działce inwestora istnieje.
Ostatecznie należy również stwierdzić, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji – wbrew twierdzeniom skarg – nie naruszają przepisów postępowania administracyjnego, ponieważ organy administracyjne przeprowadziły wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, z zachowaniem wszystkich zasad określonych w przepisach k.p.a., a w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustaliły wszystkie istotne okoliczności do rozstrzygnięcia sprawy, a swoje stanowisko należycie uzasadniły, dokonując prawidłowej wykładni prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie. W szczególności w uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium w sposób jasny i wyczerpujący opisało stan faktyczny sprawy i dokonało subsumcji mających zastosowanie w sprawie przepisów, każdorazowo odnosząc się do zarzutów odwołania i wyjaśniając swoje stanowisko, którą to argumentację Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę podziela. Nie sposób szczegółowo odnieść się do zarzutów skarżących dotyczących naruszenia przepisów postępowania w sytuacji, gdy skarżący poza powołaniem się na naruszenie wyszczególnionych w skardze artykułów k.p.a. nie sprecyzowali na czym naruszenie to miałoby polegać. Z akt sprawy wynika natomiast, że organy prawidłowo zastosowały zarówno przepisy proceduralne, jak i prawa materialnego.
Mając na uwadze wszystkie powyżej określone okoliczności prawne i faktyczne kontrolowanej sprawy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargi jako niezasadne.