II SA/Ol 1182/14

II SA/Ol 1182/14 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2015-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-11-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Alicja Jaszczak-Sikora /przewodniczący/
Bogusław Jażdżyk
Katarzyna Matczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1687/15 - Postanowienie NSA z 2015-08-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 182
art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1 i 2, art. 61 ust. 1-3, art. 103 ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi D.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku
Uzasadnienie
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Burmistrza (dalej: Dyrektor MOPS) ustalił wysokość opłaty ponoszonej przez D.K. na pokrycie wydatków ponoszonych zastępczo przez Gminę M. na pokrycie kosztów pobytu A.K. w Domu Pomocy Społecznej w T. na kwotę 719,85 zł miesięcznie począwszy od lutego 2013 r. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) dalej jako: u.p.s.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że A.K. w dniu [...] 2009 r. została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej w T. (dalej jako: DPS) na podstawie decyzji z dnia [...]. Następnie decyzją z dnia [...] Dyrektor MOPS ustalił odpłatność za pobyt A.K. w DPS na kwotę 574,57 zł. Różnicę pomiędzy średniomiesięcznym kosztem utrzymania w DPS w kwocie 2118,00 zł a kwotą świadczoną przez mieszkańca domu miała pokrywać zastępczo Gmina M. Po wszczęciu postępowania zmierzającego do określenia kręgu osób zobowiązanych do partycypacji w kosztach utrzymania osoby umieszczonej w placówce, organ zawarł z jednym ze zstępnych - synem F.K. umowę w sprawie dobrowolnego partycypowania w kosztach pobytu osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej. Ponieważ suma opłat dokonywanych przez mieszkańca DPS oraz jednego z jej zstępnych nie pokrywała pełnej kwoty średniomiesięcznych kosztów utrzymania, organ podjął czynności zmierzające do zobligowania dalszych zstępnych do pokrycia tej różnicy. Po wszczęciu postępowania w stosunku do czworga wnuków A.K., z wnuczką D.K. w kwietniu 2012 r. zawarto umowę o dobrowolnej partycypacji w kosztach utrzymania na kwotę 100 zł, a w stosunku do A.K. i M.W. odstąpiono od wszczęcia postępowania w przedmiocie określenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi z tytułu opłat zastępczo ponoszonych przez gminę, bowiem ich dochód nie przekraczał 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Organ wszczął również postępowanie w przedmiocie określenia wysokości opłaty jaką powinien wnosić wnuk D.K. za pobyt babci w DPS. Organ ustalił wysokość dochodów uzyskiwanych przez D.K. i jego żonę U.K. w styczniu 2013 r. na podstawie informacji zawartych w zaświadczeniach wystawionych przez pracodawców. Ustalono, że rodzina D.K. liczy 5 osób, oboje małżonkowie pracują zawodowo i uzyskują z tego tytułu wynagrodzenie. Z zaświadczeń uzyskanych od pracodawców wynika, że wysokość zarobków D.K. za styczeń 2013 r. wyniosła 5048,68 zł netto, a wynagrodzenie U.K. za styczeń 2013 r. wyniosło 2511,18 zł netto. Zatem miesięczny dochód rodziny za styczeń 2013 r. wyniósł 7559,86 zł netto, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi kwotę 1511,97 zł. Ponieważ kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r., poz. 823), zostało określone w wysokości 456 zł, to ustalona wysokość dochodu na osobę w rodzinie była wyższa od kwoty 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie tj. od kwoty
1368 zł. Różnica pomiędzy dochodem na osobę w rodzinie D.K. a kwotą 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wyniosła 143,97 zł (1.511,97 zł -1368 zł), a w odniesieniu na każdą osobę w rodzinie różnica ta wyniosła 719,85 zł (143,97 zł x 5 osób). Organ przedstawił wyliczenie dotyczące kosztów utrzymania A.K. w DPS od dnia [...] 2009 r., tj. od dnia umieszczenia w DPS, oraz płatności A.K. przy uwzględnieniu kwot wnoszonych przez syna F.K. i wnuczkę D.K. Od lutego 2013 r. koszt utrzymania mieszkańca w DPS w T. wynosił 2639,00 zł miesięcznie. A.K. miesięcznie uiszczała opłatę w wysokości 663,80 zł, jej syn - w wysokości 800 zł, a wnuczka - w wysokości 100 zł. Zatem do uzupełnienia pozostawała kwota 1075,20 zł miesięcznie. Z przepisu art. 61 u.p.s. wynika, że obowiązek gminy partycypowania w kosztach utrzymania danej osoby w domu pomocy społecznej ma charakter subsydiarny, tj. pomocniczy w stosunku do obowiązku jego małżonka, zstępnych i wstępnych. Przeprowadzona weryfikacja dochodu D.K. przypadającego na osobę w rodzinie pozwalała na przyjęcie, że jego wysokość wypełnia określone w ustawie przesłanki warunkujące nałożenie na stronę obowiązku w zakresie ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej jego wstępnego. W ocenie organu, za pobyt pani A.K. w DPS D.K. powinien wnosić miesięczną opłatę w wysokości 719,85 zł począwszy od lutego 2013 r., tj. od miesiąca, w którym zostało wszczęte postępowanie administracyjne.
Od powyższej decyzji D.K. wniósł odwołanie zarzucając naruszenie:
- art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) zwanej dalej: k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i błędne przyjęcie istnienia przesłanek do ustalenia wysokości opłaty ponoszonej przez skarżącego na pokrycie wydatków ponoszonych zastępczo przez Gminę M. na pokrycie kosztów pobytu A.K. w DPS w T.;
- art. 77 k.p.a. poprzez wybiórcze zebranie materiału dowodowego w sprawie i pominięcie dowodów wskazujących na rzeczywiste dochody skarżącego oraz dochody w jego gospodarstwie domowym;
- art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jej podstaw prawnych, zaniechania przez organ wskazania podstawy prawnej dotyczącej ustalenia wysokości wynagrodzenia za pracę skarżącego i jego żony oraz sposobu jego obliczania, co nie pozwala w sposób pełny odnieść się do przyjętej przez organ wysokości wynagrodzenia;
- art. 66 u.p.s. poprzez zaniechanie ustalenia czy Rada Miejska M. określiła w drodze uchwały dla osób, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, a w szczególności dla A.K. korzystniejsze warunki ustalania opłat za pobyt w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym, częściowego lub całkowitego zwolnienia z tych opłat, zwrotu należności za okres nieobecności osoby w domu.
Decyzją z dnia [...], Rep. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło decyzję organu I instancji i ustaliło wysokość opłaty wnoszonej przez D.K. za pobyt A.K. w DPS w T. w miesięcznej kwocie 391,80 zł począwszy od miesiąca marca 2013 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zarówno skierowanie do domu pomocy społecznej, jak i ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej osoby skierowanej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Przewidziany w art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej musi być skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić. Taka konkretyzacja, co do zasady, następuje w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s., poprzez określenie kwoty opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, wskazanie osoby (osób) zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wymienionych w przywołanych przepisach, ustalenie przypadających na nich kwot opłaty. Zatem adresatem decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej może być zatem zarówno osoba skierowana do domu pomocy społecznej jak i osoba, czy też osoby z kręgu podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 i 3 u.p.s., tj. małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina. W sytuacji, gdy kwota odpowiadająca 70% dochodu mieszkańca jest niższa od kosztu jego pobytu w domu pomocy społecznej, rolą organu prowadzącego postępowanie jest wszczęcie postępowań, których stronami będą osoby wymienione wart. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., a które zakończą się decyzją ustalającą odpłatność za pobyt krewnego w DPS. W takim postępowaniu następuje ustalenie możliwości finansowych tych osób i obliczenie, czy suma opłat ponoszonych przez mieszkańca i innych członków jego rodziny zobowiązanych do wnoszenia omawianych tu opłat przez jego rodzinę jest wystarczająca na pokrycie całości należności za pobyt mieszkańca w DPS. Na podstawie tak dokonanych ustaleń nastąpić może wymierzenie opłaty ze wskazaniem osób zobowiązanych oraz odpowiadających im części udziału w tej opłacie. Ustalenie opłaty może nastąpić najwcześniej od momentu wszczęcia postępowania w sprawie. W rozpoznawanej sprawie ustalenie wysokości opłaty, którą powinien wnosić skarżący nastąpiło od lutego 2013 r. Tymczasem wszczęcie postępowania, które nastąpiło z dniem doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania, miało miejsce w dniu 7 marca 2013 r. Zatem ustalenie wysokości opłaty jaką powinien wnosić skarżący za pobyt babci A.K. w DPS mogło nastąpić dopiero od marca 2013 r. i to na podstawie dochodów z miesiąca lutego 2013 r. a nie stycznia 2013 r.
Organ wyjaśnił, że ustalenie dochodu na członka rodziny skarżącego nastąpiło w oparciu o zaświadczenia pracodawców skarżącego i jego żony. Z dokumentów tych wynika, że wynagrodzenie skarżącego za luty 2013 r. wyniosło 6607,54 zł, a wynagrodzenie jego żony za ten miesiąc to kwota 3567,53 zł. Kwoty te pomniejszone o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach (zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 1 i 2 u.p.s.) według wartości wskazanych w rzeczonych zaświadczeniach wyniosły odpowiednio 4674,41 zł w odniesieniu do skarżącego i 2557,37 zł w odniesieniu do jego żony. Łączny dochód pięcioosobowej rodziny skarżącego w lutym 2013 r. wyniósł zatem 7231,78 zł, a kwota na osobę w rodzinie wyniosła 1446,36 zł. Z kolei kwota kryterium na osobę w rodzinie to kwota 456 zł, 300% tej kwoty to wartość 1368 zł, która musi pozostać po ustaleniu opłaty za pobyt w DPS. Biorąc pod uwagę powyższe dane Kolegium wyliczyło wysokość opłaty za pobyt A.K. w DPS w kwocie 391,80 zł (1446,36 zł - 1368 zł = 78,36 zł x 5 = 391,80 zł).
Na powyższą decyzję D.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania, ewentualnie jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że istnieją przesłanki do ustalenia wysokości opłaty ponoszonej przez skarżącego na pokrycie wydatków ponoszonych zastępczo przez Gminę M. na pokrycie kosztów pobytu A.K. w DPS w T.;
- art. 77 k.p.a. poprzez wybiórcze zebranie materiału dowodowego w sprawie i pominięcie dowodów wskazujących na rzeczywiste dochody skarżącego oraz dochody w jego gospodarstwie domowym.
Jako błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą zaskarżonej decyzji wskazano:
- niewłaściwe ustalenie, że wysokość wynagrodzenia skarżącego za miesiąc luty 2013 r. wyniosła 4674,41 zł netto, gdy wysokość jego zarobków za ten okres wyniosła 3177,98 zł netto;
- niewłaściwe ustalenie, że wysokość wynagrodzenia żony skarżącego za miesiąc luty 2013 r. wyniosła 2557,37 zł netto, gdy wysokość jej zarobków za ten okres wyniosła 2274,57 zł netto;
- niewłaściwe ustalenie wysokości dochodu rodziny skarżącego w przeliczeniu na osobę w wysokości 1446,36 zł, podczas gdy dochód rodziny nie został prawidłowo określony i nie przekracza kwoty 300% kryterium dochodowego.
W uzasadnieniu podniesiono, że dochody skarżącego i jego żony powinny być przyjęte przez organ jako suma kwoty uzyskanej przez skarżącego za luty 2013 r., tj. 3177,98 zł netto oraz wynagrodzenia żony skarżącego za ten okres w kwocie 2274,57 zł netto. Zatem dochód rodziny skarżącego za miesiąc luty 2013 r. wyniósł 5452,55 zł, a nie 7231,78 zł. W tej sytuacji dochód na jedną osobę w pięcioosobowej rodzinie skarżącego wyniósł 1090,51 zł i był niższy niż 300% kryterium dochodowego. Zatem organ powinien był odstąpić od wszczęcia postępowania w przedmiocie określenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi. Ponadto konieczność partycypowania w kosztach utrzymania babci skarżącego w DPS uznano za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Skarżący wraz z żoną ma na utrzymaniu troje dzieci, co wiąże się z ponoszeniem kosztów (opłata za niepubliczne przedszkole córki – 290 zł czesne, wpisowe – 200 zł, ubezpieczenie 32 zł, koszt wyżywienia w przedszkolu – 45-120 zł miesięcznie, zakup podręczników – 61 zł i 132 zł, koszt biletów autobusowych dla synów – 100 zł miesięcznie). Skarżący wraz z żoną miesięcznie na koszty przejazdu do pracy samochodem wydają około 1000 zł, skarżący w miejscu pracy zaciągnął pożyczkę, której miesięczne raty wynoszą 835-975 zł, z kolei miesięczna rata kredytu wziętego na zakup samochodu wynosi 1069 zł, również spłacane jest zobowiązanie z tytułu kredytu konsolidacyjnego przeznaczonego na spłatę wcześniej zaciągniętego kredytu mieszkaniowego na remont oraz hipotecznego na zakup nieruchomości. Skarżący wyjaśnił również, że dla zapewnienia rodzinie godnych warunków bytowych korzysta z dwóch kart kredytowych, które musi co miesiąc spłacać, jego żona podjęła dwuletnie studia podyplomowe w celu polepszenia pozycji zawodowej. Skarżący przedłożył przelewy z rachunków bankowych za styczeń – marzec 2013 r. oraz lipiec – wrzesień 2014 r., a także wskazał wysokość wydatków ponoszonych przez jego rodzinę od stycznia 2013 r. do września 2014 r. Ponadto stwierdził, że jego ojciec nie konsultował z nim decyzji o umieszczeniu babci w DPS. Tymczasem skarżący wyraża wolę podjęcia opieki nad babcią w swoim miejscu zamieszkania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że skarżący i jego małżonka są zobowiązani z mocy prawa do alimentacji swoich dzieci. Dlatego kwoty ponoszone na ich utrzymanie powinny być traktowane jako świadczenia alimentacyjne i odliczone od dochodu zgodnie z art. 8 u.p.s. Wyjaśnił, że kwoty netto, na które powołuje się w skardze są kwotami, które skarżący i małżonka otrzymali przelewem na rachunek bankowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: ustawa ppsa.
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i ustaliło wysokość opłaty wnoszonej przez skarżącego za pobyt jego babci A.K. w DPS w T. w miesięcznej kwocie 391,80 zł począwszy od miesiąca marca 2013 r.
Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia
12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s., decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. W świetle przepisu art. 60 ust. 1 u.p.s., pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca ustalają organy, o których mowa w pkt 1 - 3, w tym burmistrz (art. 60 ust. 2 u.p.s.).
Z przepisów art. 61 ust. 1-3 u.p.s. wynika, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności (ust. 1):
1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej
- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą (ust. 2):
1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:
a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,
b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
W przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 2a, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków (ust. 3).
Zgodnie zaś z art. 103 ust. 2 u.p.s., kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości.
Z powyższych przepisów wynika, iż pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, a obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę, czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.s. kreuje decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przewidziana w art. 59 ust. 1 u.p.s. Umowa, o której mowa w art. 103 ust. 2 tej u.p.s. nie jest wyłącznym źródłem obowiązku ponoszenia opłat przez te osoby za pobyt w domu pomocy społecznej. Z samego brzmienia art. 103 ust. 2 u.p.s. wynika, że celem takiej umowy nie jest nawiązanie cywilnoprawnego stosunku zobowiązującego do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, ale ustalenie wysokości opłaty wnoszonej przez zobowiązane osoby, a więc opłaty, której obowiązek ponoszenia został już ustawowo ustalony. Obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania osoby skierowanej do domu pomocy społecznej osób wymienionych w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., powinien zatem zostać określony w decyzji o ustaleniu wysokości opłaty za pobyt wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s. (por. wyrok NSA z dnia 30 października
2012 r., sygn.. I OSK 653/12, dostępny w CBOSA http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak już wcześniej wspomniano krąg osób, na których może spoczywać według kolejności obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt bliskich w domu pomocy, wynika z art. 61 ust. 1 u.p.s. Zasada kolejności przyjęta w tym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej kolejności - na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Obowiązek wnoszenia opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 u.p.s. Przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie (zob. wyrok NSA z 15 stycznia 2010 r., sygn. I OSK 1171/09; dostępny w CBOSA). Z obowiązku tego zwolnieni są małżonek, zstępni i wstępni, których dochód nie przekracza 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Ponadto kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium (odpowiednio osoby samotnie gospodarującej lub osoby w rodzinie).
W rozpoznawanej sprawie z ustaleń organów obu instancji przeprowadzonych w sposób wyczerpujący, przy użyciu dostępnych środków dowodowych, bowiem skarżący odmówili sporządzenia wywiadu środowiskowego, wynika, że od lutego 2013r. koszt utrzymania mieszkańca w DPS w T. wynosił 2639,00 zł miesięcznie. A.K. miesięcznie uiszczała opłatę w wysokości 663,80 zł, jej syn F.K. - w wysokości 800 zł, a wnuczka D.K. - w wysokości 100 zł. W stosunku do wnuka A.K. i wnuczki M.W. odstąpiono od wszczęcia postępowania w przedmiocie określenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi z tytułu opłat zastępczo ponoszonych przez gminę, bowiem ich dochód nie przekraczał 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Dyrektor MOPS wszczął również postępowanie w przedmiocie określenia wysokości opłaty jaką powinien wnosić wnuk D.K. za pobyt babci w DPS.
Ze znajdujących się w aktach administracyjnych zaświadczeń pracodawców skarżącego oraz jego żony wynika, że za miesiąc luty 2013 r. wynagrodzenie skarżącego wyniosło 6607,54 zł brutto (k. 52 akt administracyjnych), a wynagrodzenie jego żony za ten miesiąc to kwota 3567,53 zł (k. 56 akt administracyjnych). Kwoty te pomniejszone o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach (zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 1 i 2 u.p.s.) wyniosły odpowiednio 4674,41 zł w odniesieniu do skarżącego i 2557,37 zł w odniesieniu do jego żony. Łączny dochód pięcioosobowej rodziny skarżącego w lutym 2013 r. wyniósł 7231,78 zł, a na osobę w rodzinie – 1446,36 zł. Kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie, zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, wynosi 456 zł x 300% = 1386 zł. Zatem dochód na osobę w rodzinie skarżącego przekracza to kryterium. Prawidłowo zatem Kolegium wyliczyło wysokość opłaty ponoszonej przez skarżącego za pobyt A.K. w DPS w kwocie 391,80 zł (1446,36 zł - 1368 zł = 78,36 zł x 5 = 391,80 zł).
Należy w tym miejscu wyjaśnić skarżącemu z uwagi na podniesione zarzuty, że w rzeczonej sprawie nie miała znaczenia wysokość wydatków ponoszonych przez skarżącego na utrzymanie rodziny, czy tez wysokość miesięcznych raty spłacanych kredytów czy pożyczek. Obowiązek członków rodziny osoby umieszczonej w DPS, polegający na wnoszeniu opłat związanych z pobytem tej osoby w takiej placówce, wynika wprost z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Skoro dochód na osobę w rodzinie skarżącego przekraczał 300% kryterium dochodowego, wobec skarżącego została ustalona wysokość opłaty za pobyt jego babci w DPS. Odnosząc się do twierdzeń, podniesionych na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego, że wprawdzie z art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s wynika, że dochód stanowiący sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszony m.in. o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób, za które to alimenty można uznać wydatki ponoszone na utrzymanie dzieci, że taka wykładnia powołanego przepisu nie znajduje uzasadnienia. Ustawodawca doszedł bowiem do przekonania, że tylko prywatnoprawne zobowiązania, jakimi są alimenty ponoszone na rzecz innych osób są zobowiązaniami na tyle istotnymi, aby uwzględnić je w dochodzie osoby i z uwagi na ich ponoszenie na rzecz innych osób pomniejszyć dochód takiej osoby. Kwota alimentów jest każdorazowo ustalana orzeczeniem sądu powszechnego, który mając na uwadze sytuację materialną osoby zobowiązanej oraz potrzeby osoby na rzecz której alimenty są ustalana, dokonuje konkretyzacji tego obowiązku poprzez zasądzenie określonej kwoty alimentów. Tylko w taki sposób ustalone alimenty mogą stanowić podstawę do pomniejszenia dochodu osoby, po warunkiem , że są faktycznie ponoszone. Nie stanowią takich alimentów wydatki ponoszone przez rodziców na utrzymanie swoich dzieci w ramach pokrywania kosztów ich utrzymania, przy czym rodzice swobodnie decydują o ich wysokości. Ta okoliczność nie znosi ich obowiązku w stosunku do członka rodziny, który z uwagi na swój stan zdrowia, wiek wymaga wsparcia, w postaci ponoszenia części opłat za jego pobyt w domu pomocy społecznej.
Reasumując w niniejszej sprawie organy w sposób prawidłowy ustaliły dochód rodziny skarżącego uznając, że winien on ponosić część opłaty z tytułu pobytu babci w DPS.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.