II SA/Ol 1134/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2024-03-05
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona środowiskahałas komunikacyjnydroga krajowaprzegląd ekologicznyprawo ochrony środowiskaGDDKiADywitypoziomy dopuszczalne hałasuzasada prewencji

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad na decyzję nakładającą obowiązek sporządzenia przeglądu ekologicznego dotyczącego hałasu komunikacyjnego przy drodze krajowej nr 51.

Sprawa dotyczyła skargi Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) na decyzję nakazującą sporządzenie przeglądu ekologicznego w związku z hałasem komunikacyjnym przy drodze krajowej nr 51 w Dywitach. GDDKiA argumentowała, że strategiczne mapy hałasu nie mogą być podstawą do nałożenia takiego obowiązku i że planowana budowa obwodnicy uczyni przegląd bezprzedmiotowym. Sąd uznał jednak, że nawet możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko, potwierdzona mapami hałasu i skargami mieszkańców, jest wystarczającą przesłanką do nałożenia obowiązku sporządzenia przeglądu, zgodnie z zasadą prewencji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Olsztyńskiego nakładającą na GDDKiA obowiązek sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego dotyczącego oddziaływania hałasu komunikacyjnego drogi krajowej nr 51 na zabudowę mieszkaniową w Dywitach. GDDKiA podnosiła, że strategiczne mapy hałasu, na które powołały się organy, nie mogą stanowić podstawy do nałożenia takiego obowiązku, a planowana budowa obwodnicy Olsztyna i Dywit sprawi, że przegląd stanie się bezprzedmiotowy. Sąd, opierając się na przepisach Prawa ochrony środowiska, w szczególności art. 237, podkreślił, że decyzja o nałożeniu obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego ma charakter uznaniowy i wymaga jedynie stwierdzenia okoliczności wskazujących na MOŻLIWOŚĆ negatywnego oddziaływania na środowisko, a nie jego udowodnienia. Sąd uznał, że zarówno skargi mieszkańców, jak i strategiczne mapy hałasu, mimo stosowania innych wskaźników niż te służące do stwierdzania przekroczeń dopuszczalnych poziomów, stanowiły wystarczającą podstawę do nałożenia obowiązku, zgodnie z zasadą prewencji i przezorności. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, strategiczne mapy hałasu, nawet jeśli stosują inne wskaźniki niż te służące do stwierdzania przekroczeń dopuszczalnych poziomów, mogą wskazywać na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko i tym samym stanowić podstawę do nałożenia obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 237 P.o.ś. wymaga jedynie stwierdzenia możliwości negatywnego oddziaływania, a nie jego udowodnienia. Mapy hałasu, wskazując na taką możliwość, mogą być wykorzystane jako jeden z dowodów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

P.o.ś. art. 237

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Pomocnicze

P.o.ś. art. 241 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

P.o.ś. art. 118 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

P.o.ś. art. 3 § pkt 6

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

P.o.ś. art. 6

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku

Argumenty

Skuteczne argumenty

Możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko, nawet jeśli nieudowodniona, jest wystarczającą przesłanką do nałożenia obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego. Strategiczne mapy hałasu mogą być wykorzystane jako dowód wskazujący na możliwość negatywnego oddziaływania, nawet jeśli służą innym celom ustawowym. Planowana budowa obwodnicy nie wyklucza obowiązku podjęcia działań zapobiegawczych w obecnym stanie rzeczy.

Odrzucone argumenty

Skargi mieszkańców nie są wystarczającą przesłanką do nałożenia obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego. Wyniki strategicznych map hałasu nie mogą być podstawą do nałożenia obowiązku, ponieważ zostały sporządzone dla innych celów i używają innych wskaźników. Planowana budowa obwodnicy czyni obowiązek sporządzenia przeglądu ekologicznego bezprzedmiotowym.

Godne uwagi sformułowania

decyzja wydawana na podstawie art. 237 P.o.ś. jest aktem administracyjnym o charakterze uznaniowym wystarczy powzięcie przez organ podejrzenia co do możliwości powodowania takiego oddziaływania, organ nie musi wykazywać, że takie oddziaływanie ma miejsce przegląd ekologiczny jest instytucją prawną realizującą założenia zasad prewencji i przezorności nie można wykluczyć, że w konkretnej sprawie, nawet w przypadku dochowania takich dopuszczalnych poziomów oddziaływania, może mimo wszystko dojść do negatywnego oddziaływania na środowisko

Skład orzekający

Marzenna Glabas

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Matczak

sędzia

Piotr Chybicki

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 237 P.o.ś. w kontekście obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego, znaczenie strategicznych map hałasu jako dowodu, zasada prewencji w prawie ochrony środowiska."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji drogi krajowej i hałasu komunikacyjnego, ale zasady interpretacji przepisów mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie zasady prewencji w prawie ochrony środowiska i pokazuje, jak sądy interpretują dowody w kontekście potencjalnego negatywnego oddziaływania na środowisko.

Czy mapa hałasu wystarczy, by nakazać drogowcom przegląd ekologiczny?

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 1134/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Katarzyna Matczak
Marzenna Glabas /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Chybicki
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2556
art. 237, art. 241 ust. 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
Sentencja
Dnia 5 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2024 roku sprawy ze skargi Dyrektora Dróg [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego - oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 2 marca 2023 r. Starosta Olsztyński (dalej jako: "Starosta") zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (dalej jako: "GDDKiA", "skarżący") do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego drogi krajowej nr 51 określającego oddziaływanie hałasu komunikacyjnego na środowisko – stan akustyczny na terenach zabudowy mieszkaniowej [...] w Dywitach. Określił, że przegląd ekologiczny powinien zawierać: opis obejmujący rodzaj, wielkość i usytuowanie instalacji z informacją o jej stanie technicznym, powierzchnię zajmowanego terenu lub obiektu budowlanego, istniejące w sąsiedztwie lub bezpośrednim zasięgu oddziaływania instalacji obiekty mieszkalne i użyteczności publicznej; określenie oddziaływania na środowisko instalacji; opis działań mających na celu zapobieganie i ograniczanie oddziaływania na środowisko; porównanie wykorzystywanej technologii z technologią spełniającą wymagania, o których mowa w art. 143; wskazanie, czy dla instalacji konieczne jest ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania, określenie granic takiego obszaru, ograniczeń w zakresie przeznaczenia terenu, wymagań technicznych dotyczących obiektów budowlanych i sposobów korzystania z nich; jeżeli dla instalacji konieczne jest ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania, do przeglądu ekologicznego powinna być załączona poświadczona przez właściwy organ kopia mapy ewidencyjnej z zaznaczonym przebiegiem granic obszaru, na którym konieczne jest utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania; zwięzłe streszczenie w języku niespecjalistycznym informacji zawartych w przeglądzie; nazwisko osoby lub osób sporządzających przegląd. Starosta określił termin przedłożenia przeglądu ekologicznego do 18 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu Starosta stwierdził, że zgłaszane Wójtowi przez mieszkańców Dywit uciążliwości uznał za wskazujące na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko. Dodał, że z informacji zawartych w opracowanych w 2022 r. na zlecenie GDDKiA "Strategicznych mapach hałasu dla dróg krajowych o ruchu powyżej 3 000 000 pojazdów rocznie w województwie warmińsko-mazurskim o łącznej długości 408,752 km" oraz piśmie z 29 czerwca 2022 r. wynika, że zabudowa mieszkaniowa [...] może być narażona na negatywne oddziaływanie w zakresie oddziaływania akustycznego. W ramach tego opracowania sporządzono "Mapę terenów zagrożonych hałasem dla LDWN, ID odcinka 51206, kilometraż 62+956 - 67+881; 0+000 - 8+900; 76+927 - 81+433 Dobre Miasto-Dywity Droga Krajowa 51; 51a; 51", w której na arkuszu 7 zilustrowano tereny, na których ustalono przekroczenia wartości dopuszczalnych, w tym przypadku na terenie ww. zabudowy mieszkaniowej, wskaźnika Ldwn w zakresie 1-5 dB. Starosta stwierdził, że nałożony obowiązek ma na celu ustalenie, czy na terenach wskazanej zabudowy mieszkaniowej bezpośrednio sąsiadującej z pasem drogowym, przekroczony jest akustyczny standard jakości środowiska, określony rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r. poz. 112). Wyjaśnił, że ustalając termin przedłożenia przeglądu ekologicznego uwzględnił konieczność zabezpieczenia odpowiednich środków finansowych i czas niezbędny na rzetelne opracowanie dokumentacji. Uznał, że zachodzi konieczność nałożenia obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego z uwagi na brak możliwości stwierdzenia negatywnego oddziaływania na środowisko za pomocą innych środków dowodowych.
W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu skarżący zarzucił, że Starosta niesłusznie uznał, że wystarczającą przesłanką do nałożenia obowiązku wykonania przeglądu ekologicznego są skargi mieszkańców. Mieszkańcy nie są bowiem ekspertami w zakresie hałasu i mogą informować jedynie o swoich subiektywnych odczuciach. Organ nieprawidłowo też założył, że przekroczenia wskaźników LDWN lub LN mogą wskazywać na możliwość wystąpienia przekroczeń poziomu hałasu wyrażonymi wskaźnikami LAeqD i LAcqN. GDDKiA podkreślił, że strategiczne mapy hałasu służą do określenia skali zagrożeń hałasem komunikacyjnym na poziomie krajowym, dlatego ich wyników nie można interpretować w skali bardziej szczegółowej niż skala bazowa opracowania (1:10 000). Wskaźniki LDWN i LN określono dla potrzeb wykonania strategicznych map hałasu, zatem wyników analiz wykonanych z ich użyciem nie można porównywać i odnosić do obowiązujących wskaźników LAeqD i LAeqN, w oparciu o które stwierdza się występowanie przekroczeń obowiązujących wartości dopuszczalnych hałasu określonych przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. Zaznaczyła, że w art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm.; dalej jako: "P.o.ś.") wskazano zamknięty katalog możliwości wykorzystania mapy strategicznej hałasu. GDDKiA zarzucił ponadto, że Starosta nie wziął pod uwagę, że w ramach "Programu budowy 100 obwodnic na lata 2020-2030" prowadzone są prace przygotowawcze dla budowy obwodnicy Olsztyna i Dywit w ciągu drogi krajowej nr 51.
W trakcie opracowania jest Studium Korytarzowe, którego celem jest wskazanie optymalnego korytarza przebiegu obwodnicy. Celem tej inwestycji jest poprawa przepustowości i warunków ruchu na sieci dróg w Olsztynie i Dywitach, poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego, poprawa warunków życia mieszkańców Olsztyna
i Dywit, a także poprawa warunków ruchu tranzytowego i zwiększenie atrakcyjności gospodarczej Olsztyna i okolic. Wskazał, że następcze podjęcie działań zmierzających do usunięcia ujemnego oddziaływania na środowisko stanie się bezprzedmiotowe, gdyż po zrealizowaniu obwodnicy, droga krajowa nr 51 w Dywitach straci status drogi krajowej,
a natężenie ruchu pojazdów znacząco się zmniejszy. Po zrealizowaniu inwestycji
w jakimkolwiek wariancie natężenie ruchu na odcinku drogi krajowej obok ww. zabudowy mieszkaniowej wyniesie jedynie 100 pojazdów na dobę, co wynika ze sporządzonej na zlecenie GDDKiA prognozy ruchu pojazdów. Wykonanie najpierw przeglądu ekologicznego, a później ewentualnych zabezpieczeń akustycznych, które będą niepotrzebne, jest całkowicie niezasadne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 25 października 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść przepisów ustawy – Prawo ochrony środowiska, regulujących pojęcie instalacji i kwestie negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko. Stwierdziło, że droga krajowa nr 51 z całą pewnością stanowi instalację w rozumieniu art. 3 pkt 6 P.o.ś. Wywiodło, że organ administracji powinien wskazać, że w związku z funkcjonowaniem instalacji występuje możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko. Zaznaczyło, że z art. 237 P.o.ś. wynika, że organ ochrony środowiska posiada uprawnienie do wydania decyzji o charakterze uznaniowym, przy czym nakładając obowiązek opracowania przeglądu ekologicznego, organ administracji powinien wskazać konkretną instalację i ustalić, że w związku z funkcjonowaniem tej konkretnej instalacji występuje możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko.
W ocenie Kolegium Starosta prawidłowo uznał, że na gruncie rozpoznawanej sprawy zaistniały okoliczności uzasadniające nałożenie na podmiot wykonujący zadania zarządcy drogi krajowej nr 51 obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego określającego oddziaływanie hałasu komunikacyjnego na środowisko, a w szczególności na stan akustyczny na terenach wskazanej zabudowy mieszkaniowej. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy w postaci notatki ze spotkania mieszkańców tej zabudowy mieszkaniowej oraz "Strategicznych map hałasu dla dróg krajowych o ruchu powyżej 3 000 000 pojazdów rocznie w województwie warmińsko-mazurskim o łącznej długości 408,752 km", a także wykonanych na zlecenie Krajowej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w 2022 r. strategicznych map hałasu, jednoznacznie wskazuje na możliwość przekroczenia norm oddziaływania akustycznego, określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, na podlegającym ochronie akustycznej terenie zabudowy mieszkaniowej. Co więcej, w prowadzonej z organem pierwszej instancji korespondencji GDDKiA sam przyznał, że na terenie zabudowy mieszkaniowej występują przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu wyrażone wskaźnikiem Ldwn (długookresowy średni poziom dźwięku) w zakresie od 1 do 5 dB. Okoliczności te mogą natomiast budzić uzasadnione obawy wystąpienia negatywnego oddziaływania drogi krajowej nr 51 na podlegające ochronie akustycznej tereny mieszkaniowe. Kolegium zauważyło, że w rozumieniu art. 237 P.o.ś. wystarczającym jest stwierdzenie okoliczności, które powodują możliwość wystąpienia takiego negatywnego oddziaływania. Przy czym nie chodzi o stwierdzenie takich okoliczności, które w stopniu niebudzącym wątpliwości przesądzają o zaistnieniu negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, gdyż w przypadku stwierdzenia zaistnienia takich okoliczności, przeprowadzanie przeglądu ekologicznego staje się zbędne, a konieczne jest podjęcie innych czynności w celu wyeliminowania negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko. Uwzględniając powyższe Kolegium stwierdziło, że podniesione w odwołaniu zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
W skardze na tę decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie GDDKiA zarzucił naruszenie:
- art. 237 P.o.ś. z uwagi na brak stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko,
- art. 237 P.o.ś. polegające na dowolnym przyjęciu, że zaistniały podstawy do wydania decyzji zobowiązującej GDDKiA do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego,
- art. 118 ust. 1 P.o.ś. przez bezpodstawne przyjęcie, że strategiczne mapy hałasu mogły stanowić dowód możliwego negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, podczas gdy art. 118 ust. 1 P.o.ś. wprost wskazuje cele, do jakich mogą być wykorzystywane te mapy,
- art. 112a pkt 1 P.o.ś. przez pominięcie, że przekroczenie Ldwn i Ln nie jest równoznaczne z przekroczeniem LAeq d i LAeq n, gdyż te wskaźniki wyliczane są w odmienny sposób i stworzone zostały do różnych celów,
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm., dalej jako: "k.p.a.") przez dowolną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego, w szczególności przyjęcie, że skargi mieszkańców mogą być wyłączną przesłanką nałożenia obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego, a strategiczne mapy hałasu dla dróg krajowych mogą dowodzić występowania przekroczeń dopuszczalnego poziomu hałasu, podczas gdy dokument ten sporządzony został w celu określenia w skali kraju zagrożeń hałasem komunikacyjnym, a także przez przyjęcie, że w sprawie nie można zweryfikować rzekomego negatywnego oddziaływania na środowisko przy użyciu innych środków dowodowych i przez nieuwzględnienie, że planowana jest budowa obwodnicy Olsztyna i Dywit w ciągu drogi krajowej nr 51, co wpłynie na poprawę warunków ruchu na sieci dróg w Dywitach,
- art. 138 § 1 pkt 1 i 2 przez utrzymanie w mocy decyzji Starosty, mimo że istniały przesłanki do jej uchylenia w całości i umorzenia toczącego się postępowania.
W uzasadnieniu skargi GDDKiA przytoczył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji Starosty.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną.
Na rozprawie 5 marca 2024 r. pełnomocnicy GDDKiA i pełnomocnik organu administracji podtrzymali zajęte w sprawie stanowiska. Pełnomocnik skarżącego stwierdził ponadto, że raport będzie sporządzony przy pracach związanych z budową obwodnicy, przy budowie której prace mają rozpocząć się w 2030 r. Obecnie raport taki nie jest wykonywany, gdyż dopiero jest wybierany wariant przebiegu obwodnicy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 237 – art. 241 ustawy
z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Zgodnie z art. 237 tej. ustawy w razie stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, zobowiązać prowadzący instalację podmiot korzystający ze środowiska do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego. Stosownie do art. 241 ust. 2, jeżeli przegląd ekologiczny dotyczy drogi, linii kolejowej, linii tramwajowej, lotniska lub portu, obowiązek sporządzenia przeglądu spoczywa na zarządzających tymi obiektami.
Należy zauważyć, że decyzja wydawana na podstawie art. 237 P.o.ś. jest aktem administracyjnym o charakterze uznaniowym. Decyzje uznaniowe pozostają pod kontrolą sądu, jednak nacisk w tej kontroli należy położyć na ustalenie, czy organ przy jej wydawaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami tak, że nie można postawić mu zarzutu dowolności. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego przepis prawa materialnego przyznaje organowi prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych rozstrzygnięć. W przypadku sprawy dotyczącej przeglądu ekologicznego będzie to nałożenie obowiązku sporządzenia tego przeglądu lub odstąpienie przez organ od nałożenia tego obowiązku, które wyrażać się będzie umorzeniem postępowania.
Podkreślić należy, że konstrukcja art. 237 P.o.ś. wskazuje, że organ ochrony środowiska może nałożyć na korzystającego ze środowiska obowiązek sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego, gdy w związku z funkcjonowaniem konkretnej instalacji występuje jedynie możliwość negatywnego jej oddziaływania na środowisko. Ze sformułowania tego wynika, że wystarczy powzięcie przez organ podejrzenia co do możliwości powodowania takiego oddziaływania, organ nie musi wykazywać, że takie oddziaływanie ma miejsce. Tym niemniej podejrzenie powinno być uzasadnione, musi się oprzeć na konkretnych okolicznościach, a organ te okoliczności powinien wyraźnie wykazać. Dodać należy, że organ nie musi mieć pewności co do tego, że negatywne oddziaływania występują, skoro chodzi tylko o "możliwość" ich wystąpienia. Przegląd ma być przeprowadzony właśnie po to, żeby te podejrzenia zweryfikować i sprawdzić, czy w rzeczywistości negatywne oddziaływanie nie występuje (zob. wyrok NSA z 17.01.2023 r., sygn. akt III OSK 1561/21, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej jako: "CBOSA").
Powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy (zob. wyrok z 23 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2417/15, CBOSA ), że przegląd ekologiczny jest instytucją prawną realizującą założenia zasad prewencji i przezorności, uregulowanych w art. 6 P.o.ś. Materialną przesłanką nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu jest bowiem stwierdzenie przez organ okoliczności, które wskazują na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko. Wystarczy zatem wystąpienie ryzyka możliwości powodowania takiego oddziaływania. NSA w tym wyroku wywiódł, że organ nie ma obowiązku wykazania (udowodnienia), że takie oddziaływanie ma miejsce. Możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko powinna być jednak uzasadniona i wynikać z konkretnych okoliczności sprawy. Zaznaczył, że organ nie musi mieć pewności co do wystąpienia negatywnego oddziaływania. Uzasadnione ryzyko możliwego negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, może stanowić wystarczającą podstawę do nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 P.o.ś., kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu. Kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze (art. 6 ust. 2). W znaczeniu terminu "prewencja" mieści się działanie polegające na niedopuszczeniu do powstania zjawiska uważanego w sensie normatywnym za niepożądane. Prewencja jest związana z działaniem polegającym na zapobieganiu szkodzącemu działaniu. W prewencji chodzi zatem zarówno o wszelkie przedsięwzięcia zmierzające do przeciwdziałania niekorzystnym zjawiskom, jak i o niedopuszczenie do ich powstania. W zasadzie prewencji główny nacisk kładzie się na zapobieganie negatywnemu oddziaływaniu na środowisko. U podstaw tak rozumianej zasady prewencji leży założenie, że chodzi tu o zapobieżenie czemuś, co zagraża powstaniem negatywnych skutków w środowisku jako całości. Odkładanie sporządzenia przeglądu ekologicznego do momentu, kiedy negatywne oddziaływanie ujawni się, może spowodować sytuację, w której opanowanie tego negatywnego oddziaływania będzie wymagało podjęcia bardziej kosztownych działań od tych, które można było podjąć wcześniej, sporządzając przegląd ekologiczny zgodnie z zasadę prewencji. Sporządzając przegląd ekologiczny zgodnie z art. 237 P.o.ś., można zminimalizować szkodliwość i niebezpieczeństwo negatywnego oddziaływania na środowisko (zob. wyrok NSA z 18.10.2022 r., sygn. akt III OSK 1423/21, CBOSA).
NSA wskazał także, że z art. 237 wynika, że wystarczającą przesłanką do nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego jest fakt funkcjonowania instalacji, która może negatywnie oddziaływać na środowisko (zob. wyrok NSA z 11.11.2012 r. sygn.. akt I OSK 2017/10, CBOSA).
Uwzględniając powyższe wywody należy stwierdzić, że nie może budzić wątpliwości, że dla zastosowania art. 237 P.o.ś. wystarczające jest stwierdzenie okoliczności, które powodują tylko możliwość wystąpienia negatywnego odziaływania na środowisko, nie zaś o udowodnienie istnienia okoliczności, które w stopniu niebudzącym wątpliwości przesądzają o zaistnieniu negatywnego odziaływania instalacji na środowisko.
W przypadku stwierdzenia zaistnienia takich okoliczności przeprowadzanie przeglądu ekologicznego byłoby zbędne, a konieczne stałoby się podjęcie działań w celu wyeliminowania negatywnego odziaływania instalacji na środowisko.
Zaznaczyć również trzeba, że ustawodawca nie wiąże w omawianym przepisie negatywnego oddziaływania na środowisko z ustaleniem, że dana instalacja przekracza określone prawem jako bezpieczne dla środowiska wartości maksymalne. Nie można wykluczyć, że w konkretnej sprawie, nawet w przypadku dochowania takich dopuszczalnych poziomów oddziaływania, może mimo wszystko dojść do negatywnego oddziaływania na środowisko. Innymi słowy, okoliczność, że wyniki pomiarów oddziaływania instalacji mieszczą się w granicach norm przewidzianych w przepisach z zakresu ochrony środowiska, nie przesądza samoistnie o braku podstaw do nałożenia obowiązku przewidzianego w art. 237 P.o.ś. Decyzja o nałożeniu tego obowiązku nie stanowi bowiem sankcji dla podmiotu prowadzącego instalację za przekraczanie norm ochrony środowiska (zob. K. Gruszecki, Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Warszawa 2016, s. 664). Oddziaływanie instalacji na środowisko, przy uwzględnieniu, że pod pojęciem tym mieści się również oddziaływanie na zdrowie ludzi (zob. art. 3 pkt 11 P.o.ś.), może mieć charakter negatywny, nawet gdy poszczególne jego czynniki mieszczą się w granicach dopuszczalnych norm.
Zastosowanie art. 237 P.o.ś. w rozpoznawanej sprawie nie jest więc uzależnione do wykazania przez organ, że przekroczony został poziom dźwięku ustalony za pomocą wskaźników LAeq D lub LAeq N. Tym samym, nie narusza przepisów P.o.ś. i k.p.a. powołanie się przez organy obu instancji na dane zawarte w "Strategicznych mapach hałasu dla dróg krajowych o ruchu powyżej 3 000 000 pojazdów rocznie w województwie warmińsko-mazurskim o łącznej długości 408,752 km", w których stosowano wskaźniki Ldwn i LN, dotyczące długookresowego średniego poziomu dźwięku.
Mając na względzie powyższe, należy podzielić stanowisko organów obu instancji, że zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy pozwalał na stwierdzenie, że instalacja (droga krajowa nr 51) może powodować negatywne oddziaływanie na środowisko (wskazana zabudowa mieszkaniowa). Wbrew zarzutowi skarżącego podstawę wydania kwestionowanych decyzji stanowiły nie tylko skargi mieszkańców [...] położonego przy drodze krajowej, lecz również wykonane w 2022 r. "Strategiczne mapy hałasu dla dróg krajowych o ruchu powyżej 3 000 000 pojazdów rocznie w województwie warmińsko-mazurskim o łącznej długości 408,752 km". Podkreślić należy, że jak wynika z pisma Wójta z 25 sierpnia 2022 r., również GDDKiA już w piśmie z 26 lutego 2020 r. nr O.OL.Z-3.438.18.2020.BS, podnosiła (zgłaszając wnioski do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu w bezpośrednim sąsiedztwie wsi Dywity) m.in., aby w przypadku lokalizacji nowej zabudowy mieszkaniowej uwzględnić oddziaływanie hałasu wynikające z ruchu drogowego na drodze krajowej nr 51. Poinformowała wówczas jednocześnie, kierując się zasadą przezorności (art. 6 ust. 2 P.o.ś.), że tereny podlegające ochronie przed hałasem znajdować się będą w strefie przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu spowodowanych wysokim natężeniem ruchu na drodze krajowej nr 51, które wynosiło 9.148 pojazdów na dobę (dane z Generalnego Pomiaru Ruchu w 2015 r.). Na podstawie powyższych dowodów zasadnie wyprowadzono wniosek, że możliwe jest negatywne oddziaływanie instalacji (drogi krajowej nr 51) na teren zabudowy mieszkaniowej, które podlega ochronie akustycznej.
Oceny co do zasadności zastosowania w sprawie art. 237 P.o.ś. nie podważają zarzuty zawarte w skardze. Nie ma bowiem znaczenia, że strategiczne mapy hałasu zostały sporządzone dla innych ustawowych celów, niż ustalenie zasadności sporządzenia przeglądu ekologicznego. Jak wyżej wyjaśniono, przesłanką do zastosowania art. 237 P.o.ś. jest "możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko", a ww. mapy wskazują na taką możliwość, to jest na negatywne oddziaływanie drogi krajowej nr 51 na teren zabudowy mieszkaniowej sąsiadującej z tą drogą.
Wskazana przez GDDKiA okoliczność, że w ramach "Programu budowy 100 obwodnic na lata 2020-2030" prowadzone są prace przygotowawcze dla budowy obwodnicy Olsztyna i Dywit w ciągu drogi krajowej nr 51, a w opracowywaniu jest Studium korytarzowe, które ma wskazać optymalny korytarz przebiegu obwodnicy, nie powoduje, że sporządzenie obecnie przeglądu ekologicznego jest bezzasadne. Zauważyć należy, że organ administracji orzeka w aktualnym stanie faktycznym sprawy, wobec czego ewentualna zmiana, która może zaistnieć dopiero w przyszłości, co według GDDKiA jest planowane dopiero na 2031 r., nie czyni bezskutecznym podejmowania działań w celu zapobiegania i ograniczenia oddziaływania instalacji na środowisko obecnie. Dodać należy, że na rozprawie pełnomocnik GGDKiA podał, że skarżący do tej pory nie przystąpił do sporządzania raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który ma obejmować badanie poziomu hałasu w ramach tej inwestycji.
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić jako niezasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI