II SA/Ol 1117/23
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, uznając uchwałę Rady Gminy w sprawie diet dla sołtysów za akt prawa miejscowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Warmińsko-Mazurskiego, które stwierdzało nieważność uchwały Rady Gminy Lelkowo w sprawie ustalenia wysokości diet dla sołtysów za udział w posiedzeniach Rady. Sąd uznał, że uchwała ta, wbrew opinii Wojewody, stanowi akt prawa miejscowego, a sposób jej wejścia w życie (publikacja w Dzienniku Urzędowym Województwa i 14-dniowe vacatio legis) był zgodny z prawem. Sąd częściowo zgodził się z Wojewodą co do sposobu wypłaty diet, uznając to za istotne naruszenie prawa, jednak nie na tyle, by uchwała była nieważna.
Sprawa dotyczyła skargi Gminy Lelkowo na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Warmińsko-Mazurskiego, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Gminy Lelkowo w sprawie ustalenia wysokości diet dla sołtysów za udział w posiedzeniach Rady. Wojewoda uznał, że uchwała narusza art. 37b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, ponieważ sposób ustalenia diety (tylko za udział w posiedzeniach) jest nieuzasadniony, a sposób jej wypłaty wykracza poza delegację ustawową. Ponadto, Wojewoda zakwestionował sposób wejścia uchwały w życie, uznając ją za akt prawa miejscowego, który powinien być ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze. Sąd uznał, że uchwała Rady Gminy w sprawie diet dla sołtysów ma charakter aktu prawa miejscowego, ponieważ zawiera normy generalne i abstrakcyjne, a jej adresatem są wszyscy sołtysi gminy, a nie konkretne osoby. Sąd podkreślił, że diety mają charakter powtarzalny i nie są jednorazowym świadczeniem. W związku z tym, sposób wejścia uchwały w życie, określony w § 7, był zgodny z prawem. Sąd częściowo przyznał rację Wojewodzie co do § 4 uchwały, który regulował sposób wypłaty diet (gotówką lub przelewem), uznając to za wykraczające poza delegację ustawową. Jednakże, sąd uznał to naruszenie za nieistotne, nieprowadzące do nieważności uchwały. Sąd nie podzielił również zarzutu Wojewody dotyczącego § 1 uchwały, uznając, że ustalenie diety w wysokości 200 zł za każde posiedzenie jest zgodne z delegacją ustawową.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała taka jest aktem prawa miejscowego.
Uzasadnienie
Uchwała zawiera normy generalne i abstrakcyjne, skierowane do wszystkich sołtysów gminy, a diety mają charakter powtarzalny, co przesądza o jej charakterze jako aktu prawa miejscowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
u.s.g. art. 37b § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
p.p.s.a. art. 148
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych art. 13 § 2
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 88 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.s.g. art. 37a
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 25 § 4 i 8
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 2 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała Rady Gminy w sprawie diet dla sołtysów jest aktem prawa miejscowego. Sposób wejścia w życie uchwały jest zgodny z prawem. Ustalenie wysokości diety za udział w posiedzeniach jest zgodne z delegacją ustawową.
Odrzucone argumenty
Sposób wypłaty diet (gotówką lub przelewem) wykracza poza delegację ustawową (uznane za istotne naruszenie prawa, ale nie powodujące nieważności).
Godne uwagi sformułowania
nie każde naruszenie prawa prowadzi do nieważności aktu wydanego przez organ gminy. Dotyczy to wyłącznie naruszeń istotnych. nie ma wpływu na kształt zasad. Naruszenie, które wystąpiło nie ma jednak charakteru istotnego naruszenia prawa rozumianego jako niemożność zaakceptowania takiej regulacji w istniejącym porządku prawnym.
Skład orzekający
Marzenna Glabas
przewodniczący
Ewa Osipuk
sędzia
Grzegorz Klimek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Kwalifikacja uchwał samorządowych jako aktów prawa miejscowego, zasady ustalania diet dla sołtysów, istotność naruszenia prawa w postępowaniu nadzorczym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania diet dla sołtysów w gminie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji prawa miejscowego i kompetencji organów samorządowych, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i samorządowym.
“Diety sołtysów: Kiedy uchwała staje się prawem miejscowym?”
Sektor
administracja publiczna
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Ol 1117/23 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2024-02-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-12-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Ewa Osipuk Grzegorz Klimek /sprawozdawca/ Marzenna Glabas /przewodniczący/ Symbol z opisem 6262 Radni 6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze Hasła tematyczne Prawo miejscowe Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 3 par.2 pkt 7, art. 148 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 1372 art. 37, art. 37b, art. 85, art. 86, art. 91 ust. 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j. Sentencja Dnia 6 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2024 roku sprawy ze skargi Gminy Lelkowo-Wójta Gminy Lelkowo na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 12 października 2023 r., nr PN.4131.403.2023 w przedmiocie ustalenia wysokości diet dla sołtysów za udział w posiedzeniu Rady Gminy Lelkowo uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze. Uzasadnienie W dniu 6 września 2023 r. Rada Gminy Lelkowo, działając na podstawie art. 37b ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 - u.s.g.), podjęła uchwałę nr L/280/2023 w sprawie ustalenia wysokości diet dla sołtysów za udział w posiedzeniu Rady Gminy Lelkowo. Wojewoda Warmińsko - Mazurski (dalej: Wojewoda, organ nadzoru), rozstrzygnięciem nadzorczym z 12 października 2023 r., na podstawie art. 91 ust. 1 u.s.g., stwierdził nieważność uchwały nr L/280/2023 Rady Gminy Lelkowo (organ) w sprawie ustalenia wysokości diet dla sołtysów za udział w posiedzeniu Rady Gminy Lelkowo. W uzasadnieniu podniósł, że W § 1 uchwały Rada Gminy Lelkowo ustaliła dietę dla sołtysów Gminy Lelkowo za udział w posiedzeniu Rady Gminy w wysokości 200 zł za każde posiedzenie. W dalszych postanowieniach uchwały postanowiono, że należne diety przekazuje się na wskazany rachunek bankowy lub wypłaca w kasie Urzędu Gminy Lelkowo do 10 dnia każdego miesiąca następującego po miesiącu, za który przysługuje dieta (§ 4). W § 7 uchwały Rada Gminy Lelkowo postanowiła natomiast, że uchwała wchodzi po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Warmińsko-Mazurskiego. Zgodnie z art. 37b ust. 1 u.s.g. rada gminy może ustanowić zasady, na jakich przewodniczącemu organu wykonawczego jednostki pomocniczej będzie przysługiwała dieta oraz zwrot kosztów podróży służbowej. Zdaniem organu nadzoru Rada, ustalając zasady przyznawania diet przysługujących sołtysom, uczyniła to w sposób sprzeczny z powołanym wyżej przepisem ustawy. Mechanizm ustalania wysokości diety nie może bowiem opierać się wyłącznie na uczestnictwie w posiedzeniach Rady Gminy Lelkowo, czyli tak jak Rada Gminy Lelkowo postanowiła w § 1 uchwały. Uzależnienie bowiem wysokości diety wyłącznie od obecności lub też nieobecności sołtysa na sesjach rady, jest nie tylko niesprawiedliwe, ale i bezpodstawne. Tym bardziej, że uczestniczenie przewodniczącego organu wykonawczego jednostki pomocniczej (sołtysa) w pracach rady gminy, w tym udział w sesjach rady gminy jest jego prawem, a nie obowiązkiem, co wynika z treści art. 37a u.s.g. Ponadto zdaniem organu nadzoru treść § 4 przedmiotowej uchwały nie mieści się w delegacji określonej treścią art. 37b ust. 1 u.s.g. Rada uprawniona jest bowiem jedynie do określenia zasad, na jakich diety będą sołtysom przysługiwały, a nie do określenia sposobu ich wypłacania. Dodał, że w § 7 uchwały, datę wejścia jej w życie organ uzależnił od ogłoszenia jej w Dzienniku Urzędowym Województwa Warmińsko-Mazurskiego oraz upływu 14 dniowego vacatio legis, uznając ją tym samym za akt prawa miejscowego. W ocenie organu nadzoru prezentowane przez Radę Gminy Lelkowo stanowisko należy uznać za wadliwe. Wskazał, że regulacje dotyczące diet przysługujących sołtysom, mają charakter wewnętrzny (akt kierownictwa wewnętrznego), są one bowiem adresowane do określonego kręgu adresatów - sołtysów oraz regulują jedną z kwestii związanych z wykonywaniem przez nich powierzonych im zadań. Nie wkraczają w sferę praw i obowiązków mieszkańców gminy, normując zagadnienie wyłącznie w obrębie organizacji gminy i jej organów. W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na rozstrzygnięcie nadzorcze z 12 października 2023 r. Wójt Gminy Lelkowo wniósł o jego uchylenie. Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu organu nadzoru zarzucił naruszenie: - art. 37b ust. 1 u.s.g. poprzez błędną jego wykładnię wyrażająca się w uznaniu, iż w kompetencjach Rady Gminy Lelkowo nie było ustalenie diet dla sołtysów za udział w posiedzeniu Rady Gminy Lelkowo, - art. 25 ust. 4 i 8 u.s.g. w zw. z art. 13 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych poprzez błędną ich wykładnię wyrażającą się w uznaniu, iż uchwały w sprawie ustalenia wysokości diet dla sołtysów nie są aktami prawa miejscowego. Podniósł, że rada gminy korzystając z normy kompetencyjnej zawartej w przepisie art. 37b ust. 1 u.s.g. winna dokonać określenia zasad, na jakich przysługują sołtysom diety oraz zwrot kosztów podróży służbowej, a więc określenia tych czynności sołtysów, za które dieta przysługuje i warunków zwrotu kosztów podróży służbowej. Skoro więc organ uznał, że sołtysom powinna należeć się dieta za udział w posiedzeniu Rady Gminy Lelkowo, to uczynił to zgodnie z zakresem posiadanych kompetencji i w zakresie prerogatywy ustawowej. Nie sposób bowiem pominąć faktu, iż uchwała ta ma charakter fakultatywny, a tym samym Rada Gminy Lelkowo mogła w ogóle nie ustalać diet dla sołtysów. Nie sposób także uznać, iż takie rozwiązanie w uchwale jest niesprawiedliwe, albowiem nie można pominąć faktu, że sprawowanie funkcji sołtysa nie ma charakteru odpłatnego a właśnie w uwagi na aspekty rekompensacyjne, zasadnym było, aby taka dieta była związana z udziałem sołtysa w posiedzeniach rady gminy. Dodał, że według ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych uchwała ustalająca diety sołtysom jest aktem prawa miejscowego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy stwierdzić, że działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), w związku z art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje zgodność z prawem aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, Zgodnie natomiast z treścią art. 1 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 7 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z treścią art. 148 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt nadzoru uchyla ten akt. Przepis art. 148 p.p.s.a., jak również ustawy samorządowe, nie określają podstaw uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonego aktu nadzoru. W świetle natomiast postanowień art. 171 ust. 1 Konstytucji RP działalność samorządu terytorialnego podlega kontroli z punktu widzenia legalności, a ustawy samorządowe precyzują treść tego kryterium wobec poszczególnych środków nadzoru. W tym kontekście kryterium sądowej kontroli zgodności z prawem aktów nadzoru nad samorządem terytorialnym pozostaje w bezpośrednim związku z kryterium stosowanym przez organ nadzoru w przypadku podjęcia określonego środka nadzoru. Z art. 85 i art. 86 u.s.g. wynika natomiast, że wojewoda sprawuje nadzór nad działalnością gminną na podstawie kryterium zgodności z prawem. W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Rozstrzygnięcie nadzorcze o nieważności uchwały zapada zatem w razie ustalenia, że jest ona dotknięta wadą kwalifikowaną polegającą na tego rodzaju sprzeczności z prawem, która jest "czymś więcej" niż tylko nieistotnym naruszeniem prawa (por. W. Chróścielewski, Z. Kmieciak – Postępowanie w sprawach nadzoru nad działalnością komunalną, Warszawa 1995, str. 28). Rozstrzygnięcie nadzorcze musi jednoznacznie wskazywać, jaki przepis prawa został uchwałą naruszony i na czym to naruszenie polegało. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 2000 r. w sprawie o sygn. III SA 397/00 (ONSA z 2001 r., z. 3, poz. 117) stwierdził, że stosując środek nadzorczy uprawniony do tego organ jest zobowiązany w sposób niebudzący wątpliwości do wykazania sprzeczności postanowień badanej uchwały z prawem, wyjaśniając sens przepisów, które w jego ocenie zostały naruszone. Równocześnie zauważyć należy, że zgodnie z art. 91 ust. 4 u.s.g. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Zatem nie każde naruszenie prawa prowadzi do nieważności aktu wydanego przez organ gminy. Dotyczy to wyłącznie naruszeń istotnych. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwa naruszenia przepisu prawa, ustawodawca nie określił co należy rozumieć pod pojęciem "istotnego naruszenia prawa" ani nie wprowadził definicji pojęcia "sprzeczności z prawem". Wykształciła się ona w drodze stosowania prawa. Przez sprzeczność taką przyjęło się rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującymi, a więc Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi, oraz powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 grudnia 2003 r., P 9/02, OTK-A, Nr 9, poz. 100, wyrok NSA z 22 sierpnia 1990 r., SA/Gd 796/90, ONSA 1990, Nr 4, poz. 1). Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, "Samorząd Terytorialny" 2001 r., z. 1-2, s. 101-102). W wyroku z 15 września 2017 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1136/17 (dostępny: www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że należy przyjąć, iż naruszenie jest istotne, jeżeli pociąga za sobą negatywne skutki dla określonego podmiotu prawa, którym może być gmina lub podmiot zewnętrzny. Nie dochodzi do istotnego naruszenia prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g. jeżeli rozstrzygniecie zawarte w uchwale lub zarządzeniu nie jest wyraźnie zakazane przez ustawodawcę i mieści się w granicach swobodnego uznania organu. Na wymóg wyraźniej sprzeczności z normą prawną wyższego rzędu w aspekcie stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy wskazał również NSA w wyroku z 12 września 2017 r. sygn. akt II OSK 2884/16 (CBOSA) podkreślając, że stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Mając na uwadze powyższe uwagi Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie Wojewoda błędnie przyjął, że § 7 uchwały Rady Gminy Lelkowo nr L/280/2023 w sprawie ustalenia wysokości diet dla sołtysów za udział w posiedzeniu Rady Gminy Lelkowo, dotyczący wejścia w życie tej uchwały po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Warmińsko-Mazurskiego, naruszał w sposób istotny prawo. Wskazać należy, że według art. 94 Konstytucji RP, organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów, a zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Obowiązek publikacji aktów stanowionych przez jednostki samorządu terytorialnego w urzędowym publikatorze dotyczy właśnie aktów prawa miejscowego i wynika z art. 88 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie. Zasady i tryb ogłaszania takich aktów określa ustawa (ust. 2). taką regulacją ustawową jest art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych wprowadzający obowiązek ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym aktów prawa miejscowego stanowionych przez sejmik województwa, organ powiatu oraz organ gminy, w tym statutów województwa, powiatu i gminy. Co do zasady, akt taki wchodzi w życie po upływie czternastu dni od dnia jego ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy, stosownie do treści art. 4 ust. 1 ww. ustawy o ogłoszeniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, lub krótszy, w przypadkach określonych w art. 4 ust. 2 i 3 tej ustawy. Tym samym o konieczności opublikowania uchwały (lub innego aktu) rady gminy w wojewódzkim dzienniku urzędowym, na podstawie art. 13 pkt 2 ww. ustawy decyduje to, czy uchwała (akt) ma cechy pozwalające zaliczyć ją do aktów prawa miejscowego. Brak należytej publikacji uchwały stanowi natomiast istotne naruszenie prawa, a tym samym wadę powodującą konieczność stwierdzenia jej nieważności w całości. W rozpoznawanej sprawie kluczową dla rozstrzygnięcia sporu pomiędzy stroną skarżącą a Wojewodą jest kwestia kwalifikacji skarżonej uchwały jako spełniającej lub niespełniającej warunków do uznania jej za akt prawa miejscowego. Pomiędzy organem nadzoru a stroną skarżącą nie ma przy tym zasadniczej różnicy stanowisk co do tego, jakie cechy przesądzają o uznaniu aktu jednostki samorządu terytorialnego za akt prawa miejscowego. Obydwie strony nie kwestionują orzecznictwa sądów administracyjnych, w którym zgodnie wskazuje się, że aktem prawa miejscowego jest taki akt, który zawiera normy postępowania o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. Jak przy tym wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu wyroków, normatywny charakter aktu oznacza, że zawiera on wypowiedzi wyznaczające adresatom pewien sposób zachowania się, przybierający postać nakazu, zakazu lub uprawnienia. Charakter generalny oznacza, że normy zawarte w takim akcie definiują adresata poprzez wskazanie cech, a nie poprzez wymienienie go z nazwy. Natomiast abstrakcyjność normy wyraża się w tym, że nakazywane, zakazywane lub dozwolone zachowanie ma mieć miejsce w pewnych, z reguły powtarzalnych okolicznościach, nie zaś w jednej konkretnej sytuacji. Akty muszą dotyczyć zachowań powtarzalnych, nie mogą konsumować się przez jednorazowe zastosowanie. Akty prawa miejscowego skierowane są do podmiotów (adresatów) pozostających poza strukturą administracji (tak NSA w wyroku z dnia 19 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 2048/17; wyrok NSA z dnia 25 lutego 2016 r. sygn. akt II OSK 1572/14, CBOSA). Podzielając powyższe poglądy, Sąd w rozpoznawanej sprawie przychyla się do stanowiska strony skarżącej, że oceniana przez organ nadzoru uchwała w sprawie ustalenia wysokości diet dla sołtysów, wbrew stanowisku Wojewody, zawiera normy generalne i abstrakcyjne. Prawidłowość tego stanowiska potwierdził w analogicznej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4382/21 (CBOSA), którego argumentację Sąd w obecnym składzie w pełni podziela. Zauważyć bowiem należy, że diety, których dotyczy ta uchwała, mają charakter powtarzalny, a dotyczące ich regulacje uchwały nie mają natury jednorazowej, ale stanowią zbiór zasad odnoszących się każdorazowo do danego typu sytuacji, które mogą być stosowane wielokrotnie. Przepisy te mają charakter generalny, ponieważ ich adresatem nie jest konkretna osoba, ale każdy mieszkaniec gminy Lelkowo, który pełniłby funkcje sołtysa któregokolwiek sołectwa w tej gminie. Wprawdzie krąg adresatów tej uchwały nie jest zbyt liczny, to jednak poprzez określenie go wspólną cechą jaką jest pełnienie funkcji sołtysa, przepisy tej uchwały stały się generalnymi. Gdyby przyjąć argumentację Wojewody to przedmiotowa uchwała miałaby charakter epizodyczny, gdyż zawierałaby regulacje obowiązujące tylko w czasie trwania danej kadencji (v: wyrok NSA z 18 lipca 2023, sygn. III OSK 2003/22, CBOSA). Nie ulega również wątpliwości, że uchwała ta zawiera przepisy normatywne, na podstawi których jej adresaci uzyskali uprawnienia do diety. Ponadto uchwała ta została wydana na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 37b ust. 1 u.s.g. Zgodnie z tym przepisem rada gminy może ustanowić zasady, na jakich przewodniczącemu organu wykonawczego jednostki pomocniczej będzie przysługiwała dieta oraz zwrot kosztów podróży służbowej. Zauważyć również należy, że uchwała ta nie jest aktem kierownictwa wewnętrznego. Akty kierownictwa wewnętrznego (prawa wewnętrznego) kierowane są do jednostek organizacyjnych podporządkowanych organowi które je wydaje (tak też NSA w wyroku z dnia 8 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 570/19, CBOSA). Taki aktem może być np. zarządzenie wójta skierowane do kierowników gminnym jednostek organizacyjnych. Pełnienie funkcji sołtysa nie powoduje nawiązania stosunku pracy z wójtem ani innego stosunku prawnego, z którego wynikałaby zależność służbowa sołtysa od organów gminy lub administracji gminnej. Tym samym ani sołtys, ani rada sołecka lub zebranie wiejskie nie są częścią wewnętrznej administracji samorządowej, ani też nie są organami gminy. Gdyby ustawodawca zamierzał kwestię ustalania diet lub zwrotu kosztów podróżny uznać jako akt wewnętrzny, to wówczas nie wprowadzano by odrębnej i to ustawowej podstawy prawnej do takiej regulacji. Mając powyższe, należy stwierdzić, że organ uchwałodawczy skarżącej gminy prawidłowo ocenił w świetle art. 37b ust. 1 u.s.g. i art. 94 Konstytucji RP, że uchwała wprowadzająca zasady przyznawania diety dla sołtysów jest to akt prawa miejscowego. W konsekwencji zawarty w § 7 tej uchwały zapis o wejściu w życie tej uchwały po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Warmińsko-Mazurskiego był zgodny z dyspozycją art. 13 pkt 2 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych i art. 88 ust. 1 Konstytucji RP. Tym samym brak było podstaw do stwierdzenia przez Wojewodę w trybie nadzoru nieważności tej regulacji. Odnosząc się natomiast do argumentacji organu nadzoru w zakresie jego zastrzeżeń do § 1 i 4 zakwestionowanej uchwały stwierdzić należy, że przepis, na którego podstawie podjęta została zaskarżona uchwała brzmi: rada gminy może ustanowić zasady, na jakich przewodniczącemu organu wykonawczego jednostki pomocniczej będzie przysługiwała dieta oraz zwrot kosztów podróży służbowej. Pierwszy wniosek, jaki wypływa z treści tego przepisu jest taki, że rada gminy może zadecydować o tym, czy przewodniczącemu organu wykonawczego jednostki pomocniczej w ogóle będzie przysługiwała dieta oraz zwrot kosztów podróży służbowej. Tym samym rada gminy może zadecydować, że osobom pełniącym tę funkcję świadczenia te będą przysługiwały, może również zadecydować, że w ogóle osobom tym nie będzie przysługiwało prawo do diety i zwrotu kosztów podróży lub, że prawo to będzie im przysługiwało tylko co do jednego z tych świadczeń. Określenie zasad, o których mowa w tym przepisie, może przybrać różnorodną formę. Może być opisowe, ale może być krótkie, zwięzłe, jednozdaniowe. W każdym z tych przypadków mamy do czynienia z określeniem zasad, na jakich będzie przysługiwała dieta. Wybór należy do organu gminy w ramach przysługującego mu uprawnienia z art. 37b ust. 1 u.s.g. oraz w ramach przyznanej gminie samodzielności, o której mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy. Organ nadzoru nie może narzucać organowi gminy własnej wizji takiej regulacji. W tym przypadku organ wybrał prostą zasadę – każdy udział w posiedzeniach to 200 zł za każde posiedzenie. Sąd nie podziela zarzutu organu nadzoru, jakoby było to naruszeniem prawa polegającym na niedostatecznym wypełnieniu delegacji z art. 37b u.s.g. Dostatecznie jasno wynika z tego zapisu komu, za co i w jakiej wysokości dieta przysługuje. Ważne jest, że kwestionowany zapis pozwala odczytać intencje organu stanowiącego gminy. Natomiast rozpatrując zapis dotyczący zasad wypłacania diet radnym zgodzić się należy z organem nadzoru, że kwestia wypłaty diety na rachunek bankowy czy gotówką w kasie nie mieści się w pojęciu zasad przyznawania diet radnym. Natomiast termin płatności, w ocenie sądu mieści się szeroko rozumianym pojęciu zasad przyznawania i w istocie otrzymywania diet. Co implikuje wniosek, że zawarcie w § 4 uchwały zapisu o sposobie wypłaty diety wykracza poza delegację zawartą w art. 37 u.s.g. W ocenie sądu zawarcie tego zapisu w zakwestionowanej uchwale nie tworzy po stronie radnych żadnych obowiązków czy uprawnień. Jest regulacją o charakterze porządkującym wypłaty diet. Nie ma wpływu na kształt zasad. Naruszenie, które wystąpiło nie ma jednak charakteru istotnego naruszenia prawa rozumianego jako niemożność zaakceptowania takiej regulacji w istniejącym porządku prawnym. W tych okolicznościach Sąd na podstawie art. 148 p.p.s.a. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę