II SA/OL 1113/23

II SA/Ol 1113/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk
Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1, art. 2 ust. 2,  art. 6
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2024 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od K. na rzecz skarżącego P. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
P. K. (dalej jako: "strona", "skarżący") wnioskiem z 23 października 2023 r. wystąpił do Klubu Sportowego [...] za pośrednictwem poczty elektronicznej o udostępnienie informacji publicznej w postaci skanów:
1) oferty złożonej przez KS [...] w odpowiedzi na konkurs, ogłoszony w dniu 8 grudnia 2022 r. przez Burmistrza Miasta [...] z zakresu wspierania i upowszechniania kultury fizycznej w roku budżetowym 2023 r. (nazwa zadania publicznego: Piłka siatkowa dziewcząt i chłopców oraz siatkówka plażowa), w którym klub otrzymał dotację w wysokości 95 000 zł,
2) umowy zawartej przez KS [...] z Gminą Miejską [...] na realizację wskazanego zadania,
3) skanu sprawozdania częściowego, o ile było sporządzone,
4) skanów dokumentów potwierdzających do tej pory poniesione wydatki (faktury, rachunki, paragony, umowy-zlecenia, umowy o dzieło, itp.).
Wniosek uzasadniono szczególnym znaczeniem dla interesu publicznego, gdyż ma na celu zweryfikowanie prawidłowości wydatkowania pieniędzy publicznych przyznanych ww. Klubowi Sportowemu przez Gminę Miejską [...], której Burmistrzem jest Z. M., a Prezesem Klubu jest jego syn.
Decyzją z dnia 6 listopada 2023 r. Klub Sportowy [...] (dalej jako: "organ"), działając na podstawie art. 3 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako: "u.d.i.p."), odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że odmawia się udostępnienia informacji publicznej z uwagi na uznanie, że wniosek stanowi nadużycie prawa w dostępie do informacji publicznej. Wyjaśniono, że dokonując oceny wniosku wzięto pod uwagę, czy wnioskodawca reprezentuje interesy własne – prywatne, czy też udzielenie informacji leży w interesie podmiotu o świadomości ponadjednostkowej, ponieważ udostępnienie informacji publicznej nigdy nie powinno nastąpić wyłącznie w interesie prywatnym. Zdaniem organu przesłanka szczególnego interesu publicznego w niniejszej sprawie nie zachodzi. Udostępnienie żądanych informacji w żaden sposób nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, a może służyć jedynie realizacji celów indywidualnych, niezwiązanych z poprawą funkcjonowania Państwa, samorządu, wspólnot lokalnych itp. Informacja taka nie jest ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, czy lepszej ochrony interesu publicznego.
Wnioskodawca zaś występował już z licznymi wnioskami do organu, składając je w sposób cykliczny, tj. z tygodnia na tydzień. Od sierpnia 2022 r. do stycznia 2023 r. złożył ich w sumie 15 (wniosek z dnia: 11.08.2022, 10.10.2022, 30.10.2022, 04.11.2022, 10.11.2022, 16.11.2022, 22.11.2022, 29.11.2022, 01.12.2022, 12.12.2022, 03.01.2023, 16.01.2023, 04.02.2023 w tym wniosek z dnia 23.10.2023 r.). Wszystkie wnioski dotyczyły analogicznie podobnych treści, tj. dotacji uzyskanych z jednostek samorządu terytorialnego [...] - miasta oraz gminy, ze szczególnym akcentem na Gminę Miejską [...]. Odpowiedzi na wszystkie wnioski skarżący otrzymał. Podkreślono, że wnioskowane dane obejmowały lata, w których władzę w mieście [...] objął Z. M., tj. od roku 2019. Poprzednie lata, w których organ również dofinansowania otrzymywał, nie były i nie są przedmiotem zainteresowania wnioskodawcy. Co więcej, skarżący wielokrotnie w swych wnioskach wskazywał, że jego zainteresowanie organem i uzyskanych dofinansowań, wynika z tego, że władze organu, Prezes oraz Skarbnik są powiązane z Burmistrzem, gdyż są jego synami.
Organ jest przekonany, że działania wnioskodawcy służą osiągnięciu innego celu aniżeli troska i dobro publiczne. Zdaniem organu składanie do niego w ilości masowej wnioski, w krótkich odstępach czasu, podyktowane jest nie troską o dobro publiczne, lecz chęcią wykorzystania informacji dla osobistych sporów i animozji do obecnej władzy miasta [...]. Co więcej, w dniu 23 października 2023 r. skarżący złożył do Rady Miejskiej w [...] skargę na Burmistrza Miasta [...]. Zarzuty wnioskodawcy dotyczą właśnie dotacji udzielonej - od chwili sprawowanej przez niego władzy - organowi. Działanie to rodzi sytuacje, w której podmiot czyni użytek ze swego prawa niezgodnie z zakładanym celem, jakim jest ustawa o dostępie publicznym. Celem wnioskodawcy jest prywatna niechęć wobec osoby piastującej funkcję Burmistrza, zdyskredytowanie jego osoby w oczach Rady Miasta, a także wobec mieszkańców. Powszechną wiedzą jest, że skarżący jest osobą, która skonfliktowana jest nie tylko z władzami miasta [...], ale także z wieloma innym władzami jednostek samorządu terytorialnego, m.in. z Gminą [...], Gminą [...] czy też Gminą [...]. Uzyskanie wnioskowanych danych ma służyć tylko w celu dokuczenia władzom miasta i w tym też celu strona posługuje się organem. Takie postępowanie strony, mające cechy nadużycia prawa do informacji, nie może być zaakceptowane i zasługiwać na ochronę prawną.
O nadużyciu prawa dostępu do informacji przez stronę może w szczególności świadczyć duża liczba spraw wszczynanych przez nią w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. Dlatego także z perspektywy okoliczności i działań podejmowanych przez skarżącego, wnioskowane informacje nie służą realizacji ustawy o dostępie do informacji publicznej zgodnie z jej przeznaczeniem. Tym samym, strona wykorzystuje prawo do informacji publicznej co najmniej dla celów prywatnych, jakim jest prywatny konflikt z władzami miasta [...].
Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiódł na decyzję organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zarzucając naruszenie:
- art. 61 ust. 1 i 2 w zw. z art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w zakresie w jakim z przepisów tych wynikają przesłanki ograniczania konstytucyjnego prawa do informacji poprzez nieprawidłowe zastosowanie polegające na ograniczeniu konstytucyjnego prawa, które to ograniczenie nie spełnia przesłanek konieczności i proporcjonalności, a ponadto nie znajduje uzasadnienia w potrzebie ochrony wskazanych w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP wartości prawnie chronionych;
- art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten normuje instytucję informacji przetworzonej, poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że przedmiotem wniosku była informacja przetworzona;
- art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 i 13 ust. 1 u.d.i.p., poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na wydaniu decyzji odmownej, gdy nie było do tego jakiejkolwiek podstawy, a zgodnie z prawem w ciągu 14 dni od złożenia wniosku należało udostępnić wnioskowane dane.
W oparciu o wskazane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w szczególności wpisu od skargi, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Potwierdzono, że skarżący złożył także skargę do Rady Miejskiej w zakresie, jego zdaniem poważnych nieprawidłowości w przeprowadzeniu konkursów dla organizacji pozarządowych przez Gminę Miejską [...] w wyniku których wielotysięczne dotacje otrzymywała określona organizacja.
W odpowiedzi na skargę Klub Sportowy SMS wniósł o jej odrzucenie w całości, ewentualnie z ostrożności procesowej, o jej oddalenie w całości, a nadto w sytuacji gdyby Sąd nie uwzględnił pierwszego wniosku, wniesiono o stwierdzenie nadużycia przez skarżącego prawa dostępu do informacji publicznej. Organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie zgadzając się z podniesionymi zarzutami. W ocenie organu celem skarżącego jest prywatna niechęć w stosunku osoby Burmistrza [...]. Zwrócono uwagę, że skarżący jest skonfliktowany nie tylko z władzami [...], ale także z wieloma innymi władzami jednostek samorządu terytorialnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późń. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jego wydaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu wymagającym jego uchylenia.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę (k. 12 akt sądowych), zaś skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy w przepisanym terminie.
W rzeczonej sprawie nie budzi wątpliwości, że wnioskowane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako: "u.d.i.p."). Stosownie bowiem do treści art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p., w którym zawarto przykładowy katalog informacji publicznych. Udostępnieniu podlega więc m.in. informacja o majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit. a-c, oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p.).
Nie jest w niniejszej sprawie kwestią sporną, że wnioskowana informacja publiczna nie stanowi informacji publicznej przetworzonej.
Nie sposób natomiast zaakceptować stanowiska organu, że wniosek skarżącego stanowi nadużycie prawa w dostępie do informacji publicznej. Nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego, aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (zob. J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej [w:] J. Góral, R. Hauser i J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Naczelny Sąd Administracyjny, Warszawa, 2005 r., s. 146–147; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1992/14; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16, dostępne w CBOSA).
Celem ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest bowiem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wyżej wymienione. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15, dostępny w CBOSA).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak jest przesłanek, które pozwalałyby na przyjęcie, że skarżący nadużywa prawa do informacji publicznej.
Przede wszystkim, w ocenie Sądu, nie jest zasadne sumowanie wniosków o udzielenie informacji publicznej zaadresowanych do różnych podmiotów. Za treścią zawartą w zaskarżonej decyzji powtórzyć należy, że skarżący od sierpnia 2022 r. do stycznia 2023 r. złożył 15 wniosków, zaś w samym 2023 r. tylko cztery wnioski.
Tezy o nadużyciu prawa w żadnym wypadku nie może zatem uzasadniać to, że skarżący składa wnioski o udostępnienie informacji publicznej do innych organów. Powyższa okoliczność jest całkowicie poza zakresem kontroli w niniejszej spawie. Sama liczba wniosków nie przesądza automatycznie o nadużyciu prawa, zwłaszcza w sytuacji, gdy wskazana liczba wniosków nie jest wcale bardzo duża i nie są one pozytywnie rozpatrywane na rzecz wnioskodawcy. Poza tym wnioski te składane są do różnych podmiotów.
Podobnie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest przekonanie organu o niechęci skarżącego do Burmistrza [...]. Rozważania organu dotyczące składania wniosków o udostępnienie informacji publicznej w celu wykorzystania jej do prowadzenia sporów osobistych, czy zaspokojenia prywatnych animozji mają charakter czysto teoretyczny.
Niezrozumiałe pozostają wywody organu wskazujące, że nie zachodzi przesłanka szczególnego interesu publicznego w niniejszej sprawie, jak też stwierdzenie, że udostępnienie żądanych informacji w żaden sposób nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, a może służyć jedynie realizacji celów indywidualnych. Przede wszystkim należy wyjaśnić organowi, że w sytuacji gdy wnioskodawca zwraca się o udostępnienie informacji o charakterze publicznym to już sam charakter tych informacji przesądza niejako o tym, że za ich udostępnieniem przemawia interes publiczny. Logiczną konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, że wniosek o udzielenie informacji publicznej może złożyć również podmiot anonimowy, np. drogą elektroniczną.
Na mocy art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, zaś ust. 2 stanowi, że od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Skoro zgłaszane żądanie oparte jest na konkretnej normie prawnej, a treść art. 2 ust. 2 u.d.i.p. zabrania żądania od wnioskodawcy wykazania interesu, to zgodzić należy się z poglądem wyrażonym w wyroku NSA z dnia 22 listopada 2023 r. sygn. akt III OSK 2520/22 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), że kryterium rozróżnienia sprawy publicznej od niepublicznej, a tym samym informacji publicznej od innej informacji nie jest kryterium interesu wnioskodawcy w uzyskaniu informacji, gdyż przeczyłoby to istocie prawa dostępu do informacji publicznej. Wniosek "każdego" o udostępnienie informacji publicznej jest bowiem wnioskiem podmiotu publicznego prawa podmiotowego do udostępnienia informacji publicznej, a zatem z istoty swojej skierowany jest na realizację tego prawa, a więc i będącego jego istotnym elementem interesu prawnego, który - jako właśnie interes prawny - jest obiektywnym interesem indywidulanym. Sposób czynienia użytku z publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, a tym samym i interesu stanowiącego podstawę tego prawa może być analizowany z perspektywy ewentualnego zjawiska nadużywania tego prawa, a wówczas prowadzić do odmowy jego ochrony. Podkreślić jednak należy, że odmowa ochrony nie następuje przez zakwestionowanie przedmiotu określonego prawa, lecz wiąże się z odmową realizacji roszczenia (vide: wyrok NSA z 16 stycznia 2024 r., III OSK 2566/22, dostępny w CBOSA).
Wniosek "każdego" o udostępnienie informacji publicznej jest zatem wnioskiem podmiotu publicznego prawa podmiotowego do udostępnienia informacji publicznej, a zatem z istoty swojej skierowany jest na realizację tego prawa, a więc i będącego jego istotnym elementem interesu (vide: wyrok NSA z 26 marca 2024 r., III OSK 1586/26, dostępny w CBOSA).
Co do zasady zatem organ nie bada istnienia po stronie wnioskodawcy możliwości wykorzystania wnioskowanych informacji do celów publicznych, poza wyjątkiem sytuacji gdy wniosek obejmuje informację publiczną przetworzoną. Wówczas analizie poddawana jest kwestia zaistnienia szczególnie istotnego interesu publicznego. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie, ponieważ organ nie wskazał, że wnioskowane informacje mają charakter informacji publicznych przetworzonych. Ponadto, jak już wskazano, organ nie wykazał, że w sprawie doszło do nadużycia prawa do informacji publicznej, które mogłoby zakłócić działanie adresata wniosku. Organ nie wykazał, że celem działania skarżącego nie była jakakolwiek dbałość o interes publiczny, lecz wywołanie dolegliwości u adresata i utrudnienie funkcjonowania organu lub całego szeregu innych podmiotów realizujących zadania publiczne, do których skarżący kierował pozostałe wnioski z zakresu udostępniania informacji publicznej. Na marginesie jedynie pozostaje podnieść, że organ, jak sam podaje w odpowiedzi na skargę, jest stowarzyszeniem kultury fizycznej, organizacją pozarządową startującą w konkursach jednostek samorządu terytorialnego występującą o udzielenie dotacji wykorzystywanej na cele statutowe, tj. szkolenie dzieci i młodzieży w piłce siatkowej i halowej. Dotacje otrzymywane są corocznie. Skoro tak, to z uwagi na transparentność życia publicznego oraz wydatkowania środków publicznych winno zależeć organowi na takiej transparentności rozdysponowywania otrzymywanych środków publicznych aby nie pozostawały żadne wątpliwości czy dotacje te były udzielane prawidłowo oraz prawidłowo wykorzystywane. Prowadząc taki rodzaj aktywności i działalności oczywistym winno pozostawać, że fakt rozdysponowywania środków publicznych zawsze będzie stanowiła informacje publiczną, o którą może wystąpić każdy obywatel. Nie oznacza to jednocześnie, że chęć uzyskania takiej informacji publicznej musi skutkować posiadaniem prywatnego interesu, czy też stanowi o jej wykorzystaniu przeciwko władzom gminy czy stowarzyszeniu kultury fizycznej.
Dlatego też w tym stanie rzeczy, gdy Sąd nie dostrzegł żadnych podstaw do odmowy udostępnienia informacji publicznej, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., w pkt 1) uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2) na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu od skargi (200 zł), wysokość opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie (480 zł) radcy prawnego, wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).