II SA/OL 111/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła uchwały Rady Miasta E. z dnia 14 grudnia 2022 r. stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego P.K. z powodu utraty prawa wybieralności, wynikającej z braku stałego zamieszkania na terenie gminy. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zarzucając naruszenie przepisów KPA i błąd w ustaleniach faktycznych. Sąd pierwszej instancji wyrokiem z dnia 16 marca 2023 r. oddalił skargę, uznając, że Rada Miasta zasadnie stwierdziła wygaśnięcie mandatu, opierając się na dowodach wskazujących, że centrum interesów życiowych skarżącego znajduje się poza gminą E. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 grudnia 2023 r. uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego i krytyczną ocenę zebranych dowodów, w tym tych dotyczących miejsca zamieszkania skarżącego. NSA podkreślił, że ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji były przedwczesne i nie uwzględniały wszystkich istotnych dowodów. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, związany wykładnią NSA, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. Sąd uznał, że Rada Miasta nie przeprowadziła dogłębnego postępowania wyjaśniającego, nie ustaliła w sposób niebudzący wątpliwości miejsca stałego zamieszkania skarżącego i podjęła uchwałę przedwcześnie. Sąd podkreślił, że instytucja zameldowania ma charakter ewidencyjny i nie można jej utożsamiać z miejscem zamieszkania dla celów wyborczych, ale może być jednym z dowodów. WSA wskazał, że Rada pominęła dowody wskazujące na zamieszkiwanie skarżącego w E. oraz nie oceniła wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność uchwały i zasądził koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie miejsca stałego zamieszkania radnego jako przesłanki wygaśnięcia mandatu, znaczenie postępowania wyjaśniającego przez radę gminy, związanie sądu wykładnią NSA.
Sprawa dotyczy specyficznej procedury wygaszania mandatu radnego i interpretacji przepisów Kodeksu wyborczego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Rada Miasta prawidłowo ustaliła utratę prawa wybieralności radnego z powodu braku stałego zamieszkania na terenie gminy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Rada Miasta nie przeprowadziła dogłębnego postępowania wyjaśniającego i nie ustaliła w sposób niebudzący wątpliwości miejsca stałego zamieszkania skarżącego, co skutkowało przedwczesnym podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu.
Uzasadnienie
Sąd, związany wykładnią NSA, uznał, że postępowanie Rady było wadliwe, ponieważ nie uwzględniono wszystkich dowodów dotyczących miejsca zamieszkania radnego, a ustalenia oparto na domniemaniach. Konieczne jest rzetelne zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych.
Jaki jest zakres związania sądu pierwszej instancji wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku kasacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd pierwszej instancji jest związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA, chyba że nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego lub faktycznego, co w tej sprawie nie miało miejsca.
Uzasadnienie
Przepis art. 190 p.p.s.a. nakłada na sąd rozpoznający sprawę ponownie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej NSA, co gwarantuje spójność orzecznictwa.
Czy instytucja zameldowania jest tożsama z miejscem stałego zamieszkania dla celów prawa wyborczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, instytucja zameldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjno-porządkowy i nie można jej utożsamiać z miejscem zamieszkania dla celów określenia praw wyborczych, choć może być jednym z dowodów.
Uzasadnienie
Kodeks wyborczy nie wiąże stałego zamieszkiwania z zameldowaniem, a definicja stałego zamieszkania wymaga wskazania adresu i zamiaru stałego pobytu.
Przepisy (14)
Główne
Kodeks wyborczy art. 383 § § 1 pkt 2 i § 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Jedna z przyczyn wygaśnięcia mandatu radnego jest utrata prawa wybieralności.
Kodeks wyborczy art. 10 § § 1 pkt 3 lit. a
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) w wyborach do rady gminy posiada osoba, która najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat oraz stale zamieszkuje na obszarze tej gminy.
Kodeks wyborczy art. 11 § § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze) w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego posiada osoba mająca prawo wybierania tych organów.
Kodeks wyborczy art. 5 § pkt 9
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Przez stałe zamieszkanie rozumie się zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu.
p.p.s.a. art. 147
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
u.s.g.
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Regulacje dotyczące wygaszania mandatów radnych.
k.c. art. 25
Kodeks cywilny
Definicja miejsca zamieszkania osoby fizycznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów KPA poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i niewyjaśnienie stanu faktycznego. • Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że doszło do utraty wybieralności. • Naruszenie art. 5 pkt 9 Kodeksu wyborczego poprzez przyjęcie, że skarżący nie zamieszkuje stale na terenie E. • Naruszenie art. 18 § 5 Kodeksu wyborczego poprzez przyjęcie, że skarżący nie posiada prawa wybieralności.
Odrzucone argumenty
Argumenty dotyczące naruszenia przepisów KPA zostały uznane za niezasadne przez NSA w kontekście procedury wygaszania mandatu radnego, jednakże WSA w ponownym postępowaniu uznał, że organ powinien był zbadać stan faktyczny w sposób rzetelny.
Godne uwagi sformułowania
O miejscu zamieszkania decydują natomiast zasadniczo dwie przesłanki faktyczne: przebywanie w znaczeniu fizycznym w określonej miejscowości pod wskazanym adresem (corpus, tj. czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego pobytu (animus, tj. czynnik wewnętrzny). • Sama wola, czyli zamiar osoby zainteresowanej, aby zamieszkiwać we wskazanym przez nią miejscu nie są wystarczające do przyjęcia, że osoba tam zamieszkuje, jeżeli obiektywne okoliczności świadczą o jej stałym przebywaniu w innym miejscu. • Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez radę gminy powinno być dogłębne i w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśniać, że dana osoba będąca radnym przestała mieć miejsce stałego zamieszkania na terenie tej gminy, w której uzyskała mandat. • Do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu konieczna jest pewność, że radny rzeczywiście utracił prawo wybieralności z powodu zmiany stałego miejsca zamieszkania. • Instytucja zameldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjno-porządkowy.
Skład orzekający
Katarzyna Matczak
przewodniczący
Grzegorz Klimek
sprawozdawca
Bogusław Jażdżyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie miejsca stałego zamieszkania radnego jako przesłanki wygaśnięcia mandatu, znaczenie postępowania wyjaśniającego przez radę gminy, związanie sądu wykładnią NSA."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej procedury wygaszania mandatu radnego i interpretacji przepisów Kodeksu wyborczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest rzetelne postępowanie dowodowe i jak sądowa kontrola może korygować błędy organów samorządowych. Dotyczy fundamentalnego prawa obywatelskiego - prawa do bycia wybieranym.
“Czy radny mieszka tam, gdzie głosuje? Sąd wyjaśnia, jak udowodnić miejsce zamieszkania.”
Dane finansowe
WPS: 480 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.